I SA/Lu 64/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-03-22
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościwznowienie postępowaniaprzywrócenie terminupandemia COVID-19ustawa o COVIDOrdynacja podatkowaTrybunał Konstytucyjnyterminybrak winy

WSA w Lublinie uchylił postanowienie SKO odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, uznając, że pandemia COVID-19 stanowiła wystarczającą przesłankę do przywrócenia terminu.

Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za 2020 r. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania po wyroku TK dotyczącego podatków lokalnych, jednak złożyła wniosek po terminie. Organy administracji odmówiły przywrócenia terminu, uznając brak uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. WSA w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie, interpretując przepisy ustawy o COVID-19 jako umożliwiające przywrócenie terminu w związku z samym faktem obowiązywania stanu epidemii, bez konieczności wykazywania braku winy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego. Sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości za rok 2020. Skarżąca, B. S., wniosła o wznowienie postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. (sygn. akt SK 39/19), który zakwestionował sposób rozumienia przepisów dotyczących opodatkowania nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 2 sierpnia 2021 r., podczas gdy termin na jego złożenie, liczony od dnia publikacji wyroku TK (3 marca 2021 r.), wynosił miesiąc. Organy administracji, zarówno Prezydent Miasta, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiły przywrócenia terminu, argumentując, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi, a pandemia COVID-19 sama w sobie nie stanowi przeszkody nie do przezwyciężenia. WSA w Lublinie uznał jednak skargę za zasadną. Sąd zinterpretował przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 jako wprowadzające szczególny tryb przywracania terminów. Według sądu, sam fakt obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, wraz z wynikającymi z niego ograniczeniami i utrudnieniami, stanowił samodzielną ustawową przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu, bez konieczności wykazywania braku winy. Sąd podkreślił, że ustawodawca w art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy o COVID nie nawiązał do przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. czy art. 162 O.p., a jedynie do samego faktu uchybienia terminowi w okresie stanu epidemii. Sąd zastosował zasadę interpretowania przepisów na korzyść podatnika. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, fakt obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a więc związane z tym stanem ograniczenia, utrudnienia w funkcjonowaniu, w przemieszczaniu się, w dostępie do organów władzy publicznej oraz wysokie ryzyko zachorowania i wynikająca z tego konieczność izolacji, same w sobie stanowią samodzielną ustawową przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu.

Uzasadnienie

Sąd zinterpretował art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 jako wprowadzający szczególny tryb przywracania terminów, gdzie sam fakt obowiązywania stanu epidemii jest wystarczającą przesłanką, niezależnie od przesłanki braku winy z art. 58 k.p.a. czy art. 162 O.p.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

ustawa o COVID art. 15 zzzzzn2 § 1 i 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii terminów, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu i wyznacza jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Sam fakt obowiązywania stanu epidemii stanowi samodzielną przesłankę do przywrócenia terminu.

Pomocnicze

O.p. art. 241 § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

O.p. art. 162 § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

ustawa o COVID art. 15 zzzzzn2 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a.

k.p.a. art. 58 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące przywracania terminu, w tym wymóg uprawdopodobnienia braku winy.

u.p.o.l. art. 1a § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie rozumienia decydującego o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej.

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pandemia COVID-19 jako samodzielna przesłanka do przywrócenia terminu na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, niezależnie od wykazania braku winy. Niewłaściwa interpretacja przepisów ustawy o COVID-19 przez organy administracji, które wymagały wykazania braku winy.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji o braku uprawdopodobnienia przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminowi.

Godne uwagi sformułowania

sam fakt obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 jest równoznaczny z brakiem winy w uchybieniu terminowi.

Skład orzekający

Halina Chitrosz-Roicka

przewodniczący

Agnieszka Kosowska

asesor sądowy

Andrzej Niezgoda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o COVID-19 w kontekście przywracania terminów w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w sprawach podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy okresu obowiązywania stanu epidemii COVID-19 i specyficznych przepisów tej ustawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy nadzwyczajne (ustawa o COVID) mogą wpływać na standardowe procedury administracyjne i podatkowe, a także jak sądy interpretują te przepisy na korzyść obywatela.

Pandemia COVID-19 usprawiedliwia spóźnienie w sprawach podatkowych? WSA w Lublinie wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 64/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Andrzej Niezgoda /sprawozdawca/
Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 241 par. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie Asesor sądowy Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 listopada 2022 r. nr SKO.41/1033/P/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. S. kwotę 100 (sto) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu zażalenia B. S., dalej: "podatniczka", "strona", "skarżąca", utrzymało w mocy postanowienie wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta L., dalej: "Prezydent Miasta", "organ pierwszej instancji", z dnia 19 stycznia 2021 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 14 stycznia 2020 r. ustalającą wysokość podatku od nieruchomości na 2020 r. za nieruchomość położoną w L. przy ul. F. [...], [...] i [...].
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że decyzją z dnia 14 stycznia 2020 r. organ pierwszej instancji ustalił podatniczce zobowiązanie w podatku od nieruchomości na rok 2020. Wnioskiem z 2 sierpnia 2021 r. strona zwróciła się o ponowne wydanie decyzji wymiarowych m.in. za 2020 r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt 39/19.
Prezydent Miasta decyzją z dnia 13 września 2021 r., odmówił wznowienia postępowania. Organ odwołał się do treści art. 241 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540), dalej: "O.p." wskazał, że wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a orzeczenie Trybunału stanowi element porządku prawnego od dnia publikacji jego sentencji w Dzienniku Ustaw. Publikacja powołanego przez stronę orzeczenia miała miejsce w dniu 3 marca 2021 r. Zachowanie terminu miesiąca od publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest niezbędne do skutecznego uruchomienia procedury wznowieniowej. Natomiast wniosek podatniczki został złożony w dniu 2 sierpnia 2021 r., a więc po upływie terminu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 listopada 2021 r. utrzymało w mocy decyzję odmawiającą wznowienia postępowania, podzielając stanowisko Prezydenta Miasta, że strona nie zachowała miesięcznego terminu do złożenia żądania wznowienia postępowania. Jednocześnie Kolegium, z uwagi na treść art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), dalej: "ustawa o COVID", wyznaczyło stronie termin 30. dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2020, liczony od dnia doręczenia stronie decyzji Kolegium.
Strona wnioskiem z dnia 7 grudnia 2021 r. zwróciła się zatem do Prezydenta Miasta "o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i wydanie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2020 i 2021". Podała ona, że wniosku o wznowienie postępowania nie złożyła "ze względu na istniejącą sytuację pandemiczną i wynikające z niej wyłączenie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a co za tym idzie, "ograniczony dostęp do źródeł informacji prawnych". Do tego wniosku strona załączyła wskazany wyżej wniosek z dnia 2 sierpnia 2021 r.
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2022 r., Prezydent Miasta odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną ustalającą wysokość podatku od nieruchomości na rok 2020. Odwołując się do treści art. 162 § 1 i § 2 O.p. pierwszej instancji wskazał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu. Zdaniem organu pierwszej instancji, nie uprawdopodabnia braku winy argument strony dotyczący ograniczonego dostępu do źródeł informacji pranych. Podatniczka poprzestała bowiem jedynie na ogólnikowym twierdzeniu, nie wskazując na czym polegało owe ograniczenie. Organ zauważył przy tym, że przecież mimo wprowadzenia stanu epidemii i związanych z nim obostrzeń, dostęp do źródeł informacji prawnych był możliwy w takim samym zakresie jak przed wprowadzeniem obostrzeń. Organ podkreślił też, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego są ogłaszane w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, który jest ogólnodostępny w Internecie. Ponadto jest wiele serwisów internetowych publikujących informacje prawne. W ocenie Prezydenta Miasta strona nie wskazała okoliczności które przemawiałyby za tym, że uchybiła terminowi bez swojej winy, tym samym wniosek o przywrócenie terminu należało uznać za bezzasadny.
Podatniczka zażaliła powyższe postanowienie utrzymując, że organ pierwszej instancji nie rozpoznał jej wniosku merytorycznie w oparciu o przepisy ustawy o COVID, nie kierował się interesem publicznym ani słusznym interesem strony. Uzasadniając zażalenie strona wskazała, że przepisy wskazanej wyżej ustawy obowiązywały w dacie wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Skoro zaś intencją ustawodawcy było uregulowanie kwestii biegu terminów w czasie stanów zagrożenia epidemicznego jak i pandemii, to celem ustawy była ochrona obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, biorąc pod uwagę na podstawie treści żądania, organ był uprawniony do uznania, że podatniczka domaga się wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 O.p. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, którym orzekł on, że art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170) rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając to na względzie Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że podatniczka nie zachowała miesięcznego terminu na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania liczonego od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. wyroku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19. Prezydent Miasta był więc uprawniony, a zarazem zobowiązany do wydania decyzji odmawiającej wznowienia postępowania w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2020 r. Ponieważ jednak Prezydent Miasta nie podjął dodatkowych czynności wynikających z art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID, to organ odwoławczy zawiadomił stronę, że żądanie wznowienia postępowania z dnia 2 sierpnia 2021 r. zostało wniesione z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 2 O.p. oraz na podstawie art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID wyznaczył stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia żądania wznowienia, liczony od dnia doręczenia decyzji Kolegium. Stosownie do treści ust. 3 wskazanego artykułu Samorządowe Kolegium Odwoławcze pouczyło stronę, że w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Kolegium wyjaśniło jednocześnie, że zgodnie z treścią art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym instytucja przywrócenia terminu została zastrzeżona dla sytuacji wyjątkowych, w których przekroczenie terminu do dokonania określonej czynności było następstwem nadzwyczajnych, nietypowych i niemożliwych do przewidzenia zdarzeń.
W ocenie organu odwoławczego, wbrew stanowisku strony, intencją ustawodawcy nie było wyłączenie przepisów dotyczących terminu do wniesienia określonego żądania, a jedynie wydłużenie czasu, w którym obywatel mógłby żądać przywrócenia terminu, w przypadku uchybienia terminu bez swojej winy. I w tym zakresie w stosunku do strony zastosowano przepisy ustawy o COVID wyznaczając dodatkowy 30 dniowy termin. Kolegium podzieliło jednocześnie stanowisko organu pierwszej instancji, że podatniczka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, bowiem pandemia koronawirusa sama w sobie nie stanowi przeszkody nie do przezwyciężenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie strona, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła jego niezgodność "ze stanem faktycznym, przepisami prawa materialnego, jak i procedurami postępowania".
W uzasadnieniu skargi strona tłumaczyła, że w okresie pandemii (2020 i 2021 rok), gdy na mocy rozporządzeń Ministra Zdrowia zakazem prowadzenia działalności gospodarczej objęta została branża gastronomiczna, zmuszona została do całkowitego zaprzestania wykonywania swojej działalności. W efekcie tego w latach 2020 - 2021 działalności gospodarczej strona nie prowadziła łącznie przez 292 dni, dlatego, w jej ocenie, nie powinna ponosić kosztów podatku od nieruchomości według stawek przewidzianych dla obiektów związanych z wykonywaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, gdyż jest to dla niej podwójnie krzywdzące.
Mając wiedze o treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19 oraz (z mediów) o istnieniu przepisów prawa dających gminom możliwość zwalniania od płacenia podatku od nieruchomości w okresie pandemii liczyła na przychylność Prezydenta Miasta i wznowienie postępowania oraz ustalenie na nowo jej zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2020 i 2021.
Skarżąca zarzuciła również, że organ pierwszej instancji nie powiadomił jej o uprawnieniu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu przewidzianego przez ustawę o COVID, dopiero Samorządowe Kolegium Odwoławcze pouczyło ją o możliwości złożenia takiego wniosku.
Strona argumentowała, że wolą ustawodawcy wyrażoną przepisami ustawy o COVID w tamtym trudnym czasie było umożliwienie stronom terminowe wypełnianie obowiązków, czy korzystanie ze zwolnień. Zatem powołanie się na pandemię jest wystarczającym argumentem do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu wymaganemu terminowi, gdyż wówczas wszyscy zabezpieczali przede wszystkim zdrowie własne i współobywateli. Ponadto przy takim zakresie i rozmiarach prowadzonej działalności gospodarczej nieuzasadnionym jest twierdzenie, że w czasie pandemii obowiązana była ona na bieżąco śledzić orzeczenia wydawane przez Trybunał Konstytucyjny.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, mi.in. ostatecznych postanowień, na które przysługuje zażalenie, a także kończących postępowanie w sprawie, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z treścią art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarżąca, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, wniosła o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 r., z uwagi na to, że żądanie strony zostało wniesione po upływie miesiąca od wejścia w życie tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jak wskazał organ pierwszej instancji, wyrok ten wszedł w życie w dniu 3 marca 2021 r., natomiast żądanie wznowienia postępowania strona wniosła w dniu 2 sierpnia 2021 r. Zgodnie natomiast z art. 241 § 2 pkt 2 O.p., wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 8 lub 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Przy czym termin ten jest terminem zawitym.
Zaznaczyć trzeba, że przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta, odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną ustalająca stronie wysokość podatku od nieruchomości.
Należy więc zauważyć, że zgodnie z art. 15 ust. 1 zzzzzn˛ ustawy o COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W myśl natomiast art. 15 zzzzzn˛ ust. 2 ustawy o COVID, w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30. dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Z brzmienia powołanych przepisów wynika szczególny tryb przywrócenia terminów w nich ujętych. Tryb ten stwarza dodatkową ochronę prawną w przypadku niedochowania wskazanych terminów w czasie trwania epidemii (por. np. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 659/21; w Łodzi z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 715/21, w Kielcach z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 366/21; w Rzeszowie z dnia 5 października 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1032/21). Stan epidemii został ogłoszony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 20 marca 2020 r. (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia ona obszarze RP stanu epidemii, Dz.U. z 2020 r., poz. 340) natomiast został odwołany z dniem 16 maja 2022 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Niewątpliwie zatem w sytuacji żądania wznowienia postępowania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2020 r. istniał obowiązek zawiadomienia strony i wyznaczenia jej przez organ administracji publicznej terminu 30. dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Z przepisów art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn˛ ustawy o COVID nie wynika, według jakich zasad i przesłanek organy administracji publicznej powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego. Jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3. tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o tryb z kodeksu postępowania administracyjnego. Do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu znajdą więc zastosowanie postanowienia art. 58 k.p.a., ale z modyfikacjami przepisu art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn˛ jako lex specialis. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu materialnego odbywa się z zastosowaniem przesłanki określonej w art. 58 § 1 k.p.a., której art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn˛ ustawy o COVID nie modyfikuje. Należy więc analogicznie odnosi treść tego przepisu ustawy o COVID do art. 162 § 1 i 2 O.p. mającego zastosowanie w sprawie.
Istotne jest przy tym, że w art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID ustawodawca stanowi wyłącznie o przypadku uchybienia przez stronę terminowi w okresie obowiązywania stanu epidemii, a następnie wymienia kategorie terminów, które ma na uwadze, przy czym są to terminy nie tylko procesowe, ale również materialne. Zatem ściśle rzecz biorąc, z treści tego przepisu wynika wprost, że dla jego zastosowania istotne jest wyłącznie uchybienie terminowi w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Żadnych innych warunków ustawodawca nie wymienił i jednocześnie nie nawiązał, nie odesłał do przesłanek zawartych w art. 58 § 1 k.p.a. (odpowiednio art. 162 O.p.), a więc do braku winy w uchybieniu terminowi.
Natomiast w art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy o COVID ustawodawca jedynie wyodrębnił przypadek, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. (odpowiednio art. 162 O.p,.) Ustanowił mianowicie, że wówczas prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30. dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Oznacza to, że ustawodawca, niezależnie od rozwiązania przyjętego w art. 15zzzzzn2 ust. 1, ust. 2 ustawy o COVID, wydłużył czas na złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu na zasadach określonych w art. 58 § 1 k.p.a., więc i i art. 162 O.p.
Za tej treści wnioskiem przemawia, po pierwsze to, że art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID w żaden sposób nie nawiązuje do art. 58 § 1 k.p.a. i do zawartych tam przesłanek. Jedyną wspólną płaszczyzną wskazanych przepisów jest wymóg uchybienia terminowi. Jednak w dalszej kolejności art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID nie nawiązuje do braku winy w uchybieniu terminowi. Innymi słowy, art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy o COVID nie przenosi rozwiązań przyjętych w całym art. 58 k.p.a. na grunt ustawy o COVID. Dlatego konsekwentnie ustawodawca w art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID przewiduje odrębne zasady dotyczące składania wniosków o przywrócenie uchybionego terminu.
Po drugie, gdyby nawet przyjąć, że brzmienie art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy o COVID miało uprawniać do przywracania terminów wyłącznie po spełnieniu przesłanki braku zawinienia w uchybieniu terminowi i po złożeniu wniosku w terminie 30, dni od ustania przeszkody, to przecież prowadziłoby to do sprzeczności z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy o COVID, które z kolei nakazują organom władzy publicznej przywracać uchybione terminy w czasie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, jeśli zainteresowany o to wystąpi w terminie 30. dni od uzyskania od organu władzy publicznej odpowiedniej informacji. W ustawie o COVID ustawodawca nie wymaga zaś niczego więcej dla uzyskania przez zainteresowanego przywrócenia uchybionego terminu.
W konsekwencji przy stosowaniu art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID nie jest uzasadnione powoływanie się na przesłanki wymienione w art. 58 § 1 k.p.a. czy art. 162 O.p. Tego rodzaju zabieg nie ma podstaw w treści art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID. O ile ustawodawca każdorazowo wymienia w art. 58 § 1 k.p.a. i w art. 15zzzzzn2 ust. 1 okoliczność uchybienia terminowi, to jednak na tym kończy się zbieżność tych przepisów, bowiem w art. 15zzzzzn2 ustawodawca przywiązuje znaczenie tylko do obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 i całkowicie przemilcza kwestię jakiegokolwiek zawinienia przy uchybieniu terminowi , ani wprost nie formułuje przesłanki braku winy, ani nie odsyła do art. 58 § 1 k.p.a.
Konkludując Sąd ocenia, że zgodnie z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy o COVID sam fakt obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a więc związane z tym stanem ograniczenia, utrudnienia w funkcjonowaniu, w przemieszczaniu się, w dostępie do organów władzy publicznej oraz wysokie ryzyko zachorowania i wynikająca z tego konieczność izolacji same w sobie są na tyle znaczące w relacjach między obywatelami i organami władzy publicznej, że stanowią samodzielną ustawową przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu. Można zatem powiedzieć, że w powołanym przepisie ustawodawca dał wyraz przekonaniu, że samo obowiązywanie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 jest równoznaczne z brakiem winy w uchybieniu terminowi. Analizując znaczenie wskazanego wyżej art. 15zzzzzn2 warto jednak odnotować, że w sytuacji, w której zainteresowany nie złożyłby wniosku o przywrócenie uchybionego terminu w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2, ówczas nie byłby pozbawiony prawa do skorzystania z regulacji wynikających z art. 58 k.p.a. i odpowiednio art. 162 O.p., oczywiście w odniesieniu do terminów objętych tymi regulacjami, całkowicie niezależnie od reżimu wprowadzonego przez art. 15zzzzzn2 ust. 1i 2 ustawy o COVID.
Wydając rozstrzygnięcie Sąd miał także na względzie konieczność interpretowania budzących wątpliwych przepisów na korzyść podatnika, co podkreśla również Naczelny Sąd Administracyjny. Polega ono na tym, że w razie rozstrzygania między różnymi wchodzącymi w grę wariantami interpretacyjnymi organy stosujące prawo winny wybiera rezultat najbardziej korzystny dla podatnika (por. np. uchwały z dnia 17 listopada 2014 r., w sprawach: II FPS 3/14 i II FPS 4/14, wyrok z 25 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1292/16). Na konieczność respektowania tej zasady w procesie wykładni przepisów prawa podatkowego zwracał również uwagę Trybunał Konstytucyjny, stwierdzając w uzasadnieniu wyroku z 18 lipca 2013 r., o sygn. akt SK 18/09.
Powoływanie się przez organ na niewykazanie przez skarżącą braku zawinienia w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jest wynikiem nieprawidłowej wykładni art. 15zzzzzn2 ust. 1 ust. 3 ustawy o COVID.
W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne Sądu.
Z tych powodów sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O kosztach postępowania obejmujących uiszczony wpis orzeczono stosownie do art. 200 oraz 205 § 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI