I SA/LU 587/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że brak oryginałów faktur lub ich duplikatów uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego, nawet w przypadku kradzieży dokumentów.
Podatnik R. K. skarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, która określiła mu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za rok 2000. Głównym zarzutem było utracenie oryginalnych faktur VAT z powodu kradzieży i brak możliwości przedłożenia duplikatów wszystkich zaginionych dokumentów. Sąd administracyjny uznał, że brak wymaganych dokumentów, zgodnie z przepisami, uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego, a ciężar uzyskania duplikatów spoczywa na podatniku.
Sprawa dotyczyła skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za rok 2000. Podatnikowi zarzucono brak możliwości odliczenia podatku naliczonego z powodu utraty oryginalnych faktur VAT w wyniku kradzieży i nieprzedłożenia duplikatów wszystkich zaginionych dokumentów. Organy podatkowe, powołując się na przepisy ustawy o VAT oraz rozporządzenia wykonawczego, stwierdziły, że podstawę do obniżenia podatku należnego stanowią wyłącznie oryginały faktur, faktury korygujące lub ich duplikaty. Podkreślono, że obowiązek przechowywania dokumentów spoczywa na podatniku, a w przypadku ich utraty, to na nim ciąży odpowiedzialność za uzyskanie duplikatów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów podatkowych. Sąd uznał, że brak wymaganych dokumentów, nawet w sytuacji kradzieży, uniemożliwia skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego. Podkreślono, że ciężar dowodu spoczywa na podatniku, który musi udowodnić zasadność odliczenia. Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, wskazując na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego i postępowania przez organy podatkowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, brak wymaganych dokumentów (oryginałów faktur, faktur korygujących lub ich duplikatów) uniemożliwia podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego, nawet w sytuacji, gdy utrata dokumentów nastąpiła wskutek zdarzeń losowych, takich jak kradzież.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o VAT i rozporządzeń wykonawczych jednoznacznie stanowią, że podstawę do obniżenia podatku należnego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach lub ich duplikatach. Ciężar uzyskania duplikatów w przypadku utraty oryginałów spoczywa na podatniku, a nie na organach podatkowych. Brak tych dokumentów oznacza niespełnienie formalnych wymogów do odliczenia podatku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.p.t.u. art. 19 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.
u.p.t.u. art. 19 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług.
rozp. MF art. 50 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty.
Pomocnicze
rozp. MF art. 51
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dotyczy wystawiania duplikatów faktur.
rozp. MF art. 52 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podatnicy obowiązani są przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikaty tych dokumentów w okresie 5 lat.
o.p. art. 86 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Podatnicy obowiązani są przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikaty tych dokumentów.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania do organów podatkowych.
o.p. art. 125 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada szybkości i prostoty postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
przepisy wprowadzające art. 97 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przejście właściwości do rozpoznania sprawy na WSA.
p.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem.
u.p.t.u. art. 10
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Powstanie zobowiązania podatkowego i prawo organu do jego określenia.
u.p.t.u. art. 26
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Sposób określenia zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania podatkowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak oryginałów faktur lub ich duplikatów uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego. Ciężar uzyskania duplikatów faktur w przypadku ich utraty spoczywa na podatniku. Organy podatkowe mają prawo do weryfikacji deklaracji podatkowych w okresie przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Obowiązek posiadania dokumentów do odliczenia podatku ogranicza się do momentu złożenia deklaracji, a nie obejmuje czasu kontroli. Organy podatkowe powinny udowodnić nieprawidłowość deklaracji podatkowej, a nie podatnik swoje prawo do odliczenia. Naruszenie przepisów postępowania (zasada zaufania, prawdy obiektywnej, szybkości).
Godne uwagi sformułowania
Podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty. To rzeczą jednak podatnika, a nie organu podatkowego – wbrew temu, co twierdzi skarżący – jest w przypadku utraty oryginału faktury doprowadzenie do uzyskania jej duplikatu. Nieznajomość prawa generalnie nie jest poczytywana za okoliczność usprawiedliwiającą zaniedbanie. Podatnik nie może czuć się zwolnionym od współdziałania z organem podatkowym w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Skład orzekający
Ewa Gdulewicz
przewodniczący
Halina Chitrosz
sprawozdawca
Anna Kwiatek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogów formalnych do odliczenia podatku VAT, w szczególności w przypadku utraty dokumentów źródłowych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego z lat 2000-2004. Interpretacja przepisów dotyczących VAT i dokumentacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii dokumentowania odliczeń VAT, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców. Choć stan faktyczny (kradzież) jest interesujący, rozstrzygnięcie opiera się na ścisłej interpretacji przepisów.
“Kradzież faktur VAT – czy to wystarczy, by nie zapłacić podatku?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Lu 587/03 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2004-03-26 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-10-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Anna Kwiatek Ewa Gdulewicz /przewodniczący/ Halina Chitrosz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane FSK 1471/04 - Wyrok NSA z 2005-02-16 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Dz.U. 1999 nr 109 poz 1245 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Gdulewicz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (spr.), NSA Anna Kwiatek, Protokolant asyst. Anna Strzelec, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2004 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne m-ce 2000 r. - oddala skargę Uzasadnienie Sygn.I SA/Lu 587/03 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, na zasadzie art. 233 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm. / - po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2003r., Nr [...] określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, oraz marzec – grudzień 2000r. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, iż w wyniku kontroli podatkowej przeprowadzonej u R. K. w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług Urząd Skarbowy zmienił mu rozliczenie w tym podatku za miesiące styczeń, oraz marzec – grudzień 2000r. Stwierdzono bowiem, że podatnik nie przedłożył ani ewidencji prowadzonej dla potrzeb podatku od towarów i usług za rok 2000, ani faktur potwierdzających transakcje kupna-sprzedaży za w/w okres. Według jego oświadczenia było to niemożliwe, gdyż dokumenty te zostały mu skradzione w dniu [...] maja 2001r. podczas włamania do samochodu firmy. W toku postępowania strona była zobowiązań do przedłożenia wszystkich duplikatów faktur VAT dokumentujących zakupy towarów i usług za poszczególne miesiące roku 2000, ale ostatecznie złożono jedynie ich część. W tym stanie rzeczy organ podatkowy I instancji, z odwołaniem się do przepisu art. 19 ust.2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym / Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm./ oraz § 50 ust.3 rozporządzenia Ministra Finansów dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym / Dz. U. Nr 109, poz. 1245 z późn. zm. / - uznał, iż podatnik nie uprawdopodobnił zasadności realizacji przysługującego mu prawa do obniżenia podatku należnego i utracił prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, co do których nie przedstawił duplikatów. Podatek należny za okresy podatkowe: styczeń, marzec – lipiec, październik, grudzień 2000r. przyjęto w kwotach zadeklarowanych przez podatnika w deklaracjach VAT-7, natomiast w rozliczeniu za miesiące sierpień, wrzesień oraz listopad 2000r. stwierdzono brak podstaw do uznania wartości wykazanych w pozycji 19 deklaracji VAT-7 za te miesiące za wielkości obrotu uzyskanego z tytułu wykonywania czynności będących sprzedażą zwolnioną lub opodatkowaną jedną z preferencyjnych stawek podatkowych. Wobec powyższego dokonano korekty obrotu według podstawowej stawki opodatkowania zgodnie z art. 18 ust.1 ustawy o VAT. Mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając przedłożone duplikaty zaginionych faktur - Urząd Skarbowy dokonał weryfikacji deklaracji VAT-7, co do tych faktur, których duplikaty złożone nie zostały. Efektem powyższego było wydanie przez Urząd Skarbowy decyzji, mocą której określono podatnikowi zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 2000, a mianowicie: 1/ za miesiąc styczeń 2000r. – 1.152,00; 2/ za miesiąc marzec 2000r. – 3.961,00; 3/ za miesiąc kwiecień 2000r. – 3.327,00; 4/ za miesiąc maj 2000r. – 4.483,00; 5/ za miesiąc czerwiec 2000r. – 15.576,00; 6/ za miesiąc lipiec 2000r. – 21.397,00; 7/ za miesiąc sierpień 2000r. – 10.822,00; 8/ za miesiąc wrzesień 2000r. – 10.046,00; 9/ za miesiąc październik 2000r. – 18.193,00; 10/ za miesiąc listopad 2000r. – 16.732,00; 11/ za miesiąc grudzień 2000r. – 1.862,00; Od tej decyzji strona wniosła odwołanie zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Dotyczyło to w szczególności art. art. 10, 19 i 26 ustawy o VAT, oraz przepisów § 50 ust.3, §51 i §52 rozporządzenia wykonawczego z 1999 r.do ustawy o VAT Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego odwołania - Izba Skarbowa stwierdziła, iż w myśl generalnej klauzuli zawartej w art. 19 ust.1 ustawy o VAT, podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Zgodnie z art. 19 ust.2 tej ustawy kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów zakresie usług, z uwzględnieniem rabatów określonych w art. 15 ust.2, a w przypadku importu – suma kwot podatku wynikająca z dokumentu celnego z uwzględnieniem kwot wynikających z decyzji, o których mowa w art. 11b ustawy. Izba Skarbowa zważyła także, iż stosownie do §50 ust.3 rozporządzenia wykonawczego z 1999r. do ustawy o VAT – podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty, o których mowa w § 51. W myśl przepisu § 52 tego rozporządzenia - podatnicy obowiązani są przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikaty tych dokumentów w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym je wystawiono. Taki obowiązek nakłada na podatników także przepis art. 86§1 Ordynacji podatkowej. W sytuacji, gdy oryginał faktury lub faktury korygującej ulegnie zniszczeniu albo zaginie, sprzedawca na wniosek nabywcy ponownie wystawia fakturę zgodnie z danymi zawartymi w kopii tej faktury / § 51 ust.1 w/w rozporządzenia /. Z tych wszystkich unormowań – zdaniem organu odwoławczego wynika, iż w przypadku braku wymaganych dokumentów, to jest: oryginałów faktur, faktur korygujących albo ich duplikatów, podatnik nie jest uprawniony do skorzystania z przywileju określonego w art. 19 ustawy zakresie VAT. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska zaprezentowanego przez pełnomocnika strony, w myśl którego należałoby uznać, że obowiązek posiadania przez podatnika dokumentów, o których mowa w §50 ust 3 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o VAT odnosi się tylko do momentu dokonania odliczenia, czyli chwili złożenia deklaracji podatkowej, a nie rozciąga się na czas dokonywania czynności kontrolnych. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że sam fakt składania przez stronę deklaracji podatkowych VAT-7 nie jest równoznaczny z udowodnieniem istnienia przesłanek do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony i wskazał, że ciężar udowodnienia określonego faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Podkreślił nadto, iż w toku postępowania podatkowego został uwzględniony fakt kradzieży dokumentów, zaś podatnikowi został pozostawiony dość długi, bo prawie dwuletni termin na skompletowanie duplikatów zaginionych faktur. Wyrażono przy tym zapatrywanie, iż podatnikowi znane były adresy swoich kontrahentów, do których wystosowywał on pisma, a zatem nic nie stało na przeszkodzie, aby w tak długim czasie mógł on uzyskać owe duplikaty. Urząd Skarbowy uwzględnił przy wydawaniu decyzji wszystkie złożone duplikaty, po uprzednim potwierdzeniu zgodności ich kserokopii / w takiej formie bowiem podatnik je składał / z oryginałami. Art. 26 ustawy o VAT nie mógł zostać naruszony, w sytuacji gdy nie ma on zastosowania w zaistniałym stanie faktycznym. Z tych wszystkich względów Dyrektor Izby Skarbowej orzekł, jak w sentencji zaskarżonej decyzji. Na powyższą decyzję R. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie. Wnosząc o jej uchylenie skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a szczególności art. art. 10, 19 i 26 ustawy o VAT oraz przepisów §50 ust.3, §51 i §52 rozporządzenia wykonawczego z 1999r. do ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą interpretację. W uzasadnieniu skargi skarżący na poparcie swojego stanowiska przytaczał te same argumenty, które zawarł w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazywał jednak dodatkowo na naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: art. 122, art. 121§1 i art. 125§1 Ordynacji podatkowej. Nie negując braku duplikatów zakwestionowanych przez organy podatkowe faktur, skarżący w dalszym ciągu wywodził, iż obowiązek posiadania oryginałów dokumentów, w oparciu o które podatnik dokonuje obniżenia podatku należnego o podatek naliczony jest ograniczony do czasu dokonywania tej czynności, a nie rozciąga się na moment dokonywania kontroli podatkowej. R. K. postawił także tezę, iż to nie on jako podatnik powinien wykazać swoje prawo do możliwości skorzystania z obniżenia podatku, które gwarantuje mu art. 19 ust.1 ustawy o VAT, a organy podatkowe w myśl art. 10 ust.2 ustawy o VAT powinny udowodnić, iż wysokości zobowiązania podatkowego wskazane w deklaracjach VAT-7 były nieprawidłowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z dniem 1 stycznia 2004r. - na mocy przepisu art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm. / - do rozpoznania niniejszej skargi stał się właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Na podstawie tego przepisu do postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 /. Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem / art. 1§ 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych / stwierdzić należy, iż nie została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania wskazanych przez skarżącego. Podkreślenia na wstępie wymaga, iż podatek od towarów i usług, będąc podatkiem od wartości dodanej, jest podatkiem, którego zasadniczą cechą konstrukcyjną jest ustanowione w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Kwotę podatku naliczonego, o którą podatnik ma prawo obniżyć ciążący na nim podatek należny, stanowi - w myśl art. 19 ust. 2 cyt. ustawy - suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług, a w przypadku importu - suma kwot podatku wynikająca z dokumentów odprawy celnej. Zgodnie z § 50 ust.3 rozporządzenia Ministra Finansów dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym / Dz. U. Nr 109, poz. 1245 z późn. zm./ podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty, o których mowa w § 51. W żadnym razie nie można się zgodzić, z poglądem strony, iż na gruncie bezspornych ustaleń stanu faktycznego sprawy - to organy podatkowe powinny udowodnić, iż dokonane przez nich zakwestionowanie wysokości zobowiązania podatkowego wskazanego w deklaracjach VAT-7 było prawidłowe. Wprawdzie w prawie podatkowym nie można stosować wprost art. 6 kc, jednak doktryna i orzecznictwo wypracowało stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy podatnik z jakiegoś faktu, zdarzenia wyprowadza skutki prawne, musi to udowodnić. Z taką sytuacją mamy do czynienia niewątpliwie w przypadku odliczania podatku naliczonego. / por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07 marca 2002r., III RN 31/01, OSNP 2002/19/451; a także wyrok NSA w Warszawie z dnia 31 lipca 2003r. III SA 1050/02, Monitor Podatkowy 2003/9/3, a także wyrok z dnia 22 sierpnia 2001r., I SA/Gd 1486/99, ONSA 2002/4/151/. Nie może budzić wątpliwości, że do odliczenia podatku naliczonego nie wystarcza złożenie deklaracji VAT-7. Muszą istnieć dowody, że dane transakcje są potwierdzone stosownymi dokumentami w rozumieniu § 50 ust.3 rozporządzenia wykonawczego z 1999r. do ustawy o VAT, czyli oryginałami faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikatami, o których mowa w § 51. Innymi słowy, jeżeli podatnik korzysta z przysługującego mu w myśl art. 19 ust. 1 ustawy prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, musi spełnić wszystkie formalne wymagania określone przepisami art. 19 ust. 2, 3 i 3a ustawy o VAT oraz § 50 ust. 3, § 51 ust. 1 i 2 i § 52 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z 1999r. do ustawy o VAT. Jest oczywiste, że sytuacje losowe, takie jak: kradzież dokumentów, zniszczenie dokumentów w razie klęsk żywiołowych, itp. dotykają niekiedy podatników. Właśnie takim przypadkom wyszedł naprzeciw ustawodawca konstruując przepis art. 50 ust.3 w/w rozporządzenia pozwalający na zastąpienie utraconego oryginału faktury jej duplikatem / § 51 ust.1 i 2 w/w rozporządzenia/. To rzeczą jednak podatnika, a nie organu podatkowego – wbrew temu, co twierdzi skarżący – jest w przypadku utraty oryginału faktury doprowadzenie do uzyskania jej duplikatu. Podatnicy wszak obowiązani są przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikaty tych dokumentów w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, fakturę korygującą lub notę / § 52 ust. 1 w/w rozporządzenia /. Podobną regulację zawiera także przepis art. 86§1 Ordynacji podatkowej, na co słusznie zwraca uwagę organ odwoławczy. Przepis art. 88§1 Ordynacji podatkowej, do którego skarżący odwołuje się w uzasadnieniu skargi nie może dotyczyć jego obowiązków, gdyż norma prawna w nim zawarta odnosi się do podatników wystawiających, a nie otrzymujących rachunki. W świetle przytoczonych przepisów argumentacja skarżącego, co do tego, iż wymogi posiadania w/w dokumentów, w oparciu które możliwe jest zrealizowanie prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony ograniczone są jedynie do momentu dokonywania tej czynności nie mogła się spotkać z aprobatą organów podatkowych, a w chwili obecnej nie może spotkać się z akceptacją Sądu. Ani przepisy ustawy o VAT, ani wydanych do niej aktów wykonawczych nie przewidują zwolnienia podatnika w wypadku kradzieży, czy innych zdarzeń losowych, na które nie miał on wpływu, od obowiązku udokumentowania w opisany wyżej sposób prawa do obniżenia podatku należnego o określoną kwotę podatku naliczonego. W sprawie jest bezsporne, że podatnik nie przedstawił w trakcie kontroli wszystkich dokumentów za okres objęty kontrolą. Nie okazał też duplikatów zaginionych faktur. Nie mogą być tu uznane za wystarczający dowód same potwierdzenia nadania pism do wystawców zaginionych faktur. Pierwsze czynności w postępowaniu kontrolnym miały miejsce w czerwcu 2001r. i już wówczas skarżący wiedział, że nie będzie mógł okazać oryginalnej dokumentacji za rok 2000. Po wszczęciu postępowania podatkowego, co miało miejsce w dniu [...] lutego 2002r. był on wzywany do przedstawienia stosownych dokumentów kilkakrotnie. Ostatecznie miał on czas do uzupełnienia składanych duplikatów, aż do czasu wydania decyzji przez Urząd Skarbowy z dnia [...] czerwca 2003r. Mógł to uczynić także i przed organem odwoławczym. Biorąc zaś pod uwagę okoliczność, iż zaskarżona decyzja została wydana w dniu 04 września 2003r. zważyć należy, iż skarżący miał wystarczająco długi okres czasu, aby wykazać swoje prawo do dokonania obniżenia podatku należnego, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Warto w uzupełnieniu tej uwagi podkreślić, iż jak wynika z przesłuchania R. K. fakt kradzieży dokumentacji za rok 2000 miał miejsce w dniu [...] maja 2001r. Już wówczas zatem, nie czekając na monity organów podatkowych winien on przedsięwziąć stosowne kroki zmierzające do uzyskania duplikatów utraconych faktur. Należy bowiem założyć, iż w związku z faktem kradzieży powinien on mieć świadomość zarówno co do samego obowiązku zastąpienia oryginału faktury jej duplikatem / § 51 ust.1 i 2 rozporządzenia wykonawczego z 1999r. do ustawy o VAT /, jako dowodu pozwalającego potwierdzić prawo do dokonania obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, jak też i co do obowiązku przechowywania tych dokumentów w okresie 5 lat licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, fakturę korygującą lub notę, a także duplikaty tych dokumentów / § 52 ust.1 w/w rozporządzenia /. Nawet, gdyby jednak takiej świadomości nie miał, to wskazać należy, iż nieznajomość prawa generalnie nie jest poczytywana za okoliczność usprawiedliwiającą zaniedbanie. Dotychczasowe orzecznictwo uznaje, iż zasadą być powinno, że nieznajomość przez obywatela prawa podatkowego nie jest zagadnieniem istotnym dla ustalenia i oceny jego, obiektywnej z mocy prawa, odpowiedzialności podatkowej /por. wyrok NSA z 12 października 1999r., I SA 1160/97, LEX nr 40975; wyrok NSA z 5 maja 1998r. III SA 147/98, POP 2001/3/62 /. Istotne jest jednak, iż podatnik wiedząc już o konieczności przedstawienia organom podatkowym duplikatów faktur przez okres dwóch lat trwania postępowania co do wszystkich faktur tego nie uczynił. Próba przerzucenia odpowiedzialności za taki stan rzeczy na organy podatkowe musi zakończyć się niepowodzeniem. W orzecznictwie aprobowany jest pogląd, iż podatnik nie może czuć się zwolnionym od współdziałania z organem podatkowym w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza jeśli nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niego niekorzystnych / por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2000r., I SA/Lu 249/99, LEX nr 45373 /. W powyższym stanie faktycznym i pranym Sąd stwierdza, iż nie doszło do zarzucanego naruszenia przepisów prawa materialnego. Jeśli chodzi o art. 19 ustawy o VAT - pogląd co do braku uzasadnienia dla takiego zarzutu został już przedstawiony wyżej. Co się zaś tyczy zarzutu naruszenia art. 10 i 26 ustawy o VAT, to przede wszystkim trzeba wskazać, iż jest on niezrozumiały, a wskazać także należy, iż żadne z tych przepisów nie były powoływane przez organy podatkowe w swoich decyzjach. Tym samym nie mogły być przywołane w sposób wadliwy. Wobec braku konkretyzacji tego zarzutu, można jeszcze raz wskazać, iż realizacja przysługującego podatnikowi prawa przewidzianego w art. 19 ust. 1 ustawy o VAT, następuje, jak już wyżej przedstawiono w ściśle określony sposób, co wynika z art. 10 ust. 1 i art. 26 tej ustawy, a więc przez złożenie w ustawowym terminie deklaracji podatkowej zawierającej samoobliczenie zobowiązania oraz wpłata obliczonej kwoty podatku na rachunek właściwego urzędu skarbowego, bez uprzedniego doręczania decyzji. Podatnik sam ustala zobowiązanie podatkowe poprzez prawidłowe określenie kwot podatku należnego od dokonanej sprzedaży za miesiąc rozliczeniowy oraz pomniejszenie ich o kwoty podatku naliczonego, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o podatku VAT. Z przepisu art. 10 ust.2 tejże ustawy / w brzmieniu obowiązującym w roku 1999 / wynika, że zobowiązanie podatkowe lub kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba że urząd skarbowy określi je w innej wysokości. Oznacza to w sposób wyraźny, że ustawodawca przyznał organom podatkowym uprawnienie do badania rzetelności składanych przez podatników deklaracji w zakresie podatku od towarów i usług. Z uwagi na to, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy ustawy o VAT łączą powstanie tego zobowiązania, organy te w takim przypadku mają uprawnienie do dokonania wymiaru kontrolnego podatku w ramach decyzji deklaratoryjnej określającej wielkość zobowiązania podatkowego podatnika oraz zakresu, w jakim nie zostało ono przez niego wykonane lub określenia wielkości zwrotu różnicy podatku. Zaznaczyć należy, że uprawnienie organu podatkowego do dokonania takiego wymiaru kontrolnego ograniczone jest jedynie czasokresem przedawnienia prawa do wymiaru. Zgodnie zaś z art. 70§1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Podatnik zdaje się nie rozróżniać momentu powstania zobowiązania podatkowego i prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z prawem organu podatkowego do dokonania weryfikacji wskazanych w deklaracji danych w okresie, o którym mowa w art. 70§1 Ordynacji podatkowej. Zgadzając się z tym, iż istotnie prawo do dokonania obniżenia podatku należnego o podatek naliczony powstało w trybie art.19 ust.1 ustawy o VAT i mogło być zrealizowane w terminie wynikającym z art. 19 ust.3 tej ustawy – z całą mocą zwrócić trzeba uwagę, iż czym innym jest skorzystanie z tego prawa przez podatnika, a zupełnie czym innym prawo organu podatkowego do sprawdzenia i ewentualnej weryfikacji zasadności dokonania tego obniżenia. W tym kontekście za pozbawione racji należy uznać stanowisko skarżącego, iż realizując swoje prawo do obniżenia podatku powinien on posiadać oryginał faktury tylko w samym momencie dokonywania tej czynności. Organ podatkowy nie bada bowiem dokumentów uzasadniających dokonanie obniżenia podatku w momencie składania deklaracji VAT-7, gdyż na ewentualną weryfikację wysokości zobowiązania podatkowego ma okres 5 lat. Pogląd wyrażony w uzasadnieniu skargi nie tylko nie ma uzasadnienia w przepisach prawa podatkowego, ale pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami, które już wyżej zostały powołane, a które nakazują podatnikowi przechowywanie oryginałów i kopii faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikatów tych dokumentów w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, fakturę korygującą lub notę / § 52 ust. 1 w/w rozporządzenia; także art. 86§1 Ordynacji podatkowej /. Z argumentacji przedstawionej powyżej wynika, iż organ odwoławczy nie naruszył także przepisów art. art. 10 i 26 ustawy o podatku VAT. Sąd w przedmiotowej sprawie nie dopatrzył się także naruszenia przepisów postępowania, w szczególności zaś tych, do których odwołuje się skarżący, a mianowicie: zasady zaufania do organów podatkowych / art. 121§1 Ordynacji podatkowej /, zasady prawdy obiektywnej / art. 122 Ordynacji podatkowej / oraz zasady szybkości i prostoty postępowania / art. 125§1 Ordynacji podatkowej / w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji. W szczególności zaś, co do tego ostatniego przepisu wskazać należy, iż skarżący duplikaty faktur składał na przestrzeni całego roku 2002, mimo że organ podatkowy w sposób formalny postępowanie przedłużył do dnia [...] maja 2002r. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako bezzasadną należało oddalić.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI