I SA/Lu 629/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2017-09-29
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowywznowienie postępowaniaprzedawnienieTSUEOrdynacja podatkowadecyzja ostatecznazwrot podatkuolej opałowy

WSA w Lublinie oddalił skargę podatnika na decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku akcyzowego, uznając, że mimo podstawy do wznowienia postępowania (wyrok TSUE), wydanie nowej decyzji uniemożliwił upływ terminu przedawnienia.

Podatnik domagał się wznowienia postępowania podatkowego w sprawie podatku akcyzowego za listopad 2010 r., powołując się na wyrok TSUE C-418/14. Organ administracji wznowił postępowanie, ale odmówił uchylenia ostatecznej decyzji, wskazując na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p.). WSA w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że przedawnienie uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, nawet jeśli istnieją podstawy do wznowienia postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej z 2014 r. określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za listopad 2010 r. Skarżący wnioskował o wznowienie postępowania na podstawie wyroku TSUE C-418/14, który stwierdzał, że stosowanie stawki podatku akcyzowego dla paliw silnikowych z powodu naruszeń formalnych jest niedopuszczalne, gdy przeznaczenie oleju opałowego do celów grzewczych nie budzi wątpliwości. Organ wznowił postępowanie, ale odmówił uchylenia decyzji, powołując się na art. 245 § 1 pkt 3 lit. b Ordynacji podatkowej (O.p.), zgodnie z którym wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie może nastąpić z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Zobowiązanie za listopad 2010 r. przedawniło się z końcem 2015 r., a wniosek o wznowienie postępowania wpłynął w sierpniu 2016 r., czyli po terminie. WSA w Lublinie oddalił skargę, uznając, że przedawnienie zobowiązania podatkowego stanowi negatywną przesłankę uchylenia decyzji ostatecznej, nawet jeśli istnieją podstawy do wznowienia postępowania. Sąd podkreślił, że polskie przepisy dotyczące przedawnienia są zgodne z zasadą skuteczności prawa unijnego, która dopuszcza ustalanie rozsądnych terminów wnoszenia skarg dla zapewnienia pewności prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego stanowi negatywną przesłankę do uchylenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania, uniemożliwiając wydanie nowej decyzji merytorycznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. wprost stanowi, iż wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie może nastąpić z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Nawet jeśli istnieją podstawy do wznowienia postępowania (np. wyrok TSUE), przedawnienie uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, co jest zgodne z zasadą pewności prawa i racjonalnością ustawodawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

O.p. art. 240 § § 1 pkt 11

Ordynacja podatkowa

Wyrok TSUE z 2 czerwca 2016 r. w sprawie C-418/14 stanowił przesłankę do wznowienia postępowania.

O.p. art. 245 § § 1 pkt 3 lit. b

Ordynacja podatkowa

Negatywna przesłanka uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowionym; wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie może nastąpić z uwagi na upływ terminu przedawnienia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

O.p. art. 70 § § 1

Ordynacja podatkowa

Określa termin przedawnienia zobowiązania podatkowego; w sprawie zobowiązanie za listopad 2010 r. przedawniło się z końcem 2015 r.

u.p.a. art. 89 § ust. 14

Ustawa o podatku akcyzowym

Przepis dotyczący obowiązku złożenia zestawienia oświadczeń nabywców oleju opałowego (obowiązujący do 31 grudnia 2014 r.).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego uniemożliwia wydanie nowej decyzji merytorycznej w trybie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. Polskie przepisy dotyczące przedawnienia i wznowienia postępowania są zgodne z zasadą skuteczności prawa unijnego.

Odrzucone argumenty

Art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. nie powinien mieć zastosowania, ponieważ należało wydać decyzję umarzającą postępowanie, która nie jest decyzją co do istoty sprawy. Prawo do nadpłaty nie może się przedawnić zanim nie powstanie. Należy skierować pytanie do TSUE o możliwość odzyskania nienależnie zapłaconej akcyzy po okresie przedawnienia lub zawiesić postępowanie.

Godne uwagi sformułowania

wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie może nastąpić z uwagi na upływ terminu przedawnienia zasada pewności prawa zasada skuteczności prawa unijnego

Skład orzekający

Wiesława Achrymowicz

przewodniczący

Grzegorz Wałejko

członek

Jerzy Parchomiuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wznowienia postępowania w sytuacji, gdy podstawą wznowienia jest orzeczenie TSUE, a zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Potwierdzenie zgodności polskich przepisów z prawem UE w zakresie terminów przedawnienia i zwrotu podatków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji między prawem do wznowienia postępowania na podstawie orzeczenia TSUE a instytucją przedawnienia w prawie podatkowym. Pokazuje, jak polskie sądy interpretują i stosują prawo unijne w kontekście krajowych procedur.

Czy wyrok TSUE może uchylić przedawnione zobowiązanie podatkowe? Sąd administracyjny odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 629/17 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2017-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Wałejko
Jerzy Parchomiuk /sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 56/18 - Wyrok NSA z 2021-03-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 240 § 1 pkt 11, art. 245 § 1 pkt 3 lit. b), art. 245 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 września 2017 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego w zakresie podatku akcyzowego za listopad 2010 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania J. N. (dalej jako skarżący), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy własną decyzję z
[...] r., nr [...], odmawiającą uchylenia – po wznowieniu postępowania – decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w B. P. z
[...] r., określającej skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym za listopad 2010 r.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z [...] r., określającą skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym za listopad 2010 r. w kwocie [...]zł.
W dniu 17 sierpnia 2016 r. skarżący wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną, na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, ze zm.; dalej: O.p.). We wniosku skarżący powołał się na wyrok Trybunał Sprawiedliwości UE z 2 czerwca 2016 r. w sprawie sygn. akt C-418/14 ROZ-ŚWIT przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej we Wrocławiu.
Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Celnej wznowił postępowanie podatkowe zakończone ostateczną decyzją z [...] r. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p., odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej w całości, gdyż nie mogłoby nastąpić wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy z uwagi na upływ terminu określonego w art. 70 § 1 O.p.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że powołany przez organ art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. nie powinien mieć zastosowania w sprawie, bowiem należało wydać decyzję całkowicie umarzającą postępowanie w sprawie. Ponadto prawo do nadpłaty nie może się przedawnić zanim nie powstanie. Zdaniem skarżącego uiszczony przez niego podatek akcyzowy przerodził się w nadpłatę, która powstała wskutek wyroku wspomnianego wyroku TS UE i zgodnie z art. 80 § 1 O.p. dopiero od tego wyroku powinno się liczyć pięcioletni termin zwrotu nadpłaty podatku.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie, istnieje z przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 8 O.p, którą jest wyrok TS UE z 2 czerwca 2016 r. w sprawie C-418/14, mający wpływ na treść ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z [...] r.
Uwzględniając powyższy wyrok organ wskazał, że uchybienie przez podatnika terminowego złożenia zestawienia oświadczeń, o którym była mowa w obowiązującym do 31 grudnia 2014 r. art. 89 ust. 14 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym, nie mogło spowodować utraty przez podatnika uprawnień do zastosowania preferencyjnej stawki akcyzy przy sprzedaży oleju opałowego w listopadzie 2010 r. Z treści powołanego wyroku wynika wprost, że nie jest dopuszczalne stosowanie stawki podatku akcyzowego przewidzianej dla paliw silnikowych, tylko z uwagi na naruszenie przepisów o charakterze informacyjnym i formalnym, przy niewątpliwym przeznaczeniu oleju opałowego do celów opałowych.
Zobowiązanie w podatku akcyzowym za listopad 2010 r. zostało określone skarżącemu z uwagi na fakt nie złożenia zestawienia oświadczeń w terminie. Z ustaleń poczynionych we wznowionym postępowaniu wynika, że skarżący odebrał zgodne pod względem materialnym jak i formalnym oświadczenia o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze, nabywcy potwierdzili rzetelność oświadczeń. Powyższe pozwala stwierdzić, że olej opałowy został przeznaczony na cele grzewcze. W tej sytuacji wyrok TS UE z 2 czerwca 2016 r ma wpływ na treść ostatecznej decyzji z [...] września 2014 r.
W ocenie organu w sprawie występuje jednak negatywna przesłanka określona w art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p., tzn. wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie może nastąpić z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 70 § 1 O.p. Określone skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym za listopad 2010 r., zgodnie z art. 70 § 1 O.p., co do zasady przedawniało się z końcem 2015 r.
Z akt sprawy wynika, że wobec skarżącego nie prowadzono postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego wykonania zobowiązania w podatku akcyzowym za listopad 2010 r., tym samym nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na skutek zastosowania środka egzekucyjnego. W sprawie nie zaistniały również inne określone w art. 70 O.p. przesłanki, które mogłyby skutkować przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Zobowiązanie podatkowe za listopad 2010 r. zostało przez podatnika zapłacone w dniu 17 września 2014 r.
Organ podniósł, że momentem, w którym należy ocenić, czy upłynęły terminy, o których mowa w art. 245 § 1 pkt 3 lit. b jest moment zgłoszenia żądania wznowienia postępowania przez stronę. W przedmiotowej sprawie wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] r. został złożony w dniu 17 sierpnia 2016 r., a więc już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania w podatku akcyzowym za listopad 2010 r.
W skardze do sądu administracyjnego na decyzję z [...] r., J. N. zarzucił naruszenie art. 245 § 1 pkt 1 o.p. w zw. z art. 208 § 1 O.p., poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania w sprawie Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 245 § 1 pkt 3 lit. b) O.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że decyzja umarzająca postępowanie w sprawie jest decyzją orzekającą co do istoty sprawy, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wówczas gdy nie wystąpiła przesłanka odmowy uchylenia decyzji.
Uzasadniając zarzuty skarżący wywiódł, że art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. nie powinien mieć zastosowania w sprawie, bowiem należało wydać decyzję całkowicie umarzającą postępowanie w sprawie, która to decyzja nie jest decyzją co do istoty sprawy lecz decyzją procesową.
Skarżący wniósł również o skierowanie do TS UE pytania o możliwość odzyskania nienależnie zapłaconej akcyzy po okresie przedawnienia lub o zawieszenie postępowania do czasu udzielania odpowiedzi zaznaczając, że w dniu 25 stycznia 2016 r. takie pytanie zadali sędziowie z Wielkiej Brytanii (sygn. akt C-38/16), a NSA na tej podstawie zawiesił postępowanie w jednej z polskich spraw (sygn. akt I FSK 2091/14).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 18 września 2017 r. skarżący wystąpił o zawieszenie postępowania przez Sąd do czasu rozpatrzenia przez TS UE sprawy o sygn. akt
C-38/16. Postanowieniem z 20 września 2017 r. Sąd odmówił zawieszenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do złożonego przez skarżącego wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia przez TS UE sprawy o sygn. akt C-38/16.
Jedną z przesłanek fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego jest sytuacja, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W ocenie Sądu taka sytuacja w badanej sprawie nie występuje z dwóch względów. Po pierwsze Trybunał Sprawiedliwości rozpoznał sprawę wskazywaną we wniosku wyrokiem z 14 czerwca 2017 r., co już samo w sobie wyklucza zawieszenie postępowania, a co najwyżej może wskazywać na konieczność uwzględnienia stanowiska trybunału w ocenie sprawy przez sąd administracyjny.
Po drugie, wbrew argumentacji skarżącego, nie istnieje związek pomiędzy badaną sprawą i przedmiotem pytania prejudycjalnego, na które odpowiedział TS UE w wyroku w sprawie C-38/16. Pytanie prejudycjalne w sprawie C-38/16 dotyczyło kwestii stosowania zasady neutralności podatku VAT w kontekście przepisów brytyjskich wprowadzających różne terminy przedawnienia z jednej strony wniosków o zwrot nienależnie zapłaconego podatku od wartości dodanej, z drugiej wniosków o odliczenie naliczonego podatku od wartości dodanej. Zagadnienia te pozostają bez związku i bez wpływu na rozpatrzenie niniejszej sprawy przez Sąd.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy na wstępie zauważyć, że analogiczne problemy dotyczące wznowienia postepowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w odniesieniu do tego samego skarżącego, tyle że za wcześniejsze okresy czasu, były już przedmiotem kontroli tutejszego Sądu (por. wyroki WSA w Lublinie z 25 maja 2017 r., I SA/Lu 273/17, I SA/Lu 274/17, I SA/Lu 275/17, I SA/Lu 276/17; z 26 maja 2017 r., I SA/Lu 272/17; z 5 lipca 2017 r., I SA/Lu 277/17, I SA/Lu 278/17, I SA/Lu 279/17). Sąd orzekający w badanej sprawie podziela stanowisko zawarte w powołanych orzeczeniach i nie znajduje podstaw do zmiany tej linii orzeczniczej.
W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że wprawdzie wyrok TS UE z 2 czerwca 2016 r. (C-418/14) miał wpływ na ostateczną decyzję z [...] wrzenia 2014 r., tym niemniej jednak jednocześnie wystąpiła negatywna przesłanka do wydania decyzji uchylającej decyzję dotychczasową (art. 245 § 1 pkt 3 lit. b) O.p.), bowiem wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 243 § 1 i § 2 O.p. w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
W badanej sprawie przesłankę do wznowienia postępowania stanowił wyrok TS UE z dnia 2 czerwca 2016 r., w którym Trybunał uznał, że Dyrektywę Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, zmienioną dyrektywą Rady 2004/75/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., oraz zasadę proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że: 1.nie sprzeciwiają się one przepisom krajowym, na podstawie których sprzedawcy paliw są zobowiązani do złożenia w wyznaczonym terminie miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców, według których nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych, oraz 2. sprzeciwiają się one przepisom krajowym, na mocy których w braku złożenia takiego zestawienia w wyznaczonym terminie, do sprzedanego paliwa stosowana jest stawka podatku akcyzowego przewidziana dla paliw silnikowych, podczas gdy zostało stwierdzone, że przeznaczenie tego produktu do celów opałowych nie budzi wątpliwości.
Pomimo wznowienie postępowania, z uwagi na istnienie przesłanki wymienionej w art. 240 § 1 O.p. nie każdej sytuacji dojdzie do uchylenia decyzji ostatecznej wydanej w trybie "zwykłym" i do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Ordynacja podatkowa wprowadza pewne przesłanki negatywne uchylenia decyzji dotychczasowej, wśród których jest sytuacja, w której organ stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 art. 70 lub art. 118 (art. 245 § 1 pkt 3 lit. b) O.p.). W takiej sytuacji organ musi odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, a ponadto stwierdzić istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 oraz wskazać okoliczności uniemożliwiające uchylenie decyzji (art. 245 § 2 O.p.).
Jak wyjaśnia się w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2015 r., I FSK 1994/13), z którego poglądami skład orzekający w badanej sprawie w pełni się zgadza, zarówno wykładnia gramatyczna jak i systemowa wewnętrzna świadczy o tym, że istnienie przesłanki pozytywnej nie zawsze skutkuje uchyleniem decyzji dotychczasowej. Musi jednocześnie wystąpić brak przesłanek negatywnych. Porównując treść art. 245 § 1 pkt 1 z treścią art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. należy stwierdzić, że ten ostatni przepis jest przepisem szczególnym w stosunku do pierwszego. Ten pierwszy wskazuje sposób rozstrzygnięcia organu w razie stwierdzenia istnienia przesłanek wznowienia określonych w art. 240 § 1, ten drugi natomiast określa pewne sytuacje, w których, mimo zaistnienia przesłanek wznowienia, niemożliwe jest uchylenie dotychczasowej decyzji. Ustawodawca założył więc, że ze względu na upływ terminów przewidzianych w art. 68, art. 70 lub art. 118 nie ma już w ogóle możliwości uchylenia decyzji ostatecznej i orzekania merytorycznie w sprawie (co do istoty sprawy), jak i umorzenia postępowania. Z przepisów art. 207 § 2 oraz art. 245 § 1 pkt 1 O.p. wynika, że w ustawie rozróżnia się decyzje rozstrzygające sprawę co do jej istoty oraz decyzje w inny sposób kończące postępowanie w sprawie, przy czym decyzja o umorzeniu postępowania nie zalicza się do decyzji rozstrzygających sprawę co do jej istoty, niezależnie od tego jaka jest przyczyna umorzenia postępowania (wniosek z treści art. 245 § 1 pkt 1). Jednak istotne jest, że zakaz uchylenia decyzji dotychczasowej dotyczy takiej sytuacji, kiedy po uchyleniu decyzji nie można byłoby wydać nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy. W przepisie art. 245 § 1 pkt 3 użyto sformułowania hipotetycznego "nie mogłoby nastąpić", co oznacza, że jeżeli ze względu na upływ terminów przewidzianych w art. 68, art. 70 lub art. 118 nie ma już w ogóle możliwości orzekania co do istoty sprawy, to wówczas nie ma też możliwości uchylenia decyzji ostatecznej i umorzenia postępowania podatkowego.
W tej sytuacji nie można zgodzić się z argumentem skarżącego, że w badanej sprawie art. 245 § 1 pkt 3 lit. b) O.p. nie miał zastosowania, gdyż nie dotyczy on sytuacji, w której po uchyleniu decyzji zaskarżonej w trybie wznowieniowym, należałoby umorzyć postępowanie. Przyjęcie takie interpretacji podważa sens istnienia art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p., gdyż wówczas wystarczająca w takiej sytuacji byłaby regulacja zawarta w art. 245 § 1 pkt 1 O.p. (organ uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie). Takie wnioski pozostają w sprzeczności z działaniem racjonalnego ustawodawcy.
Skoro, jak zaakcentowano w powołanym wyżej wyroku NSA z 1 czerwca 2015 r. przedawnienie jest jedynie jedną z przyczyn umorzenia postępowania (art. 208 § 1 O.p.), to również ta okoliczność przemawia za tym, że ustawodawca w art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. w sposób szczególny uregulował sposób rozstrzygnięcia organu w postępowaniu wznowieniowym w razie upływu terminów przedawnienia. Za takim stanowiskiem przemawia też regulacja zawarta w art. 245 § 2, uzupełniająca art. 245 § 1 pkt 3 O.p., stwarzając jednocześnie podatnikowi w takich sytuacjach możliwość wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Skarżący na poparcie swojego stanowiska powołuje wyrok WSA w Białymstoku z 21 sierpnia 2013 r. (I SA/Bk 154/13), należy jednak zauważyć, że wyrok ten został uchylony powoływanym wyżej wyrokiem NSA z 1 czerwca 2015 r.
Dla możliwości orzekania merytorycznego w trybie wznowieniowym istotne jest, czy postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte przez stronę przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania. W takim bowiem wypadku organ nie byłby uprawniony, z powołaniem na art. 245 § 1 pkt 3 lit. b Ordynacji podatkowej, odmówić wydania nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa Komentarz 2015, Wrocław 2015, s. 1134). Wskazuje na to funkcjonalna wykładnia art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p., która nakazuje "upływ terminu przedawnienia" odnosić nie do momentu orzekania przez organ lecz do momentu składania wniosku przez stronę. Przyjęcie odmiennego poglądu byłoby zresztą nie do pogodzenia z realizacją funkcji ochronnej nadzwyczajnego trybu postępowania wznowieniowego, które ma chronić podatnika przed negatywnymi skutkami ostatecznych decyzji podatkowych wydanych w postępowaniu podatkowym obarczonym istotnymi wadami określonymi w art. 240 § 1 O.p. (por. też wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2016 r.; I FSK 1690/14).
W badanej sprawie skarżący nie podważył ustaleń organu, z których wynika, że zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za listopad 2010 r., określone ostateczną decyzją z [...] września 2014 r., przedawniło się z końcem 2015 r., na podstawie art. 70 § 1 O.p. Trafnie również organ zauważył, że w sprawie nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia ze względu na prowadzone postępowania egzekucyjne, bowiem takiego postępowania nie prowadzono. Nie wystąpiły również inne przesłanki skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Wniosek podatnika o wznowienie postępowania został złożony 16 sierpnia 2016 r. (data nadania w placówce pocztowej), a zatem bez żadnych wątpliwości już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
W zaistniałej sytuacji, wobec jednoznacznej treści art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. nie istnieje podstawa prawna do wydania innej decyzji niż wydana przez organ podatkowy decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej w całości, stwierdzająca istnienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 11 i wskazująca okoliczność uniemożliwiającą uchylenie decyzji, czyli upływ terminu przedawnienia.
W ocenie Sądu taka wykładnia art. 245 § 1 pkt 1 i pkt 3 lit. b w związku z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. nie stoi w sprzeczności z zasadą efektywności prawa unijnego. Trybunał Sprawiedliwości UE analizował zgodność przepisów państw członkowskich w przedmiocie terminów zwrotu podatku z przepisami i zasadami prawa unijnego. Analizy te można odnieść wprost do sytuacji kiedy zwrot podatku musiałby być poprzedzony wzruszeniem decyzji ostatecznej, tak jak w polskim porządku prawnym w rozpoznawanej sprawie.
W wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r. w sprawie C-472/08 Alstom Power Hydro TSUE wskazał, że łotewskie przepisy przewidujące w odniesieniu do wszystkich podatków obowiązujących na Łotwie, że podatnicy mogą wystąpić z wnioskiem o zwrot nadpłaty podatków w terminie 3 lat od upływu terminu zapłaty tych podatków, a jednocześnie pozwalające organom podatkowe na skorygowanie należnej kwoty VAT i nałożenie grzywny w terminie 3 lat od upływu terminu zapłaty tego podatku nie naruszają przepisów unijnych. W szczególności wprowadzenie terminu przedawnienia na domaganie się zwrotów VAT na skutek korekt tego podatku nie narusza przepisów wspólnotowych. Analogicznie jak w przypadku korzystania z prawa do odliczenia, możliwość wystąpienia z wnioskiem o zwrot nadpłaty VAT bez żadnego ograniczenia w czasie byłaby sprzeczna z zasadą pewności prawa, zgodnie z którą możliwość zakwestionowania sytuacji podatnika w zakresie jego praw i obowiązków względem organów podatkowych nie może istnieć w nieskończoność. Do wewnętrznego porządku prawnego każdego państwa członkowskiego należy wyznaczenie właściwych sądów oraz uregulowanie trybów odwołań do nich, mających zapewnić ochronę praw jednostek wynikających z prawa wspólnotowego w taki sposób, aby po pierwsze zasady te nie były mniej korzystne od zasad dotyczących podobnych środków w prawie krajowym (zasada równoważności), a po drugie, aby nie czyniły one korzystania z praw przyznanych przez wspólnotowy porządek prawny praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym (zasada skuteczności). Jeżeli chodzi o zasadę skuteczności, Trybunał uznał za zgodne z prawem Unii ustalenie rozsądnych terminów wniesienia skargi pod rygorem przedawnienia, w interesie pewności prawa, która chroni jednocześnie podatnika i zainteresowany organ administracji.
Podobne stanowisko wynika z wyroku TS UE z 15 grudnia 2011 r. w sprawie C-427/10, Banca Antoniana Popolare Veneta SpA dotyczącym przepisów włoskich wprowadzających 2-letni okres prawa do żądania korekty podatku należnego. Istotny w tym orzeczeniu jest pogląd Trybunału, że wobec braku przepisów wspólnotowych w zakresie żądania zwrotu nienależnie pobranych podatków do państw członkowskich należy ustanowienie w krajowym porządku prawnym warunków występowania z tymi żądaniami, które muszą być zgodne z zasadami równoważności oraz skuteczności, a zatem nie mogą być mniej korzystne niż warunki dotyczące podobnych żądań opartych na przepisach prawa krajowego i nie mogą być ukształtowane w sposób czyniący praktycznie niemożliwym wykonywanie praw przyznanych przez wspólnotowy porządek prawny. Takie standardy z pewnością spełniają przepisy Ordynacji podatkowej o wznowieniu postępowania, także w sytuacji kiedy podstawą wznowienia postępowania jest orzeczenie TS UE. Podatnik bowiem ma taką samą sytuację prawną, gdy ewentualna nadpłata podatku jest wynikiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jak i Trybunału Sprawiedliwości UE.
W związku z powyższym Sąd uznał za zbędne występowanie do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniem wstępnym postulowanym przez skarżącego.
W tej sytuacji w ocenie Sądu nie można stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana niezgodnie z prawem.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI