I SA/Lu 656/20

I SA/Lu 656/20 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-08-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Małgorzata Fita /sprawozdawca/
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatek od środków transportowych
Sygn. powiązane
III FSK 438/22 - Wyrok NSA z 2024-05-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 849
art. 8, art. 9 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 4a i ust. 5
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za [...] r. - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania J. A. (skarżący, podatnik) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] września 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2015 r.
Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] września 2019 r. określił podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2015 r. w łącznej wysokości [...] zł, to jest po [...] zł za każdy z sześciu pojazdów – naczep o numerach rejestracyjnych: [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
Postępowanie podatkowe w sprawie zostało wszczęte z urzędu postanowieniem z 23 maja 2019 r. Wydana w dniu [...] września 2019 r. decyzja Prezydenta Miasta [...] określająca skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od środków transportowych za 2015 r. w kwocie [...]zł została – po rozpatrzeniu odwołania skarżącego – utrzymana w mocy przez organ II instancji decyzją z [...] października 2020 r. Organy podatkowe ustaliły, że wskazane wyżej naczepy pozostają zarejestrowane na nazwisko skarżącego, a brak dowodów, aby przestał on być ich właścicielem. Wobec tego przyjęto, że pozostaje on nadal zobowiązanym z tytułu podatku od środków transportowych.
Organ zauważył, że nie ma żadnych informacji, aby nastąpiła zmiana właściciela pojazdów, nie nastąpiło ich przerejestrowanie czy wyrejestrowanie. Pojazdy nie zostały odebrane podatnikowi, nie dokonano też ich sprzedaży w toku postępowania egzekucyjnego. Nadto brak dowodów, aby ich własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa.
Mając powyższe na uwadze, organ I instancji ustalił, że skarżący był w roku 2015 właścicielem naczep wpisanym w ewidencji pojazdów i ich właścicieli i dlatego zobowiązany jest do zapłaty podatku od środków transportowych.
W odwołaniu skarżący wnosił o uchylenie decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania. Podniósł zarzuty naruszenia art. 180 § 1 w związku z art. 181, art. 187 § 1 w związku z art. 122 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej i wskazał, że nie jest właścicielem spornych naczep, a tym samym nie jest podatnikiem. Argumentował, że naczepy zostały mu odebrane wraz z dowodami rejestracyjnymi i przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Wskazywał też na nieprawidłowości w działaniu organów egzekucyjnych oraz rejestracyjnych, zarzucił organowi pierwszej instancji brak ustalenia rzeczywistego właściciela naczep oraz z jakiej przyczyny organ ten nie powiadomił organu rejestracyjnego o tym, kto faktycznie jest właścicielem spornych pojazdów. Twierdził, że nie zostało ustalone, jaki był los dowodów rejestracyjnych i tablic rejestracyjnych naczep. W jego ocenie niejasności winny być tłumaczone na korzyść podatnika.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy.
Organ odwoławczy obszernie omówił zgromadzony materiał dowodowy. Wymienił między innymi pisma Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] (np. z 4 marca 2019 r., z 30 lipca 2019 r., z 30 maja 2005 r., z 22 kwietnia 2003 r., z 16 września 2002 r.) zawierające informacje o pojazdach zajętych u skarżącego, które następnie zostały sprzedane, bądź które pozostawiono na terenie jego przedsiębiorstwa, a także wskazujące środki transportowe, których na tym terenie nie odnaleziono. W tym zakresie Kolegium wskazało też na protokoły zeznań świadków – poborców skarbowych, którzy dokonywali zajęcia. Organ odwoławczy przytoczył nadto treść pisma Miejskiego Inspektoratu Komunikacji z 12 czerwca 2007 r., informującego o wniosku skarżącego, dotyczącego wyrejestrowania między innymi spornych pojazdów oraz o odmowie uwzględnienia tego wniosku.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium przywołane zostały także pisma Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta [...] (z 18 lipca 2019 r. oraz z 28 lutego 2019 r.). Pisma Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego potwierdzały zajęcie spornych naczep, pozostawienie ich pod dozorem skarżącego bądź jego pracownika, brak sprzedaży w toku egzekucji i brak informacji o przejściu prawa własności pojazdów na Skarb Państwa. Odpowiedzi Wydziału Komunikacji informowały o braku zmian w zakresie rejestracji naczep, braku informacji o ich przepadku na rzecz Skarbu Państwa oraz omyłkowej relacji w tym zakresie, zawartej w piśmie z 23 lutego 2007 r.
Kolegium odniosło się do wniosków dowodowych skarżącego, składanych na wszystkich etapach postępowania. Wskazało, że zasadnie zostały załatwione odmownie przez organ I instancji, ponieważ zmierzały do wykazania okoliczności nieistotnych z prawnopodatkowego punktu widzenia albo znanych już organowi z urzędu.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Kolegium poczyniło ustalenia zbieżne z ustaleniami organu I instancji. Za bezsporną okoliczność uznało brak zapłaty podatku i niezłożenie deklaracji na ten podatek, obejmującej sporne naczepy. Stwierdziło, że nie były one przedmiotem sprzedaży egzekucyjnej ani nie przeszły na własność Skarbu Państwa. Naczepy o numerach rejestracyjnych [...], [...], [...] ostatecznie nie zostały odebrane z uwagi na ich zły stan techniczny. Natomiast naczep o numerach [...], [...] i [...] nie odebrano, gdyż nie było ich w bazie przedsiębiorstwa skarżącego przy ulicy [...]. Wszystkie pojazdy nadal są zarejestrowane na skarżącego, nie doszło do ich przerejestrowania, wyrejestrowania bądź złomowania. Kolegium wyjaśniło również, że w sprawie nie doszło do porzucenia naczep przez skarżącego, ponieważ żadne jego działanie nie świadczy o zamiarze wyzbycia się własności, a wręcz przeciwnie – interesował się on losem prawnym i faktycznym pojazdów. Brak w dodatku informacji o przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie przejścia na własność Skarbu Państwa tych naczep jako rzeczy porzuconych.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 8, art. 9, art. 9 ust. 4a i 4b, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (w brzmieniu obowiązującym w 2015 r., Dz. U. z 2014, poz. 849 – "u.p.o.l."). Stwierdził, że podatek od środków transportowych jest podatkiem majątkowym i wiąże się zasadniczo z prawem własności. Zajęcie pojazdu w toku postępowania egzekucyjnego nie powoduje wygaśnięcia obowiązku podatkowego.
Podatnik wniósł do sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się jej uchylenia i stwierdzenia, że jest ona niezgodna z prawem.
Skarżący podniósł, że w 1993 r. organ egzekucyjny odebrał od niego między innymi środki transportowe, które w czasie przemieszczania uszkodził, zabrał też dokumenty związane z pojazdami (dowody rejestracyjne, książki dozoru technicznego). W zakresie naczep, które miały zostać pozostawione w jego bazie skarżący podnosił, że pozostawienie rzeczy zajętej pod dozorem osoby trzeciej jest bezprawne, jeśli nie wykazano przesłanek, o których mowa w art. 100 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazał też na obowiązki dozorcy.
Dalej skarżący motywował, że nie jest właścicielem przedmiotowych pojazdów. Podniósł, że organy skupiły się na wykazaniu, że są one na niego zarejestrowane. Tymczasem w jego przekonaniu nie oznacza to, że jest właścicielem środków transportowych. Wskazał, że bezspornie organ egzekucyjny zajął naczepy w 1993 r., jednak nigdy nie przedstawiono mu rozliczeń lub potwierdzeń czynności związanych z egzekucją.
W uzasadnieniu podatnik zwrócił uwagę na praktykę organu egzekucyjnego, polegającą na deponowaniu dokumentów zajętych pojazdów w komisach. Skarżący wywodził, że dokumenty te mogły zaginąć w urzędzie skarbowym. Wskazał też na okoliczności, mogące świadczyć, według niego, o nieprawidłowości w działaniu organów podatkowego i egzekucyjnego.
Skarżący zaznaczył, że od lat próbuje usunąć nieprawidłowości związane z rejestracją pojazdów, jednak wnioski o ich wyrejestrowanie nie są uwzględniane. Podniósł, że nie mógł powiadomić organów o sprzedaży egzekucyjnej pojazdów, bo o takiej sprzedaży nie był informowany.
W jego ocenie okoliczności sprawy układają się w ciąg zdarzeń, z którego jasno wynika, że odebrane mu naczepy zostały przejęte przez Skarb Państwa, co zresztą potwierdza pismo Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 23 lutego 2007 r. Następnie skarżący wskazał na okoliczności związane z prowadzoną egzekucją, w tym zajęciem oraz z późniejszym wprowadzeniem w posiadanie nabywcy nieruchomości, na której znajdowała się baza transportowa.
Ponadto podatnik argumentował, że organ podatkowy nie ustalił faktycznego właściciela naczep ani powodu, dla którego organ egzekucyjny zaniechał powiadomienia Wydziału Komunikacji o zajęciu środków transportowych. Nie ustalono, co stało się z dowodami rejestracyjnymi i tablicami rejestracyjnymi pojazdów. Zasada tłumaczenia niejasności na korzyść podatnika nie została zastosowana.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W niniejszej sprawie istota sporu pomiędzy skarżącym a organami podatkowymi sprowadzała się do tego, czy skarżący w 2015 r. był właścicielem pojazdów – naczep o numerach rejestracyjnych: [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Stosownie do art. 9 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży co do zasady na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych, o których mowa w art. 8 u.p.o.l. Podatek ten ma charakter majątkowy i wiąże się z prawem własności środka transportowego. Obowiązek podatkowy ciąży na właścicielu niezależnie od tego, czy pojazdu używał, stąd zajęcie środka transportowego w postępowaniu egzekucyjnym nie prowadzi do wygaśnięcia tego obowiązku. Z tych też powodów ustalenie właściciela pojazdów ma znaczenie kluczowe. W sprawie spór nie dotyczył wykładni przepisów prawa materialnego, lecz ich zastosowania i określenia obowiązku podatkowego skarżącemu, który konsekwentnie kwestionował prawidłowość ustaleń w zakresie prawa własności. Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji konieczne jest zatem w pierwszej kolejności przeanalizowanie, czy poprzedzające jej wydanie postępowanie podatkowe odpowiadało wymogom przepisów procesowych, a zebrane dowody zostały właściwie ocenione.
W myśl ogólnej zasady postępowania podatkowego organy podatkowe w jego toku podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej). Ciąży też na nich obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Stosownie do art. 191 Ordynacji podatkowej to na podstawie całego zebranego materiału dowodowego organ podatkowy ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Następnie organ w uzasadnieniu faktycznym decyzji ma obowiązek – wynikający z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej – zawrzeć w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.
Jak wynika z materiału dowodowego zebranego przez organy podatkowe w całym postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, sporne pojazdy – naczepy nadal pozostają zarejestrowane na skarżącego, na co wskazują ich karty informacyjne (k. 49-54 akt organu I instancji).
W prowadzonym postępowaniu organy podatkowe zwróciły się do organu rejestracyjnego (Wydziału Komunikacji Miasta [...]) oraz do organu egzekucyjnego (Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...]).
Wydział Komunikacji Urzędu Miasta [...] poinformował organ w piśmie z 18 lipca 2019 r., że sześć spornych pojazdów nadal jest zarejestrowanych na skarżącego, a informacji o zbyciu, przerejestrowaniu, wyrejestrowaniu albo zezłomowaniu Wydział nie posiada. Ta sama jednostka organizacyjna w piśmie z 28 lutego 2019 r. podała, że nie ma informacji o przepadku na rzecz Skarbu Państwa spornych naczep i wyjaśniła, że dokonano wpisu o zajęciu pojazdów na podstawie protokołów zajęcia, przedłożonych przez skarżącego. W tym samym piśmie Wydział Komunikacji tłumaczył, że informacja o odebraniu pojazdów, zawarta w piśmie z 23 lutego 2007 r. jest błędna.
Uzyskane w ten sposób wyjaśnienia stanowiły uzupełnienie wcześniejszego pisma organu rejestracyjnego (ówcześnie - Miejskiego Inspektoratu Komunikacji) z 12 czerwca 2007 r.. Zgodnie z zawartą w nim informacją skarżący w roku 2002 złożył wniosek o wyrejestrowanie spornych przyczep z powodu zajęcia ich przez organy egzekucyjne. Wniosek został załatwiony odmownie decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2002 r., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] sierpnia 2002 r. W odpowiedzi na kolejny wniosek o wyrejestrowanie pismem z 23 lutego 2007 r. Miejski Inspektorat Komunikacji poinformował skarżącego, że brak podstaw do wyrejestrowania pojazdów, wskazał też, że zostały one przekazane na rzecz organu egzekucyjnego z datą wymienioną w protokołach zajęcia naczep. W zakresie błędnego stwierdzenia o przekazaniu pojazdów organowi egzekucyjnemu wspomniane już wyżej wyjaśnienia zawierało pismo z 28 lutego 2019 r. Zauważyć także należy, że z pisma Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] z 16 września 2002 r. wynika, że inne naczepy zostały odebrane od skarżącego przez organ egzekucyjny i sprzedane, względnie – sprzedane przez samego skarżącego. Nie było w sprawie okolicznością sporną, że te sprzedane pojazdy nie są już zarejestrowane na nazwisko skarżącego.
Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] pismem z 31 stycznia 2019 r. poinformował, że sporne naczepy zostały zajęte i pozostawione bądź pod nadzorem skarżącego, bądź jego pracownika. Nie doszło natomiast do ich odebrania, o czym organ egzekucyjny został poinformowany pismami komornika sądowego (pisma z 16 września 2002 r., z 22 kwietnia 2003 r., oraz z 30 maja 2005 r.). Ten sam organ egzekucyjny, odpowiadając na kolejne pytanie organu pierwszej instancji pismem z 4 marca 2019 r. ponownie potwierdził, że spornych naczep od skarżącego nie odbierano. Podał też, że z uwagi na upływ czasu nie udało się odnaleźć dokumentów, które potwierdzałyby poinformowanie organu rejestrowego o zajęciu. Wskazał, że postępowanie egzekucyjne, w ramach którego doszło do zajęcia, zostało już zakończone, zaś w jego trakcie nie doszło do sprzedaży wymienionych naczep. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego poinformował jednocześnie, że nie posiada wiedzy, aby naczepy, których spór dotyczy przeszły na własność Skarbu Państwa. Fakt zajęcia spornych naczep przez organ egzekucyjny oraz pozostawienia ich pod nadzorem (trzech naczep) względnie nie odnalezienia w bazie transportowej przedsiębiorstwa skarżącego (kolejnych trzech naczep), wynika również z szeregu pism Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] (pismo z 16 września 2002 r., pismo z 22 kwietnia 2003 r., pismo z 30 maja 2005 r.), włączonych do akt sprawy na wcześniejszym etapie postępowania. Dodatkowe potwierdzenie okoliczności te znajdują w zeznaniach świadków – pracowników organu egzekucyjnego, przesłuchanych w dniu 28 kwietnia 2005 r. Protokoły tych zeznań zostały włączone do akt niniejszej sprawy. Możliwość wykorzystania dowodów w postaci dokumentów – protokołów zeznań świadków, pozyskanych w innym postępowaniu podatkowym nie była przez skarżącego kwestionowana. Również Sąd nie dopatrzył się żadnych przeszkód dla dopuszczenia tego rodzaju dowodu.
Powyższe dowody zostały zgromadzone z inicjatywy organów podatkowych. W toku postępowania skarżący formułował własne wnioski dowodowe, które nie zostały uwzględnione. Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji konieczne jest zatem ustalenie, czy organy podatkowe miały podstawy, by odmówić dopuszczenia dowodów wskazywanych przez skarżącego.
Zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Natomiast w myśl art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Z obu wskazanych przepisów jasno wynika, że organ podatkowy ma obowiązek włączyć do materiału dowodowego – działając z urzędu albo na wniosek – dowody pozwalające wykazać okoliczności istotne dla sprawy. Przedmiotem dowodzenia mają być więc fakty, od których zależy zastosowanie przepisów prawa materialnego. A contrario, organ nie ma obowiązku (wręcz nie powinien z uwagi na sprawność i szybkość postępowania) zajmować się dowodami, które mogłyby wykazać tylko i wyłącznie okoliczności pozbawione znaczenia, poboczne, nie wpływające w żaden sposób na zastosowanie norm materialnoprawnych.
Skarżący zwrócił się do organów podatkowych z wnioskami dowodowymi, które nie zostały uwzględnione. W ocenie Sądu odmowa przeprowadzenia żądanych dowodów nie naruszała dyspozycji art. 180 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej.
Wniosek z 12 września 2014 r. dotyczył przeprowadzenia dowodu z dokumentu urzędowego w celu wykazania, że sporne pojazdy znajdują się w posiadaniu innych osób (pod których nadzorem zostały pozostawione). Skarżący wnosił też o zwrócenie się do organu rejestrowego, czy został zawiadomiony przez organ egzekucyjny (z całokształtu okoliczności można wnosić, że skarżącemu chodziło o zawiadomienie, dotyczące przejścia własności pojazdów). Dalej skarżący zwracał się o "przeprowadzenie dowodu co zostało zrobione z pojazdami przez firmę [...]
W ocenie Sądu postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodów, wydane 26 września 2014 r. było zasadne i nie naruszało art. 180 § 1 oraz art. 188 Ordynacji podatkowej. Ewentualne posiadanie pojazdów przez osoby inne niż właściciel albo zajęcie ich w trakcie egzekucji jest dla sprawy nieistotne. Z punktu widzenia wskazanych wyżej unormowań u.p.o.l. obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych zależy od stanu własności pojazdu, nawet jeżeli znajduje się on w posiadaniu innych osób. W szczególności samo zajęcie w toku postępowania egzekucyjnego nie wpływa na zakres obowiązku podatkowego. W tym kontekście jako pozbawione znaczenia trzeba również ocenić to, czy organ rejestracyjny został zawiadomiony przez organ egzekucyjny o zajęciu, ponieważ takie zawiadomienie bądź jego brak nie mają wpływu na własność pojazdu.
Wniosek dowodowy, sformułowany w piśmie z 18 lipca 2019 r. dotyczył dowodów z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym ("p.r.d.") i aktów wykonawczych. Należy zauważyć, że treść przepisów prawa nie stanowi przedmiotu dowodzenia, nie jest to bowiem element stanu faktycznego, który organ ma obowiązek ustalać zgodnie z art. 122 § 1 Ordynacji podatkowej, lecz część stanu prawnego, na podstawie którego organ musi działać (art. 120 Ordynacji podatkowej). Wskazywany w omawianym wniosku art. 130a p.r.d. dotyczy sytuacji, gdy pojazd jest usuwany z drogi. Tymczasem żaden z elementów ustalonego stanu faktycznego ani nawet żadne twierdzenie skarżącego nie daje podstaw do przyjęcia, że taka sytuacja zaistniała. W konsekwencji treść wskazanych norm, w tym art. 130a ust. 10 p.r.d. nie pozwala w realiach niniejszej sprawy na przyjęcie, aby doszło do wyzbycia się własności pojazdów poprzez ich porzucenie.
W ocenie Sądu postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodów, wydane 30 lipca 2019 r. było zasadne i nie naruszało art. 180 § 1 oraz art. 188 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu organy podatkowe przeprowadziły wszelkie możliwe czynności, zmierzające do ustalenia stanu prawnego spornych naczep. Pozyskały wyczerpujące wyjaśnienia od organu rejestracyjnego i organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny był jednocześnie organem właściwym w latach 2002 – 2011 do orzekania o przepadku porzuconego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm. oraz § 8 ust. 1 rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych I Administracji z dnia 16 października 2007 r., Dz. U. z 2007 r., Nr 191, poz. 1377 ze zm.). Natomiast organ rejestrowy – Prezydent Miasta [...] – jest równocześnie organem jednostki samorządu terytorialnego, na rzecz której mogła przejść własność pojazdu na mocy art. 50a ust. 2 lub art. 130a ust. 10. Mimo to ani organ egzekucyjny, ani organ rejestrowy nie posiadały informacji, aby doszło do zmiany stanu własności spornych naczep. W szczególności ze zgromadzonych dowodów nie wynika, że pojazdy zostały zbyte – czy to w ramach postępowania egzekucyjnego, czy przez samego skarżącego, ani też że ich własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego.
Postępowanie podatkowe poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe pozyskały aktualne informacje od organu rejestracyjnego i egzekucyjnego, co pozwoliło wykluczyć, aby doszło do zmian własności środków transportowych.
Organy przeanalizowały całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, a wyprowadzone przez nie wnioski co do stanu własności spornych pojazdów są logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym, zatem ocena ta mieściła się w granicach oceny swobodnej, o której mowa w art. 191 Ordynacji podatkowej. Na uwagę zasługuje przede wszystkim to, że karty informacyjne pojazdów zostały sporządzone zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (obecnie Dz. U. z 2019 r., poz. 2130) i zgodnie z załącznikiem nr 3 do tego rozporządzenia. Jako dokumenty urzędowe, sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołany do tego organ władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, stosownie do art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Żaden ze zgromadzonych przez organy podatkowe dokumentów nie stanowił skutecznego dowodu przeciw treści omawianych kart informacyjnych w rozumieniu art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. Za ich pomocą zostało więc wykazane, że skarżący był właścicielem spornych środków transportowych w roku 2015 oraz był nim nadal w roku 2019, wobec czego jego twierdzenia o utracie prawa własności nie znajdują uzasadnienia. Należy zaznaczyć, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu mogącego skutecznie wykazać, że nie jest już właścicielem naczep o numerach rejestracyjnych [...], [...], [...], [...], [...] i [...] albo że nie był nim w roku 2015. Jego wnioski dowodowe były bezpodstawne. Wobec tego domniemanie zgodności z prawdą (rzeczywistym stanem prawnym) zapisów kart informacyjnych nie zostało obalone. Podkreślić przy tym trzeba, że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa organy podatkowe nie muszą poszukiwać w nieskończoność dowodów w sytuacji, gdy ich nie oferuje sam podatnik (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 lutego 2020 r., II FSK 666/18 oraz z 21 grudnia 2007 r., II FSK 176/07).
Wobec ustalenia w sposób jednoznaczny, że sporne naczepy były w roku 2015 przedmiotem własności skarżącego, organy podatkowe prawidłowo zastosowały normy prawa materialnego, w szczególności art. 9 u.p.o.l. i zgodnie z tymi przepisami określiły wysokość zobowiązania podatkowego.
Powyższe rozważania stanowią odpowiedź na zasadniczą część zarzutów skargi. W odniesieniu do pozostałych poruszanych w niej kwestii Sąd stwierdza, że okoliczności związane z przebiegiem zajęcia oraz rzekomymi praktykami organu egzekucyjnego, w tym sugerowanym zagubieniem dokumentów pojazdów, nie mogą mieć wpływu na stan własności środków transportowych. Kwestie te mogą mieć ważne znaczenie dla skarżącego oraz mogą nie być obojętne dla jego praw i ewentualnych roszczeń, opartych na przepisach z innych gałęzi prawa, w tym dla roszczeń wynikających z odpowiedzialności deliktowej odpowiednich podmiotów. Pozostają jednak nieistotne z prawnopodatkowego punktu widzenia. Nie dowodzą bowiem zaistnienia zdarzeń, które miałyby znaczenie na gruncie przepisów u.p.o.l., to jest w szczególności nie pozwalają na przyjęcie, aby skarżący wyzbył się dobrowolnie (na podstawie umowy), czy przymusowo (w toku egzekucji lub przez przepadek rzeczy) własności środków transportowych. Podobnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, dotyczącej zobowiązania podatkowego za rok 2015, pozostają ewentualne podrobienia czy przerobienia decyzji podatkowych z lat 2000 lub 2002, ponieważ zaskarżona decyzja w żaden sposób nie została oparta na treści tych rozstrzygnięć, a całe postępowanie wyjaśniające prowadzono po upływie kilkunastu lat od wydania tych orzeczeń.
Nie mogły odnieść zamierzonego skutku również te argumenty skargi, które wskazywały na konieczność tłumaczenia wątpliwości na korzyść skarżącego. Podkreślić trzeba, że w niniejszej sprawie wątpliwości te miały dotyczyć sfery faktów, nie zaś przepisów prawa. Tymczasem w polskim prawie podatkowym nakaz rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika dotyczy jedynie przepisów prawa, a nie okoliczności faktycznych (art. 2a Ordynacji podatkowej), przy czym ustawodawca zastrzega, że mają to być wątpliwości, których nie da się usunąć. W kontrolowanym postępowaniu podatkowym organy poczyniły ustalenia faktyczne w zakresie okoliczności istotnych, oceniając materiał dowodowy, w skład którego wchodziły m. in. dokumenty urzędowe. Skarżący polemizował z tymi ustaleniami, ale nie przedstawił żadnego dowodu, który w sposób skuteczny obalałby moc dokumentów urzędowych, nie wskazał też przekonująco, aby dokonana przez organy podatkowe ocena dowodów naruszała zasady logicznego rozumowania, wiedzy czy doświadczenia życiowego.
Kwestia co w ciągu wielu lat stało się z naczepami jest bez znaczenia dla ustalenia obowiązku skarżącego w zakresie podatku od środków transportowych, jeżeli nie zostało ustalone, że utracił on ich własność. Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty ( art. 9 ust. 4 u.p.o.l.), a także od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został dopuszczony ponownie do ruchu po upływie okresu, na jaki została wydana decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu tego pojazdu z ruchu (art. 9 ust. 4a u.p.o.l.).
Natomiast obowiązek podatkowy określonego właściciela pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wygasa jedynie na skutek zaistnienia trzech okoliczności. Po pierwsze - w razie zbycia pojazdu, bowiem stosownie do art. 9 ust. 3 u.p.o.l., w przypadku zmiany właściciela zarejestrowanego środka transportowego obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu jedynie do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie prawa własności. W tym przypadku z wygaśnięciem obowiązku podatkowego poprzedniego właściciela powiązane jest powstanie obowiązku podatkowego obciążającego nabywcę środka transportowego – zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.o.l. Po drugie i trzecie – obowiązek podatkowy wygasa na skutek wyrejestrowania pojazdu lub czasowego wycofania pojazdu z ruchu, bowiem zgodnie z art. 9 ust. 5 u.p.o.l. obowiązek podatkowy wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu tego pojazdu z ruchu.
Z ustaleń organów podatkowych wynika, że skarżący na nikogo nie przeniósł prawa własności środków transportowych z skutkiem wygaśnięcia swojego obowiązku podatkowego i obciążenia tym obowiązkiem nabywcy, ani też nie utracił własności pojazdów w toku egzekucji, ani na skutek przepadku rzeczy. Nie wydano też decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Skarżący nawet nie twierdził, że taka decyzja została wydana i takiego faktu organy podatkowe nie ustaliły. Okoliczności te są przesądzające dla stwierdzenia, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych nadal obciąża skarżącego.
Opisane wyżej ukształtowanie przez ustawodawcę wygaśnięcia obowiązku podatkowego w zakresie podatku od środków transportowych sprawia, że niekiedy obowiązek ten obciąża podatnika, mimo że środek transportowy już nie istnieje na skutek zniszczenia i mimo, że właściciel środka transportowego utracił atrybut właściciela w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego, na skutek nieistnienia przedmiotu własności. Przepisy art. 8 i art. 9 ust 1 u.p.o.l. nie mogą być odczytywane jako derogujące treść art. 9 ust. 5 u.p.o.l. w razie jeżeli środek transportu przestaje istnieć, albo w inny sposób ze względu na najdalej posunięte uszkodzenia (celowe lub na skutek upływu czasu) staje się bezużyteczny, a właściciel pojazdu zaniedba jego wyrejestrowania. Tym bardziej, że znaczenie tych przepisów może być odczytane tylko jako określające zakres przedmiotowy podatku od środków transportowych (art. 8 u.p.o.l.) oraz wskazujące na kim ciąży obowiązek podatkowy w zakresie tego podatku (art. 9 ust. 1 u.p.o.l.). W takim przypadku nie ma kolizji między tymi przepisami oraz art. 9 ust. 3 i 5 u.p.o.l., rozstrzygającymi kiedy wygasa obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że w przypadku właściciela środka transportowego, oprócz przeniesienia własności środka transportowego (w tym również sprzedaży egzekucyjnej albo przepadku rzeczy) i czasowego wycofania pojazdu z ruchu, tylko wyrejestrowanie pojazdu prowadzi do wygaśnięcia obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy nie wygasa w przypadku złego stanu technicznego pojazdu, faktycznego braku możliwości korzystania z posiadanego środka transportu, fizycznej likwidacji poprzez jego rozmontowanie, pocięcie i sprzedaż na złom, utylizacji pojazdu (wykorzystanie odpadów jako surowców wtórnych do dalszego przerobu), wywozu z kraju, czy też jego kradzieży. Konieczność opłacania podatku od środków transportowych nie jest bowiem uzależniona od użytkowania pojazdu ani od jego fizycznego posiadania. Jeżeli właściciel nie złoży stosownego wniosku (popartego stosownymi oświadczeniami i dowodami także w razie kradzieży pojazdu lub zgodnej z prawem utylizacji pojazdu) a starosta nie wyda decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu, obowiązek podatkowy dalej istnieje (np. wyroki NSA: z 15 lipca 2008 r., II FSK 520/07, z 21 grudnia 2011 r., II FSK 1161/10, z 25 maja 2011 r. II FSK 108/10, z 27 maja 2011 r., II FSK 127/10 i II FSK 129/10, z 21 grudnia 2011 r, II FSK 1161/10 i II FSK 1587/10, z 27 marca 2013 r, II FSK 1611/11, z 4 września 2013 r., II FSK 2457/11, z 22 lipca 2015 r., II FSK 1576/13, z 6 października 2015 r., II FSK 2129/13, z 22 lutego 2017 r., II FSK 3301/14, II FSK 3302/14, wyrok WSA we Wrocławiu z 8 stycznia 2008 r., I SA/Wr 1822/06, wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 sierpnia 2012 r., I SA/Bd 615/12, wyroki WSA w Lublinie z 15 lutego 2013 r., I SA/Lu 3/13, I SA/Lu 4/13 – wszystkie wyroki dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W takiej sytuacji w rozpoznawanej sprawie bez znaczenia jest, że skarżący – jak twierdzi - od wielu lat nie posiada pojazdów. Skoro skarżący w rzeczywistości nie utracił własności pojazdów przez przeniesienie własności, na skutek czynności egzekucyjnej ani przepadek pojazdów, ani też pojazdy nie zostały wyrejestrowane, obciąża skarżącego obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. Takie stanowisko nie oznacza nałożenia na skarżącego nieograniczonego w czasie obowiązku uiszczania podatku, wyłącznie w oparciu o dane z ewidencji pojazdów. Nawet, jeżeli skarżący nie jest w stanie doprowadzić do wyrejestrowania pojazdów na przykład na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 1, 2 i 6 Prawa o ruchu drogowym, to może wystąpić do właściwego organu rejestrującego w celu wyrejestrowania pojazdu, dokumentując trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdów bez zmiany w zakresie prawa własności, co umożliwia art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W takim przypadku dodatkowym warunkiem wyrejestrowania pojazdów jest wniesienie przez właściciela pojazdu opłaty na rzecz gminy na realizację zadań związanych z utrzymaniem czystości i porządku w gminach (art. 79 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym).
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 poz. 2325 ze zm.).