I SA/Lu 646/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na odmowę umorzenia kosztów postępowania, uznając, że mimo trudnej sytuacji życiowej, posiadany majątek i możliwość spłaty rat uniemożliwiają przyznanie dalszej ulgi.
Skarżący K. Z. domagał się umorzenia pozostałych kosztów postępowania podatkowego, argumentując trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Organy podatkowe odmówiły, wskazując na posiadany przez skarżącego majątek i możliwość spłaty w ratach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że choć występuje ważny interes strony, to brak jest podstaw do umorzenia kosztów, zwłaszcza że skarżący już wcześniej uzyskał ulgi i systematycznie spłaca raty.
Sprawa dotyczyła skargi K. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy odmowę umorzenia pozostałych kosztów postępowania podatkowego. Skarżący, emeryt z problemami zdrowotnymi, wnosił o umorzenie kwoty 1.479,88 zł, argumentując trudną sytuacją materialną i koniecznością ponoszenia podstawowych wydatków. Organy podatkowe, analizując sytuację skarżącego, uznały istnienie "ważnego interesu osoby obowiązanej", jednak odmówiły umorzenia, wskazując na posiadany przez skarżącego majątek (nieruchomości o szacunkowej wartości ponad 230.000 zł) oraz fakt, że skarżący regularnie spłacał raty rozłożonych wcześniej kosztów. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny, stwierdzając, że choć przesłanka "ważnego interesu strony" została spełniona, to brak było podstaw do umorzenia kosztów, zwłaszcza że skarżący uzyskał już wcześniej ulgi (umorzenie zaległości podatkowej i rozłożenie kosztów na raty) i jest w stanie wywiązać się z obecnych zobowiązań. Sąd podkreślił, że umorzenie jest najdalej idącą ulgą i nie można go przyznać, gdy istnieje możliwość spłaty, nawet przy trudnej sytuacji materialnej, a skarżący posiada majątek, który może zostać wykorzystany do poprawy jego sytuacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy prawidłowo odmówił umorzenia kosztów postępowania, ponieważ mimo wykazania ważnego interesu strony, posiadany przez nią majątek oraz możliwość spłaty w ratach, a także fakt wcześniejszego uzyskania ulg, nie uzasadniają przyznania dalszej, najdalej idącej ulgi w postaci umorzenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć skarżący wykazał ważny interes, to posiadany przez niego majątek i regularna spłata rat stanowią podstawę do odmowy umorzenia kosztów postępowania. Umorzenie jest ulgą najdalej idącą i nie powinno być przyznawane, gdy istnieje możliwość spłaty zobowiązania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 270 § § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy, na wniosek osoby obowiązanej, w przypadku uzasadnionym jej ważnym interesem lub interesem publicznym, może rozłożyć koszty postępowania na raty albo umorzyć w całości lub w części.
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 270 § § 2
Ordynacja podatkowa
Przepisy art. 67b § 1 pkt 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
u.p.s.d. art. 8 § ust. 4
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez nabywcę, koszty opinii biegłego ponosi nabywca.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym.
Ordynacja podatkowa art. 120
Ordynacja podatkowa
Zasada legalizmu.
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1 i § 2
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
Ordynacja podatkowa art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
Ordynacja podatkowa art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Ordynacja podatkowa art. 264
Ordynacja podatkowa
Ogólna zasada ponoszenia kosztów postępowania przez podmiot publiczny.
Ordynacja podatkowa art. 267 § § 1 pkt 4
Ordynacja podatkowa
Stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące naruszenia art. 21 Konstytucji RP i art. 231 k.k. w postaci nadużycia przywileju i uznania administracyjnego. Argumenty skarżącego dotyczące nierównego traktowania i nielogiczności uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Argumenty pełnomocnika skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 120, 121, 122, 187, 188, 191 Ordynacji podatkowej) poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności, pobieżną analizę materiału dowodowego i dowolną ocenę dowodów. Argumenty pełnomocnika skarżącego dotyczące naruszenia art. 264 Ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnioną odmowę rozstrzygnięcia w zakresie kosztów sporządzenia operatu szacunkowego. Argumenty pełnomocnika skarżącego dotyczące naruszenia art. 270 Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie i nieprawidłową interpretację "interesu publicznego".
Godne uwagi sformułowania
rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy przesłanką ustawową do zastosowania ulgi jest wystąpienie okoliczności w postaci "ważnego interesu osoby obowiązanej" lub "interesu publicznego" koszty postępowania nie powstały w wyniku nadzwyczajnych, niezależnych od skarżącego okoliczności posiadanie majątku - nie zachodzi ważny interes społeczny w umorzeniu należności ciężar dowodu w zakresie przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy umarzanie różnorodnych należności jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania instytucja umorzenia kosztów postępowania ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych organ nie jest zobowiązany do wydania postanowienia umarzającego koszty postępowania, nawet jeśli wystąpił ważny interes strony kontrola sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne
Skład orzekający
Halina Chitrosz-Roicka
przewodniczący
Andrzej Niezgoda
członek
Agnieszka Kosowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia kosztów postępowania podatkowego na gruncie art. 270 Ordynacji podatkowej, zwłaszcza w kontekście posiadania majątku przez stronę i możliwości spłaty zobowiązania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i uznaniowego charakteru decyzji organu podatkowego. Wartość precedensowa może być ograniczona ze względu na specyfikę indywidualnej oceny sytuacji strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla podatników - możliwości umorzenia kosztów postępowania. Choć stan faktyczny jest szczegółowy, rozstrzygnięcie opiera się na utrwalonych zasadach interpretacji przepisów, co czyni je interesującym dla prawników procesowych i doradców podatkowych.
“Czy trudna sytuacja życiowa zawsze gwarantuje umorzenie kosztów postępowania? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Lu 646/22 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2023-03-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/ Andrzej Niezgoda Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Ulgi podatkowe Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 270 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym dnia 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 października 2022 r. nr 0601-IEW.4268.7.2022 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu J. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadnienie Sygn. I SA/Lu 646/22 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi K. Z. (dalej jako skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej jako organ II instancji) z dnia 6 października 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach z dnia 27 lipca 2022 r. o odmowie umorzenia kosztów postępowania. Stan sprawy przedstawia się następująco. Postanowieniem z dnia 23 września 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Rykach (dalej jako organ I instancji) ustalił koszty postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia rzeczy (praw majątkowych) w drodze spadku po A. Z. w wysokości 2.979,88 zł i kosztami tymi obciążył skarżącego. Skarżący nie złożył od wskazanego postanowienia żadnego środka zaskarżenia, a wobec tego przedmiotowe postanowienie stało się ostateczne. Skarżący wnosił o umorzenie ustalonych kosztów w całości, jednak postanowieniem z 28 października 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Rykach odmówił. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 20 stycznia 2021 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 3 września 2021 r. w sprawie I SA/Lu 117/21 oddalił skargę na powyższe postanowienie. Jednocześnie postanowieniem z dnia 23 marca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Rykach rozłożył skarżącemu ustalone koszty postępowania na 30 rat. Wnioskiem z 29 czerwca 2022 r. skarżący ponownie zwrócił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach z prośbą o umorzenie pozostałej do zapłaty kwoty, wynikającej z kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że przez ostatni rok, drogą wyrzeczeń podstawowych potrzeb, spłacił połowę z kwoty 2.979,88 zł (łącznie 1.500,00 zł). Podniósł, że kolejny rok funkcjonowania z dodatkowym obciążeniem spłatą, w sytuacji dużych podwyżek cen żywności i opału oraz niepewności, stanowi zagrożenie dla jego egzystencji. Jak wynika bowiem z przedkładanych wcześniej dokumentów jest emerytem, z dużymi problemami zdrowotnymi, a koszty postępowania wiążą się ze spadkiem w pierwszej linii po jego matce. Prawo spadkowe natomiast chroni spadkobiercę i szanuje własność prywatną. Następnie pismem z 15 lipca 2022 r., skarżący uzupełnił dane dotyczące aktualnego stanu zdrowia oraz miesięcznych wydatków. Złożył również oświadczenie o sytuacji majątkowej osoby fizycznej, a także oświadczenie o nieruchomościach oraz prawach majątkowych. Postanowieniem z 27 lipca 2022 r. organ I instancji odmówił umorzenia kosztów postępowania w kwocie 1.479,88 zł. Od przedmiotowego postanowienia skarżący złożył zażalenie, jednak Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie postanowieniem z dnia 6 października 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że podstawę prawną stanowi art. 270 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej jako "Ordynacja podatkowa"), zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek osoby obowiązanej, w przypadku uzasadnionym jej ważnym interesem lub interesem publicznym, może rozłożyć koszty postępowania na raty albo umorzyć w całości lub w części. Rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy, a przesłanką ustawową do zastosowania ulgi jest wystąpienie okoliczności w postaci "ważnego interesu osoby obowiązanej" lub "interesu publicznego". Organ bardzo szczegółowo wyjaśnił pojęcia ważnego interesu osoby obowiązanej i interesu publicznego oraz wskazał na cechy charakterystyczne decyzji uznaniowych. Następnie poczynione rozważania odniósł do sytuacji skarżącego. W szczególności podkreślono, że na dzień 30 czerwca 2022 r. skarżący posiadał zaległość z tytułu kosztów postępowania w wysokości 1.479,88 zł. Prowadził samodzielnie gospodarstwo domowe oraz osiągał dochód z tytułu renty w wysokości 1.217,98 zł netto miesięcznie, co wynika z przedłożonej do akt sprawy kserokopii decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie z 1 marca 2022 r. o waloryzacji renty. Na podstawie wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Puławach orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 3 listopada 2021 r. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 30 listopada 2024 r. Z kserokopii zaświadczenia o stanie zdrowia z 16 czerwca 2011 r. wynika zaś, iż jako chorobę podstawową zdiagnozowano u skarżącego niewydolność serca, niedomykalność zastawki mitralnej i trójdzielnej, utrwalone migotanie przedsionków oraz nadciśnienie tętnicze. Z kolei jako choroby współistniejące - cukrzycę typu drugiego. Biorąc pod uwagę znajdującą się w aktach sprawy kserokopię zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia wydanego dla potrzeb Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 24 września 2021 r. organ wskazał, że rozpoznano u skarżącego chorobę zasadniczą w postaci przewlekłej niewydolności serca z utrwalonym migotaniem przedsionków oraz przewlekłym leczeniem przeciwkrzepliwym przewlekłego zespołu wieńcowego, jak również nadciśnienia tętniczego. Jako choroby współistniejące zdiagnozowano cukrzycę typu drugiego leczoną doustnie, polineuropatię oraz retinopatię cukrzycową, zaburzenie słuchu, żylaki kończyn dolnych i zespół organiczny upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim. Oprócz tego skarżący podał, że cierpi na depresję oraz pogorszenie się wzroku, natomiast w zażaleniu nadmienił o konieczności wizyty u specjalisty chirurgii naczyniowej z powodu braku krążenia w nogach oraz rozlewających się żylaków i ciągłego drętwienia nóg z początkiem stopy cukrzycowej, a także, że "zimne posadzki potęgują chorobę". Pomimo leczenia, jak twierdzi skarżący, stan zdrowia pogarsza się, a choroby mają charakter postępujący. Dalej organ wskazał, że w "Oświadczeniu o sytuacji majątkowej osoby fizycznej prowadzącej/nieprowadzącej działalności gospodarczej" skarżący wykazał, że posiada nieruchomość gruntową położoną w [...] przy ul. [...] o powierzchni 0.0687 ha, zabudowanej wymagającym kapitalnego remontu budynkiem mieszkalnym (budynkiem jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej), a także budynkiem niemieszkalnym (gospodarczym w zabudowie bliźniaczej). Szacunkową wartość działki skarżący określił na kwotę 40.000 zł, wartość domu na kwotę 174.000 zł, zaś wartość budynku gospodarczego na kwotę 15.900 zł. Nadto, organ podał, że skarżący posiada udziały, wynoszące odpowiednio: ˝ część w działce lasu położonej w [...] o numerze ewidencyjnym [...], o powierzchni 1.220 m2 i szacunkowej wartości 3.000 zł oraz Ľ część w działce lasu położonej w miejscowości J., gmina [...] o numerze ewidencyjnym [...], o powierzchni 0,08 ha i szacunkowej wartości [...] zł. Skarżący wskazał, iż "las - [...] - nie jest na tą chwilę" jego własnością, stanowi własność brata - Z. Z. oraz jego żony - G. Z., co powoduje "niemożliwość pozyskania opału oraz innych korzyści". Poza tym organ ustalił, że skarżący nie posiada innego majątku, w tym środków transportu, gotówki, środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, czy też lokatach, papierów dłużnych, udziałów w spółkach, akcji, obligacji oraz certyfikatów i jednostek inwestycyjnych. Organ szczegółowo opisał ponoszone przez skarżącego wydatki na utrzymanie obejmujące: 21,50 zł - podatek od nieruchomości i leśny, co wynika z kserokopii decyzji płatniczej Burmistrza [...] z 7 lutego 2022 r., 44.36 zł/miesiąc - opłata za energię elektryczną, co wynika z kserokopii dokumentów w postaci polecenia przelewu/wpłaty gotówkowej oraz paragonów, potwierdzających wydatki ponoszone względem P. S. A., 29,66 zł/miesiąc - opłata za gaz, co wynika z kserokopii faktur za gaz (prognoza proforma), 249,15 zł - wydatki na ogrzewanie (zakup węgla), 26,84 zł/miesiąc - usługi związane dostarczaniem wody oraz odprowadzaniem ścieków, co wynika z kserokopii dokumentów potwierdzających wydatki ponoszone z tego tytułu względem Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] Sp. z o. o., (w w/w "Oświadczeniu (...)" skarżący wydatki z tego tytułu określił na kwotę 40,26 zł), 19,00 zł - opłata za wywóz nieczystości, co wynika z kserokopii potwierdzeń zapłaty na rzecz Urzędu Miejskiego w [...], 27,38 zł - opłata za telefon, co wynika z kserokopii faktur VAT, 66.01 zł/miesiąc - wydatki na lekarstwa i leczenie, co wynika z kserokopii faktur VAT, 100,00 zł - spłata raty do US, 840,00 zł - wydatki na żywność, środki czystości, niezbędną odzież, opłaty finansowe za przelewy. Podsumowując organ ustalił, że ponoszone przez skarżącego wydatki związane z codzienną egzystencją wynoszą 1.423,90 zł. Z kolei miesięczny dochód z tytułu renty kształtuje się na poziomie 1.217,98 zł. Ze wskazanych wyliczeń wynika, że pomiędzy osiąganym dochodem, a ponoszonymi wydatkami występuje deficyt w kwocie 205,92 zł (201,87 zł - według danych wykazanych przez skarżącego w "Oświadczeniu" oraz w piśmie z 15 lipca 2022 r.). Organ zwrócił uwagę, że skarżący w zażaleniu wskazał, iż uzyskuje pomoc finansową od siostry oraz siostrzenicy w postaci pożyczek, które oddaje z 13-tek lub odda z dopłat na węgiel oraz pomoc żywnościową, jak również otrzymał jednorazową pomoc od sióstr zakonnych w postaci drobnego opału oraz paczki żywnościowej na święta. Dodatkowo, skarżący wskazał na wydatki, które powinien ponieść, ale ze względu na oszczędności, nie może ich zrealizować, tj. wizyty lekarskie u specjalistów, w tym dentysty - w kwocie 37,50 zł miesięcznie oraz na leki, których nie jest w stanie wykupić w kwocie 15,00 zł miesięcznie, a także tytułem naprawy instalacji i infrastruktury domowej wynikające z zużycia - w kwocie 25,00 zł miesięcznie. Organ II instancji biorąc pod uwagę okoliczności, dotyczące przede wszystkim sytuacji życiowej, w tym materialnej oraz zdrowotnej, stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka "ważnego interesu osoby obowiązanej", jednakże rozumianego jako "normalna sytuacja ekonomiczna" (konieczność pokrywania niezbędnych wydatków w związku z codzienną egzystencją). W sprawie nie występują natomiast okoliczności nadzwyczajne, które uzasadniałyby udzielenie ulgi w spłacie kosztów postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie nie kwestionując obecnej trudnej sytuacji życiowej skarżącego, uznał że za przesłankę nadzwyczajną, uzasadniającą umorzenie kosztów postępowania nie można uznać braku środków pieniężnych niezbędnych do zrealizowania tej należności, tym bardziej, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Rykach postanowieniem z 23 marca 2021 r. zgodnie z wnioskiem skarżącego, rozłożył należność na 30 rat. Oprócz tego konieczność ponoszenia opłat i wydatków związanych z codzienną egzystencją jest powszechnym elementem funkcjonowania. Zdaniem organu nie bez znaczenia jest również fakt, iż koszty postępowania nie powstały w wyniku nadzwyczajnych, niezależnych od skarżącego okoliczności, a ich istnienie nie jest wynikiem wystąpienia zdarzeń losowych. Przeciwnie, zostały one ustalone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach z 23 września 2020 r., stanowiąc wynagrodzenie przysługujące biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu za sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość rynkową odziedziczonych przez skarżącego nieruchomości w sytuacji, gdy wartość ta różniła się o więcej niż 33% od wartości podanej przez samego skarżącego. Więc przyczyny powstania przedmiotowych kosztów postępowania leżą po stronie skarżącego. Zwrócono również uwagę, że brak jest wystarczających przesłanek do zastosowania tego rodzaju ulgi w sytuacji, gdy skarżący posiada majątek. Istotnym w tym aspekcie jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 3 września 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 117/21, w którym zostało stwierdzone, że w takim przypadku - posiadania majątku - nie zachodzi ważny interes społeczny w umorzeniu należności, gdyż możliwe jest odzyskanie zaległości z tytułu niezapłaconych kosztów postępowania w drodze egzekucji administracyjnej. Organ zwrócił również uwagę, że skarżący systematycznie realizuje płatności ratalne. Dodatkowo aktualnie zabezpieczone pozostają potrzeby mieszkaniowe skarżącego i jednocześnie nie posiada on zaległości związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w tym nie korzysta z pomocy społecznej. Nie istnieje więc bezpośrednie ryzyko, że w przypadku odmowy udzielenia zawnioskowanej ulgi nastąpią jakiekolwiek negatywne i nieodwracalne w skutkach zmiany w tej materii. Wskazano także, że skarżący może liczyć na pomoc finansową od siostry oraz siostrzenicy w postaci pożyczek, które następnie oddaje, a także pomoc żywnościową. Zdaniem organu zapłata obciążających skarżącego kosztów postępowania jest możliwa do zrealizowania z uzyskiwanego dochodu (przy doraźnej pomocy członków najbliższej rodziny, tj. siostry i siostrzenicy) w systemie ratalnym lub w wyniku m.in. zadysponowania (sprzedaży, dzierżawy) posiadanym mieniem (nieruchomością, czy też udziałami w nieruchomościach leśnych) o łącznej wartości 233.900,00 zł i zależy tylko i wyłącznie od podejmowanych przez skarżącego decyzji. Organ wskazał, że możliwe do podjęcia są również czynności mające na celu np. zamianę nieruchomości skarżącego na inną mniejszą nieruchomość, co z jednej strony umożliwiłoby uzyskanie z tego tytuł środków, a z drugiej zmniejszyłoby koszty dotychczasowego utrzymania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zgodził się finalnie z argumentacją organu I instancji, że pomimo uznania wystąpienia po stronie skarżącego ważnego interesu brak jest wystarczającego uzasadnienia dla umorzenia kosztów postępowania, a tym samym organy skorzystały z instytucji uznania administracyjnego, popierając dodatkowo swoją argumentację brakiem wystąpienia interesu publicznego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem i podniósł, że koszty postępowania powstały w wyniku niepotrzebnie prowadzonego postępowania dotyczącego podatku od nabycia spadku po rodzicach, z winy Urzędu Skarbowego. Zdaniem skarżącego odmowa umorzenia kosztów postępowania doprowadziła go do bardzo złej sytuacji materialnej. Skarżący podniósł, iż naruszone zostały art. 21 Konstytucji oraz art. 231 k.k. w postaci nadużycia przywileju i uznania administracyjnego, ponadto został naruszony jego ważny interes oraz zagrożone zostało zdrowie i życie. Skarżący wyraził również dezaprobatę wobec nierównego traktowania go w świetle przepisów prawa, a także skrytykował treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jako nielogiczne. Do skargi dołączył kserokopie testamentu sporządzonego przez A. Z., zawiadomienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rykach z 25 września 2007 r. o wszczęciu postępowania, postanowienia Sądu Rejonowego w Rykach sygn. akt I Ns 327/18, opinie prawną z 19 czerwca 2019 r., formularz SD-Z2, postanowienia Burmistrza [...] z 2 września 2019 r. w sprawie wszczęcia postępowania podatkowego, oświadczenia z 20 listopada 2019 r oraz odręcznie sporządzone zestawienie spadkobierców ustawowych przed postanowieniem Sądu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Pismem z dnia 21 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu dodatkowo zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym w szczególności w sposób nader lakoniczny odniesienie się do postawionych w odwołaniu od postanowienia organu I instancji zarzutów naruszenia prawa tj.: 1. art. 120, art. 121 § 1 i § 2 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez naruszenie zasady działania w sposób budzący zaufanie do organów poprzez wydanie postanowienia w oparciu o wybrane tylko przepisy prawne, z pominięciem art. 264 Ordynacji podatkowej, a także brak podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; 2. art. 187 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez pobieżne przeanalizowanie całego materiału dowodowego, w tym w szczególności w zakresie sytuacji rodzinno-majątkowej skarżącego co miało skutek w stwierdzeniu braku wystąpienia przesłanki ważnego interesu publicznego; 3. art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, naruszenie podstawowych zasad postępowania dowodowego i dowolnej oceny materiału dowodowego, co poskutkowało błędnym ustaleniem, iż skarżący jest współwłaścicielem w ˝ działki lasu położonej w miejscowości [...], obręb [...], podczas gdy skarżący nie figuruje w księdze wieczystej dla tej nieruchomości jako współwłaściciel, jako współwłaściciel nie figuruje także jego zmarła matka; 4. art. 264 Ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnioną odmowę rozstrzygnięcia w zakresie poniesienia kosztów sporządzenia operatu szacunkowego przez Skarb Państwa, podczas gdy przeprowadzenie tego dowodu nie było konieczne w sprawie, skutkiem czego brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających obciążenie tymi kosztami skarżącego. Pełnomocnik zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 270 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie występują w stosunku do skarżącego przesłanki do umorzenia kosztów postępowania, polegające na ważnym interesie publicznym, a także poprzez nieprawidłową interpretację "interesu publicznego", co w konsekwencji doprowadziło organ do wniosku, że żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie stanowi ważnego interesu uzasadniającego zastosowanie instytucji umorzenia zaległości. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonych postanowień organów I i II instancji, a także uchylenie postanowień organów I i II instancji w całości. Wniósł również o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz przyznanie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm prawem przepisanych, składając jednocześnie stosowne oświadczanie. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności przedstawił argumentację odnoszącą się do zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, następnie podkreślił, że zgodnie z zasadą ogólną w kwestii procedowania o kosztach prowadzenia postępowania podatkowego wyrażoną w art. 264 Ordynacji podatkowej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Zgodnie zaś z art. 270 § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, na wniosek osoby obowiązanej, w przypadku uzasadnionym jej ważnym interesem lub interesem publicznym, może rozłożyć koszty postępowania na raty albo umorzyć w całości lub w części. Podał, że sytuacja skarżącego jest trudna z uwagi na jego niskie dochody oraz całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną bezterminowo. Skarżący utrzymuje się z renty w kwocie 1.217,98 zł netto, która w całości przeznaczana jest na jego bieżące potrzeby. Co warte podkreślenia nie jest on w stanie własną pracą poprawić swojej sytuacji materialnej z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy. To wyklucza możliwość zarobkowania, nawet w niewielkim zakresie. Skarżący jest osobą samotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, więc nie może liczyć na pomoc bliskich. To powoduje, że w sytuacji np. nagłego pogorszenia jego zdrowia czy innego nieprzewidzianego zdarzenia losowego zmuszony będzie do przezwyciężenia trudności we własnym zakresie, bez pomocy rodziny czy bliskich. Pełnomocnik wskazał, że poza schorzeniami wskazanymi w dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy, skarżący cierpi także na depresję oraz pogarszanie się wzroku wraz z coraz częstszym drętwieniem nóg związanym z początkiem stopy cukrzycowej. Co istotne, wskazane jednostki chorobowe pogłębiają się, powodując coraz większy stopień pogorszenia się stanu zdrowia. Podkreślił również, że skarżący nie jest współwłaścicielem działki lasu nr [...] o pow. 0,1220 ha położonej w miejscowości [...], obręb [...], bowiem ani on ani jego zmarła matka nie figurują w księdze wieczystej jako współwłaściciele. W dziale II księgi wieczystej dla wskazanej nieruchomości wpisany jest brat skarżącego Z. Z. i jego żona G. Z.. Odnośnie działki lasu położonej w miejscowości J., gmina [...] o numerze ewidencyjnym [...], o pow. 0,08 ha. skarżący nie może uzyskać stwierdzenia prawa współwłasności do tejże działki i w rezultacie nie może nią rozporządzać jak współwłaściciel, przez co nie jest w stanie osiągnąć z niej żadnej korzyści majątkowej. W ocenie pełnomocnika zaistniała przesłanka "ważnego interesu osoby obowiązanej". Co więcej sytuacja skarżącego - jako osoby samotnej o niskich dochodach jest w porównaniu do innych osób o zbliżonych dochodach trudniejsza, gdyż nie ma on żadnego wsparcia od członków rodziny. Innymi słowy bieżąca sytuacja skarżącego spowodowana jego niskimi dochodami i brakiem pomocy osób najbliższych powoduje, że można mówić o wystąpieniu ważnego interesu skarżącego w żądaniu umorzenia kosztów postępowania. Nie można również zgodzić się twierdzeniem organów o braku wystąpienia przesłanki "ważnego interesu publicznego", bowiem o ile organy podatkowe dokonały zarówno ustaleń faktycznych, jak i oceny przesłanki "ważnego interesu podatnika", to zabrakło w zaskarżonym postanowieniu należytego rozważenia drugiej przesłanki udzielenia ulgi, tj. przesłanki interesu publicznego, czym naruszono przepisy art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji art. 270 Ordynacji podatkowej. Przesłankę interesu publicznego należy analizować wielopłaszczyznowo, w szerszym zakresie niż to uczyniono w zaskarżonym postanowieniu, nie można utożsamiać go wyłącznie z interesem fiskalnym Państwa. Interes publiczny powinien uwzględniać także potencjalne wydatki, np. w dziedzinie pomocy społecznej, które mogą być ponoszone przez Państwo w razie nieuwzględnienia ulgi. W okolicznościach niniejszej sprawy organ nie zbadał, czy na skutek dochodzenia zaległości podatkowych od skarżącego, Państwo w efekcie nie poniesie większych kosztów niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Ponadto, stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, iż aktualnie korzysta z pomocy finansowej państwa nie jest wystarczającą przesłanką do odmowy udzielenia ulgi. Zdaniem pełnomocnika Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie przy ocenie przesłanki interesu publicznego, nie uwzględnił również szczególnych okoliczności powstania zaległości obciążającej skarżącego. Oczywistym jest, że postępowanie dotyczące udzielania ulgi w postaci umorzenia nie może zmierzać do kwestionowania poprawności postępowania wymiarowego i w konsekwencji podważenia ostatecznych decyzji. Podnieść jednak należy, że kwestię przyznania ulgi w postaci umorzenia kosztów postępowania podatkowego należy rozpatrywać z uwzględnieniem przyczyn ich powstania. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie przy ocenie przesłanki interesu publicznego w zasadzie zmarginalizował okoliczności powstania zobowiązania podatkowego z tytułu spadku oraz powstania kosztów tego postępowania. Do pisma procesowego dołączone zostały wydruk z księgi wieczystej nr [...] (dział I-O oraz dział II), kserokopie druczków wpłat za energię elektryczną, faktury zakupu węgla. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej: "p.p.s.a."). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się powszechnie, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron, bowiem to uprawnieniem Sądu jest ocena, czy sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym, czy też zgodnie z art. 122 p.p.s.a. na rozprawie. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt I FSK 1110/20, I FSK 1121/20 i I FSK 1122/20, z dnia 16 lutego 2021 r., III FSK 2430/21). Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ podatkowy prawidłowo odmówił skarżącemu umorzenia kwoty 1.479,88 zł wynikającej z ustalonych kosztów postępowania. Poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, że w obrocie prawnym istnieje postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Rykach z dnia 23 września 2020 r. ustalające koszty postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia rzeczy (praw majątkowych) w drodze spadku po A. Z. w wysokości 2.979,88 zł, którymi to kosztami obciążono skarżącego. Przedmiotowe postanowienie jest ostateczne. Poza sporem jest również kolejna okoliczność dotycząca rozłożenia na raty ustalonych kosztów postępowania na podstawie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach z 23 marca 2021 r. oraz fakt, że skarżący regularnie uiszczał raty w wysokości po 100 zł miesięcznie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie doszło do naruszenia art. 264 Ordynacji podatkowej, gdyż na tym etapie postępowania – sprawa w przedmiocie zastosowania ulgi – organy tego przepisu nie stosują. Przepis ten wprowadza ogólną zasadę ponoszenia kosztów postępowania podatkowego przez podmiot publiczny (Skarb Państwa, województwo, powiat, gmina). Odstępstwem od wyżej wymienionej zasady jest jednak art. 267 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Koszty przewidziane w odrębnych przepisach to przede wszystkim koszty sporządzenia opinii biegłego przewidziane w przepisach ustaw podatkowych. Do takich przepisów należy art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2021 r., poz. 1043 ze zm.) który stanowi uregulowanie szczególne (lex specialis). W myśl przywołanego art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn jeżeli nabywca nie określił wartości nabytych rzeczy lub praw majątkowych albo wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny naczelnika urzędu skarbowego wartości rynkowej, organ ten wezwie nabywcę do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli nabywca, pomimo wezwania, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, naczelnik urzędu skarbowego dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez nabywcę wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez nabywcę, koszty opinii biegłego ponosi nabywca. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Ustalone bowiem koszty wynikały właśnie z podania przez skarżącego nieodpowiadającej wartości rynkowej, nabytej w drodze spadku nieruchomości. Poza tym postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach ustalające koszty postępowania stało się ostateczne, więc na tym etapie kwestionowanie zasadności obciążenia skarżącego kosztami, które zdaniem pełnomocnika, powinny zostać poniesione przez skarb państwa jest nieuzasadnione. Sąd nie podziela także zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Postępowanie podatkowe generalnie opiera się na zasadach legalizmu (art. 120 Ordynacji podatkowej - organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa), prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie (art. 121 Ordynacji podatkowej - postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania). Kluczowe znaczenie ma także zasada prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej), która rozwinięta została w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Finalnie zastosowanie zawsze powinna znaleźć zasada swobodnej oceny dowodów, zgodnie z którą organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 Ordynacji podatkowej.) Należy podkreślić, że z zasady to ubiegający się o umorzenie kosztów postępowania ma wykazać, że zachodzi jego ważny interes lub interes publiczny. Innymi słowy ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy (wyroki NSA: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z 13 marca 2014 r., sygn. II GSK 31/13; z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11, tamże). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie różnorodnych należności jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (wyrok NSA z 14 marca 2012 r., sygn. II GSK 149/11, tamże). Na organie zaś, spoczywa obowiązek dokonania oceny stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dostarczonego przez wnioskującego o umorzenie. W przedmiotowej sprawie skarżący przedłożył istotny z jego punktu widzenia materiał dowodowy, który podlegał następnie ocenie organu w kontekście wystąpienia przesłanek umożliwiających zastosowanie najdalej idącej ulgi, czyli umorzenia kosztów postępowania. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, ze zgodnie z art. 270 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek osoby obowiązanej, w przypadku uzasadnionym jej ważnym interesem lub interesem publicznym, może rozłożyć koszty postępowania na raty albo umorzyć w całości lub w części (§ 1). Przepisy art. 67b § 1 pkt 1 i 2 stosuje się odpowiednio (§ 2). Organ II instancji przyjął, że sytuacja osobista, materialna i rodzinna skarżącego jest tego rodzaju, że spełnia kryteria ważnego interesu zobowiązanego w ubieganiu się o zastosowanie ulgi. Organ bowiem nie kwestionował trudnej sytuacji finansowej skarżącego wynikającej z samotnego gospodarowania i niskich dochodów, jak również stanu zdrowia skarżącego. Z drugiej jednak strony wskazał, że skarżący posiada majątek w postaci nieruchomości, a także liczyć może na wsparcie dalszej rodziny. Zwrócono również uwagę, że skarżący tak gospodaruje swoich dochodem miesięcznym, że jest w stanie w skromny sposób zaspokoić swoje potrzeby bez konieczności zadłużania się czy kosztem nieregulowania bieżących zobowiązań. Organ uznał jednak, że wobec posiadania majątku, który w znacznej wartości przekracza pozostałe do zapłaty koszty, jak również z racji samodzielnego utrzymania się i niekorzystania z pomocy finansowej ze środków publicznych brak jest podstaw prawnych do przyznania ulgi. Zdaniem Sądu, stan faktyczny ustalony w niniejszym postępowaniu jest kompletny i właściwie oceniony. W przytoczonej uprzednio regulacji art. 270 § 1 Ordynacji podatkowej przewidziane zostały dwie przesłanki umorzenia kosztów postępowania, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze postanowienia zastosować ulgę podatkową, tj. "ważny interes osoby obowiązanej" lub "interes publiczny". Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje przy tym na zastosowaną konstrukcję alternatywy łącznej pozwalającej na sięgnięcie do dyspozycji przepisu przy spełnieniu tylko jednej z przesłanek zawartych w jego hipotezie. Podkreślić należy, że instytucja umorzenia kosztów postępowania ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 270 § 1 Ordynacji podatkowej (ważny interes lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie), organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze rozwiązania - przyznaje podatnikowi ulgę w spłacie kosztów postępowania lub też odmawia jej zastosowania. Treść przywołanego przepisu wyznacza dwie fazy postępowania administracyjnego. W pierwszej, organ obowiązany jest dokonać ustalenia, czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak (zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego) należy postrzegać rozumienie przesłanki "ważny interes osoby obowiązanej" (w analizowanym przypadku skarżącego) oraz "interes publiczny". W judykaturze nie budzi wątpliwości, że na podstawie art. 270 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może zastosować ulgę, jeżeli w indywidualnej sprawie w tym przedmiocie ustali i oceni zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika (osoby obowiązanej) lub interesu publicznego (por.m.in. wyrok NSA z 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1703/13, czy też wyrok NSA z 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1387/17). Stwierdzenie przez organ braku przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego w zastosowaniu ulgi powoduje, że nie będzie on dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a rozstrzygnięcie będzie miało charakter związany (por. wyrok NSA z 16 marca 2006 r., sygn. akt II FSK 493/05). Brak przesłanek oznacza wobec tego konieczność wydania postanowienia o odmowie zastosowania ulgi. W przypadku uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie podatkowe wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej - ma możliwość zastosowania ulgi albo odmówienia jej udzielenia. Art. 270 § 1 Ordynacji podatkowej nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek umorzenia kosztów postępowania. Użyte w tym przepisie sformułowanie "może" oznacza, że to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, co jednakowoż nie świadczy, że dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością. W sprawie organy ustaliły, że sytuacja przedstawiona przez skarżącego oraz poparta przedłożonymi przez niego dokumentacji jest tego rodzaju, że spełnia warunki do zakwalifikowania jej jako wystąpienie ważnego interesu osoby obowiązanej. Innymi słowy organy uznały, że jedna z przesłanek jest spełniona. Oceniając czy występuje również kolejna przesłanka, czyli interes publiczny doszły do przekonania, że w realiach sprawy nie mamy do czynienia z sytuacją, w której w interesie publicznym byłoby umorzenie kosztów postępowania. Ustalenie przez organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie danin publicznych w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku czy innej daniny publicznoprawnej w pełnej wysokości, a sytuacja ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego sytuacji finansowej w dającym się przewidzieć okresie). Dokonując "ważenia" obu wartości, organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11). Należy również podkreślić, że uznanie administracyjne, z jakim mamy do czynienia w sprawie, jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ podatkowy – w razie ustalenia, że wystąpił ważny interes strony nie jest zobowiązany do wydania postanowienia umarzającego koszty postępowania. W przypadku decyzji uznaniowych, kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do oceny prawidłowości przeprowadzenia przez organ podatkowy postępowania dowodowego, wyjaśnienia sprawy i sposobu wyciągnięcia wniosków z ustalonego stanu faktycznego. Sądy administracyjne nie ustalają stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia, ponieważ nie mogą zastępować organów administracji w merytorycznym załatwieniu sprawy. Jednakże w przypadku, gdy okoliczności faktyczne sprawy nie są sporne, sąd administracyjny nie jest zwolniony z obowiązku dokonania oceny prawidłowości subsumcji znajdujących zastosowanie w danym przypadku regulacji materialnoprawnych. Kontrola decyzji administracyjnej dokonywana przez sąd administracyjny przebiega zatem na trzech płaszczyznach. Po pierwsze oceny zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem materialnym, po drugie oceny dochowania przez organ wymaganej prawem procedury administracyjnej oraz po trzecie oceny, czy organ, wydając decyzję, uczynił to w ramach przysługującej mu kompetencji. Kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne (zob. Brzeziński Bogumił (red.), Tarno Jan Paweł (red.), Sądowa kontrola administracji w sprawach podatkowych. IV letnie warsztaty doktoranckie Łódź 30 czerwca - 2 lipca 2010 roku Opublikowano: LEX 2011). W postępowaniu sądowym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Tym samym sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji, orzekając w sprawie, nie naruszyły prawa. W tym przypadku odmowa umorzenia, w ocenie Sądu, jest – w okolicznościach sprawy – uzasadniona. Należy zwrócić uwagę, że skarżącemu – na jego wniosek – na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach z dnia 13 listopada 2020 r. umorzona została w całości kwota zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu podatku od spadków i darowizn w wysokości 2.787,00 zł wynikająca z decyzji tegoż organu z dnia 23 września 2023 r. Tym samym skarżący uzyskał już raz najdalej idącą ulgę w zakresie zaległości podatkowych związanych z opodatkowaniem spadku po jego zmarłej matce. Kolejną ulgę skarżący uzyskał na podstawie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach z dnia 23 marca 2021 r. Wskazanym postanowieniem skarżącemu rozłożono na 30 rat po 100 zł każda (z wyjątkiem ostatniej w wysokości 79,88 zł) koszty postepowania w wysokości 2.979,88 zł. Co ważne skarżący dotychczas – jak sam wskazał – regularnie opłacał raty. W ocenie Sądu wskazane wyżej okoliczności mają o tyle znaczenie, że nie można organom zarzucić nierównego traktowania skarżącego, czy też nierespektowania jego racji i argumentów. Umorzenie, jak to podkreślono wyżej jest najdalej idącą ulgą, powodującą definitywne wygaśniecie należności publicznoprawnej. Skoro więc w tym konkretnym przypadku skarżący jest w stanie wywiązać się z ustalonych ratalnych płatności, to słusznie organy uznały że rezygnacja z pozostałej do zapłaty kwoty byłaby nieuzasadniona. Organy uzasadniając swoje stanowisko w zakresie odmowy przyznania ulgi dokładnie przedstawiły nie tylko sytuację bieżącą skarżącego oraz jego skromne dochody, aczkolwiek zaspokajające na minimalnym poziomie podstawowe potrzeby, ale także wskazały posiadany majątek oraz zwróciły uwagę, że majątkiem tym skarżący może dysponować w taki sposób, aby poprawić własną sytuację materialną, w szczególności wskazując na możliwość zamiany nieruchomości na mniejszą i tym samym tańszą w kosztach utrzymania. Zwrócić uwagę należy zdaniem Sądu na fakt, że obecna sytuacja skarżącego jest stabilna, bowiem posiada on stałe źródło dochodu, a własne wydatki kalkuluje w taki sposób, aby nie doprowadzić do zaległości w bieżących opłatach, nie korzystając jednocześnie ze świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący jako osoba samotna, oczywiście ma trudniejszą sytuację w porównaniu do osób wspólnie gospodarujących – na co zwraca uwagę pełnomocnik. Jednak nie można tracić z pola widzenia okoliczności wskazanych przez samego skarżącego, że czasami może on liczyć na pomoc i wsparcie ze strony dalszej rodziny (siostry i jej dzieci). Wbrew twierdzeniom skarżącego, że nie jest on właścicielem nieruchomości leśnej położonej w obrębie [...] należy wskazać, że z przedłożonego przez pełnomocnika wydruku z systemu elektronicznych ksiąg wieczystych wynika, że księga ta dotyczy zupełnie innej nieruchomości, o innej powierzchni i położeniu. Natomiast z uproszczonego wypisu z rejestru gruntów z dnia 5 czerwca 2019 r. (k. 59 akt administracyjnych) wynika, że J. i A. Z. byli właścicielami nieruchomości leśnej o pow. 12 arów położonej w obrębie [...] Skarżący natomiast bezspornie był jedynym spadkobiercą po A. Z.. Także z decyzji Burmistrza [...] z dnia 7 lutego 2022 r. wynika, że skarżący zobowiązany jest do uiszczenia podatku leśnego za nieruchomość o pow. 0,1200 ha (k. 27). Na koniec ze zrozumieniem podejść należy do kwestii podnoszonej przez skarżącego, a dotyczącej rosnących cen zarówno żywności jak i pozostałych towarów i usług. Sytuacja taka dotyka oczywiście najbardziej osoby o najniższych dochodach, jednak nie tylko skarżący boryka się z tego typu problemami. Przy czym raz jeszcze należy podkreślić, że skarżący z jednej strony uzyskuje stałe przychody, a z drugiej posiada zaspokojone podstawowe potrzeby, w szczególności mieszkaniowe. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania nie jest zgodny z oczekiwaniami skarżącego, nie może to oznaczać, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Zdaniem Sądu w tej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania ani stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 270 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy nie naruszyły także zasad ogólnych postępowania. Materiał dowodowy został zebrany w zgodzie z przepisami postępowania. Dopuszczono jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Przedłożone przez stronę wyjaśnienia i dokumentację organy rozważyły i oceniły pod kątem przesłanek do zastosowania ulgi. Zdaniem Sądu, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. Stanowisko organu zostało wyjaśnione i uzasadnione, w sposób, który jest spójny, logiczny i przekonujący. Zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Stąd też orzeczono jak w sentencji. Skarżący reprezentowany był w postępowaniu sądowym przez pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy. O należnym mu wynagrodzeniu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony – na zasadzie prawa pomocy, radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68). W myśl jego § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w innej sprawie przed sądem administracyjnym opłata wynosi 240 zł. Ulega ona podwyższeniu o kwotę podatku od towarów i usług, którego stawka, wynosi 23 %. Łączna kwota wynagrodzenia dla radcy prawnego wyniosła 295,20 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI