I SA/LU 678/23

I SA/Lu 678/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /sprawozdawca/
Jakub Polanowski
Marta Laskowska-Pietrzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca), Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 września 2023 r. nr SKO.41/4680/EG/2023 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia P. P., dalej:, "zobowiązany", "strona", "skarżący", utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Lublin, dalej: "Prezydent Miasta", "organ egzekucyjny", z dnia 10 lipca 2023 r., oddalające zarzuty braku wymagalności obowiązku.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z dnia 30 października 2020 r.; [...] z dnia 2 listopada 2020 r.; [...] z dnia 9 lutego 2021 r.; [...] z dnia 21 czerwca 2021 r.; [...] z dnia 29 listopada 2021 r.; [...] z dnia 17 stycznia 2022 r.; [...] z dnia 28 czerwca 2022 r.; [...] z dnia 6 października 2021 r.; [...] z dnia 6 października 2021 r.; [...] z dnia 16 lutego 2022 r.; [...] z dnia 9 grudnia 2021 r.; [...] z dnia 9 grudnia 2021 r.; [...] z dnia 13 października 2022 r.; [...] z dnia 13 października 2022 r.; [...] z dnia 12 lutego 2021 r.; [...] z dnia 6 września 2022r., dotyczących egzekucji należności pieniężnej z tytułu podatku od nieruchomości, zobowiązany złożył pismo, które organ zgodnie z jego treścią potraktował jako zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W piśmie tym zobowiązany podniósł m.in. brak podstaw do wystawienia tytułów wykonawczych oraz wszczęcia egzekucji i brak prawomocności rozstrzygnięć w oparciu, o które wszczęto egzekucję. Wskazał on na naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz.479), dalej: "u.p.e.a.", przez wszczęcie egzekucji przy braku wymagalności obowiązku. Zobowiązany we wskazanym piśmie podniósł, że nie było podstawy do wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia egzekucji, a rozstrzygnięcie na podstawie którego wszczęto egzekucję nie jest prawomocne. Ponadto zobowiązany zarzucił organowi egzekucyjnemu, że tytuł wykonawczy został niewłaściwie podpisany, tj. przez osoby, które nie miały do tego odpowiednich uprawnień.
Prezydent Miasta będący wierzycielem, postanowieniem z dnia 10 lipca 2023 r. oddalił zarzut braku wymagalności obowiązku, powołując w podstawie prawnej art. 17 § 1, art. 34 § 2 pkt 1 w związku z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Wskazał on, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych na podstawie, których prowadzone jest postepowanie egzekucyjne są decyzje ustalające wysokość podatku od nieruchomości, uznane za prawidłowo doręczone stronie w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 poz. 2383 ze zm.), dalej: "O.p." Ponieważ zobowiązany nie złożył odwołania od decyzji podatkowych w ustawowym terminie, stały się one ostateczne i podlegały wykonaniu.
Po upływie terminu płatności zobowiązania z decyzji podatkowych wierzyciel przesłał zobowiązanemu upomnienie zawierające wezwanie do zapłaty zaległego podatku od nieruchomości. Z uwagi na nieuregulowanie zaległości objętych ww. upomnieniami Prezydent Miasta, jako wierzyciel, wystawił tytuły wykonawcze i skierował je do egzekucji administracyjnej celem przymusowego wyegzekwowania zaległości podatkowych. Prezydent Miasta stoi na stanowisku, że działania wierzyciela zmierzające do przymusowego wyegzekwowania należności od zobowiązanego były prowadzone zgodnie z przepisami prawa. W chwili wystawienia tytułów wykonawczych obowiązek podatkowy był wymagalny, a tytuły wykonawcze wystawione na zobowiązanego zostały skierowane do egzekucji zasadnie. Wierzyciel stwierdził przy tym, że zobowiązany nie zwracał się z wnioskiem o odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenia na raty spłaty należności podatkowej. Nie zaistniały również przesłanki braku wymagalności zobowiązania podatkowego z innego powodu. Ponadto zobowiązany nie złożył wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego, jak również nie jest w upadłości. Nie wystąpiła zatem żadna przyczyna braku wymagalności obowiązku. Nie uznano za słuszne również twierdzenia skarżącego, iż rozstrzygnięcie, w oparciu o które wszczęto egzekucję, nie jest prawomocne, gdyż prawomocność decyzji nie ma znaczenia dla możliwości wystawienia tytułu wykonawczego.
Jako na istotną okoliczność wierzyciel wskazał, że zobowiązany złożył w dniu 23 listopada 2022 r. do organu podatkowego wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych wraz z wnioskami o przywrócenie terminu do wniesienia tych odwołań, na skutek czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z dnia 12, 14 i 19 czerwca 2023 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołań i postanowieniami z dnia 13, 19 i 26 czerwca 2023 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od tych decyzji.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany podniósł, że skoro decyzja nie została mu doręczona to zobowiązanie nie może być wymagalne. Podał on, że od maja 2017 r. do grudnia 2021 r. przebywał przymusowo w C. i organ podatkowy wiedział gdzie powinien był kierować korespondencję.
Konsekwentnie zobowiązany podnosił też, że nie było podstawy do wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia egzekucji, a rozstrzygnięcie w oparciu, o które wszczęto egzekucje nie jest prawomocne. Ponadto zobowiązany zarzucił, że tytuł wykonawczy został niewłaściwie podpisany, tj. przez osoby, które nie miały do tego odpowiednich uprawnień. Wskazał on, że powyższe oznacza naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. przez wszczęcie egzekucji przy braku wymagalności obowiązku. Zobowiązany podnosił także, że o zajęciu rachunków bankowych dowiedział się w dniu 28 listopada 2022 r. po otrzymaniu dokumentacji od organu egzekucyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, stwierdzając, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazał o ono na treść art. 33 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Organ nadzorczy wskazał następnie, że w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Organ nadzorczy przypomniał, że zobowiązany podniósł zarzut, iż rozstrzygnięcia w oparciu, o które wszczęto egzekucję nie są prawomocne, co oznacza naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. przez wszczęcie egzekucji przy braku wymagalności zobowiązania. Dodatkowo zobowiązany podniósł, że skoro decyzje nie zostały mu doręczone to zobowiązanie podatkowe nie może być wymagalne. Wobec tego wierzyciel, w ramach badania zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., dokonał oceny, czy decyzje podatkowe zostały skutecznie doręczone zobowiązanemu.
Dokonując oceny kwestii doręczenia decyzji podatkowych zobowiązanemu organ wskazał, że:
1) tytuły wykonawcze o numerach: [...] z dnia 30 października 2020 r.; [...] z dnia 2 listopada 2020 r.; [...] z dnia 9 lutego 2021 r.; [...] z dnia 21 czerwca 2021 r.; [...] z dnia 29 listopada 2021 r.; [...] z dnia 17 stycznia 2022 r. oraz [...] z dnia 28 czerwca 2022 r. obejmują zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2020 - 2022 (I, II rata) za nieruchomości położone w L. przy ul. [...] [...] i [...]. Decyzjami z dnia 14 stycznia 2020 r. nr [...], i nr [...] oraz z dnia 18 stycznia 2022 r. nr [...] organ podatkowy ustalił stronie wysokość podatku od nieruchomości za nieruchomości położone w L. przy ul. [...] [...] i [...] odpowiednio: na 2020 r. w kwocie 22.633 zł, na 2021 r. w kwocie 22.633 zł i na 2022 r. w kwocie 23.837 zł. Decyzje te zostały skierowane do strony na wskazany przez niego adres: [...] L. , ul. [...]. Przesyłka z decyzją za 2021 r. oraz za 2022 r. była dwukrotnie awizowana przez operatora pocztowego, a następnie zwrócona do nadawcy. Zgodnie z art. 150 O.p., decyzje zostały uznane za skutecznie doręczone ("doręczenie przez awizo w postępowaniu podatkowym") odpowiednio w dniu 5 lutego 2021 r. i 7 lutego 2022 r. Natomiast decyzja za 2020 r. została skutecznie doręczona w dniu 27 stycznia 2020 r. osobie reprezentującej stronę - P. W..
2) tytuły wykonawcze o numerach: [...] z dnia 6 października 2021 r.; [...] z dnia 6 października 2021 r., a także [...] z dnia 16 lutego 2022 r. obejmują zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2020-2021 za nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] stanowiącą lokal niemieszkalny - garaż [...] Decyzjami z dnia 23 stycznia 2020 r. nr [...] i z dnia 20 stycznia 2021 r. nr [...] organ podatkowy ustalił stronie podatek od nieruchomości za nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] [...] - garaż [...] za lata 2020-2021 odpowiednio: za 2020 r. w kwocie 176 zł oraz za 2021 r. w kwocie 176 zł. Decyzje te skierowane zostały do strony również na adres: [...] L. , ul. [...]. Przesyłka z decyzją za 2020 r. została odebrana w dniu 17 lutego 2020 r. przez P. W. (pełnomocnik), natomiast przesyłka z decyzją za 2021 r. była dwukrotnie awizowana przez operatora pocztowego, a następnie zwrócona do nadawcy. Zgodnie z art. 150 O.p. decyzja została uznana za skutecznie doręczoną w dniu 26 lutego 2021 r.
3) tytuły wykonawcze o numerach: [...] z dnia 9 grudnia 2021 r.; [...] z dnia 9 grudnia 2021 r.; [...] z dnia 13 października 2022 r. oraz [...] z dnia 13 października 2022 r. obejmują zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2020 - 2022 (I, II rata) za nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] lokal [...]. Decyzjami z dnia 20 stycznia 2020 r. nr [...], z dnia 20 stycznia 2021 r. nr [...] oraz z dnia 3 lutego 2022 r. nr [...] organ podatkowy ustalił stronie podatek od nieruchomości za nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] [...], [...], odpowiednio: za rok 2020 w kwocie 252 zł, za rok 2021 w kwocie 252 zł oraz za rok 2022 w kwocie 266 zł. Decyzje te skierowane zostały do strony także na adres: [...] L. , ul. [...]. Decyzja za 2020 r. odebrana została dnia 7 lutego 2020 r. przez P. W. (pełnomocnik), a przesyłki z decyzjami za lata 2021 - 2022 były dwukrotnie awizowane przez operatora pocztowego, a następnie zwrócone do nadawcy. Zgodnie z art. 150 O.p. decyzje zostały uznane za skutecznie doręczone odpowiednio w dniach 18 lutego 2021 r. i 3 marca 2022 r.
4) tytuły wykonawcze o numerach [...] z dnia 12 lutego 2021 r. oraz [...] z dnia 6 września 2022 r. obejmują zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2020-2021 za nieruchomość położoną w L. przy ul. [...]. Decyzjami z dnia 30 stycznia 2020 r. nr PE-OF-1.3120.83718.2020 oraz z dnia 27 stycznia 2021 r. nr [...], organ podatkowy ustalił stronie podatek od nieruchomości za nieruchomość położoną w L. przy ul. [...], odpowiednio: za rok 2020 w kwocie 73 zł oraz za rok 2021 w kwocie 73 zł. Wskazane decyzje skierowane zostały do strony również na adres: [...] L. , ul. [...]. Decyzja za 2020 r. odebrana została dnia 17 lutego 2020 r. przez P. W. (pełnomocnik), a przesyłka z decyzją za 2021 rok była dwukrotnie awizowana przez operatora pocztowego, a następnie zwrócona do nadawcy. Zgodnie z art. 150 O.p. decyzja została uznana za skutecznie doręczoną w dniu 27 lutego 2021 r.
Podsumowując powyższe organ stwierdził, że decyzje, będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych zostały doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego lub po dwukrotnym awizo zostały uznane za skutecznie doręczone zobowiązanemu w trybie art. 150 O.p.
Ogólne stwierdzenie zobowiązanego, że od maja 2017 r. do grudnia 2021 r. przebywał przymusowo w C. i tam organ powinien był kierować korespondencję pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości doręczenia decyzji, gdyż zobowiązany nie wskazał konkretnego miejsca pobytu w C. z podaniem adresu, pod który miała być doręczana kierowana do niego korespondencja, ani też nie wskazuje żadnych dowodów, z których organ podatkowy miałby czerpać wiedzę o tym fakcie. Przede wszystkim jednak, jak sam zobowiązany przyznaje w zażaleniu, pobyt ten miał miejsce do grudnia 2021 r., a więc nie dotyczy roku 2022, kiedy to również miało miejsce wydanie i doręczenie decyzji pod adresem zobowiązanego w kraju.
Organ nadzorczy akcentował, że zobowiązany przed wydaniem i doręczeniem wskazanych decyzji podatkowych nie informował organu podatkowego pierwszej instancji o zmianie adresu do doręczeń w kraju, zaś pod adresem: [...] L. ul. [...] odebrał osobiście w dniu 10 sierpnia 2022 r. upomnienie nr [...] z dnia 25 lipca 2022 r. co dodatkowo potwierdza, że wskazany wyżej adres był aktualny dla doręczeń decyzji podatkowych wymierzających zobowiązanemu podatek od nieruchomości.
Ponieważ strona nie składała odwołania od wskazanych decyzji podatkowych w ustawowym terminie, stały się one ostateczne i podlegały wykonaniu. Poza tym, po upływie terminu płatności wierzyciel skierował do zobowiązanego upomnienia, które zostały doręczone. Zdaniem organu nadzorczego nietrafny jest zarzut braku wymagalności obowiązku z uwagi na to, że rozstrzygnięcie na podstawie którego wystawiane były tytuły wykonawcze nie są prawomocne, co zdaniem zobowiązanego powoduje, że brak było podstaw do wydania tytułu wykonawczego oraz wszczęcia egzekucji. Zobowiązany nie ma racji ponieważ podstawą wystawienia tytułów wykonawczych były wskazane wyżej ostateczne decyzje podatkowe w rozumieniu art. 128 zd. 1 O.p., tj. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym.
Z kolei szeregiem postanowień z dnia 12 czerwca 2023 r., z dnia 14 czerwca 2023 r. oraz z dnia 19 czerwca 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wskazanych decyzji organu pierwszej instancji. Następnie postanowieniami z dnia 13 czerwca 2023 r., z dnia 19 czerwca 2023 r. oraz z dnia 26 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od tych decyzji. Zatem nie wystąpiła żadna przyczyna braku wymagalności obowiązku.
Organ nadzorczy w tym kontekście wskazał, że status decyzji ostatecznych mają decyzje wydane w drugiej instancji na skutek odwołania strony oraz decyzje organu pierwszej instancji, jeżeli strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i nie przywrócono jej tego terminu (art. 228 § 1 pkt 2 o.p.), bądź też decyzja organu pierwszej instancji nie została w ustawowym terminie zaskarżona. Zgodnie z treścią art. 239e o.p. decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie. Zatem z uwagi na nieuregulowanie zaległości objętych upomnieniami wierzyciel, tj. Prezydent Miasta był uprawniony do wystawienia tytułów wykonawczych na podstawie ostatecznych decyzji podatkowych i skierowania ich do egzekucji administracyjnej celem przymusowego wyegzekwowania zaległości podatkowych. Aktualnie decyzje te są nie tylko ostateczne, ale również prawomocne.
W ocenie organu nadzorczego opisane wyżej działania wierzyciela zmierzające do przymusowego wyegzekwowania należności od zobowiązanego były prowadzone zgodnie z przepisami prawa. W chwili wystawienia tytułów wykonawczych obowiązek podatkowy był wymagalny, a tytuły wykonawcze wystawione na zobowiązanego zostały skierowane do egzekucji zasadnie. Podnoszony przez zobowiązanego zarzut braku wymagalności obowiązku nie ma miejsca, ponieważ przez wymagalność należy rozumieć taka cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego.
Decyzje podatkowe zostały skutecznie doręczone na adres, który zobowiązany wskazał, jako adres właściwy do doręczeń a podatek wynikający z decyzji, mimo upływu terminu płatności i skierowanych upomnień nie został uregulowany. Ponadto zobowiązany nie zwracał się do organu podatkowego pierwszej instancji, tj. Prezydenta Miasta o odroczenie terminu wykonania obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit a u.p.e.a.), czy też o rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (art. 33 § 2 pkt 6 lit. b u.p.e.a.). Nie zaistniały także przesłanki braku wymagalności zobowiązania podatkowego z innego powodu (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.).
W odniesieniu do zarzutu zażalenia, że tytuł wykonawczy został niewłaściwie podpisany przez osobę (osoby), które nie były uprawnione, organ nadzorczy wyjaśnił, że podstawą zarzutu rozumianego, jako swoisty środek zaskarżenia są tylko i wyłącznie okoliczności wymienione w ustawie, tj. obecnie w art. 33 § 2 u.p.e.a. Okoliczność wskazaną przez zobowiązanego można zakwalifikować, jako niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., jednakże okoliczność ta aktualnie nie stanowi podstaw zarzutu wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesienie takiej okoliczności przez zobowiązanego może być ewentualnie w obecnym stanie prawnym podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.) przez organ egzekucyjny, badaną w odrębnym postępowaniu i odrębnym rozstrzygnięciu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zobowiązany, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego, uchylenie tytułów wykonawczych w całości, uchylenie czynności egzekucyjnych oraz "nakazanie umorzenia postępowania egzekucyjnego".
W treści skargi zobowiązany konsekwentnie twierdził, że skoro nie została mu doręczona decyzja wymiarowa, to zobowiązanie podatkowe nie może być wymagalne. Tłumaczył, że przebywał przymusowo w C. od maja 2017 r. do grudnia 2021 r. i organ podatkowy wiedział, gdzie powinien był kierować korespondencję, gdyż była o tym również wzmianka w CEilDG.
Skarżący zarzucał, że tytuł wykonawczy został niewłaściwie podpisany - przez nieuprawnioną osobę, rozstrzygnięcie w oparciu, o które wszczęto egzekucję (decyzja wymiarowa) nie jest prawomocne, brak było podstaw do wydania tytułu wykonawczego oraz wszczęcia egzekucji.
W ocenie skarżącego powyższe oznacza naruszenie: art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. przez wszczęcie egzekucji przy braku wymagalności zobowiązania. Skarżący podał też, że o podstawie zajęcia rachunków bankowych dowiedział się w dniu 28 listopada 2022 r. po otrzymaniu dokumentacji od organu egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Organ nadzorczy akcentował, że skarżący nie powiadomił organu podatkowego o zmianie adresu, zaś sam organ nie miał podstaw, by mieć wątpliwości co do aktualności adresu wcześniej podawanego w korespondencji ze skarżącym. Organ, podobnie jak w skarżonym postanowieniu wymieniał decyzje, które były doręczone trybie art. 150 O.p., ale też akcentował, że część decyzji była doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi (P. W.). Część decyzji, które organ wymieniał, została też doręczona skarżącemu po zakończeniu jego pobytu w C., bowiem w roku 2022.
Zarządzeniem z dnia 7 marca 2024 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a."
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W ramach tego środka zaskarżenia skarżący podnosił, że decyzje podatkowe stanowiące podstawę wystawienia tytułów wykonawczych nie zostały mu doręczone, przez co nie mogą stanowić podstawy egzekucji. Wskazał on, że w okresie od czerwca 2017 r. do grudnia 2021 r. przebywał stale poza granicami kraju, o czym organ powinien wiedzieć, a to w jego ocenie sprowadza się do zaistnienia przesłanki z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., jaką jest brak wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi.
Z kolei zdaniem organów egzekucyjnego i nadzorczego, skoro skarżący nie informował organów podatkowych o zmianie adresu lub też o adresie do doręczeń innym niż adres jego zamieszkania, to prawidłowo zastosowano (w przypadku wymienionych przez organ decyzji) fikcję doręczenia, o której mowa w art. 150 O.p. Co więcej, niektóre z decyzji (o dacie późniejszej) doręczone zostały w okresie po 2021 r., a więc wówczas, gdy skarżący przebywał już w kraju, niektóre zaś doręczono do rąk ustanowionego pełnomocnika. Podobnie rzecz ma się z upomnieniami. Należy też zauważyć, że skarżący złożył wprawdzie wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji podatkowych, lecz Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania oraz stosownymi postanowieniami odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji podatkowych. W tych okolicznościach wystawienie tytułów wykonawczych oraz wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zdaniem organów zgodne z prawem.
Zdaniem Sądu, rację w powstałym sporze przyznać należy organowi.
Na wstępie wskazać trzeba, że zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed nieuzasadnionym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Zarzut można składać tylko z przyczyn ściśle wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Stosownie do regulacji wyrażonej w art. 33 § 4 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. W konsekwencji, to do obowiązków zobowiązanego należy precyzyjne zakreślenie kwestii, które mają zostać poddane ocenie wierzyciela w ramach omawianego środka zaskarżenia.
Przesłanką wniesionego przez zobowiązanego zarzutu na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., choć skarżący nie wskazuje na literę c tego przepisu, ale z uwagi na to, iż nie odwołuje się do okoliczności odroczenia terminu wykonania obowiązku czy też rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, prawidłowo organ potraktował zarzut strony, iż dotyczy on litery c) w pkt 6, tj. przyczyn innych niż wymienionych pod literami a i b, jest sytuacja, w której obowiązek nie jest wymagalny. Przez wymagalność w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 565/22). Przyjmuje się również, że obowiązek wynikający z decyzji staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (przy założeniu, że decyzja nie określa terminu wykonania obowiązku) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 33).
Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przepisy postępowania pełnią funkcję gwarancyjną przede wszystkim w stosunku do strony postępowania. Dotyczy to unormowań nakładających określone obowiązki na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie. Owa funkcja gwarancyjna jest szczególnie widoczna w zakresie przepisów regulujących doręczenia (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2019 r., sygn. akt I FPS 3/18). Te normy prawne nakładają na organ podatkowy obowiązek dokonywania doręczeń pism w określonej formie i w określonym trybie. Ma to stanowić gwarancję, że strona postępowania będzie powiadomiona o wszystkich istotnych czynnościach toczącego się postępowania, w konsekwencji czego będzie mogła chronić swoje prawa. W ten sposób realizowane są dyrektywy zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Z uwagi na ochronny charakter przepisów o doręczeniach nie jest dopuszczalne, aby skutki błędu organu podatkowego w zakresie realizacji tych norm prawnych były przerzucane na stronę postępowania (wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 153/22).
W okolicznościach niniejszej sprawy zobowiązania skarżącego w podatku od nieruchomości ustalone zostały w decyzjach Prezydenta Miasta z dnia: 14 stycznia 2020 r., 14 stycznia 2021 r. oraz 18 stycznia 2022 r. w odniesieniu do nieruchomości przy ul. [...] i [...]; z dnia 20 stycznia 2020 r. oraz z 20 stycznia 2021 r. w odniesieniu do nieruchomość przy ul. [...]; z dnia 20 stycznia 2020 r., a 20 stycznia 2021 r. oraz z 3 lutego 2022 r. w odniesieniu do nieruchomość przy ul. [...], a także z dnia 30 stycznia 2020 r. i z dnia 27 stycznia 2021 r. w odniesieniu do nieruchomość przy ul. [...]. W treści zaskarżonego postanowienia (str. 7-8) organ nadzorczy szczegółowo, z odniesieniem do dat i numerów decyzji oraz tytułów wykonawczych, których są podstawą, wskazał sposób doręczenia tych decyzji. Ustalenia organu w tym zakresie znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Zgodnie z nimi decyzje za rok 2020 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego P. W.. Ani w skardze, ani na poprzednich etapach postępowania w sprawie, skarżący nie odnosi się do prawidłowości tych doręczeń, nie wyjaśnia, podając tylko ogólnie o przymusowym pobycie w C., dlaczego decyzje podatkowe za 2020 r. uważa za niedoręczone. Te twierdzenia skarżącego są zatem gołosłowne.
Decyzje za kolejne lata podatkowe, wysłane pocztą na adres zamieszkania skarżącego, widniejący w rejestrze organu podatkowego (L. , ul. [...]), były dwukrotnie awizowane przez doręczyciela, który odnotował w jej treści niemożność doręczenia z powodu nieobecności adresata i dorosłego domownika oraz pouczył o miejscu i czasie odbioru korespondencji. Pomimo upływu terminu awizacji, przesyłki nie zostały podjęte, co spowodowało ich zwrot do nadawcy. Zdaniem Sądy przesyłki zawierające wskazane decyzje doręczane były pod na prawidłowy adres, o czym niżej. W takim wypadku organ w pełni uzasadniony zastosował tzw. fikcję doręczenia wynikającą z treści art. 150 § 1 pkt 1, § 2 – 4 O.p. Organ tak doręczone decyzje uznał za skutecznie doręczone we wskazanych datach. Natomiast decyzja za 2022 r. dotycząca nieruchomości przy ul. [...] została doręczona w marcu 2022 r., czyli wówczas, gdy zgodnie z twierdzeniami skarżącego nie przebywał on już w C..
W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób uznać, jak chce skarżący, że organ podatkowy naruszył wskazany przepis, stosując go w nieadekwatnym stanie faktycznym. Wbrew stanowisku skarżącego, organ nie dysponował wiedzą przekazaną przez stronę (lub jego pełnomocnika) o okoliczności stałego przebywania poza miejscem zamieszkania oraz związaną z tym zmianą adresu do doręczeń.
Zaznaczyć należy, że wynikający z art. 146 O.p. obowiązek zawiadomienia organu prowadzącego postępowanie o zmianie miejsca zamieszkania, z uwagi na znaczenie doręczania pism oznacza, że strona postępowania winna wykazać się starannością i dbałością polegającą na niezwłocznym zawiadomieniu organu o zmianie dotychczasowego adresu doręczania pism, ewentualnie poinformowaniu o innym adresie do doręczeń. Zaniedbanie tego obowiązku prowadzi do skutecznego doręczenia pisma na dotychczasowy adres (por. wyrok NSA z 28 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2500/14).
Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że dokonana przez niego w listopadzie 2021 r. zmiana wpisu adresowego w CEiDG obligowała organ do doręczania korespondencji na wskazany tam adres do doręczeń przed datą dokonania i ujawnienia tego wpisu. Wziąć należy także pod uwagę, że skarżący będący osobą fizyczną jest jednocześnie przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą. Niewątpliwie też w decyzjach podatkowych zastosowano stawki podatkowe właściwe dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (L. , ul. [...] i ul. [...]) oraz zajęte na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego (L. . ul. [...]).
Zasady dokonywania doręczeń w postępowaniach podatkowych precyzyjnie regulują przepisy O.p. Zgodnie z art. 148 § 1 tej ustawy, pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (art. 148 § 2 O.p.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 148 § 3 O.p.).
Z treści przywołanych przepisów wynika, że organ podatkowy ma możliwość wyboru adresu doręczenia pism osobom fizycznym spośród miejsca zamieszkania adresata (art. 148 § 1 O.p.), miejsca pracy lub prowadzenia działalności przez adresata (art. 148 § 2 pkt 2 O.p.), wreszcie siedziby organu podatkowego (art. 148 § 2 pkt 1 O.p.). Wskazane w art. 148 § 1 i 2 O.p. miejsca doręczeń należy uznać za równorzędne co do stosowania i oceny skuteczności dokonywanych doręczeń. Wybór jednego z tych miejsc należy do organu. Dokonanie doręczenia w jednym z miejsc wymienionych w § 2 art. 148 O.p. nie musi być poprzedzone bezskuteczną próbą doręczenia w miejscu wymienionym w § 1 tego artykułu (por. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1905/08). Dopiero wyraźne i jednoznaczne zawnioskowanie przez stronę o doręczanie korespondencji pod wskazany adres do doręczeń powoduje, że organ powinien zastosować się do wniosku strony i doręczyć korespondencję pod ten adres (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt I GSK 1650/14). Doręczanie pism w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności ma zatem charakter fakultatywny (w niniejszej sprawie ma to istotne znaczenie zważywszy na fakt, że skarżący prowadzi działalność pod wieloma adresami).
Pod pojęciem miejsca prowadzenia działalności należy rozumieć każde miejsce, w którym adresat faktycznie wykonuje taką działalność, w tym również miejsce wskazane przez przedsiębiorcę w ewidencjach, w których ewidencjonuje się przedsiębiorców będących osobami fizycznymi (por. P. Pietrasz [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2021, art. 148). Podobnie, adres do doręczeń wskazany w CEiDG ma charakter jedynie informacyjno-ewidencyjny dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej (wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 706/21). Nie narusza odrębnych przepisów w zakresie doręczeń dokumentów urzędowych w poszczególnych postępowaniach.
Ponadto należy podkreślić, że organy podatkowe nie mają obowiązku prowadzić czynności w celu ustalenia adresu strony, jeśli dysponują zaoferowanymi przez tę stronę danymi o adresie. Takie poszukiwania mogłyby być prowadzone, jeśli z ustaleń wynikałoby, że ustalony adres strony jest nieprawidłowy lub budzi wątpliwości (wyrok NSA z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. akt II FSK 1710/20). Takich adnotacji na korespondencji zwrotnej jednak nie było.
Nie sposób też uznać za przekonywające twierdzeń skarżącego, że na przestrzeni tak znacznego czasu nie był w stanie (przy możliwości komunikacji elektronicznej) powiadomić organu o miejscu swojego pobytu i nowym adresie do doręczeń. Nie istniały też rzeczywiste przeszkody (a w sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący – istniała wręcz uzasadniona podstawa), aby ustanowić pełnomocnika do doręczeń. Dodatkowo w interesie skarżącego leżało powiadomienie instytucji doręczającej (poczty) i ewentualna dyspozycja o przekierowywaniu przesyłek lub umieszczaniu ich w skrzynce odbiorczej. Żadnej z tych czynności skarżący nie wykonał, zaś adres do doręczeń w CEiDG wskazał dopiero w listopadzie 2021 r., czyli bezpośrednio przed powrotem do kraju. Dodać trzeba, iż skarżący podaje, że od maja 2017 r. do grudnia 2021 r. przebywał przymusowo w C.. Nie twierdzi jednak, że przez cały ten czas był pozbawiony możliwości kontaktu z organem podatkowym lub innymi osobami, tak by nie mógł zawiadomić o zmianie adresu do doręczeń bądź ustanowić pełnomocnika. Z akt postępowania wynika natomiast, że skarżący przebywając przymusowo w C., jak podawał do grudnia 2021 r., miał jednak możliwość działania i kontaktowania się, bowiem w listopadzie 2021 r. dokonał zmiany wpisu w CEiDG.
Prawidłowo również wywiódł organ, odwołując się do treści art. 128 O.p., iż decyzje podatkowe, będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych stały się ostateczne, wobec wniesienia odwołań od tych decyzji po terminie, a przywrócenia terminu odmówiono. Szczegółowo kwestię tą omawia organ. Nie jest też ona podstawą zarzutów skargi.
Mając to na uwadze stwierdzić należy, że podniesiony przez skarżącego zarzut w postępowaniu egzekucyjnym jest niezasadny, bowiem wierzyciel w pełni zasadnie, wobec zalegania podatnika z płatnością podatku, wystawił tytuły wykonawcze i skierował je do przymusowego egzekwowania, zaś organ egzekucyjny w sposób odpowiadający prawu przystąpił do czynności egzekucyjnych. Z tych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.