I SA/LU 588/23

I SA/Lu 588/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /przewodniczący/
Grzegorz Wałejko /sprawozdawca/
Marcin Małek
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18, art. 112b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr 0601-IEE.7192.154.2023.3 w przedmiocie zawieszenia postępowania zażaleniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 lipca 2023 r. nr 0601-IEE.7192.125.2023.2; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz M. D. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 10 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie ("organ drugiej instancji", "organ nadzoru"), po rozpatrzeniu zażalenia M. D. ("zobowiązany") utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 11 lipca 2023 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania zażaleniowego.
Z akt sprawy wynika, że w toku egzekucji prowadzonej wobec zobowiązanego M. D. Naczelnik Urzędu Skarbowego w. postanowieniem z 17 września 2021 r. udzielił licytantom J. G. i K. G. przybicia nieruchomości będącej przedmiotem własności zobowiązanego. Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego z 27 września 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie postanowieniem z 3 listopada 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie o udzieleniu przybicia. Postanowieniem z 3 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie I SA/Lu 5/22 wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji z 3 listopada 2021 r. w przedmiocie przybicia. Wyrokiem z 6 kwietnia 2022 roku WSA w Lublinie uchylił postanowienie organu drugiej instancji z 3 listopada 2021 r. w przedmiocie przybicia, natomiast wyrokiem z 1 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie III FSK 1072/22 uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił skargę zobowiązanego.
Postanowieniem 4 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy L. w L. z siedzibą w Ś. ogłosił upadłość zobowiązanego M. D.. Postanowienie to stało się prawomocne 6 grudnia 2022 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w. działając na podstawie art. 112b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), biorąc pod uwagę, że postanowienie w przedmiocie przebicia stało się ostateczne (po utrzymaniu w mocy postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 3 listopada 2021 r.) oraz uwzględniając, że licytanci zapłacili cenę nabycia w całości - postanowieniem z 24 maja 2023 r. przyznał prawo własności nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu nr [...] o powierzchni 0,1847 ha, położoną w gminie C., w miejscowości J., ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą nr KW [...]
Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie, wskazując na naruszenie art. 112b § 1 u.p.e.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie postanowienia WSA w Lublinie z 20 stycznia 2022 roku sygn. akt I SA/Lu 5/22, mocą którego wstrzymano wykonanie postanowienia o przybiciu na rzecz licytantów, wobec czego nie mogło być ono podstawą postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości.
Postanowieniem z 11 lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, wskazując na przepisy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. zawiesił postępowanie zażaleniowe do czasu otrzymania przez ten organ prawomocnego wyroku w przedmiocie skargi na ostateczne postanowienie z 3 listopada 2021 r. w sprawie udzielonego przybicia na rzecz licytantów.
Zobowiązany złożył zażalenie na to postanowienie, zarzucając naruszenie art. 97 §1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie ze skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej postanowienia o przybiciu jest zagadnieniem wstępnym do rozpoznania zażalenia na postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości, w sytuacji gdy sąd administracyjny wstrzymał wykonanie postanowienia o przybiciu i nie mogło ono stanowić podstawy postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości, które winno być uchylone niezależnie od wyniku sprawy sądowoadministracyjnej dotyczącej postanowienia o przybiciu,
Zobowiązany zarzucił także naruszenie art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego, które uległo umorzeniu z mocy samego prawa w związku z uprawomocnieniem się 6 grudnia 2022 r. postanowienia o ogłoszeniu upadłości zobowiązanego M. D..
Postanowieniem z 10 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocny własne postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania zażaleniowego wywołanego zażaleniem zobowiązanego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z 24 maja 2023 r. o przyznaniu licytantom prawa własności nieruchomości.
W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że postanowienie w przedmiocie przybicia nieruchomości na rzecz licytanta, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. dla rozstrzygnięcia sprawy z zażalenia na postanowienie o przyznaniu prawa własności tej nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 112b § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności, jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił całą cenę nabycia. Według organu rozstrzygając ostatecznie kwestię przyznania prawa własności nieruchomości, organ administracyjny winien mieć pewność co do istnienia w obrocie prawnym obowiązującego ostatecznego postanowienia w sprawie udzielonego przybicia na rzecz licytanta. Dlatego też przy rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. w sprawie przyznania prawa własności nieruchomości Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie - mając wiedzę, że WSA w Lublinie wyrokiem z 6 kwietnia 2022 roku sygn. akt I SA/Lu 5/22 uchylił ostateczne postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, który to wyrok Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zaskarżył skargą do NSA - nie mógł tej kwestii pominąć i bez jej uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd, rozstrzygać ostatecznie w sprawie przyznania prawa własności nieruchomości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego zażaleniem postanowienia, podczas gdy zaistniały podstawy do jego uchylenia i orzeczenia co do istoty sprawy, bowiem postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, postępowania administracyjnego i egzekucyjnego w administracji, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez błędne przyjęcie, że rozstrzygniecie sprawy ze skargi kasacyjnej na postanowienie o przybiciu jest zagadnieniem wstępnym do rozpoznania zażalenia na postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości, kiedy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 20 stycznia 2022 roku w sprawie sygn. akt: I SA/Lu 5/22 wstrzymał wykonanie postanowienia o przybiciu i następnie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023 roku uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie o przybiciu, a zatem postanowienie, którego wykonalność najpierw była wstrzymana, a potem wskutek uchylenia przez Sąd przestało istnieć, nie mogło stanowić podstawy do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości w dniu 24. maja 2023 roku, które nie powinno być w ogóle wydane, a jeśli już zostało wydane to winno być uchylone niezależnie od wyniku sprawy sądowo-administracyjnej dotyczącej postanowienia o przybiciu;
2. art. 146 ust. 1 Prawa upadłościowego przez uznanie, że nie ma on w sprawie zastosowania, ponieważ "przedmiotem żalonego postanowienia jest zawieszenie postępowania administracyjnego (zażaleniowego), a nie zawieszenie postępowania egzekucyjnego", podczas gdy sam organ w zaskarżonych postanowieniach powołuje się na przepisy ustawy u.p.e.a., a postępowanie zażaleniowe jest postępowaniem wpadkowym w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji, które wobec zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 146 Prawa upadłościowego umorzyło się z mocy prawa, a organ wbrew treści tego przepisu nadal je prowadzi i wydaje kolejne niezasadne i bezpodstawne postanowienia, co skutkować musi złożeniem środków odwoławczych przez dłużnika.
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 lipca 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest usprawiedliwiona, ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Przez zagadnienie wstępne rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem określonego problemu prawnego. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (por. wyrok NSA z 1 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA 534/98). istotnym elementem zagadnienia wstępnego jest istnienie ścisłej zależności pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem przez inny organ lub sąd a rozpatrzeniem sprawy i rozstrzygnięciem w sprawie, w której rozważane jest istnienie zagadnienia wstępnego. Zagadnieniem wstępnym w znaczeniu omawianego przepisu może być jedynie taka kwestia, która bezwzględnie uzależnia rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji od uprzedniego jej rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle - brak rozstrzygnięcia określonego zagadnienia musi uniemożliwiać zakończenie sprawy administracyjnej co do istoty, nie zaś jedynie determinować kierunek wydawanej przez organ administracji publicznej decyzji (por. uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. akt OPK 14/96 oraz wyroki NSA: z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I OSK 321/14; z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1345/13).
W rozpatrywanej sprawie, inaczej niż stwierdził organ nadzoru w uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania zażaleniowego w sprawie, która dotyczyła przyznania własności nieruchomości w toku egzekucji, nie było zagadnienia wstępnego, które miał rozstrzygnąć Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji, który rozstrzygnął sprawę na skutek skargi na postanowienie w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta.
Zwrócić bowiem należy uwagę, że zgodnie z art. 112b § 1 u.p.e.a. jedną z przesłanek wydania postanowienia o przyznaniu własności jest istnienie ostatecznego postanowienia o udzieleniu przybicia. Nie jest natomiast wymagane aby postanowienie o udzieleniu przybicia było prawomocne, to jest aby w razie złożenia skargi do sądu administracyjnego nastąpiło prawomocne rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W niniejszej sprawie od dnia 3 listopada 2021 r. ostateczne było postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta, ponieważ w tym dniu organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 17 września 2021 r. Postanowienie organu pierwszej instancji o przyznaniu własności nieruchomości wydane zostało w dniu 24 maja 2023 r. w sytuacji kiedy wcześniej WSA w Lublinie postanowieniem z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 5/22 wstrzymał wykonanie ostatecznego postanowienia organu nadzoru w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta a następnie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2022 r. uchylił postanowienie o udzieleniu przybicia. Wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1072/22 a skarga na postanowienie o udzieleniu przybicia została oddalona. W takim stanie rzeczy od dnia 20 stycznia 2022 r. (wstrzymanie wykonania postanowienia o udzieleniu przybicia) do dnia 1 sierpnia 2023 r. (uchylnie przez NSA wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenie skargi na postanowienie o udzieleniu przybicia) postanowienie o udzieleniu przybicia mimo że było ostateczne, to jednak na skutek wstrzymania jego wykonania, nie mogło być uznane za dające podstawę do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości.
W zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 24 maja 2023 r. o przyznaniu własności nieruchomości, złożonym w dniu 31 maja 2023 r., zobowiązany nie kwestionował tego, że istnieje ostateczne postanowienie o udzieleniu przybicia ani nie wywodził żadnych skutków z braku prawomocności tego postanowienia, a jedynie zarzucał, że w dniu przyznania własności nieruchomości (24 maja 2023 r.) nie istniała do tego podstawa, ponieważ postanowienie o udzieleniu przybicia, mimo że ostateczne, to było niewykonalne na skutek wydania przez WSA w Lublinie w dniu 20 stycznia 2022 r. postanowienia o wstrzymaniu jego wykonania.
Trzeba zatem stwierdzić, że zażalenie zobowiązanego na postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości mogło być rozpatrzone bez oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, ponieważ w stanie faktycznym sprawy prawomocność postanowienia w przedmiocie przybicia nie miała znaczenia dla oceny słuszności zarzutów sformułowanych w zażaleniu zobowiązanego. W związku tym organ nie miał podstawy do zawieszenia postępowania zażaleniowego. Dodać należy że obecnie nie istnieją już skutki zawieszenia postępowania zażaleniowego, ponieważ organ nadzoru postanowieniem z dnia 4 października 2023 r. podął postępowanie zażaleniowe a postanowieniem z dnia 5 października 2023 r. orzekł w przedmiocie przyznania własności nieruchomości.
Biorąc pod uwagę omówione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia 11 lipca 2023 r.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Na zasądzoną kwotę [...]zł składa się 100 wpisu od skargi, [...] zł wynagrodzenia pełnomocnika oraz [...] zł opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa.