I SA/Lu 6/23

I SA/Lu 6/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Kazubińska-Kręcisz
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II FSK 1031/23 - Wyrok NSA z 2024-01-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 162 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Asesor sądowy Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 października 2022 r. nr 0601-IOD-1.4102.31.2022.6 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 października 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie po rozpatrzeniu wniosku B. O. z 12 września 2022 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu w Lublinie z 22 lipca 2022 r., znak: 0610-SPN-2.4102.285.2022 określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości
w 2016r.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że o decyzji z 22 lipca 2022r. dowiedziała się w dniu 9 września 2022 r. od pełnomocnika, radcy prawnego [...] któremu dzień wcześniej udzieliła pełnomocnictwa. Podniosła, iż próba doręczenia decyzji miała miejsce w okresie jej choroby. Skarżąca wyjaśniła, że od końca czerwca ciągle choruje (najpierw Covid-19, potem powikłania po nim, od 26 czerwca 2022 r. praktycznie nie miała możliwości wstania z łóżka). W tym okresie nie mogła liczyć na pomoc nikogo z rodziny. Dopiero w dniu 8 września 2022 r. stan zdrowia pozwolił jej na zajęcie się swoimi sprawami (ustanowienie pełnomocnika, sporządzenie odwołania).
Końcowo powołując się na treść art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. – dalej: "ustawa o COVID") wskazała, iż nie otrzymała od organu I instancji zawiadomienia o uchybieniu terminu do złożenia odwołania.
Organ odwoławczy w rozpoznaniu wniosku podkreślił, że stosownie do przepisu art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, przy czym w pierwszej kolejności był zobligowany do zbadania, czy termin ten został zachowany, a w przypadku jego uchybienia do wydania postanowienia to stwierdzającego, co też zostało dokonane stosownym orzeczeniem z 24 października 2022 r., znak: 0601-IOD-1.4102.31.2022.5.
Następnie wskazał, że w myśl art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie
o przywrócenie terminu należy wnieść wciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony dany termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej).
Organ odwoławczy argumentował dalej, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, gdyż nie daje pewności, a jedynie wiarygodność twierdzenia o faktach. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych i umożliwia przyspieszenie postępowania. Uprawdopodobnienie nie może się jednak opierać na wyłącznie na twierdzeniach zainteresowanego, powinny one zostać uwiarygodnione za pomocą określonych środków dowodowych. Z kolei kryterium braku winy jako warunku uznania zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie nie jest więc możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto przepis art. 162 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności w terminie ustawowym. W orzecznictwie przyjmuje się, że taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu.
Odnosząc powyższe uwagi do stanu niniejszej sprawy organ odwoławczy podał, iż skarżąca jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wskazała zły stan zdrowia, co miało ograniczyć przemieszczanie się, jak również brak możliwości odbioru awizowanej decyzji i sporządzenia odwołania. W jego ocenie, wskazane okoliczności nie mogą przemawiać za przywróceniem przedmiotowego terminu, gdyż skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy, czyli przesłanki, która wiąże się z miernikiem dochowania szczególnej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.
Odnosząc się do kwestii stanu zdrowia – COVID-19 i powikłania po nim – organ odwoławczy zwrócił uwagę, że powołując się na chorobę jako fakt uniemożliwiający dokonanie czynności procesowej skarżąca powinna wykazać, iż przebieg choroby rzeczywiście pozbawił ją możliwości podjęcia działań w celu odbioru korespondencji i złożenia odwołania w wyznaczonym terminie. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu nie zawierał konkretnych informacji (nie mówiąc
o wiarygodnych i weryfikowalnych dowodach z dokumentów), dotyczących przebiegu choroby, nie wskazywał także, aby stan zdrowia skarżącej w danym momencie na tyle się pogorszył, że nie pozwalał na dokonanie przedmiotowej czynności
w ustawowym terminie. Nie przedstawiła ona żadnego dowodu, , wyjaśniając jedynie w sposób lakoniczny, że stan zdrowia nie pozwalał na samodzielne poruszanie.
Organ odwoławczy podkreślił, że w orzecznictwie sądowym uznaje się, iż choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle
uniemożliwiła dokonanie czynności w terminie, a strona nie miała możliwości wyręczenia się inną osobą. Natomiast długotrwała niedyspozycja nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza możliwości sporządzenia oświadczenia na piśmie i nadania tego pisma przez pocztę, tym bardziej, że termin na wniesienie odwołania wynosi 14 dni, a odwołanie nie wymaga sporządzenia szczególnego uzasadnienia.
Podkreślając, że skarżąca miała pełną świadomość toczącego się postępowania podatkowego oraz faktu, że jest ono na końcowym etapie i zostanie wkrótce zakończone wydaniem decyzji, organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wynika
z akt sprawy, 23 czerwca 2022 r. doręczono jej postanowienie organu I instancji z 17 czerwca 2022 r. o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się
w sprawie zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie.
Zauważył nadto, iż istnienie przeszkody do dokonania czynności
w postępowaniu (np. choroba) nie oznacza, że uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu. O braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku (powołując pełnomocnika, czy korzystając z pomocy domowników). Sam zatem fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Trzeba ponadto uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość posłużenia się w dopełnieniu czynności w terminie inną osobą. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zwolnieniami lekarskimi), ale musi również uwzględniać to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowiła przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących temu zapobiec uchybieniu.
Reasumując organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła swojej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw, a powołane powyżej okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez jej winy.
Wskazał przy tym, że z uwagi na rozporządzenie Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027) od 16 maja 2022 r. przepis 15zzzzzn2 ustawy o COVID, na który powołano się we wniosku z 12 września 2022 r. – nie miał zastosowania
w sprawie. W ocenie organu odwoławczego powyższy przepis ustawy o COVID odnosił się wyraźnie do terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, natomiast prawo podatkowe stanowi odrębną, autonomiczną gałąź prawa publicznego wywodzącą się z prawa administracyjnego oraz finansów publicznych. W związku z powyższym przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID nie dotyczył terminów określonych w przepisach prawa podatkowego. W świetle powyższego za nieuzasadnione uznano stwierdzenie zawarte we wniosku, iż organ pierwszej I instancji powinien zawiadomić skarżącą o uchybieniu terminu do złożenia odwołania.
Końcowo organ odwoławczy zwrócił uwagę na sprzeczności w wyjaśnieniach samej skarżącej, która z jednej strony twierdziła, że stan jej zdrowia zupełnie nie pozwalał na sporządzenie odwołania, z drugiej zaś, że gdyby otrzymała takie zawiadomienie, to "może jakimś nadludzkim wysiłkiem napisałaby odwołanie od decyzji".
W skardze do Sądu, skarżąca zarzucając naruszenie przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że postępowanie podatkowe nie jest postępowaniem administracyjnym, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W jej ocenie, organ odwoławczy niezwykle pobieżnie odniósł się do tej kwestii, powołując się na rozporządzenie Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. a pomijając, że przepisy rozporządzenia nie mogą zmieniać ani tym bardziej uchylać mocy obowiązującej ustaw. Nie zgodziła się też ze stanowiskiem, że przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID odnosił się wyraźnie do terminów przewidzianych przez przepisy prawa administracyjnego. Argumentowała, że prawo podatkowe jest to prawo publiczne z wszelkimi cechami charakterystycznymi dla prawa administracyjnego, na co zwracały uwagę już sądy administracyjne podkreślając, iż
w toku celowościowej wykładni wskazanego przepisu ustawy o COVID obowiązuje szerokie rozumienie użytego w nim pojęcia "prawa administracyjnego" a więc i to, że przepis ten reguluje bieg terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony przewidzianych w regulacjach prawnych, zaliczanych do szeroko rozumianego prawa administracyjnego – w tym i prawa podatkowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy – wnosząc o jej oddalenie – podtrzymał swoją dotychczasową argumentację dodając, że przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID miał ułatwiać ochronę prawną stron w przypadku uchybienia przez nie przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów w okresie obowiązywania stanu epidemii, który został zniesiony od 16 maja 2022 r. Z uwagi zatem na fakt, iż termin do złożenia odwołania, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej przypadł po ustaniu stanu epidemii, organ podatkowy nie miał podstaw prawnych do przeprowadzenia w przedmiotowej sprawie procedury wynikającej z art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga na uwzględnienie nie zasługuje, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zważyć w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli było rozstrzygnięcie organu odwoławczego, odmawiające skarżącej przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu w Lublinie z 22 lipca 2022 r., znak: 0610-SPN/-2.4102.285.2022 określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2016 r.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii przepisu art. 15 zzzzzn2 ust.1 ustawy o COVID, według którego, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku
o przywrócenie terminu (ust. 2). Przepis ten wyraźnie stanowi, iż ma on zastosowanie "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19".
Zasadnie podkreślił organ odwoławczy, że stan epidemii na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał do 15 maja 2022 r., a od 16 maja 2022 r. został zniesiony na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r.
W konsekwencji przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID, na który powołano się we wniosku z 12 września 2022r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu w Lublinie z 22 lipca 2022 r. nie mógł mieć
w sprawie niniejszej zastosowania.
Wbrew stanowisku skargi, przepisy rozporządzenia ani "nie zmieniły, ani nie uchyliły mocy obowiązującej ustawy o COVID".
Nie sposób nie zauważyć, że w ustawie o COVID istnieją przepisy, które obowiązywały jedynie w trakcie trwania stanu epidemii. Tym samym, od 16 maja 2022 r., w związku z odwołaniem tego stanu przepisy te utraciły moc.
Jak wynika z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia, w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłasza się stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
W ustawie o COVID ustawodawca – jak wynika z brzmienia art. 15zzzzzn2 – nie zdecydował się jednak na obciążenie organów administracji publicznej wskazanymi w tej regulacji obowiązkami informacyjnymi również w trakcie trwania stanu zagrożenia epidemicznego. Tak więc od 16 maja 2022 r. strona samodzielnie musi pamiętać o upływie terminów, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej.
Na wypadek uchybienia przez stronę któremukolwiek z tych terminów, organ administracji publicznej nie jest już zobowiązany do powiadomienia strony
o uchybieniu ani do wyznaczenia jej terminu na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Uchylenie stanu epidemii wiąże się więc z koniecznością samodzielnego złożenia przez stronę, która uchybiła terminowi, wniosku o jego przywrócenie, bez uprzedniego wyznaczenia przez organ administracji publicznej 30-dniowego terminu na jego złożenie.
Jeśli chodzi o kwestię usytuowania prawa podatkowego w szeroko rozumianym prawie administracyjnym Sąd stwierdza, iż w niniejszej sprawie nie ma to istotnego znaczenia. Jedynie zatem hasłowo należy zauważyć, że w orzecznictwie uznano, iż pod pojęciem przepisów prawa administracyjnego mieszczą się przepisy prawa podatkowego (por. wyroki: WSA w Łodzi z 10 lutego 2021 r., I SA/Łd 575/20; WSA w Szczecinie z 17 lutego 2021 r., I SA/Sz 965/20; WSA w Warszawie z 8 kwietnia 2021 r., III SA/Wa 2467/20; WSA w Bydgoszczy z 25 maja 2021 r., I SA/Bd 147/21; WSA w Kielcach z 31 maja 2021 r., I SA/Ke 185/21), wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 października 2021 r., III FSK 3975/21, z 2 grudnia 2021 r., III FSK 4321/21).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela to stanowisko, odmawiając w tym względzie racji organowi odwoławczemu, który wyraził pogląd, odmienny prowadzący do wniosku, że "przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID nie dotyczył terminów określonych w przepisach prawa podatkowego".
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że stosownie do art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść wciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony dany termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej).
Przywrócenie terminu uzależnione jest zatem od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek:
1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy,
2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu,
3) dochowania terminu wniesienia wniosku,
4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin.
Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie był przez organ kwestionowany. Skarżąca z wnioskiem dokonała uchybionej czynności, wnosząc odwołanie. Zatem przesłanki formalne opisane w art. 162 Ordynacji podatkowej zostały w sprawie spełnione. Spór koncentruje się natomiast wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu.
O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie określonej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy,
w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Uprawdopodobnienie przeszkód uniemożliwiających dochowanie czynności obciąża wnioskującego, przy czym uprawdopodobnienie oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności
w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. O braku winy można więc mówić wówczas, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego
w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie. Pogląd ten został najpełniej wyrażony w wyroku NSA z 15 września 2020 r., II GSK 3387/17, zaś Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni go podziela. Przeszkodą taką może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Warunek braku zawinienia w uchybieniu należy przy tym oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania.
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu jest wystąpienie przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc takiej, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, np. nagłej, ale rzeczywistej ciężkiej choroby strony (vide np. wyrok NSA z 26 lipca 2022 r., III OSK 1110/21, wyrok WSA w Gliwicach z 12 lipca 2022 r., I SA/Gl 120/22, WSA w Łodzi z 3 czerwca 2022 r., II SA/Łd 24/22, WSA
w Warszawie z 19 kwietnia 2022 r., VII SA/Wa 600/22 (CBOSA) Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie.
Ocena braku winy w niedochowaniu terminu wyznaczonego do dokonania czynności procesowej następuje według obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od podmiotu dbającego należycie o własne interesy i uwzględniać musi wszystkie okoliczności sprawy. Dlatego też przywrócenie terminu możliwe jest wtedy tylko, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona, bądź jej pełnomocnik nie mogli usunąć, nawet przy dochowaniu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast w przypadku, gdy zainteresowanemu podmiotowi można przypisać choćby lekkie niedbalstwo, to wówczas brak jest podstaw do przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2022 r., I FSK 1871/19, CBOSA).
W realiach faktycznych niniejszej sprawy Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca nie wykazała, by zaszły tego rodzaju niezależne od niej zdarzenia, które usprawiedliwiałyby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w szczególności nie uprawdopodobniła zaistnienia przeszkody w dochowaniu terminu, której obiektywnie nie mogła przezwyciężyć.
Jako przyczynę uchybienia wskazała zły stan zdrowia, co miało ograniczyć możliwości w przemieszczaniu się, jak również uniemożliwić odbiór awizowanej decyzji i sporządzenie odwołania.
Zasadnie – zdaniem Sądu – organ odwoławczy uznał, że wskazane okoliczności nie mogą przemawiać za przywróceniem przedmiotowego terminu, gdyż skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy, czyli przesłanki, która wiąże się
z miernikiem dochowania szczególnej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.
Skarżąca, powołując się stan zdrowia: COVID-19 i powikłania po nim, powinna była wykazać, że przebieg choroby rzeczywiście pozbawił ją możliwości podjęcia działań w celu odbioru korespondencji i złożenia odwołania w wyznaczonym terminie. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu nie zawierał konkretnych informacji (nie mówiąc o wiarygodnych i weryfikowalnych dowodach z dokumentów) dotyczących przebiegu choroby, nie wskazywał także, że stan zdrowia skarżącej w danym momencie na tyle się pogorszył, iż nie pozwalał na dokonanie przedmiotowej czynności w ustawowym terminie. Nie przedstawiła ona żadnego dowodu, który by potwierdził te okoliczności, a jedynie poprzestała na wyjaśnieniu, że stan zdrowia nie pozwalał na samodzielne poruszanie.
Jak natomiast uczy doświadczenie życiowe, zwłaszcza to wywołane stanem panującej epidemii COVID-19, nie do wyobrażenia jest sytuacja, w której osoba mająca ciężki przebieg choroby i występujące w jej wyniku powikłania, trwające – jakby wynikało z wniosku o przywrócenie terminu – od końca czerwca do początku września 2022 r. w sposób uniemożliwiający "wstanie z łóżka" nie dysponuje żadną dokumentacją medyczną w tym zakresie. Tym samym zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że gołosłowna argumentacja skarżącej w tej kwestii nie zasługiwała na uwzględnienie.
Nałożony na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia braku winy świadczy niewątpliwie o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania, które ma na celu ułatwienie osobie zainteresowanej przywróceniem terminu do dokonania czynności procesowej i przedstawienia swych racji. Jednocześnie w orzecznictwie zaznacza się, że uprawdopodobnienie przyczyny spóźnienia zastępuje formalny dowód, lecz nie jest równoznaczne z gołosłownym podaniem przez wnioskodawcę przyczyny niezachowania terminu, chyba że przyczyna ta jest powszechnie znana.
Organ administracyjny ma obowiązek ocenić, czy twierdzenia strony są prawdopodobne, czy też nie, nie bada zaś czy są zgodne z rzeczywistością (por. wyroki WSA w: Gliwicach z 28 marca 2019 r. IV SA/Gl 1064/18; w Łodzi z 21 lutego 2019 r. II SA/Łd 1008/18; w Warszawie z 30 stycznia 2019 r. VIII SA/Wa 812/18, CBOSA).
W konsekwencji to na skarżącej, zainteresowanej przywróceniem terminu spoczywał obowiązek wykazania – uprawdopodobnienia, że okoliczności występującej choroby stanowiły przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia, zaś ona z należytą starannością podejmowała działania mogące zapobiec uchybieniu, przykładowo poprzez próby wyręczenia się inną osobą. Tego skarżąca w sprawie niniejszej nie przedstawiła, twierdząc jedynie gołosłownie, że nie było to możliwe.
Zasadnie organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca miała pełną świadomość toczącego się postępowania podatkowego oraz faktu, że jest ono na końcowym etapie i zostanie wkrótce zakończone wydaniem decyzji. Z akt sprawy wynika, iż 23 czerwca 2022 r. doręczono jej postanowienie organu I instancji z 17 czerwca 2022 r. o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Już zatem wówczas powinna wykazać się czujnością, spodziewać się, że decyzja może być wydana niezwłocznie, tym bardziej, iż jak wyjaśniła, zachorowała pod koniec czerwca 2022 r.
Reasumując, organ odwoławczy uznał prawidłowo, że skarżąca nie uprawdopodobniła swojej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw,
a powołane powyżej okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez jej winy.
Z tych też względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.