I SA/Lu 620/23

I SA/Lu 620/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Wałejko
Marcin Małek
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2, art. 34 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr 200000.71.2023.RED.7131062910.ZT7.ZŻ12.23-PRS w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2023 r. wydanym z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej: "Prezes ZUS", "organ", po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez B. B., dalej: "zobowiązana", "skarżąca", utrzymał w mocy postanowienie z dnia 24 maja 2023 r. wydane przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej: "ZUS", w Lublinie o oddaleniu zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] i [...]
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wskazanymi tytułami wykonawczymi, wystawionymi w dniu 1 marca 2023 r., Dyrektor Oddziału ZUS objął zadłużenie zobowiązanej z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy rozliczeniowe od czerwca do października 2016 r. Zawiadomieniami z dnia 2 marca 2023 r. Dyrektor Oddziału dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Zostały one doręczone organowi rentowemu w dniu 2 marca, zaś zobowiązanej w dniu 20 marca 2023 r.
W dniu 27 marca 2023 r. zobowiązana wniosła do Dyrektora Oddziału ZUS pismo zawierające zarzuty "w sprawie bezzasadnie prowadzonej egzekucji administracyjnej". Podniosła w nim, że egzekucja dotyczy obowiązku nieistniejącego, ponieważ w obrocie prawnym pozostaje decyzji o podleganiu przez zobowiązaną ubezpieczeniu społecznemu rolników z dnia 17 października 1997 r. Decyzja ta, jako ostateczna, wiąże także organ. Zdaniem zobowiązanej dalsze prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne, ponieważ ZUS nie jest wierzycielem. Nie może więc on wystawiać tytułów wykonawczych. Ponadto tytuły wykonawcze nie są właściwie podpisane imieniem i nazwiskiem pracownika. Niezależnie od tego, "gdyby nawet pieniądze były należne", prowadzenie egzekucji, zdaniem zobowiązanej, jest niedopuszczalne ze względu na upływ pięcioletniego okresu przedawnienia. Wzmacniając swoją argumentację zobowiązana powołała wyrok Sąd Najwyższego z dnia 2 marca 2023 r, sygn. akt II NSNc 107/23, z którego, jak akcentowała, wynika obowiązek działania przez wszystkie organy na podstawie i w granicach prawa.
Dyrektor Oddziału ZUS po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanej wskazanym wyżej postanowieniem oddalił zarzuty.
Na to postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie zarzucając, że nie zostało ono właściwie podpisane, ponieważ nie można podpisu zastępować imiennymi pieczątkami, i nie wskazano w nim właściwie strony postępowania, jako że nie mieszka ona w urzędzie pocztowym. Podniosła również, że jej uprawnienie do wyboru ubezpieczenia jest "bezczelnie lekceważone" przez pracowników ZUS. Zażądała "zakończenia procederu znęcania się" i umorzenia "wszystkich egzekucji", gdyż w obrocie prawnym jest decyzja ostateczna o podleganiu przez zobowiązaną ubezpieczeniu rolniczemu. Podniosła ona również, że nie został rozpoznany jej wniosek z dnia 3 stycznia 2017 r. o wyłączenie Dyrektora Oddziału ZUS P. W..
Utrzymując w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału organ powołał treść art. 33 § 2 oraz art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a."
Następnie podał, że podstawą istnienia po stronie zobowiązanej obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych jest fakt prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Zgodnie zaś z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dalej: "u.s.u.s.", osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. W momencie objęcia zobowiązanej ubezpieczeniami społecznymi z tego tytułu przez ZUS nie podlega ona już ubezpieczeniu społecznemu rolników. Dlatego też Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w decyzji z dnia 3 listopada 2005 r. stwierdził ustanie tytułu zobowiązanej do tego ubezpieczenia od 1 stycznia 1998 r. Organ zwrócił uwagę, że decyzja ta była wydana po zmianie okoliczności faktycznych, a wcześniejsza decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 17 października 1997 r., na którą powołuje się zobowiązana, jest w wyniku tej zmiany nieaktualna i nie może być brana pod uwagę. ZUS nie jest uprawniony do kwestionowania ustaleń i orzeczeń innych organów, w tym Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Zatem z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej zobowiązana ma obowiązek obliczania, rozliczania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na zasadach uregulowanych w u.s.u.s. Niedopełnienie tego obowiązku spowodowało powstanie zaległości z tytułu składek objętych tytułami wykonawczymi. Egzekwowane należności są więc należne, co zaprzecza zgłoszonemu w tym zakresie zarzutowi.
W ocenie organu niesłuszny jest zarzut przedawnienia zaległości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy rozliczeniowe od czerwca do października 2016 r. objętych tytułami wykonawczymi Jest to konsekwencją zawieszenia biegu terminu przedawnienia tych składek. Trzeba bowiem zauważyć, że zawiadomieniem z dnia 23 listopada 2016 r., doręczonym zobowiązanej w dniu 25 listopada 2016 r., wszczęto postępowanie w sprawie określenia jej zadłużenia z tytułu składek. Postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 9 stycznia 2017 r. stwierdzającej istnienie zadłużenia za okres od czerwca do października 2016 r. W związku że złożonym przez zobowiązaną odwołaniem i apelacją decyzja ta uprawomocniła się w dniu 20 lutego 2023 r. Art. 24 ust. 5b i 5f u.s.u.s. statuuje zaś zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz od dnia wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zadłużenia do dnia uprawomocnienia się decyzji w tym zakresie. Opisane działania zostały podjęte przed upływem terminu przedawnienia, a z uwagi na nadal trwające postępowanie egzekucyjne stan zawieszenia biegu terminu przedawnienia również trwa nadal. Przedstawione okoliczności potwierdzają więc, że nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi.
Zdaniem organu postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS zostało podpisane zgodnie z wymogami prawa. Podpis został bowiem złożony własnoręcznie przez upoważnionego pracownika ZUS z wyraźnym wskazaniem jego imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Taki sposób działania spełnia wymagania art. 124 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym postanowienie powinno zawierać m.in. podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Przepis ten nie nakłada więc obowiązku stosowania określonej formy podpisu czy też określonego sposobu podania wskazanych danych. Użycie w tym celu pieczątki oraz skrótowego podpisu jest więc prawidłowe i zgodne z wymaganiami powołanego przepisu. Pogląd, taki jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie.
Nie ma też racji zobowiązana formułując zarzut nieprawidłowego wskazania strony postępowania. Nie ma bowiem wątpliwości, że zaskarżone postanowienie dotyczy konkretnie B. B.. W jego treści wyraźnie wskazane zostały pełne dane personalne zobowiązanej, zarówno w nagłówku jak i w uzasadnieniu wymienione zostały jej imię i nazwisko. Pole adresowe zawiera również adres do korespondencji, który jest tożsamy z adresem do korespondencji wskazanym przez zobowiązaną w zarzutach z dnia 27 marca 2023 r. Treść samego postanowienia, jego uzasadnienie oraz powoływane dokumenty również wyraźnie wskazują kogo ono dotyczy. Strona postępowania została w nim określona w sposób jednoznaczny i poprawny.
Odnosząc się do zarzutu nierozpoznania wniosków o wyłączenie od udziału w sprawach zobowiązanej Dyrektora Oddziału P. W., organ podał, że do zobowiązanej licznie kierowana była korespondencja o niestwierdzeniu okoliczności mogących wywołać wątpliwość co do bezstronności pracowników, w tym wydane 27 lutego 2017 r., 30 stycznia 2018 r. oraz 17 sierpnia 2021 r. postanowienia o odmowie wyłączenia od udziału w postępowaniach Dyrektora Oddziału ZUS P. W.. Zaprezentowane w dotychczasowych pismach ZUS stanowisko o braku podstaw do wyłączenia pracowników pozostaje w dalszym ciągu aktualne. Z kolei prowadzone w stosunku do zobowiązanej postępowania mają oparcie w przepisach prawa i nie stanowią procederu uporczywego znęcania się nad nią.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zobowiązana zarzuciła niepodpisanie zaskarżonego postanowienia z podaniem w podpisie imienia i nazwiska wystawiającego. Skarżąca podała też, że zaskarżeniem obejmuje postanowienie w całości. Zażądała również nakazania organowi rentowemu umorzenia wszystkich egzekucji w sprawach załatwionych decyzją ostateczną w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z dnia 17 listopada 1997 r. Zdaniem skarżącej sądy ubezpieczeń uchylały się w większości postępowań od badania prawidłowości działania na etapie administracyjnym, lekceważąc obowiązek prowadzenia postępowania administracyjnego z udziałem stron. Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przeprowadzenia jawnej rozprawy zgodnie z wymaganiami Konstytucji i prawa międzynarodowego. Zaznaczyła także skarżąca, że urzędnicy i część sędziów używają wobec niej siły.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
W dwu kolejnych pismach skierowanych do Sądu, z dnia 10 listopada 2023 r. oraz z dnia 11 grudnia 2023 r., skarżąca prezentowała stanowisko, zgodnie z którym działanie organów jest niezgodne z prawem, że ubezpieczeni, a nie osoby reprezentujące organy i sędziowie, mają prawo wyboru tytułu ubezpieczenia, co w sprawie skarżącej jest uporczywie pomijane, że wszyscy, również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, są związani decyzjami ostatecznymi i to co się dzieje jest "bezczelnym naruszaniem" praw skarżącej, że sprawy rozpoznawane są za długo, a egzekucja jest niedopuszczalna, że w składzie Sądu jest asesor, który "nie spełnia wymogów Konstytucji", że jest lekceważona i na wielką skalę nękana, że Sąd zaniechał zgłoszenia do organów ścigania faktu działania ZUS jako drugiego organu w sprawach załatwionych decyzjami o podleganiu ubezpieczeniu rolniczemu, że organ rentowy nie ma podstaw w ustawach do wydawania decyzji wymiarowych i tytułów wykonawczych, że Prezes ZUS nie ma kompetencji do udzielania pełnomocnictw, że pismo organu z dnia 16 października (odpowiedź na skargę) nie przedstawia żadnej wartości prawnej ponieważ nie jest podpisane z podaniem imienia i nazwiska, a również kopia pełnomocnictwa nie jest potwierdzona podpisem z podaniem imienia i nazwiska. Zdaniem skarżącej postanowienia powinny być uchylone i powinna być przeprowadzona rozprawa. Jej brak narusza przepisy art. 45 Konstytucji oraz przepisy międzynarodowe. W piśmie z dnia 11 grudnia 2023 r. skarżąca stwierdziła również, że sędzia może być bezstronny "tylko raz, później wyrobiony ma stosunek do strony". Zauważyła również, że "sądzą te same osoby, które już sądziły wcześniej, mają wyrobiony stosunek" do skarżącej. Mając jednak wiedzę o składzie sądu skarżąca nie sformułowała wniosku o wyłączenie sędziego.
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2023 r., w sprawie o sygn. I SA/Lu 620/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił wniosek o wyłączenie asesora sądowego Marcina Małka. Doręczając je z uzasadnieniem skarżącej pouczył ją o braku środków zaskarżenia.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, skarga podlega zatem oddaleniu.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym ma uzasadnienie w treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Sąd nie jest również związany wnioskiem strony o przeprowadzenie rozprawy.
W powołanym przepisie ustawodawca przewidział możliwość załatwiania spraw w postępowaniu przed sądem administracyjnym na posiedzeniu niejawnym. Nie narusza on podstawowych uprawnień procesowych strony. Okoliczność, że sprawa ma zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie oznacza bowiem, że strona nie może przed wydaniem wyroku bronić swoich praw, w tym poprzez replikę względem argumentacji strony przeciwnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4588/21). Skarżąca z tej możliwości skorzystała składając pisma z dnia 10 listopada 2023 r. oraz z dnia 11 grudnia 2023 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym możliwość rozpoznania określonych kategorii spraw na posiedzeniu niejawnym nie narusza standardów konstytucyjnych. Jawne rozpatrzenie sprawy oznacza możliwość zarówno osób zainteresowanych, jak i wszystkich innych bezpośredniego śledzenia przebiegu "rozpatrywania" sprawy (publiczności procesu), a także informowania publicznego o jego treści, co obejmuje nie tylko publiczne fazy postępowania, lecz także fazy niepubliczne. Rozprawa oznacza pewną fazę rozpatrywania (rozpoznawania) przez sąd sprawy, poddanej jego orzeczeniu. Jest więc pewnym elementem rozpatrywania. Natomiast z treści art. 45 Konstytucji nie wynika jednak obowiązek występowania tej fazy w każdym rodzaju postępowania sądowego. Zależy to od decyzji ustawodawcy (por. wyrok z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 844/19). Trzeba nadto zauważyć, że zgodnie z treścią art. 139 § 5 P.p.s.a., wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym, podlega niezwłocznie publicznemu udostępnieniu w sekretariacie sądu, przez okres czternastu dni. Przepis ten znalazł zastosowanie także w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stoi na stanowisku, że rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym nie stanowi naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie z kolei do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia w całości lub części następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jak natomiast stanowi art. 151 powołanej ustawy, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., które nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, także niepodniesione w skardze, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków skargi, jednak w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Na wstępnie trzeba również wyjaśnić, że nie ma skarżąca racji kwestionując dopuszczalność udzielania przez Prezesa ZUS pełnomocnictw do reprezentacji Zakładu na podstawie at. 73 ust. 1 u.s.u.s. Z powołanego przepisu stanowiącego, że działalnością Zakładu kieruje Prezes Zakładu, który reprezentuje Zakład na zewnątrz, wynika, iż ramach swoich kompetencji w zakresie kierowania Zakładem, na mocy Statutu Zakładu, Prezes Zakładu może upoważnić pracowników Zakładu i inne osoby do reprezentowania Zakładu w określonym przez niego zakresie, z prawem udzielenia dalszych pełnomocnictw (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2164/11). Sąd nie podziela również poglądu skarżącej, że kopia pełnomocnictwa do reprezentowania ZUS w niniejszej sprawie nie została prawidłowo potwierdzona za zgodność. Nie ma bowiem wątpliwości kto – z imienia i nazwiska - dokonał poświadczenia zgodności kopii pełnomocnictwa z oryginałem. Nie ma również racji skarżąca twierdząc, że nie została podpisana z podaniem imienia i nazwiska odpowiedź na skargę. Przeciwnie, odpowiedź na skargę została podpisana przez upoważnioną do tego osobę z podaniem jej imienia i nazwiska. Dla porządku dodać w tym miejscu należy, że Sąd kontroluje zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, a nie odpowiedzi na skargę.
Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że nie ZUS ma podstaw prawnych do wydawania decyzji, na które powołują się organy oraz prowadzenia egzekucji na marginesie wyjaśnić można skarżącej, że zgodnie z treścią art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c u.s.u.s. do zakresu działania Zakładu należy między innymi realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jak zaś stanowi art. 83 ust. 1 u.s.u.s., zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z kolei z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Jak zaś wynika z treści art. 19 § 4 u.p.e.a., dyrektor oddziału ZUS wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ZUS, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Na podstawie art. 83c ust. 1a u.s.u.s. do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez Zakład jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Ten ostatni przepis stanowi zaś, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W postanowieniu z dnia 24 maja 2023 r. znajduje się pouczenie odpowiadające treści tego przepisu.
Zgodnie z przytoczoną wyżej regulacją prawną Dyrektor Oddziału ZUS wystawił wskazane wyżej tytuły wykonawcze w dniu 1 marca 2023 r. Zostały one podpisane przez osobę działającą z upoważnienia Dyrektora Oddziału z podaniem jej imienia, nazwiska i stanowiska służbowego. Jak zaś wynika z treści art. 27 § 1b u.p.e.a., tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, może nie zawierać podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Nadanie klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej uznaje się za podpisanie tego tytułu przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela.
Sąd stwierdza również, że nie ma skarżąca racji twierdząc, iż zaskarżone postanowienie nie zostało podpisane z podaniem imienia i nazwiska wystawiającego. Postanowienie to jest podpisane przez osobę działającą z upoważnienia Prezesa ZUS z podaniem imienia, nazwiska oraz stanowiska służbowego tej osoby.
Bezzasadny jest również argument skarżącej co do nierozpoznania wniosku o wyłączenie od udziału w sprawach Dyrektora Oddziału P. W.. Kwestia ta była wielokrotnie analizowana. Wyrazem tego jest licznie kierowana do skarżącej korespondencja o niestwierdzeniu okoliczności mogących wywołać wątpliwość co do bezstronności pracowników, w tym wydane 27 lutego 2017 r., 30 stycznia 2018 r. oraz 17 sierpnia 2021 r. postanowienia o odmowie wyłączenia od udziału w postępowaniach Dyrektora Oddziału ZUS P. W..
Dla porządku Sąd wskazuje także, iż nie ma wątpliwości, że zaskarżone postanowienie kierowane jest do skarżącej, prawidłowo w treści tego postanowienia oznaczonej.
Rozpoznawana sprawa dotyczy zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w prowadzonym wobec niej postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 1 marca 2023 r. W związku z tym zauważyć trzeba, że zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. w stanie prawnym mających zastosowanie w sprawie, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 5, zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: (1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; (2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; (3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Jak zaś stanowi art. 33 § 2 powołanej ustawy, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z (a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, (b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, (c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: (a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, (b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, (c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
§ 4. powołanego artykułu wymaga by zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określał istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Zgodnie natomiast z art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: (1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; (2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: (a) w całości, (b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; (3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: (a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, (b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Skarżąca w treści pisma z dnia 27 marca 2023 r. podniosła zarzut nieistnienia obowiązku, który jej zdaniem został wykreowany sztucznie ponieważ w obrocie pozostaje decyzja o podleganiu przez nią ubezpieczeniu rolniczemu z dnia 17 października 1997 r. Decyzja ta jest ostateczna i wiąże zarówno organy, jak sądy. Dlatego dalsze prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne. Ponadto skarżąca podniosła, że nawet gdyby przyjąć, że jest inaczej, to również prowadzenie egzekucji byłoby niedopuszczalne ze względu na upływ pięcioletniego okresu przedawnienia.
Oba podniesione przez skarżącą zarzuty mieszczą się w katalogu zarzutów, wymienionych w art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 5 u.p.e.a.
Nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa, albo nie wydano bądź nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, albo decyzja taka została wprawdzie wydana, czy wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie.
Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że podstawę wystawienia tytułów wykonawczych z dnia 1 marca 2023 r. stanowiła decyzja ZUS z dnia 9 stycznia 2017 r. określająca wysokość zadłużenia skarżącej z tytułu składek za miesiące od czerwca do października 2016 r. Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie, które wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 17 marca 202 r., sygn. akt IV [...], zostało oddalone. Od tego wyroku skarżąca wniosła apelację, która została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2023 r., sygn. akt III [...] Z decyzji ZUS z dnia 9 stycznia 2017 r. wynika zaś wysokość zadłużenia skarżącej z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od czerwca do października 2016 r. W niniejszym postępowaniu Sąd nie ma kompetencji do kwestionowania tej decyzji. Przeciwnie, należy przyjąć, że w dniu wystawienia tytułów wykonawczych obowiązek skarżącej nimi objęty istniał i wynikał z prawomocnej decyzji. Zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi okazał się więc niezasadny.
Nawiązując do konsekwentnie formułowanego przez skarżącą stanowiska, że podlega ona ubezpieczeniu rolniczemu, co ma wynikać z ostatecznej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 17 października 1997 r., która jak podkreśla skarżąca wiąże zarówno organy, jak sądy, a która jest z naruszeniem prawa i pokrzywdzeniem skarżącej ignorowana, zwrócić należy uwagę skarżącej, że Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia 3 listopada 2005 r. stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników B. B. od 1 stycznia 1998 r. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że powodem jej wydania było stwierdzenie prowadzenia przez skarżącą i jej małżonka pozarolniczej działalności gospodarczej. Wskazana decyzja została przez skarżącą odebrana osobiście w dniu 4 listopada 2005 r. Z kolei ZUS decyzją z dnia 14 maja 2012 r. stwierdził, że skarżąca, jako osoba prowadząca pozarolnicza działalność gospodarczą niemająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu od 1 stycznia 1999 r. Odwołanie od tej decyzji oddalił Sad Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt VII U [...], zaś apelację od niego oddalił Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt III AUa [...]. Następnie decyzją z dnia 26 lipca 2016 r. ZUS odmówił skarżącej wszczęcia postepowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji z dnia 14 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII U [...] oddalił odwołanie od decyzji ZUS z dnia 26 lipca 2016 r. Natomiast Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt III AUa [...], oddalił apelację od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 14 grudnia 2016 r.
Z kolei wygaśnięcie obowiązku, co stanowi postawę zarzutu w sprawie egzekucji ujętą w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., ma najczęściej miejsce na skutek przedawnienia roszczenia, a zatem może dotyczyć wyłącznie obowiązku który istniał, ale wygasł. Przedawnienie obowiązku zapłaty zaległych składek oznacza, że po upływie określonego czasu obowiązek ich uiszczenia wygasa łącznie z odsetkami za zwłokę. Zatem po upływie okresu przedawnienia, z mocy prawa, bez konieczności wydawania w tym zakresie decyzji, przestaje istnieć stosunek zobowiązaniowy pomiędzy zobowiązanym i wierzycielem z tytułu składek. Wierzyciel zaś, chociaż niezaspokojony, nie ma już podstaw do egzekwowania takiego obowiązku.
W ocenie Sądu, w sprawie nie zaistniała jednak ta okoliczność. Sąd podziela w tym zakresie argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Trzeba bowiem zauważyć, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Z akt postępowania oraz twierdzeń skarżącej nie wynika aby w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy zawarte w ustępach: 5 i 6 artykułu 24.
Jednakże zgodnie z treścią art. 24 ust. 5f u.s.u.s., w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt. II USKP 8/22, zgodnie z którym deklaratoryjna decyzja stwierdzająca, jak w niniejszej sprawie, że dany podmiot jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz określająca kwotę zaległości składkowych ma charakter porządkujący i jest decyzją ustalającą obowiązek opłacenia składek w konkretnej kwocie, skierowaną do danego płatnika i dlatego ma do niej zastosowanie art. 24 ust. 5f u.s.u.s.
Jak zaś wynika z akt postępowania, ZUS wszczął postępowanie zakończone decyzją z dnia 9 stycznia 2017 r. stwierdzającą wysokość zadłużenia skarżącej z tytułu składek za okresy rozliczeniowe od czerwca do października 2016 r. zawiadomieniem z dnia 23 listopada 2016 r., doręczonym skarżącej w dniu 25 listopada 2016 r. Doszło zatem do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi z dniem 25 listopada 2016 r. Trwał od zaś do 20 lutego 2023 r., kiedy Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wydał powołany wyżej wyrok w sprawie o sygn. III AUa [...].
Zasadnie zatem przyjął organ, że należności objęte tytułami wykonawczymi za okresy rozliczeniowe od czerwca do października 2016 r. nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne. Zarzut skarżącej oparty na treści art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. okazał się zatem niezasadny.
Jednocześnie tylko dla porządku należy wskazać, że organy w sposób nieuprawniony dokonały połączenia przesłanek z art. 24 ust. 5b i art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Tymczasem są to przepisy regulujące konkurencyjne podstawy prawne zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jeżeli bowiem organ egzekucyjny przyjął, że zawieszenie postępowania nastąpiło na skutek wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, to jest to sytuacja, która wyczerpuje przesłanki określone w art. 24 ust. 5f u.s.u.s.
Organ egzekucyjny błędnie natomiast przyjął, powołując się na treść art. 24 ust. 5b u.s.u.s., że zawiadomienie o wszczęciu tego postępowania jako pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania obowiązku zawiesiła bieg terminu przedawnienia na czas aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się bowiem, że przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji. Może to być zatem wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z 9 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1210/21). Zdarzenie opisywane w hipotezie ustępu 5b, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego, albo nieuchronnie prowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, skoro zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie może zakończyć się inaczej, niż na skutek zakończenia postępowania egzekucyjnego. Takim zdarzeniem nie jest zatem z pewnością wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji ani wydanie, czy doręczenie decyzji, ponieważ czynności te mają miejsce przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a samo wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest nieuchronnym następstwem zawiadomienia o wszczęciu albo też wydania bądź doręczenia, czy też uprawomocnienia się decyzji (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 107/22).
W ocenie Sądu uchybienie to nie miało jednak żadnego znaczenia wobec prawidłowego stwierdzenia, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia egzekwowanych należności na podstawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Przywołany przez organ art. 24 ust. 5b u.s.u.s. skutkuje natomiast tym, że bieg terminu przedawniania należności uległ kolejnemu zawieszeniu z dniem doręczenia skarżącej tytułów wykonawczych wraz zawiadomieniami o zajęciu, co miało miejsce 20 marca 2023 r.
Mając na względzie, że zarzuty podniesione przez skarżącą są niezasadne i nie znajdując innych powodów uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.