I SA/Lu 619/23

I SA/Lu 619/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /przewodniczący/
Grzegorz Wałejko
Marcin Małek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 33 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 24 ust. 5b, ust. 5f
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 sierpnia 2023 r. znak 200000.71.2023.RED.7131062933.ZT8.ZŻ14.23-PRS w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. B. (strona, skarżący) jest postanowienie Prezesa ZUS z 2 sierpnia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie z 24 maja 2023 r. o oddaleniu zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...]
Jak wynika z akt sprawy tytułami tymi objęto zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] do [...]. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych była decyzja ZUS z 21 maja 2018 r. nr 200071DZPDK18/003010 określająca wysokość zadłużenia z tego tytułu.
Skarżący, w odpowiedzi na otrzymane 20 marca 2023 r. wskazane tytuły wykonawcze zgłosił zarzuty w postaci nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi oraz jego wygaśnięcia wskutek przedawnienia (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Dz. U. 2022 r poz. 479, dalej jako: u.p.e.a.). Jego zdaniem, egzekucja prowadzona jest na podstawie nieistniejącego obowiązku, stworzonego w sposób sztuczny w sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ponadto, brak jest podstaw prawnych by ZUS w Lublinie był wierzycielem. Niepodpisane imieniem i nazwiskiem decyzje ZUS oraz tytuły wykonawcze nie mają mocy prawnej a Zakład nie jest uprawniony do ich wystawiania. Powołał również zarzut wygaśnięcia obowiązku na skutek przedawnienia należności objętych egzekucją w związku z upływem 5 lat od daty ich wymagalności.
Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie, postanowieniem z 24 maja 2023 r. oddalił te zarzuty jako nieuzasadnione.
W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że skarżący w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą został objęty ubezpieczeniami społecznymi. Fakt ten był przedmiotem wydanej przez ZUS ostatecznej decyzji z 13 marca 2013 r., nr 354/2013, która w wyniku złożonego odwołania była poddana kontroli sądowej. Sąd Okręgowy w Lublinie utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą, że od 22 grudnia 2004 r. skarżący podlega ubezpieczeniom.
Wobec powyższego miał on obowiązek składania deklaracji rozliczeniowych za poszczególne miesiące i opłacania wynikających z tego tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W związku z niedopełnieniem tego obowiązku za miesiące grudzień 2017 r. i styczeń 2018 r. Zakład sporządził stosowne dokumenty oraz decyzją z 21 maja 2018 r. nr 200071DZPDK18/003010 określił wysokość zadłużenia z tytułu składek z tego okresu. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie, które wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 14 marca 2022 r. sygn. akt IV U 664/20 zostało oddalone. Od wyroku tego złożona została apelacja, która z kolei została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 20 lutego 2023 r, sygn. akt III AUa 534/22.
Po uprawomocnieniu się wskazanej decyzji, wierzyciel - ZUS Odziała w Lublinie 1 marca 2023 r. wystawił tytuły wykonawcze o numerach [...] obejmujące zadłużenie na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące grudzień 2017 r. i styczeń 2018 r. Na ich podstawie zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. W tym celu 2 marca 2023 r. wystawił i elektronicznie doręczył bankowi zawiadomienia. W tej dacie, stosownie do art. 26 § 5 u.p.e.a. doszło do wszczęcia egzekucji administracyjnej z rachunku bankowego. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zastosowanym środku egzekucyjnym, zostały doręczone skarżącemu 20 marca 2023 r.
Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych ZUS stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż w okresie powstania zaległości składkowych objętych powyższymi tytułami skarżący prowadził działalność gospodarczą, co zostało potwierdzone prawomocną decyzją z 13 marca 2013 r. Obowiązek opłacania składek nie został zatem sztucznie stworzony. Jego powstanie wynika bezpośrednio z faktu prowadzenia działalności gospodarczej i odpowiednich przepisów prawa z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Nadto dodał, że decyzja KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z 6 listopada 2001 r., na którą powoływał się skarżący zdezaktualizowała się na skutek decyzji Prezesa KRUS z 18 czerwca 2007 r. orzekającej o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników skarżącego od 21 grudnia 2004 r.
Organ podniósł, że niesłuszne są również argumenty dotyczące braku podstaw by ZUS w Lublinie był wierzycielem i był uprawniony do wystawiania decyzji stwierdzających zobowiązania oraz tytułów egzekucyjnych. Umocowanie do takiego działania wprost wynika z przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: u.s.u.s.), w szczególności z art. 68 ust. 1 pkt 1c, art. 24 ust 2 i art. 83 ust. 1 pkt 3.
Za niesłuszny również uznał argument nie podpisania decyzji administracyjnych i tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS, zgodnie z wymogami k.p.a. Zarówno decyzja określająca wysokość zadłużenia jak i tytuły wykonawcze zostały podpisane własnoręcznie przez upoważnionego pracownika ZUS z wyraźnym wskazaniem jego imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego.
Dalej wskazał, że nie ma również uzasadnienia zarzut wygaśnięcia obowiązku na skutek przedawnienia z racji upływu 5 letniego okresu czasu. Bieg terminu przedawnienia został bowiem wstrzymany na podstawie art. 24 ust. 5f us.u.s. od dnia wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji ustalającej wysokość zadłużenia, tj. od 14 marca 2018 r. do dnia, w którym decyzja z 21 maja 2018 r. stała się prawomocna, co nastąpiło z dniem wydania wyroku oddalającego apelację w tej sprawie - czyli dnia 20 lutego 2023 r.
Dodatkowo w myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia, podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego przez co należy rozumieć również zainicjowanie postępowania w celu określenia wysokości należności. W analizowanej sprawie, pierwsze czynności w sprawie zadłużenia o których powiadomiono stronę, nastąpiły przed upływem terminów przedawnienia składek. Doręczenie stronie 14 marca 2018 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji stwierdzającej wysokość zadłużenia, niewątpliwie stanowiło pierwszą czynność, o której mowa w art. 24 ust. 5b i 5f u.s.u.s. Czynności te podjęte zostały i zmierzały w kierunku wyegzekwowania należności, zawieszając bieg terminu ich przedawnienia. Wobec wystąpienia przed upływem okresu przedawnienia ww. okoliczności zawieszających bieg jego terminu, które to okoliczności trwają nadal, gdyż postępowanie egzekucyjne nie zostało do dnia dzisiejszego zakończone - należności objęte prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym nie uległy przedawnieniu i są wymagalne.
Brak zatem było podstaw do uwzględnienia złożonych zarzutów.
Pismem z 23 czerwca 2023 r. skarżący zakwestionował powyższe rozstrzygnięcie kierując do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak argumentował, postanowienie to nie zostało podpisane zgodnie z wymogami art. 124 k.p.a. oraz nieprawidłowo wskazano w nim stronę postępowania, gdyż nie mieszka on w urzędzie pocztowym. Nadto dodał, że ani Prezes KRUS ani ZUS Oddział w Lublinie nie mają podstaw do wyboru tytułu ubezpieczenia w sytuacji ich zbiegu, a uprawnienie to przysługuje ubezpieczonym. Działania ZUS ocenił jako uporczywe znęcanie się nad jego osobą. Zwróciła również uwagę, że nadal nie rozpoznany jest między innymi wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie - P. W..
Zaskarżonym postanowieniem z 2 sierpnia 2023 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie z 24 maja 2023 r. uznając, że wierzyciel prawidłowo uznał zarzuty nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi oraz jego wygaśnięcia wskutek przedawnienia, za bezzasadne.
Jak argumentował, wierzyciel wyczerpująco wyjaśnił podstawy istnienia obowiązku zapłaty składek pracowniczych. Skarżący w momencie objęcia go ubezpieczeniami społecznymi przez ZUS nie podlegał już ubezpieczeniu społecznemu rolników, co wynika z decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 18 czerwca 2007 r. ZUS nie jest zaś uprawniony do kwestionowania ustaleń i orzeczeń innych instytucji, w tym KRUS. Egzekwowane należności są więc należne, dochodzone zobowiązanie jest zasadne, co zaprzecza zgłoszonemu w tym zakresie zarzutowi.
Wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu trafnie również wskazał, że niesłuszny jest zarzut przedawnienia objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi zaległości. Jest to konsekwencją zawieszenia biegu terminu przedawnienia tych składek. Zawieszenie nastąpiło, w wyniku zaistnienia zdarzeń, z którymi przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wiążą taki skutek. Przedstawione okoliczności potwierdzają, że nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Wnioski wierzyciela zawarte w zaskarżonym postanowieniu są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w stanie faktycznym sprawy.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes stwierdzić, że przedmiotowe postanowienie zostało podpisane zgodnie z wszelkimi wymogami prawa. Podpis został złożony własnoręcznie przez upoważnionego pracownika Zakładu z wyraźnym wskazaniem jego imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Taki sposób działania spełnia wymogi art. 124 § 1 k.p.a., który nie nakłada obowiązku stosowania określonej formy podpisu czy też określonego sposobu podania wskazanych danych. Użycie w tym celu pieczątki oraz skrótowego podpisu jest więc prawidłowe.
Podobnie nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nieprawidłowego wskazania strony postępowania. Nie ma bowiem wątpliwości, że zaskarżone postanowienie dotyczy skarżącego. W jego treści wyraźnie wskazano pełne dane personalne płatnika - zarówno w nagłówku jak i w uzasadnieniu wymienione zostały imię i nazwisko skarżącego. Pole adresowe zawiera również adres do korespondencji, który jest tożsamy z adresem do korespondencji wskazanym w zarzutach z 27 marca 2023 r. Strona postępowania została więc określona w sposób jednoznaczny i poprawny.
Za niesłuszne uznał również twierdzenia o uporczywym znęcaniu się nad skarżącym. W jego ocenie wszystkie czynności są prowadzone na podstawie i w granicach wyznaczonych przez powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Działania egzekucyjne mają zaś na celu wyłącznie dochodzenie należnych składek na ubezpieczenia i stanowią realizację ustawowo nałożonych na ZUS zadań w tym zakresie. Nie mogą być zatem odbierane jako przejawy dyskryminacji czy próby naruszenia godności. Zarzucanie wierzycielowi, że dochodzi swoich wymagalnych zobowiązań jest więc wysoce niesłuszne.
W zakresie braku wyłączenia Dyrektora Oddziału ZUS stwierdził, że wszyscy pracownicy Oddziału ZUS w Lublinie wykonujący czynności w kierunku wyegzekwowania dochodzonego obowiązku są do tego upoważnieni, działają w granicach i na podstawie obowiązujących przepisów prawnych, a dokonywane przez nich czynności nie są obarczone wadą nieważności. Wyrazem tego jest licznie kierowana korespondencja o niestwierdzeniu okoliczności mogących wywołać wątpliwość co do bezstronności pracowników, w tym wydane postanowienia o odmowie wyłączenia od udziału w postępowaniach Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie P. W.. Zaprezentowane w dotychczasowych pismach Zakładu stanowisko o braku podstaw do wyłączenia wnioskowanych pracowników pozostaje w dalszym ciągu aktualne.
Na postanowienie to skarżący wniósł skargę do tutejszego Sądu, podnosząc w niej, że zaskarżone postanowienie nie zawiera podstawy prawnej, co uzasadnia jego uchylenie i umorzenie wszelkich egzekucji prowadzonych wobec niego. Umorzenie egzekucji uzasadnione jest także wydaną 6 listopada 2001 r. ostateczna decyzja KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacaniu składek na to ubezpieczenie. Nieprawdą przy tym jest, że Prezes KRUS w 2007 r. stwierdził ustanie podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników od 21 grudnia 2004 r. Dodał, że nadal jest właścicielem gospodarstwa rolnego, dlatego na podstawie ustawy ma prawo do ubezpieczenia w KRUS. Prezes KRUS ani ZUS nie mają podstaw do wyboru tytułu ubezpieczenia przy ich zbiegu, gdyż jest to prawo ubezpieczonego, uporczywie mu odbierane.
Dalej wskazywał, że ZUS Oddział w Lublinie nie był uprawniony do wydania postanowienia jako wierzyciel, gdyż nie ma takich podstaw w ustawach, a umieszczenie pod jego treścią kreski nie stanowi podpisu. Nadto nie został rozpoznany wniosek o wyłączenie od udziału w sprawach dyrektora Oddziału.
Ponadto pracownicy Oddziału ZUS w Lublinie nie przestrzegają uprawnień organu rentowego, wydając decyzje bez podstawy prawne, manipulując dokumentami przy generowaniu deklaracji rozliczeniowych oraz całej serii decyzji. Zdaniem skarżącego pracownicy celowo wysłali korespondencję pod niewłaściwy adres, przykładem czego jest decyzji z 13 marca 2013 r. która nigdy nie została faktycznie mu doręczona, wydana została dopiero po kilku miesiącach od jej sporządzenia na żądanie skarżącego.
Reasumując uznał, że naruszany jest porządek prawny, podejmowane działania są przejawem upokarzania i znęcania się nad nim oraz pozbawiania go środków do życia.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".
Zgodnie z jego treścią, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi natomiast wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że podstawowym celem sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień) a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności.
Dokonując w rozpoznawanej sprawie oceny, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia, Sąd stanął na stanowisku, iż organy administracji zarówno przy wydawaniu postanowienia w pierwszej jak i w drugiej instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa.
Tytułem wprowadzenia przypomnieć należy, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stosowanie egzekucji administracyjnej ma miejsce wówczas, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki a zobowiązany tych obowiązków nie wykonuje dobrowolnie. Organ egzekucyjny obciąża obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Niniejsza sprawa dotyczy zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym. Zarzut w obecnym stanie prawnym (od 30 lipca 2020 r.) jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego.
Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że:
a) nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, że obowiązek istnieje (art. 33 § 2 pkt 1) albo
b) wprawdzie obowiązek został nałożony na zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, ale określenie obowiązku w tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 2), albo
c) obowiązek został nałożony na inną osobę niż wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany (art. 33 § 2 pkt 3), albo
d) tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, bo przed doręczeniem zobowiązanemu upomnienia, które było wymagane (art. 33 § 2 pkt 4), albo
e) obowiązek wygasł w całości lub w części, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 5), albo
f) obowiązek nie jest wymagalny, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 6)
W przedmiotowej sprawie strona podniosła zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości. Oba podniesione zarzuty mieszczą się w katalogu zarzutów, wymienionych w art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 5 u.p.e.a.
W związku z tym Sąd wyjaśnia, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 23 czerwca 2022 r., I SA/Ke 173/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 listopada 2023 r., I SA/Gl 948/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 8 listopada 2023 r., I SA/Bk 339/23).
Zobowiązany podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2010 r., II FSK 1378/08; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 8 stycznia 2013 r., I SA/Gl 451/12).
Należy wskazać, że podstawę wystawienia tytułów wykonawczych z 1 marca 2023 r. stanowiła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie z 21 maja 2018 r. określająca wysokość zadłużenia skarżącego z tytuły składek za okres od 12/2017 do 01/2018 w tym na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie, które wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 14 marca 2022 r. sygn. akt IV U 664/20 zostało oddalone. Od wyroku tego skarżący złożył apelację, która z kolei została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 20 lutego 2023 r, sygn. akt III AUa 534/22.
Bezsporne zatem jest, że w dniu wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego obowiązek istniał i wynikał z wyżej wskazanej prawomocnej decyzji.
Zarzut nieistnienia obowiązku okazał się więc niezasadny.
Z kolei wygaśnięcie obowiązku egzekucyjnego, ma najczęściej miejsce na skutek przedawnienia roszczenia, a zatem może dotyczyć wyłącznie obowiązku który istniał, ale wygasł. Innymi słowy przedawnienie obowiązku zapłaty zaległych składek pracowniczych oznacza, że po upływie określonego czasu obowiązek ich uiszczenia wygasa łącznie z odsetkami za zwłokę. Po upływie okresu przedawnienia z mocy prawa, bez konieczności wydawania żadnych decyzji, przestaje istnieć stosunek zobowiązaniowy pomiędzy zobowiązanym i wierzycielem składek. Wierzyciel, chociaż niezaspokojony, nie ma już podstaw do egzekwowania takiego obowiązku.
W ocenie Sądu, w sprawie nie zaistniały jednak tego typu okoliczności. W tej kwestii podzielić należy w pełni argumentację przedstawioną w zaskarżonym orzeczeniu, z której wynika, że wierzyciel kierując do egzekucji objęte decyzją z 21 maja 2018 r. należności, słusznie przyjął, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, którego okres winien być liczony od dnia doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie, tj. od dniu 14 marca 2018 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji określającej wysokość tych składek tj. do 20 lutego 2023 r. (data oddalenia apelacji). Wynika to z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. stanowiącego, że w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Zasadnie zatem przyjęto, że przedmiotowe należności objęte tytułami wykonawczymi za okres od 12/2017 r. do 01/2018 r., nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.
Jednocześnie i już tylko dla porządku należy wskazać, że organy w sposób nieuprawniony dokonały połączenia przesłanek z art. 24 ust. 5b i art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Tymczasem są to przepisy regulujące konkurencyjne podstawy prawne zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jeżeli bowiem organ egzekucyjny przyjął, że zawieszenie postępowania nastąpiło na skutek wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy to jest to sytuacja, która wyczerpuje przesłanki określone w art. 24 ust. 5f u.s.u.s.
Organ egzekucyjny błędnie przyjął, iż zawiadomienie o wszczęciu tego postępowania jako pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania zawiesiła bieg terminu przedawnienia na czas aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.).
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z 9 lutego 2022 r., I GSK 1210/21). Zdarzenie, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego, albo nieuchronnie prowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, skoro zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie może zakończyć się inaczej, niż na skutek zakończenia postępowania egzekucyjnego. Takim zdarzeniem nie jest zatem z pewnością wszczęcie postępowania, wydanie ani doręczenie decyzji, ponieważ czynności te mają miejsce przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a samo wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest nieuchronnym następstwem zawiadomienia o wszczęciu albo wydania/doręczenia/uprawomocnienia się decyzji (wyrok WSA w Lublinie z 18 maja 2022 r., I SA/Lu 107/22).
W ocenie Sądu uchybienie to nie miało jednak żadnego znaczenia wobec bezspornego zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności w oparciu o art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Przywołany przez organy art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w kontekście przedmiotowej sprawy skutkuje natomiast tym, że bieg terminu przedawnianie przedmiotowych należności uległ kolejnemu zawieszeniu, tj. z dniem doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych i zawiadamiania go o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, co miało miejsce 20 marca 2023 r.
Z tych względów, w pełni zasadnie uznały organy, że zarzuty nieistnienia obowiązku objętego spornymi tytułami wykonawczymi oraz jego wygaśnięcia na skutek przedawnienia nie znajdują odzwierciedlenia ani w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy ani też w obowiązujących przepisach prawnych.
Jednocześnie zupełnie nietrafne są również zarzuty podnoszone zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i w skardze. Sąd nie ma żadnych wątpliwości, że przedmiotowe postanowienia zostały prawidłowo podpisane. Podpisy zostały złożone własnoręcznie przez upoważniony podmiot z wyraźnym wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Taki sposób działania spełnia wymogi art. 124 § 1 k.p.a., który to przepis nie nakłada obowiązku stosowania określonej formy podpisu czy też określonego sposobu podania wskazanych danych. Użycie w tym celu pieczątki oraz skrótowego podpisu jest więc prawidłowe i zgodne z prawem.
Skarżący bezpodstawnie również przyjmuje, że w przedmiotowym okresie podlegał ubezpieczeniom społecznym w KRUS. Fakt niepodlegania temu ubezpieczeniu i podleganiu ubezpieczeniu w ZUS od 22 grudnia 2004 r., wynika z prawomocnych i wiążących w sprawie decyzji Prezesa KRUS z 18 czerwca 2007 r. nr PT-10/40/246/2007 oraz decyzji ZUS O/Lublin z 13 marca 2013 r. nr 354/2013. Przywołana decyzja Prezesa KRUS stwierdzająca ustanie ubezpieczenia społecznego rolników od 21 grudnia 2004 r. została wydana po zmianie okoliczności faktycznych sprawy, a wcześniejsza decyzja z 2001 r. na którą powołuje się skarżący zdezaktualizowała się w tym zakresie i nie może być brana pod uwagę. Oznacza to, że w okresie objętym przedmiotowymi tytułami wykonawczymi skarżący miał obowiązek opłacania składek do ZUS, a jego zaniechanie skutkowało zasadnym skierowaniem nieopłaconych należności do egzekucji. W sytuacji prawidłowo dokonanych i obowiązujących nadal ustaleń w przedmiocie okresu podlegania ubezpieczeniom w ZUS, brak jest podstaw do uchylenia, zmiany czy unieważnienia wydanej w tym zakresie ostatecznej decyzji Zakładu. Zatem bezzasadny jest również zawarty w skardze argument o naruszeniu przez ZUS treści art. 83a ust. 2 u.s.u.s.
Również zarzucone w skardze nieprawidłowości o bezprawnym kopiowaniu dokumentów, ograniczaniu możliwości zapoznania się z aktami sprawy w prowadzonych postępowaniach administracyjnych czy celowym kierowaniu dokumentów na niewłaściwy adres, nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym i nie stanowią podstawy do uwzględnienia skargi. Odbiór decyzji z 13 marca 2013 r. pełnomocnik skarżącego poświadczył w dniu 17 lipca 2013 r., co potwierdza jego adnotacja na decyzji o jej otrzymaniu wraz z kserokopią zgromadzonych w trakcie postępowania dokumentów.
Jednocześnie, wbrew twierdzeniom skargi, zaskarżone postanowienie (jak również postanowienie organu pierwszej instancji) wskazuje właściwą podstawę prawną do wypowiedzenia się wierzyciela w sprawie. W sentencjach oraz pouczeniach obydwu postanowień powołane są prawidłowe, obowiązujące przepisy uprawniające ZUS jako wierzyciela do zajmowania stanowiska i wypowiadania się w pierwszej oraz w drugiej instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Bezzasadny jest również argument w postaci nierozpoznania wniosku o wyłączenie od udziału w sprawach Dyrektora Oddziału P. W.. Wyrazem tego jest licznie kierowana korespondencja o niestwierdzeniu okoliczności mogących wywołać wątpliwość co do bezstronności pracowników, w tym wydane 27 lutego 2017 r., 30 stycznia 2018 r. oraz 17 sierpnia 2021 r. postanowienia o odmowie wyłączenia od udziału w postępowaniach Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie P. W..
Kończąc należy podnieść, że w związku ze stwierdzeniem przez Dyrektora Oddziału wady w treści przedmiotowych tytułów wykonawczych polegającej na nieprawidłowym oznaczeniu rodzaju zobowiązanego w rubryce "A" tytułów ("podmiot niebędący osoba fizyczną" zamiast "osoba fizyczna"), w dniu 27 września 2023 r. organ egzekucyjny umorzył prowadzone na ich podstawie postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie uchylił czynność egzekucyjną dokonaną na podstawie ww. tytułów - zajęcie świadczenia emerytalnego. Jednakże umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów z opisanej przyczyny nie oznacza, iż przedmiotowa należność przestała istnieć. Zobowiązany nadal zalega z opłatą dochodzonych składek, które jak wyjaśniono wyżej nie uległy przedawnieniu. W przypadku braku ich spłaty, wierzyciel uprawniony jest do wystawienia kolejnych prawidłowych już tytułów wykonawczych celem przymusowego ich ściągnięcia.
Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszeń prawa procesowego lub prawa materialnego, które stanowiłyby podstawę do uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Z uwagi na powyższe Sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.