I SA/Lu 659/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2025-02-19
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneZUSzarzut nieistnienia obowiązkuubezpieczenia społeczneubezpieczenie rolnikówdziałalność gospodarczaprawomocność orzeczeńtytuł wykonawczy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę B. B. na postanowienie Prezesa ZUS, utrzymujące w mocy decyzję o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku egzekucyjnego, potwierdzając prawidłowość stanowiska organów w oparciu o liczne prawomocne orzeczenia sądowe.

Skarżąca B. B. wniosła skargę na postanowienie Prezesa ZUS, które utrzymało w mocy decyzję o oddaleniu jej zarzutu nieistnienia obowiązku egzekucyjnego. Zarzut opierał się na twierdzeniu, że w obrocie prawnym istnieje decyzja o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, a tytuły wykonawcze nie są prawidłowo podpisane. Sąd administracyjny, analizując liczne wcześniejsze prawomocne orzeczenia sądów powszechnych i administracyjnych, ustalił, że skarżąca nie podlega ubezpieczeniu rolników od 1998 r. i od 1999 r. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Sąd uznał również, że organy egzekucyjne działały prawidłowo, a zarzuty dotyczące podpisów i właściwości organów były bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę B. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Skarżąca podnosiła, że egzekucja jest prowadzona mimo braku obowiązku zapłaty, powołując się na decyzję ostateczną w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z 1997 r. oraz kwestionując prawidłowość podpisów na tytułach wykonawczych i właściwość organu egzekucyjnego. Twierdziła, że ZUS Oddział w Lublinie pomija tę decyzję i działa wymierzone w jej rodzinę. Sąd, opierając się na obszernym materiale dowodowym i licznych prawomocnych orzeczeniach sądów powszechnych (Sądu Okręgowego i Apelacyjnego w Lublinie, Sądu Okręgowego i Apelacyjnego w Rzeszowie), ustalił, że skarżąca nie spełnia warunków do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników od 1 stycznia 1998 r. Potwierdzono, że od 1 stycznia 1999 r. podlega ona obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, zdrowotnemu oraz składkom na Fundusz Pracy w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą. Sąd podkreślił, że kwestia podlegania ubezpieczeniom była wielokrotnie rozstrzygana przez sądy, a decyzje organów rentowych i sądów powszechnych są prawomocne. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących podpisów na dokumentach, uznając je za wystarczająco identyfikujące pracownika organu, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem. Właściwość miejscowa Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie jako organu egzekucyjnego została potwierdzona. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące dyskryminacji i naruszenia praw skarżącej, stwierdzając zgodność działań organów z prawem. Konkludując, Sąd uznał skargę za bezzasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a., podzielając stanowisko organów obu instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nigdy nie powstał. Kwestia podlegania różnym systemom ubezpieczeń była już wielokrotnie rozstrzygana prawomocnymi orzeczeniami sądów, które potwierdziły brak podlegania ubezpieczeniu rolników i obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na licznych prawomocnych orzeczeniach sądów powszechnych i administracyjnych, które jednoznacznie ustaliły status ubezpieczeniowy skarżącej, wykluczając możliwość powoływania się na decyzję o ubezpieczeniu rolników jako podstawę zarzutu nieistnienia obowiązku egzekucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

u.p.e.a. art. 33 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. nieistnienie obowiązku (pkt 1).

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

u.s.u.s. art. 83 § ust. 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.p.e.a. art. 1a § pkt 13

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja wierzyciela.

u.p.e.a. art. 1a § pkt 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja organu egzekucyjnego.

u.s.u.s. art. 24

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Potrącanie i ściąganie nieopłaconych składek.

u.s.u.s. art. 66 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

ZUS jako państwowa jednostka organizacyjna z osobowością prawną.

u.s.u.s. art. 67 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Siedziba ZUS i działanie poprzez jednostki terenowe.

u.s.u.s. art. 68 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Zakres działania ZUS.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy decyzji, w tym uzasadnienie.

k.p.a. art. 124 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy postanowienia, w tym podpis.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawomocne orzeczenia sądów potwierdzające brak podlegania ubezpieczeniu rolników i obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej. Prawidłowość działania organów ZUS jako wierzyciela i organu egzekucyjnego. Wystarczająca identyfikacja pracownika organu poprzez podpis i pieczęć.

Odrzucone argumenty

Zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na istnienie decyzji o ubezpieczeniu rolników. Wadliwość podpisów na tytułach wykonawczych. Niewłaściwość organu egzekucyjnego (ZUS Oddział w Lublinie). Dyskryminacja i naruszenie praw skarżącej. Niewłaściwe określenie strony postępowania.

Godne uwagi sformułowania

podstawa zarzutu w rozumieniu użytym przez ustawodawcę w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie takich sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją administracyjną nie istnieje i w ogóle nigdy nie powstał w sprawie skarżącej zapadły prawomocne rozstrzygnięcia potwierdzające, że od dnia 1 stycznia 1998 r. strona nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników pod pojęciem podpisu należy więc rozumieć znak ręczny określonej osoby, pozwalający, dzięki jego indywidualnym cechom, na identyfikację tej osoby. Nie musi obejmować pełnego nazwiska, gdyż w praktyce stosowany jest najczęściej skrót (podpis nieczytelny).

Skład orzekający

Grzegorz Wałejko

przewodniczący

Jakub Polanowski

sprawozdawca

Joanna Cylc-Malec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że wielokrotnie rozstrzygane kwestie dotyczące podlegania ubezpieczeniom społecznym nie mogą być ponownie podnoszone jako zarzut nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym. Interpretacja wymogów formalnych podpisu na dokumentach urzędowych w kontekście identyfikacji osoby."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej skarżącej, gdzie istniał długi ciąg postępowań sądowych dotyczących jej statusu ubezpieczeniowego. Interpretacja podpisu może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności i przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak prawomocne orzeczenia sądowe zamykają drogę do ponownego kwestionowania ustalonego stanu prawnego, nawet w kontekście postępowania egzekucyjnego. Dotyka też kwestii formalnych podpisów w administracji.

Długi bój o ZUS: Czy prawomocne wyroki zamykają drogę do egzekucji?

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 659/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Wałejko /przewodniczący/
Jakub Polanowski /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GZ 261/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-23
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 sierpnia 2024 r., znak: 200000.71.2024.RED.ZT3.ZŻ16.24-PRS, w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 20 sierpnia 2023 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS, organ), po rozpoznaniu wniosku B. B. (dalej: skarżąca, strona, zobowiązana) o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 497; dalej: u.s.u.s.), utrzymał w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie (dalej: ZUS Oddział w Lublinie, organ pierwszej instancji, wierzyciel) z 11 lipca 2024 r., znak: 200000.71.2024.RED-7131062910.ZT3.24, oddalające zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi numerami: [...], [...] [...], od [...] do [...], [...], [...], [...] i [...].
W uzasadnieniu postanowienia Prezes ZUS wyjaśnił, że 13 maja 2024 r. (data nadania) zobowiązana złożyła pismo, w którym wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o ww. numerach. Strona podniosła, że egzekucja prowadzona jest w sytuacji gdy brak jest obowiązku zapłaty, w związku z pozostawaniem w obrocie prawnym decyzji ostatecznej w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z 17 października 1997 r. Wskazała, że wystawione tytuły wykonawcze nie są podpisane z podaniem imienia i nazwiska. Ponadto, w jej ocenie, brak jest podstaw do uznania ZUS Oddział w Lublinie, jako jednostki organizacyjnej posiadającej wskazane przez Panią identyfikatory, za wierzyciela uprawnionego do prowadzenia egzekucji. Z racji braku osobowości prawnej jednostka terenowa ZUS nie ma podstaw w ustawach do działania w sprawach zadłużenia z tytułu składek. Powyższe wystąpienie organ pierwszej instancji zakwalifikował jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie opisanych tytułów wykonawczych w postaci nieistnienia objętego nimi obowiązku. Zarzut ten wierzyciel oddalił omówionym postanowieniem.
Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, Prezes ZUS podzielił w całości stanowisko w nim wyrażone. Podkreślił, że organ pierwszej instancji rozpatrując zarzut nieistnienia obowiązku objętego opisanymi wyżej tytułami wykonawczymi prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Wnikliwie zbadał wszystkie istotne okoliczności sprawy i wyczerpująco wyjaśnił rzeczywistą treść stosunków faktycznych i prawnych. Stan faktyczny został w pełni wyjaśniony i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej zgodnie z obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym zasadami jego prowadzenia, w tym wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej. Powyższe zaprzecza argumentowi strony, iż zaprezentowana przez organ pierwszej instancji argumentacja nie uwzględnia żadnego z merytorycznych zarzutów strony.
W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła, że lekceważone są jej zarzuty co do uprawnień organu rentowego ZUS Oddział w Lublinie, jak też różnych uprawnień ustawowych ZUS z siedzibą w Warszawie i ZUS Oddział w Lublinie. Oświadczyła, że działania organów są wymierzone w jej rodzinę. Nie uwzględniają faktu, że w obrocie prawnym jest decyzja o podleganiu przez nią ubezpieczeniu społecznemu rolników. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz nakazanie organowi egzekucyjnemu zawieszenia prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych. Zarzuciła, że postanowienie nie wskazuje strony postępowania, gdyż samo podanie jej imienia i nazwisko oraz adres do korespondencji nie identyfikuje skarżącej jako strony. Skarżąca wskazała na naruszanie przepisów Konstytucji RP o poszanowaniu godności i własności majątku, co jest wynikiem pomijania przez ZUS Oddział w Lublinie decyzji ostatecznej Prezesa KRUS z 17 października 1997 r. w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zarzuciła, że decyzja ta jest wiążąca, gdyż nie ma decyzji w przedmiocie wznowienia postępowania w jej sprawie. Skarżąca zakwestionowała wartość prawną decyzji Prezesa KRUS z 3 listopada 2005 r., którą stwierdzono ustanie tytułu do ubezpieczenia społecznego rolników od 1 stycznia 1998 r. Wskazała, że podobnie jak rozstrzygnięcia organów rentowych, również orzeczenia sądów powszechnych wydane w jej sprawie stanowią kompromitację Państwa Polskiego, czego dowodzi treść załączonego do skargi wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z 4 lipca 2006 r., VIII U 4684/05. Zdaniem strony, stanowisko organu w sprawie podpisu pozostaje w sprzeczności z art. 107 § 1 pkt 8, art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP.
Skarżąca podkreśliła, że kłamstwem jest, że na dzień objęcia jej ubezpieczeniem społecznym przez ZUS nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników. W opinii strony, nie ma żadnej decyzji ostatecznej ani żadnej innej decyzji w przedmiocie objęcia jej ubezpieczeniem przez ZUS. Dlatego też wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji rażąco naruszają powołane w skardze przepisy prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy zasadności rozstrzygnięcia przez organy o oddaleniu podniesionego przez stronę zarzutu nieistnienia obowiązku objętego opisanymi wyżej tytułami wykonawczymi. Spór ten skupia się na ocenie prawidłowości stanowiska skarżącej, która wskazuje, że wbrew opinii organów, nie ma jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że na dzień objęcia jej ubezpieczeniem społecznym przez ZUS skarżąca nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników. Skarżąca utrzymuje, że w obrocie prawnym brak jest jakiejkolwiek decyzji ostatecznej w przedmiocie objęcia jej ubezpieczeniem społecznym przez ZUS. W ocenie strony, ZUS Oddział w Lublinie celowo pomija opisaną wyżej decyzję ostateczną Prezesa KRUS z 17 października 1997 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, która to decyzja nie została zgodnie z prawem uchylona, zmieniona ani nie stwierdzono jej nieważności.
Podstawę materialnoprawną postanowień organów stanowiły przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., ustalonym na mocy przepisów ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070).
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Jak wynika z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. nieistnienie obowiązku.
Wyjaśnienia w pierwszej kolejności wymaga, że podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to jest w jej art. 33 § 2. Zarazem istotne jest, że poszczególne podstawy zarzutu wyłączają się wzajemnie. Zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), twierdzi, że obowiązek nie istnieje, ale nie dlatego, że wygasł w całości lub w części. Wygaśnięcie obowiązku stanowi bowiem odrębną podstawę zarzutu, wskazaną w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Innymi słowy, podstawa zarzutu w rozumieniu użytym przez ustawodawcę w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie takich sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją administracyjną nie istnieje i w ogóle nigdy nie powstał (zob. P. M. Przybysz, Komentarz do art. 33, [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2025, nr 9 i 12; A. Cudak, Podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, [w:] Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Komentarz praktyczny z orzecznictwem. Wzory pism procesowych, Warszawa 2022, LEGALIS/el., nr 3; T. Jędrzejewski, Komentarz do art. 33, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2024, LEGALIS/el., nr 9).
W ocenie Sądu, prawidłowo oceniły organy obu instancji, że w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do uwzględnienia podniesionego przez stronę zarzutu nieistnienia obowiązku.
Z akt sprawy wynika, że Prezes KRUS decyzją z 3 listopada 2005 r., znak: PT-10/400/1039/2005, stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników dla skarżącej od 1 stycznia 1998 r., a ZUS Oddział w Lublinie decyzją z 14 maja 2012 r., nr 641/2012, stwierdził, że skarżąca jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą niemająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu (oraz ubezpieczeniu zdrowotnego i obowiązki opłacania składek na Fundusz Pracy) od 1 stycznia 1999 r.
Ze znajdującego się w aktach sprawy wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 25 lutego 2016 r., III AUa 1568/13, wynika, że w odwołaniu od wskazanej decyzji ZUS z 14 maja 2012 r. skarżąca podnosiła m.in., że ZUS nie uwzględnił faktu wydania decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu w KRUS, która to decyzja nic została zgodnie z prawem uchylona, zmieniona lub unieważniona. Uznając za bezzasadny ten zarzut skarżącej, Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z 11 października 2013 r., VII U 2952/12, oddalił odwołanie skarżącej od decyzji ZUS z 14 maja 2012 r., nr 641/2012.
Jednocześnie, jak wyjaśniono w cytowanym wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, "W decyzji z 3 listopada 2005 r., nr PT-10/400/1039/2005, Prezes KRUS stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników dla B. B. od 1 stycznia 1998 roku. Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z 4 lipca 2006 r., VIII U 4684/05, oddalił odwołanie skarżącej złożone od tej decyzji. Sąd Apelacyjny w Lublinie w dniu 11 maja 2007 r. oddalił apelację wniesioną od ww. wyroku (akta sprawy VIII U 4684/05). Decyzją z 23 września 2009 r., nr PT-10/40/D/359/2009, odmówiono wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 3 listopada 2005 r. PT-10/400/1039/2005. Wyrokiem z 12 października 2010 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie złożone od tej decyzji. Sąd Apelacyjny w Lublinie w dniu 17 lutego 2011 r. oddalił apelację wniesioną od tego wyroku. W decyzji z 28 kwietnia 2011 r., nr PU-10/400/265/2011, odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 3 listopada 2005 r., nr PT-10-400-1039/2005. W sprawie VII U 428/12 Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z 25 kwietnia 2012 r. oddalił odwalanie skarżących, a Sąd Apelacyjny w Lublinie w dniu 11 października 2011 r. oddalił apelację wnioskodawców. Z orzeczeń tych wynika zatem, że B. B. nie spełnia warunków do objęcia jej ubezpieczeniem społecznym rolników. W tej sytuacji decyzję stwierdzającą podleganie przez odwołującą od dnia 1 stycznia 1999 r. ubezpieczeniom społecznym określonym w powołanych przepisach Sąd Okręgowy uznał za prawidłową" (zob. s. 1-4 uzasadnienia cytowanego wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 25 lutego 2016 r., III AUa 1568/13).
Oddalając opisanym wyrokiem apelację skarżącej od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z 11 października 2013 r., VII U 2952/12, Sąd Apelacyjny w Lublinie stwierdził, że m.in.: "Wbrew zarzutom apelacji Sąd Okręgowy wydał trafne odpowiadające prawu rozstrzygnięcie [...]. Skarżąca konsekwentnie neguje prawo sądów i organów rentowych do wydawania decyzji w zakresie podlegania przez nią ubezpieczeniu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej bezzasadnie uznając, że nadal spełnia warunki do wyboru ubezpieczenia społecznego rolników. [...] W sprawie wnioskodawczyni zapadły prawomocne rozstrzygnięcia co do ustalania, że nie podlega ona ubezpieczeniu społecznemu uregulowanemu ustawą z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, stąd też konieczność stwierdzenia, że istnieje obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu uregulowanemu ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z prowadzoną przez nią pozarolniczą działalnością gospodarczą". Jednocześnie Sąd Apelacyjny w Lublinie podkreślił, że "w całej rozciągłości podziela argumentację Sądu Okręgowego zawartą w motywach zaskarżonego wyroku", zaś skarżąca "argumentami przytoczonymi w apelacji nie mogła podważyć zasadności stanowiska Sądu pierwszej instancji. Apelacja zawiera bowiem jedynie własną samodzielną interpretację różnych przepisów postępowania w sprawach rozpoznawanych przez sądy, świadczącą zdaniem skarżącej o niemożności wydawania jakichkolwiek rozstrzygnięć w zakresie jej praw" (zob. s. 5-7 uzasadnienia wyroku).
Z akt sprawy wynika również, że ZUS Oddział w Lublinie decyzją z 4 października 2016 r., znak: RWA 20007 DZPDK16/002083, stwierdził, że skarżąca jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na: ubezpieczenie społeczne (od lipca 2004 r. do maja 2016 r.); ubezpieczenie zdrowotne (od marca 2011 r. do maja 2016 r.); Fundusz Pracy (od sierpnia 2006 r. do maja 2016 r.). Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z 14 kwietnia 2022 r., IV U 710/20, oddalił odwołanie strony od tej decyzji, zaś Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z 7 grudnia 2023 r., III AUa 716/22, oddalił apelację skarżącej od powołanego wyroku Sądu pierwszej instancji. Ponadto w aktach tych znajdują się decyzje ZUS Oddział w Lublinie z 21 maja 2018 r., znak: 200000/71/2018/RKS oraz z 26 listopada 2019 r., znak: 200000/71/2017/RKS, wydane w przedmiocie określenia zadłużenia skarżącej z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (za okresy: grudzień 2017 r. – styczeń 2018 r. i lipiec 2019 r. – sierpień 2019 r.) oraz na ubezpieczenie zdrowotne (za okresy: grudzień 2017 r. – styczeń 2018 r. i lipiec 2019 r. – sierpień 2019 r.), a także wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 22 kwietnia 2022 r., IV U 1040/20, oddalający odwołanie strony od tych obu decyzji, jak i wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 7 grudnia 2023 r., III AUa 715/22, oddalający apelację skarżącej od wskazanego wyroku Sądu pierwszej instancji.
Nie ulega zatem wątpliwości, że wbrew twierdzeniom strony, prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, które uznały za niezasadny zarzut skarżącej nieistnienia obowiązku objętego w niniejszej sprawie egzekucją administracyjną. Nie ma bowiem racji skarżąca, gdy wskazuje, że od początku sporny obowiązek nie istniał, co według niej wynika z tego, iż decyzja Prezesa KRUS z 17 października 1997 r. nr NKP 30696/3 (którą załączyła do pisma formułującego zarzut nieistnienia obowiązku) pozostaje w obrocie prawnym. Raz jeszcze należy podkreślić, że w sprawie skarżącej zapadły prawomocne rozstrzygnięcia potwierdzające, że od dnia 1 stycznia 1998 r. strona nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, a od 1 stycznia 1999 r. skarżąca podlega – w określonym wyżej zakresie – obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, ubezpieczeniu zdrowotnemu i obowiązkowi ponoszenia składek na Fundusz Pracy w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą.
Niezasadne były również pozostałe zarzuty zawarte w skardze. Zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Organem egzekucyjnym (art. 1a pkt 7 u.p.e.a.) jest natomiast organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Jak wynika z art. 24 ust. 2 u.s.u.s., składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez ZUS lub ściągnięciu w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W niniejszej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest w istocie ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ ten został też wskazany w tytułach wykonawczych jako wierzyciel (zob. art. 83c ust. 1a u.s.u.s.). Jest on państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną (art. 66 ust. 1 u.s.u.s.). Siedzibą ZUS jest miasto stołeczne Warszawa, ale w terenie ZUS działa poprzez swoje jednostki organizacyjne – oddziały (art. 67 ust. 1 i art. 122 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s.). Właściwość oddziału wyznacza miejsce zamieszkania płatnika składek. Do zakresu działania ZUS (a zatem także i jego terenowej jednostki organizacyjnej, w tym wypadku Oddziału w Lublinie) należy m.in. wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jak też prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek z tytułu należnych składek i wypłacanych przez nich świadczeń podlegających finansowaniu z funduszy ubezpieczeń społecznych lub innych źródeł (art. 68 ust. 1 pkt 1 lit c) i d) u.s.u.s.) oraz kontrola wykonywania przez płatników składek i przez ubezpieczonych obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych (art. 68 ust. 1 pkt 6 u.s.u.s.), a wreszcie – zgodnie z cytowanym już art. 24 u.s.u.s. – inicjowanie postępowania zmierzającego do przymusowego wykonania tych obowiązków. Wbrew stanowisku skarżącej, organ uzasadnił także podstawę występowania Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie w charakterze organu egzekucyjnego (art. 19 § 4 u.p.e.a. w zw. z pkt 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne z 2 września 2016 r., Dz.U. z 2016 r., poz. 1411). Skarżąca zamieszkuje na terenie Gminy G., a zatem miejscowo właściwym do prowadzenia wobec niej egzekucji jest Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie.
W kontekście podniesionego w skardze zarzutu, że zaskarżone postanowienie nie zostało właściwie podpisane przez pracownika organu wskazać trzeba, że pod treścią postanowienia znajduje się co prawda nieczytelny podpis pracownika organu upoważnionego do jego wydania, ale szczegółowe dane w zakresie imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego autora wynikają z treści imiennej pieczęci przynależnej do tego pracownika. Dane te należycie identyfikują pracownika (a jest to zasadniczy cel, jakiemu służy obowiązek złożenia podpisu), nie sposób zatem uznać, że skarżąca pozostaje nieświadoma, kto w jej sprawie wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. W takiej sytuacji parafowanie pieczęci, tj. opatrzenie jej nieczytelnym podpisem, którym zwyczajowo posługuje się dany pracownik, jest wystarczające do przyjęcia, iż wypełniony został warunek formalny sporządzenia postanowienia. W wyroku z 27 października 2016 r., II OSK 164/15, Naczelny Sąd Administracyjny, powołując orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, stwierdził, że prawne i praktyczne znaczenie podpisu polega na tym, że podpis pozwala na identyfikację osoby wydającej rozstrzygnięcie. Istota podpisu sprowadza się do utożsamienia się organu z treścią decyzji (postanowienia). Ponadto podpis służy do zidentyfikowania osoby, która działa w imieniu organu, przez co umożliwia weryfikację uprawnień danej osoby do wydawania decyzji. Pod pojęciem podpisu należy więc rozumieć znak ręczny określonej osoby, pozwalający, dzięki jego indywidualnym cechom, na identyfikację tej osoby. Nie musi obejmować pełnego nazwiska, gdyż w praktyce stosowany jest najczęściej skrót (podpis nieczytelny). Wprawdzie wyrok ten dotyczył art. 124 § 1 k.p.a., zgodnie z którym postanowienie, wydawane w toku postępowania administracyjnego, powinno zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania, ale przywołane uwagi znajdują zastosowanie także co do przepisów u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z 5 marca 2024 r., I GSK482/20).
Wskazać również trzeba, że w ocenie Sądu, akta sprawy nie dają podstawy do stwierdzenia, że skarżąca podlega dyskryminacji, a jej prawa w postępowaniu są naruszane. Organy zastosowały się bowiem w pełni do obowiązujących przepisów prawa, nie pomijając strony w żadnym stadium postępowania. W postanowieniu w sposób właściwy podano dane personalne skarżącej, trudno więc zgodzić się z twierdzeniem zawartym w skardze, że strona nie została jednoznacznie określona. Niesłusznym jest również zarzut, czy raczej postulat, iż przedmiotem kontroli sądowej winno być wyłącznie postanowienie (rozumiane prawdopodobnie przez skarżącą jako sentencja), a nie jego uzasadnienie. Zarówno w przypadku decyzji, jak i postanowień, ich uzasadnienia stanowią ich część składową, co wynika z art. 107 § 1 i art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Kontroli podlega więc całość aktu, tym bardziej, że to z uzasadnienia wynikają przesłanki, którymi kierowały się organy w rozstrzygnięciu.
Zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie wierzyciela były zgodne z prawem. Niezasadne były więc również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy obu instancji powołanych w skardze przepisów, w tym art. 7 (zasada praworządności), art. 30 (zasada równości), art. 51 (prawo ochrony danych osobowych), czy art. 64 (ochrona własności) Konstytucji RP.
Pozostałe zarzuty podniesione w skardze wykraczają poza zakres możliwej kontroli, jakiej dokonują w trybie zarzutu nieistnienia obowiązku organy i sąd administracyjny. Dotyczy to m.in. wyłączeń pracownika organu ze spraw, które dotyczą skarżącej i jej męża (a który nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego postanowienia), czy też wadliwego wystawienia tytułów wykonawczych z powodu nieprawidłowego ich podpisania. Ubocznie należy zauważyć, że co do tej ostatniej kwestii aktualne pozostają podniesione wyżej argumenty stanowiące odpowiedź na zarzut strony odnoszący się do niewłaściwego podpisania zaskarżonego postanowienia przez pracownika organu.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI