I SA/Lu 565/23

I SA/Lu 565/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Wałejko
Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący/
Marcin Małek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2587
art. 26b ust. 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca), Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewelina Piskorek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. S.a.r.l. na odmowę wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego opinii o stosowaniu preferencji z dnia 27 lipca 2023 r. nr 0671-SPZ-4.4100.206.2023 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie (organ) w dniu 27 lipca 2023 r. odmówił K. z siedzibą w Luksemburgu (podatnik, skarżąca, K. ) wydania opinii o stosowaniu przez A. (płatnik) zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych z tytułu wypłat na rzecz podatnika odsetek wynikających z umowy pożyczki z 4 grudnia 2019 r.
Uzasadniając swoje stanowisko organ rozpoczął od wskazania, że skarżąca jest podmiotem w pełni zależnym od K.., specjalistycznego funduszu inwestycyjnego z siedzibą w Wielkim Księstwie Luksemburga (Fundusz), który ma strukturę wyspecjalizowanego funduszu inwestycyjnego (fonds d'investissement specialise) utworzonego jako spółka inwestycyjna w formie odpowiednika polskiej spółki komandytowej (societe en commandite simple) zgodnie z prawem W. . Fundusz posiada 100% udziałów skarżącej, której główną rolą jest pełnienie funkcji podmiotu holdingowego i finansującego w ramach struktury Funduszu. Ponadto, skarżąca pełni także rolę tzw. holdingu funkcjonalnego, tj. podmiotu zarządzającego i administrującego inwestycje realizowane przez spółki od niej zależne.
W związku z pełnioną funkcją podmiotu finansującego, K. z zastrzeżeniem uprawnień właścicielskich udziałowca, podejmuje decyzje o przekazaniu finansowania spółkom zależnym poprzez udzielenie im pożyczek. K. zarządza umowami pożyczek, m.in weryfikuje terminowość i prawidłowość płatności odsetkowych i spłat pożyczek, a także odpowiada za inne kwestie administracyjne związane z pożyczkami (np. weryfikację, czy ich warunki spełniają kryteria warunków rynkowych wynikających z przepisów o cenach transferowych).
Następnie analizując warunki wydania opinii organ wskazał, że płatnik wypłacający odsetki jest spółką mającą siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co spełnia wymóg określony w art. 21 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy CIT. Podatnik, któremu wypłacane są odsetki, jest rezydentem podatkowym w Luksemburgu. Funkcjonuje w formie "societe a responsobilite limitee (odpowiednik polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością)" jako finansowa spółka holdingowa (Soparfi). Podlega on również w kraju siedziby opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Powyższe spełnia wymóg określony w art. 21 ust. 3 pkt 2 i art. 21 ust. 8 ustawy CIT. Nadto podatnik posiada 100% udziałów w kapitale płatnika od ponad dwóch lat, co spełnia wymóg określony w art. 21 ust. 3 pkt 3, ust. 3b, ust. 4 ustawy CIT. Spełniony jest również warunek z art. 22b ustawy CIT, gdyż istnieje podstawa prawna, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od luksemburskiego organu podatkowego. W sprawie nie występuje przesłanka negatywna do zastosowania zwolnienia z opodatkowania wyrażona w art. 21 ust 6 ustawy o CIT. Poczynione, ustalenia nie wskazują także, aby w odniesieniu do przedmiotowej pożyczki, zachodziły okoliczności świadczące o nierynkowym charakterze transakcji.
Organ nie podzielił jednak stanowiska skarżącej, że ta nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania.
W tym zakresie argumentował, że osiąga ona głównie dochody z dywidend oraz innych przychodów, związanych z udziałami w spółkach zależnych oraz z odsetek od udzielonych im pożyczek. Jak wynika ze sprawozdań finansowych za lata 2018 - 2022, podatnik od początku swojej działalności wykazuje stratę. Strata za rok 2022 wyniosła 3.159.317,47 euro, sumując ją ze stratą z lat ubiegłych, co daje łącznie 13.692.181,19 euro.
Nadto dodał, że skarżąca jest zarejestrowana jako podmiot typu S., a dywidendy otrzymywane przez podmioty typu S. od spółek zależnych są w L. zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym. Ponadto odsetki otrzymywane od spółek zależnych są opodatkowane na zasadzie marży odsetkowej tj. różnicy między dochodem z tytułu odsetek a kosztem odsetek.
Ze sprawozdania finansowego skarżącej za lata 2018 - 2022 wynika, że nie zapłaciła ona podatku dochodowego od początku swojej działalności. Co więcej jedyny jej udziałowiec, tj. Fundusz, jest specjalistycznym funduszem inwestycyjnym, który zgodnie z notą nr 9 jego sprawozdania za rok 2022, nie podlega luksemburskiemu podatkowi dochodowemu.
W rachunku zysków i strat skarżącej za rok 2021 wskazano ponadto, że przychody z tytułu odsetek wyniosły 12.631.444,67 euro, natomiast koszty odsetkowe to 13.028.255,11 euro. W nocie 3.2. rocznego sprawozdania finansowego za rok obrotowy w dacie 30 września 2021 r., wskazano, że we wskazanym roku obrotowym dochód uzyskany z odsetek naliczanych od pożyczek wyniósł 13.155.685,86 euro, gdzie dodatkowo uwzględniono kwotę uzyskaną z pożyczek udzielonych podmiotom, z którymi podmiot jest powiązany poprzez udziały kapitałowe.
Jeżeli chodzi o rok 2022 było to: przychody odsetkowe 16.685.894,67 zł, koszty odsetkowe 18.128.865,33 euro. A zatem koszty odsetkowe zarówno w roku 2021 jak i 2022 przewyższały przychody z tytułu odsetek.
Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że K. nie podlega efektywnemu opodatkowaniu podatkiem dochodowym na t. , ponieważ strata powstała w latach ubiegłych, koszty odsetek są wyższe od przychodu z tego tytułu, a zwolnienie partycypacyjne dywidend sprawia, że nie płaci podatku dochodowego na terenie kraju rezydencji. Tym samym nie jest spełniony wymóg określony w art. 21 ust 3c ustawy o CIT.
Zdaniem organu podatnik nie spełnia również przestanki zawartej w art. 21 ust. 3 pkt 4 lit. a ustawy o CIT, czyli posiadania statusu rzeczywistego właściciela w stosunku do odsetek uzyskiwanych z tytułu zawartej z płatnikiem przedmiotowej umowy pożyczki.
W tym zakresie podniósł, że podatnik jest podmiotem w pełni zależnym od Funduszu utworzonego jako spółka inwestycyjna w formie odpowiednika polskiej spółki komandytowej (societe en commandite simple). Fundusz posiada 100% udziałów podatnika. Główną rolą podatnika jest pełnienie funkcji podmiotu holdingowego i finansującego w ramach struktury Funduszu. Ponadto, pełni on także rolę tzw. holdingu funkcjonalnego, tj. podmiotu zarządzającego i administrującego inwestycje realizowane przez spółki od niej zależne. Skarżąca, jak wynika ze złożonego rachunku zysków i strat za rok 2021 i 2022, osiągnęła przychody z działalności finansowej w łącznej wysokości 18.780.950,08 euro w roku 2022 oraz w roku 2021 – 13.155.685,86 euro. W tym samym czasie, wykazała zobowiązania z tytułu odsetek płatnych do swojego jedynego udziałowca w wysokości odpowiednio za rok 2022: 18.128.865,33 euro, a za rok 2021: 13.028.255,11 euro. Oznacza to, że skarżąca jest faktycznie zobowiązana do przekazania praktycznie całości uzyskanego przychodu do jedynego udziałowca.
Dalej wskazał, że podatnik wygenerował przychody operacyjne w wysokości 4.422.452,31 euro w roku 2022 i 3.126.723,11 euro w roku 2021. Z treści złożonego wniosku oraz oświadczenia z 29 marca 2023 r. wynika, że przychody te powstają w związku z pełnieniem funkcji podmiotu świadczącego usługi administracyjne na rzecz spółek zależnych. Jednocześnie z tymi przychodami operacyjnymi skarżąca ponosi koszty operacyjne przewyższające jej przychody operacyjne. I tak w roku 2022 koszty operacyjne wyniosły 7.047 813,14 euro, a w roku 2021 – 5.732 257,48 euro. Wśród składowych tych kosztów największą pozycję stanowi wynagrodzenie za usługi doradcze. Wynagrodzenie to w roku 2022 wyniosło 6.479.970,92 euro, a w roku 2021 było to 5.013.624,63 euro. Co ważne płatności te trafiają do [...] spółki komandytowej K.I.. Jest to doradca inwestycyjny podatnika należący do grupy K..
Z powyższych danych - zdaniem organu - wynika, że skarżąca transferuje całość uzyskanych przychodów do jedynego udziałowca oraz do doradcy inwestycyjnego w postaci wynagrodzenia za usługi. Nadto organ podniósł, że skarżąca w wyjaśnieniach z 29 marca 2023 r. oświadczyła, że "w przypadku posiadania wystarczającej płynności zarząd zleca wykonanie płatności na rzecz Funduszu, zgodnie z umową pożyczki pomiędzy Funduszem, a skarżącą", co prowadzi do wniosku, że uzyskiwane płatności odsetkowe przekazywane są do jedynego udziałowca, co więcej w przypadku braku płynności, odsetki te mają być przekazywane bezpośrednio przez płatnika do Funduszu.
Ze sprawozdania finansowego skarżącej za rok 2022 wynika, że zobowiązania jej wobec Funduszu z tytułu pożyczek wynoszą 293.600.760,05 euro. Natomiast pożyczki udzielone przez nią podmiotom powiązanym to 230.317.125,50 euro. Skarżąca jest zatem finansowana ze środków Funduszu i bez jego wsparcia nie byłaby w stanie prowadzić swojej działalności. Nie dysponuje ona własnymi środkami w odpowiedniej wysokości, umożliwiającymi finansowanie innych spółek z grupy.
W takiej sytuacji organ uznał, że skarżąca jest jedynie pośrednikiem. Mimo braku formalnej umowy co do konieczności przekazywania całości przychodu do jedynego udziałowca, zdaniem organu istnieje on faktycznie. Co więcej w informacjach ogólnych do sprawozdań za lata 2021 i 2022 można przeczytać, że wszelkie transakcje dokonywane przez skarżącą powinny być przeprowadzone zgodnie z polityką inwestycyjną Funduszu określona w memorandum ofertowym, jak również w piśmie towarzyszącym dla inwestorów każdego funduszu. Ponadto skarżąca nie zajmuje się pozyskiwaniem środków finansowych, lecz realizuje inwestycje w oparciu o finansowanie zapewniane przez Fundusz. Fundusz udziela jej pożyczek, które są następnie wykorzystywane przez nią w celu zapewnienia finansowania spółkom celowym (z reguły poprzez wkłady kapitałowe i/lub pożyczki). Powyższe świadczy o tym, że to Fundusz decyduje o inwestycjach, zmianach dotyczących udziałów w spółkach zależnych oraz innych istotnych zdarzeniach finansowych, a skarżąca podejmuje jedynie działania o charakterze wykonawczym.
Nadto zdaniem organu, zatrudniona przez skarżącą osoba na stanowisku dyrektora w oparciu o umowę nie może podejmować kluczowych decyzji inwestycyjnych ani prowadzić spraw podmiotu, ponieważ jej wynagrodzenie (nawet przy połowie etatu) jest zbyt niskie w porównaniu z ilością spółek zależnych i kwotami które pozostają w obrocie finansowym. Pozostali dwaj członkowie zarządu są zatrudnieni przez inne spółki. Jedna z osób zatrudniona jest przez K.I., tj. doradcę inwestycyjnego, druga przez H. , tj. spółkę zajmującą się zarządzaniem aktywami F.. Obaj ci dyrektorzy wykonują swoje zadania w ramach umów o świadczenie usług zawartych przez skarżącą z tymi dwoma podmiotami. Takie powiązania między spółkami z grupy świadczą o tym, że nie są oni samodzielni w podejmowaniu decyzji i prowadzeniu spraw spółki, ponieważ wykonują swoje funkcje usługowo i są podporządkowani decyzjom podmiotów, w których są zatrudnieni. Co więcej, świadczą oni usługi również w innych podmiotach.
Z zebranego materiału nie wynika, aby skarżąca prowadziła działalność inną niż posiadanie udziałów w spółkach, udzielaniu im kredytu ze środków Funduszu i przekazywaniu przychodów do jedynego udziałowca w formie odsetek. Przychody operacyjne również są transferowane do podmiotów z grupy, które świadczą usługi na jej rzecz, m.in. opłaty za usługi dyrektorów. K. nie prowadzi zatem rzeczywistej działalności gospodarczej. Jego rola sprowadza się do administrowania przekazanymi środkami. W związku z tymi ustaleniami, przesłanka z art. 21 ust. 3 pkt 4 lit. a w powiązaniu z art. 4a ust. 29 ustawy CIT nie została spełniona.
Z tych względów - zdaniem organu - występują negatywne przesłanki do wydania opinii o stosowaniu preferencji, o których mowa w art. 26b ust. 3 ustawy CIT. Mianowicie, podatnik nie spełnia przesłanki art. 21 ust. 3c ustawy CIT, ponieważ w rzeczywistości nie podlega efektywnemu opodatkowaniu. Nie posiada również statusu rzeczywistego właściciela w odniesieniu do otrzymywanych należności z tytułu odsetek. Istnieje również uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik nie prowadzi w Luksemburgu rzeczywistej działalności gospodarczej. Ponadto korzystanie z przedmiotowego zwolnienia było głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji, a sposób działania jest sztuczny. O tym ostatnim świadczy fakt, że jedyny udziałowiec podatnika, tj. Fundusz zorganizowany jest w formie spółki komandytowej (do którego trafiają środki uzyskiwane przez podatnika). Transferowane są one tam w postaci odsetek, a Fundusz, jak wynika z jego sprawozdania, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Fundusz nie mógłby zatem skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust 3 ustawy o CIT. Luksemburg nie pobiera podatku u źródła od odsetek w przeciwieństwie do Polski
Na opisane rozstrzygnięcie podatnik wniósł skargę domagając się jego uchylenia i zwrotu kosztów postępowania.
Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 187 § 1, art. 122 i art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 26b ust. 9 ustawy o CIT poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na błędnym odczytaniu pozycji rachunkowych (bilansowych) w sprawozdaniu finansowym, a w efekcie błędnym ustaleniu sytuacji finansowej, która to okoliczność stanowiła istotny element stanu faktycznego uzasadniający wydanie odmowy;
b) art. 187 § 1, art. 122 i 121 § 1 O.p. w zw. z art. 26b ust. 9 ustawy o CIT poprzez nierozpatrzenie całego przedstawionego materiału dowodowego i jego selektywną analizę, co przełożyło się na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w zakresie:
- efektywnego braku opodatkowania podatkiem dochodowym w Luksemburgu;
- sposobu funkcjonowania i charakteru prowadzonej działalności gospodarczej, a także modelu biznesowego skarżącej oraz roli pełnionej przez członków zarządu;
- sposobu finansowania;
c) art. 191, art. 187 § 1 i art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 26b ust. 9 ustawy o CIT poprzez dokonanie dowolnej (a nie swobodnej) i sprzecznej z doświadczeniem życiowym oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie:
- korzystania ze zwolnienia z podatku dochodowego w Luksemburgu od całości jej dochodu;
- faktycznego zobowiązania do przekazania całości uzyskanego dochodu;
- braku wpływu na prowadzoną działalność gospodarczą i strategię biznesową;
- sposobu funkcjonowania, charakteru jej działalności gospodarczej i modelu biznesowego oraz roli pełnionej przez członków zarządu,
d) art. 187 § 1, art. 180 § 1 oraz art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 26b ust. 9 ustawy o CIT przez niepodjęcie niezbędnych i wymaganych prawem działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. zaniechanie wezwania do przedłożenia dodatkowych wyjaśnień, czy dokumentów dotyczących okoliczności, co do których organ powziął wątpliwości;
e) art. 210 § 4 w zw. z art. 121 § 1 O.p. poprzez sformułowanie wadliwego uzasadnienia, tj. lakoniczne wskazanie, iż skorzystanie przez K. ze zwolnienia było głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji, a sposób działania jest sztuczny.
W ocenie pełnomocnika, wskazane powyżej naruszenia skutkowały nieuzasadnionym i nieznajdującym oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym
w aktach sprawy uznaniem, że K. nie spełnia warunku wskazanego w art. 21 ust. 3c ustawy o CIT, gdyż korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania; nie posiada statusu rzeczywistego właściciela w odniesieniu do otrzymywanych należności z tytułu odsetek oraz istnieje uzasadnione przypuszczenie, że nie prowadzi w Luksemburgu rzeczywistej działalności gospodarczej, a także że sposób funkcjonowania nosi znamiona sztuczności i głównym celem dokonania transakcji jest skorzystanie ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 3 ustawy o CIT, co skutkowało odmową wydania opinii o stosowaniu preferencji.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 26b ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 3c ustawy o CIT poprzez:
- niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przesłankę niekorzystania przez odbiorcę płatności ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na źródło ich osiągania należy uznać za spełnioną wyłącznie, gdy odbiorca płatności odprowadza w państwie swojej rezydencji podatek od konkretnych płatności, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że przesłanka ta jest spełniona, jeżeli odbiorca płatności nie podlega podmiotowemu zwolnieniu z podatku dochodowego w państwie swojej rezydencji od całości dochodów;
- niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że K. nie spełnia przesłanki niekorzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na źródło ich osiągania z uwagi na fakt, że w latach 2018-2022 nie zapłaciła podatku dochodowego w państwie swojej rezydencji ze względu na wykazywaną w tych latach stratę podatkową, podczas gdy K. nie korzystał z takiego zwolnienia, a brak zapłaty podatku jest irrelewantny przy dokonywaniu oceny spełnienia warunku, o którym mowa w art. 21 ust. 3c ustawy o CIT, ponieważ przepis ten dotyczy zupełnie innej instytucji prawa podatkowego, tj. zwolnienia podmiotowego;
b) art. 26b ust. 3 pkt 1 i 4 w zw. z art. 4a pkt 29 oraz art. 21 ust. 3 pkt 4 lit. a ustawy o CIT poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu charakteru i skali działalności prowadzonej przez K. i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, że sposób funkcjonowania i charakter prowadzonej działalności gospodarczej powoduje istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że nie prowadzi w Luksemburgu rzeczywistej działalności gospodarczej, w sytuacji gdy działalność ta spełnia kryteria uznania ją za taką;
c) art. 26b ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 22c ustawy o CIT poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że skorzystanie ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 3 ustawy o CIT było głównym lub jednym z głównych celów dokonanych czynności przez K., a sposób działania był sztuczny.
Po przedstawieniu przebiegu postępowania w sprawie wydania opinii o stosowaniu preferencji podatkowej, pełnomocnik K. w obszernym uzasadnieniu skargi przedstawił argumentację mającą uzasadniać postawione organowi poszczególne zarzuty.
W kwestii braku efektywnego opodatkowania, skarżąca podniosła, że wszelkie odsetki otrzymane przez K. podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych w Luksemburgu. Stawka podatku CIT wynosi 17% dla spółek o dochodach podlegających opodatkowaniu przekraczających 200.001 EUR, w związku z czym efektywna całkowita wysokość opodatkowania w Luksemburgu wynosi 24,94% (z uwzględnieniem podatku solidarnościowego w wysokości 7% oraz z uwzględnieniem obowiązującej stawki miejskiego podatku od działalności gospodarczej w wysokości 6,75%), a ponadto, przychody odsetkowe K. przewyższyły koszty odsetkowe. Okoliczność, iż w latach 2018-2022 K. nie płaciła w Luksemburgu podatku dochodowego CIT wynikała z faktu, iż realizowane projekty (poprzez jej spółki zależne) znajdują się jeszcze na wstępnym etapie inwestycji, a tym samym K. nie osiągała jeszcze dochodu do opodatkowania CIT. K. wskazała, iż takie dochody (i co za tym idzie podatek dochodowy do zapłaty) będą osiągane w kolejnych latach, itp. na skutek sprzedaży udziałów w spółkach zależnych. Fakt, że K. nie wykazuje nadal dochodu do opodatkowania jest sytuacją przejściową, wynikającą z naturalnego cyklu ekonomiczno-biznesowego, w którym zwykle pierwsza faza działalności wiąże się przede wszystkim z ponoszeniem wydatków inwestycyjnych i innych kosztów towarzyszących.
Dalej argumentowała, że jednym z głównych obszarów działalności K. jest działalność finansowa. W ramach tej działalności – jak szczegółowo przedstawiono we wniosku – pozyskuje środki finansowe, które następnie przeznaczane są na finansowanie działalności jej spółek zależnych (głównie w formie udzielania oprocentowanych pożyczek). W ramach tej części swojej działalności K. podejmuje decyzje o przekazaniu finansowania spółkom zależnym poprzez udzielenie im pożyczek, zarządza umowami pożyczek, weryfikuje terminowość i prawidłowość płatności odsetkowych i spłat pożyczek, a także odpowiada za inne kwestie administracyjne związane z pożyczkami (weryfikacja, czy ich warunki spełniają kryteria warunków rynkowych wynikających z przepisów o cenach transferowych). Obecnie jest udziałowcem (bezpośrednim lub pośrednim) w około 50 różnych podmiotach realizujących inwestycje w obszarze energii odnawialnej w wielu państwach Unii Europejskiej (itp. w [...]) i finansuje ich działalność poprzez udzielanie im pożyczek. W celu prowadzenia tego rodzaju działalności finansowej, K. uzyskała środki finansowe od swojego udziałowca (F. ) w ramach wkładów kapitałowych i pożyczki oprocentowanej (proporcja kapitału do finansowania dłużnego wynosi około 1/5). W modelu tym, K. zarabia na marży odsetkowej (tj. różnicy pomiędzy wysokością oprocentowania pożyczek udzielanych w stosunku do pożyczki uzyskanej od Funduszu) oraz na odsetkach od pożyczek udzielonych ze środków pochodzących z wkładów kapitałowych.
Jak podniosła niezrozumiałe jest dla niej twierdzenie organu, iż bez wsparcia Funduszu, nie byłaby w stanie prowadzić swojej działalności. Sytuacja, w której założyciel i jedyny udziałowiec danego podmiotu wyposaża ten podmiot w środki i aktywa niezbędne do rozpoczęcia i prowadzenia danej działalności gospodarczej jest bowiem sytuacją typową w obrocie gospodarczym – to bowiem w interesie udziałowca jest, aby nowoutworzony podmiot prowadził zyskowną działalność, która umożliwi temu udziałowcowi czerpanie w przyszłości zysków z posiadanych udziałów. Co więcej, bez wsparcia kapitałowego udziałowca (założyciela) nie mógłby rozpocząć działalności żaden podmiot gospodarczy. W jego ocenie, organ pominął także kluczowy aspekt modelu biznesowego K., to jest kwestię marży na odsetkach, która stanowi jej dochód. Już tylko z tego powodu twierdzenie organu, iż K. jest zobowiązana do przekazania uzyskanych kwot do Funduszu należy uznać za nieprawdziwe, gdyż część odsetek uzyskanych od spółek zależnych (pożyczkobiorców) jest zatrzymywana w K. i stanowi jej wynagrodzenie - zysk z prowadzonej działalności finansowej.
Podatnik argumentował, że:
- okoliczność, iż działa w ramach określonych przez Fundusz jako jej założyciela i jedynego udziałowca nie uprawnia do twierdzenia, że pełni ona funkcję wyłącznie wykonawczą;
- powiązania między spółkami z grupy nie świadczą o tym, że zarządzający spółka nie są samodzielni w podejmowaniu decyzji i prowadzeniu jej spraw, a wysokość ich wynagrodzenia w żaden sposób nie wpływa na zakres kompetencji i samodzielności,
- organ nie wyjaśnił i nie uzasadnił należycie postawionej tezy o sztucznym charakterze transakcji, jak również wadliwie ocenił kryterium prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej,
- tezy zawarte w wyroku w sprawach duńskich nie znajdują zastosowania w odniesieniu do skarżącej, gdyż w jej przypadku odsetki nie są rzeczywiście zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym w Luksemburgu, zaś organ dokonał manipulacji, utożsamiając brak podatku do zapłaty ze względu na wykazaną stratę podatkową z rzeczywistym zwolnieniem,
- dokonując interpretacji kryterium prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej, organ nie uwzględnił dyrektyw interpretacyjnych nakazujących brać pod uwagę przy ocenie spełnienia tego kryterium charakter i specyfikę danej działalności,
- organ nie przedstawił żadnych argumentów ani dowodów mających wspierać jego tezę, jakoby skorzystanie ze zwolnienia było głównym lub jednym z głównych celów dokonanych czynności, a sposób działania był sztuczny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym akcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podatnika nie zasługuje na uwzględnienie. Organ zgodnie z prawem odmówił podatnikowi wydania opinii o stosowaniu preferencji.
Z uwagi na fakt, że prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego uwarunkowane jest prawidłowym działaniem organu podatkowego pod względem formalnoprawnym, stąd w pierwszej kolejności należy ocenić stawiane przez stronę zarzuty procesowe. K. zarzuciła bowiem naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. twierdząc, że organ nie przeprowadził we właściwy sposób postępowania dowodowego, nie ustalił prawidłowo istotnych dla sprawy faktów, a zaoferowane dowody ocenił z naruszeniem zasady swobody. Konsekwencją takich działań i zaniechań organu były dowolne ustalenia istotnych w sprawie faktów i wadliwe uzasadnienie. Rozstrzygnięcie zaś - wobec braku zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego - narusza zasady uzasadnionych oczekiwań i pogłębiania zaufania do organów podatkowych.
W ocenie Sądu zarzuty te nie mają uzasadnionych podstaw. Organ uwzględnił bowiem i poddał ocenie z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wszystkie dokumenty, które złożyła K.. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, K. zaoferowała natomiast własną - odmienną od organu - ocenę dowodów zebranych w toku postępowania. Nie oznacza to jednak, że organ naruszył standardy postępowania, bowiem zarzut naruszenia art. 191 czy art. 187 § 1 O.p. może zostać skutecznie podniesiony, jeśli zostanie jednocześnie wykazane (czego w sprawie nie dokonano), że organy podatkowe uchybiły zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego.
Co istotne, przepis art. 26b ust. 9 ustawy o CIT stanowi, że do postępowania w sprawie wydania opinii o stosowaniu preferencji i odmowy wydania takiej opinii mają odpowiednie zastosowanie przepisy działu IV Ordynacji podatkowej w tym rozdziału 11, w zakresie nieuregulowanym w art. 26b ust. 1-8 ustawy o CIT. Z przepisów art. 26b, zwłaszcza zawartych w ust. 1 i 3 wynika, jakie okoliczności powinny być w postępowaniu wykazane i na kim ciąży obowiązek dowodowy.
Stosownie do art. 26b w ust. 1 ustawy o CIT opinię o stosowaniu preferencji wydaje się, jeśli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków do zastosowania zwolnienia. Z przepisu tego wynika więc wprost, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających zastosowanie zwolnienia podatkowego spoczywa, inaczej niż w postępowaniu podatkowym, na wnioskodawcy. W takiej sprawie nie przeprowadza się co do zasady postępowania dowodowego, zgodnie z regułami wynikającymi z O.p., organ zaś nie jest zobowiązany do dochodzenia do prawdy materialnej. Nie jest więc rzeczą organu poszukiwanie z urzędu dowodów na okoliczności wskazywane we wniosku o wydanie opinii, gdyż to wnioskodawca ma je obowiązek w sprawie zgłosić już na etapie składania wniosku lub jego uzupełnienia. Organ jest natomiast zobowiązany uwzględnić w rekonstrukcji faktów i stosownie ocenić materiał dowodowy zaoferowany przez wnioskodawcę tak, by równocześnie poddać kontroli prawnopodatkowe wnioski, które strona z nich wywiodła. Temu też (a nie dążeniu do prawdy obiektywnej) służą ewentualne działania organu, polegające na wystąpieniach do strony o uzupełnienie lub doprecyzowanie niezbędnych danych, czy też korzystanie z innych źródeł informacyjnych, w tym powszechnie dostępnych informacji publikowanych w Internecie.
Wbrew stanowisku skarżącej, organ nie dokonał w sprawie ustaleń dowolnych, ale – inaczej niż ona sama – ocenił przedstawione przez nią dowody z dokumentów. Przed wydaniem opinii, wbrew temu co sugeruje skarga, zwracał się o uzupełnienie wniosku i złożenie stosownych dokumentów oraz o przedstawienie tych informacji, które w jego ocenie miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika była zatem świadoma potrzeb i oczekiwań w sferze dowodowej oraz zakresu zainteresowania organu.
W sferze materialnej spór podatnika z organem skoncentrował się na przesłankach wymienionych w art. 26b ust. 3 ustawy o CIT, zobowiązujących organ do odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji.
Zgodnie z jego treścią odmawia się wydania opinii o stosowaniu preferencji w przypadku:
1) niespełnienia przez podatnika warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 (...) albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania;
2) istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności;
3) istnienia uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem (...) art. 22c (...);
4) istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 2, nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby tego podatnika dla celów podatkowych.
W myśl natomiast art. 21 ust. 3 ustawy o CIT, zwalnia się od podatku dochodowego przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1, a zatem przychody z odsetek, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:
1) wypłacającym należności jest spółka będąca podatnikiem podatku dochodowego mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) uzyskującym przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest spółka podlegająca w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania;
3) spółka, o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1;
4) rzeczywistym właścicielem należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest spółka, o której mowa w pkt 2.
Wskazane zwolnienie stosuje się, stosownie do zastrzeżenia wynikającego z art. 21 ust. 3b i 3c, jeżeli posiadanie udziałów (akcji), o którym mowa, wynika z tytułu własności oraz jeżeli spółka uzyskująca odsetki nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Jak zaś wynika z ustępu 4., zwolnienie ma zastosowanie jeśli spółka będąca podatnikiem posiada udziały w spółce będącej płatnikiem nieprzerwanie przez okres dwóch lat.
Przytoczone regulacje zwalniające z opodatkowania wypłaty z tytułu odsetek przy spełnieniu podanych warunków, stanowią implementację rozwiązań wynikających z dyrektywy Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich (Dz. U. UE. L. 2003.157.49). W art. 1 ust. 1 przewiduje ona m.in. zwolnienie z wszelkich podatków odsetek powstających w państwie członkowskim pod warunkiem, że właściciel odsetek jest spółką innego państwa członkowskiego. Uzasadnieniem takiego rozwiązania, jak to wynika z pkt 1 i 2 preambuły, jest znoszenie w ramach jednolitego rynku barier w swobodzie przepływu kapitałów. Dlatego, na co wskazuje pkt 3, niezbędne jest zapewnienie, aby odsetki były opodatkowane w państwie członkowskim tylko raz.
Odnotować więc należy, że dyrektywa 2003/49/WE w art. 5 ust. 1 dopuszcza stosowanie przepisów krajowych lub postanowień umownych mających na celu zapobieganie oszustwom i nadużyciom. Bardziej szczegółowe rozwiązania w tym zakresie, mające na celu zapobieganie szkodliwym zjawiskom erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków z wykorzystaniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku (base erosion and profit shifting - BEPS) podjęte zostały z inicjatywy Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Znalazły one wyraz w propozycjach sformułowanych przez tę organizację, a także w regulacjach dyrektywy Rady (UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (Dz. U. UE. L. 2016.193.1 z dnia 19 lipca 2016 r.), zmienionej dyrektywą Rady (UE) 2017/952 z dnia 29 maja 2017 r. (Dz. U. UE. L .2017.144.1 z dnia 7 czerwca 2017 r.). Pkt 1. uzasadnienia ostatniej z powołanych dyrektyw wskazywał, że konieczne jest przywrócenie zaufania do sprawiedliwości systemów podatkowych i umożliwienie rządom faktycznego korzystania z suwerenności podatkowej. Dalej, w motywach wyrażonych w powołanym punkcie dyrektywy, prawodawca unijny wskazał, że Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) wydała w tym celu zalecenia dotyczące konkretnych działań w ramach inicjatywy dotyczącej przeciwdziałania erozji bazy podatkowej i przenoszeniu zysków (BEPS).
Wyrazem działań legislacyjnych mających na celu zapobieganie szkodliwym zjawiskom erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków była w Polsce modyfikacja zasad poboru podatku u źródła przez płatników mających siedzibę w kraju, wypłacających należności na rzecz spółek mających siedzibę w innym państwie, dokonana przepisami ustawy z dnia z dnia 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2193), zmieniającej ustawę podatkową z dniem 1 stycznia 2019 r. oraz następnie ustawy z dnia z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Wprowadzona została, jak to wynika z treści art. 26 ust. 2e ustawy o CIT, zasada obowiązku poboru podatku przez płatnika, jeżeli wypłacana należność przekracza równowartość 2.000.000 zł, połączona jednak z procedurą zwrotu pobranego podatku. Wynika to z treści art. 28b ust. 1 i 2 ustawy o CIT. Zgodnie z tymi przepisami, organ podatkowy zwraca, na wniosek, podatek pobrany zgodnie z art. 26 ust.2e. Wysokość tego zwrotu określa się zaś na podstawie zwolnień lub stawek wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Z wnioskiem o zwrot nadpłaty wystąpić zaś może zarówno podatnik, jak i płatnik, jeżeli wpłacił podatek z własnych środków i poniósł ekonomiczny ciężar podatku.
Zaznaczyć trzeba, że zasada poboru podatku i jego zwrotu nie eliminuje rozwiązań wynikających z regulacji unijnych lub umów międzynarodowych przewidujących opodatkowanie na określonych szczeblach struktury organizacyjnej holdingów lub zastosowanie obniżonych stawek opodatkowania u źródła, zgodnie z treścią odpowiednich umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Ma ona natomiast na celu, w stosunku do wypłat o wskazanej wysokości, uprzednią weryfikację warunków dla skorzystania z preferencyjnych zasad opodatkowania na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub zwolnień wynikających z przepisów implementujących rozwiązania dyrektyw unijnych. Nadal możliwe jest zastosowanie zwolnienia z poboru podatku u źródła lub zastosowanie innego rozwiązania wynikającego z umowy międzynarodowej, jeśli na wniosek płatnika bądź podatnika wydana zostanie opinia o stosowaniu preferencji.
Powoływany już art. 26b ust. 1 ustawy o CIT przewiduje, że organ podatkowy na wniosek złożony przez podatnika, płatnika lub podmiot dokonujący wypłaty należności za pośrednictwem podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych albo rachunki zbiorcze, wydaje opinię o stosowaniu przez płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od wypłacanych na rzecz podatnika należności, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1 lub stosowaniu stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową (opinia o stosowaniu preferencji), jeżeli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub w art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Analizując kluczowy dla sprawy art. 26b ust. 3 ustawy o CIT rozpocząć należy od podkreślenia, że wskazane w nim przesłanki mają charakter rozłączny. Oznacza to, że spełnienie choćby jednej z nich powoduje, że organ ma podstawę do wydania odmowy.
Konstruując przesłanki uzasadniające odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji ustawodawca odwołał się m.in. do pojęć "rzeczywistego właściciela należności" oraz prowadzenia przez podatnika "rzeczywistej działalności" w kraju jego siedziby.
W Komentarzu do art. 10 Modelowej Konwencji w sprawie podatku od dochodu i majątku wskazuje się, że eliminacja szkodliwego zjawiska erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków z wykorzystaniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku, co polega niekiedy na tworzeniu nieuzasadnionych ekonomicznie struktur organizacyjnych tylko po to, by skorzystać z określonych rozwiązań podatkowych niezgodnie z celem tych rozwiązań, wymaga uwzględnienia szerszego kontekstu relacji między podmiotami uczestniczącymi w przekazywaniu należności. Kontekst taki mogą zaś tworzyć okoliczności o charakterze faktycznym. Oparcie się na tych przesłankach pozwala przeciwdziałać sytuacjom, w których wykorzystywane są podmioty podstawione (pośredniczące) w celu uzyskania korzyści podatkowych przez podmioty do tego nieuprawnione. Komentarz do powołanego przepisu Konwencji Modelowej wskazuje bowiem, że państwo źródła nie jest zobowiązane do rezygnacji z prawa do opodatkowania dochodu z dywidend jedynie dlatego, że taki dochód został wypłacony bezpośrednio osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie, z którym państwo źródła zawarło Konwencję. Pojęcie rzeczywistego właściciela, jak wskazuje Komentarz do Konwencji Modelowej, musi być rozumiane nie w wąskim i technicznym znaczeniu, ale w świetle celu i przedmiotu Konwencji, w szczególności w celu unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylania się od opodatkowania oraz oszustwom podatkowym. Dalej Komentarz podaje, że w świetle art 10 Konwencji Modelowe spółka podstawiona nie może być uważana za rzeczywistego właściciela, ponieważ mimo że formalnie jest właścicielem dochodu, to posiada ograniczone uprawnienia, które czynią z niej zwykłego powiernika lub zwykłego zarządcę, działającego na rachunek zainteresowanych stron. Wyjaśniając rozumienie pojęcia ograniczonych uprawnień podmiotu niebędącego rzeczywistym właścicielem do dysponowania dywidendą Komentarz zwraca uwagę, że to ograniczenie może wynikać z odnośnych dokumentów, ale także może istnieć na podstawie faktów i okoliczności, które wskazują, że zasadniczo odbiorca nie ma prawa korzystać i rozporządzać dywidendą, choćby – co trzeba podkreślić – nie był w tym zakresie ograniczony obowiązkiem kontraktowym. Analogiczne uwagi sformułowane zostały w Komentarzu do art. 11 Konwencji Modelowej, mającego zastosowanie do opodatkowania odsetek. Także w tym przypadku nie chodzi o uprawnienie do otrzymywania odsetek rozumiane wąsko, w sposób techniczny. Również w odniesieniu do opodatkowania odsetek, zgodnie z Komentarzem, należy odmówić zastosowania obniżki lub zwolnienia osobie, wprawdzie mającej miejsce zamieszkania w jednym z umawiających się państw, ale działającej jako osoba podstawiona za inną osobę, faktycznie otrzymującą dochód. Spółka podstawiona nie może być uważana za osobę uprawnioną, mimo że jest formalnym właścicielem dochodu, ponieważ w praktyce dysponuje ona ograniczonymi uprawnieniami, które czynią z niej powiernika lub zwykłego zarządcę, działającego na rachunek zainteresowanych stron. Analogicznie, jak w odniesieniu do opodatkowania dywidend wskazano, że ograniczenie prawa dysponowania dochodami wynikać może nie tylko z odpowiednich dokumentów, ale także z faktów i okoliczności wskazujących, że w istocie odbiorca nie ma prawa do korzystania i rozporządzania odsetkami, mimo braku zobowiązań kontraktowych lub ustawowych w tym zakresie.
Taki kierunek działania wskazują prawodawcy krajowemu regulacje zawarte w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2003/49/WE, który stanowi, że państwa członkowskie, w przypadku transakcji, których zasadniczą przyczyną lub jedną z zasadniczych przyczyn jest uchylenie się od podatków, unikanie płacenia podatków lub nadużycie, mogą cofnąć korzyści wynikające z tej dyrektywy lub odmówić jej zastosowania.
Pojęcie "rzeczywistego właściciela" zostało zdefiniowane w art. 4a pkt 29 ustawy o CIT. Zdaniem Sądu, zostało ono ujęte w sposób odpowiadający intencjom wyrażonym zarówno w Konwencji Modelowej, jak i dyrektywie 2003/49/WE. Zgodnie z tym przepisem rzeczywisty właściciel to podmiot, który spełnia łącznie następujące warunki:
a) otrzymuje należność dla własnej korzyści, w tym decyduje samodzielnie o jej przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą tej należności lub jej części,
b) nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi,
c) prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby, jeżeli należności są uzyskiwane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, przy czym przy ocenie, czy podmiot prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, uwzględnia się charakter oraz skalę działalności prowadzonej przez ten podmiot w zakresie otrzymanej należności.
Niezależnie od powyższego, ustawodawca - realizując przedstawione wyżej wskazania dotyczące konieczności przeciwstawienia się nadużyciom podatkowym - w art. 22c ustawy o CIT postanowił, że m.in. regulacji zawartej w art. 21 ust. 3, a zatem zwolnienia z podatku przychodów z tytułu odsetek, nie stosuje się, jeżeli skorzystanie ze zwolnienia byłoby:
1) sprzeczne w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem tych przepisów;
2) głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji lub innej czynności albo wielu transakcji lub innych czynności, a sposób działania był sztuczny.
Jak wynika z treści ust. 2, przyjmuje się, że sposób działania nie jest sztuczny, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami zastosowałby ten sposób działania w dominującej mierze z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. Do przyczyn, o których mowa w zdaniu pierwszym, nie zalicza się celu skorzystania ze zwolnienia określonego m.in. w 21 ust. 3 oraz art. 22 ust. 4, sprzecznego z przedmiotem lub celem tych przepisów.
Zdaniem organu, w niniejszej sprawie zaszły podstawy do odmowy wydania opinii na podstawie art. 26b ust. 3 ustawy o CIT, gdyż K.:
1. nie podlega efektywnemu opodatkowaniu (art. 26b ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 3c);
2. nie posiada statusu rzeczywistego właściciela w odniesieniu do otrzymywanych należności z tytułu odsetek (art. 26b ust. 3 pkt 2);
3. istnieje uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c - skorzystanie ze zwolnienia było głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji lub innej czynności albo wielu transakcji lub innych czynności, a sposób działania był sztuczny (art. 26b ust. 3 pkt 3);
4. istnieją uzasadnionego przypuszczenia, że nie prowadzi w Luksemburgu rzeczywistej działalności gospodarczej (art. 26b ust. 3 pkt 4).
Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko organu jest zasadne i znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym przedstawionym do wniosku o wydanie opinii. Mianowicie rację ma organ, że zaistniały negatywne przesłanki wydania opinii o stosowaniu zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od odsetek wypłacanych przez płatnika na rzecz spółki luksemburskiej, albowiem zachodzą uzasadnione wątpliwości co do tego, czy K. jest rzeczywistym właścicielem należności z tytułu odsetek wypłacanych przez płatnika. Wynikają one z kształtu struktury organizacyjnej grupy, w której K. uczestniczy oraz przepływu środków finansowych w ramach tej grupy. K. jest wpisana do luksemburskiego rejestru handlowego i funkcjonuje w formie "societe a responsabilite limitee" (odpowiednik polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) jako finansowa spółka holdingowa (S. ). Jest spółką zależną, należącą w całości do Funduszu zorganizowanego w formie spółki komandytowej, do którego trafiają środki uzyskiwane przez K.. Transferowane są one tam w postaci odsetek. Fundusz, jak wynika z jego sprawozdania, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, co oznacza, że nie mógłby skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust 3 ustawy o CIT. Nie jest kwestionowane ustalenie, że w Luksemburgu nie pobiera się podatku u źródła od odsetek, w przeciwieństwie do Polski. K. wskazała nadto, że "inwestorami Funduszu jest szereg podmiotów (głównie inwestorów instytucjonalnych). Obecnie Fundusz ma 37 inwestorów, głównie z takich państw jak [...]."
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że zestawienie wyżej opisanych faktów prowadzi do wniosku, że skorzystanie z przedmiotowego zwolnienia jest głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji, a sposób działania jest sztuczny.
Nie sposób również zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 26b ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 4a pkt 29 ustawy o CIT poprzez ich błędną wykładnię, mającą polegać na nieuwzględnieniu charakteru i skali działalności prowadzonej przez K. i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowaniu, polegającym na uznaniu, że jej sposób funkcjonowania i charakter prowadzonej działalności gospodarczej powoduje istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że nie prowadzi w Luksemburgu rzeczywistej działalności gospodarczej. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut wadliwego uznania przez organ, że K. nie jest rzeczywistym beneficjentem odsetek (art. 21 ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT). W istocie bowiem na aprobatę zasługuje stanowisko organu, że K. jest podmiotem pośredniczącym, zobowiązanym do przekazania odsetek, a ponadto istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonego do akt sprawy oświadczenia, że powinna być ona uznana za rzeczywistego właściciela należności oraz że prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą na terytorium Luksemburga.
W ocenie Sądu wprowadzona do art. 4a pkt 29 definicja legalna pojęcia "rzeczywistego właściciela" dokonywana powinna być w kontekście dyrektywy Rady 2003/49/WE, z uwzględnieniem ww. Komentarza do Modelowej Konwencji OECD, jak również z poszanowaniem orzecznictwa TSUE.
Odnosząc się do twierdzenia K. że "jej główną rolą jest pełnienie funkcji podmiotu holdingowego i finansującego w ramach struktury Funduszu, a także, że pełni rolę tzw. holdingu funkcjonalnego, tj. podmiotu zarządzającego i administrującego inwestycje realizowane przez spółki zależne", Sąd zauważa, że z informacji zawartych w sprawozdaniach finansowych K. za lata 2018-2022 wynika, że od początku swojej działalności generuje stratę bilansową. Zatem nawet w przypadku uzyskania zysku za dany rok podatkowy, cały ten zysk zostaje przekazany na pokrycie straty z lat ubiegłych. W latach 2018- 2022, K. powiększała swoją stratę i na koniec roku 2022 wynosiła ona 13.692.181,19 euro. Jak wynika ze złożonego rachunku zysków i strat za rok 2021 i 2022, osiągała przychody z działalności finansowej w łącznej wysokości 18.780.950,08 euro w roku 2022 oraz w roku 2021 – 13.155.685,86 euro. W rachunku zysków i strat w tym samym czasie wykazała zobowiązania z tytułu odsetek płatnych do swojego jedynego udziałowca w wysokości odpowiednio za rok 2022: 18.128.865,33 euro, a za rok 2021: 13.028.255,11 euro. Z zestawienia tego wynika, że K. jest faktycznie zobowiązana do przekazania praktycznie całości uzyskanego przychodu do jedynego udziałowca – Funduszu.
Organ zasadnie zwrócił uwagę, że K. wygenerowała przychody operacyjne w wysokości 4.422.452,31 euro w roku 2022 i 3.126.723,11 euro w roku 2021. Z treści złożonego wniosku oraz z oświadczenia z 29 marca 2023 r. wynika, że przychody te powstają w związku z pełnieniem funkcji podmiotu świadczącego usługi administracyjne na rzecz spółek zależnych. Jednocześnie z tymi przychodami operacyjnymi K. ponosi koszty operacyjne przewyższające jej przychody operacyjne. I tak w roku 2022 koszty operacyjne wyniosły 7.047.813,14 euro, a w roku 2021 – 5.732.257,48 euro. Wśród składowych tych kosztów największą pozycję stanowi wynagrodzenie za usługi doradcze. Wynagrodzenie to w roku 2022 wyniosło 6.479.970,92 euro, a w roku 2021 było to 5.013.624,63 euro. Istotne jest przy tym i to, że płatności te trafiają do [...] spółki komandytowej K.I., która jest doradcą inwestycyjnym K. należącym do grupy. Z powyższych danych wynika, że K. transferuje całość uzyskanych przychodów do jedynego udziałowca - Funduszu oraz do [...] spółki – doradcy inwestycyjnego w postaci wynagrodzenia za usługi. Znamienne jest również, że K., jak wynika z jej wyjaśnień z 29 marca 2023 r. "W przypadku posiadania wystarczającej płynności zarząd zleca wykonanie płatności na rzecz Funduszu, zgodnie z umową pożyczki pomiędzy Funduszem, a K.". Słusznie zatem organ wywiódł, że płatności odsetkowe uzyskiwane przez K. przekazywane są do jedynego udziałowca, co więcej w przypadku braku płynności K. odsetki te mają być przekazywane bezpośrednio przez płatnika do Funduszu.
Jak wynika ze sprawozdania finansowego K. za rok 2022, zobowiązania wobec Funduszu z tytułu pożyczek wynoszą 293.600.760,05 euro, natomiast pożyczki udzielone przez K. podmiotom powiązanym to 230.317.125,50 euro. Analiza ta prowadzi do wniosku, że K. jest finansowana ze środków Funduszu i bez jego wsparcia nie byłaby w stanie prowadzić swojej działalności. Nie dysponuje bowiem własnymi środkami w odpowiedniej wysokości, umożliwiającymi finansowanie innych spółek z grupy. Z informacji ogólnych do sprawozdań za lata 2021 i 2022 wynika, że wszelkie transakcje dokonywane przez K. powinny być przeprowadzone zgodnie z polityką inwestycyjną Funduszu określoną w memorandum ofertowym, jak również w piśmie towarzyszącym dla inwestorów.
K. we wniosku wyjaśniła, że "nie zajmuje się pozyskiwaniem środków finansowych, lecz realizuje inwestycje w oparciu o finansowanie zapewniane przez Fundusz. Fundusz udziela K. pożyczek, które są następnie wykorzystywane w celu zapewnienia finansowania spółkom celowym (z reguły poprzez wkłady kapitałowe i/lub pożyczkę)". To również świadczy to o tym, że to Fundusz decyduje o inwestycjach, zmianach dotyczących udziałów w spółkach zależnych oraz innych istotnych zdarzeniach finansowych, natomiast K. podejmuje jedynie działania o charakterze wykonawczym.
Odnosząc się do wyjaśnień K., że posiada trzyosobowy zarząd, organ w sposób niesporny ustalił, iż jedna z osób z zarządu jest zatrudniona na stanowisku dyrektora w oparciu o umowę o pracę na pół etatu, a jej wynagrodzenie wyniosło, jak wynika ze sprawozdania, za rok 2022 niewiele ponad 14 tys. euro, co daje kwotę nieco ponad 1 tys. euro na miesiąc. Kwota tego wynagrodzenia istotnie budzi wątpliwości, w zestawieniu z ilością spółek zależnych (zgodnie z wnioskiem – 49). Z kolei pozostali dwaj członkowie zarządu są zatrudnieni przez inne spółki. Jedna z osób zatrudniona jest przez K. , tj. doradcę inwestycyjnego K., druga przez H., tj. spółkę zajmującą się zarządzaniem aktywami Funduszu. Obaj ci dyrektorzy wykonują swoje zadania w ramach umów o świadczenie usług zawartych przez K. z tymi dwoma podmiotami.
Zasadnie zatem skonstatował organ, że takie powiązania między spółkami z grupy świadczą o tym, że członkowie zarządu K. nie są samodzielni w podejmowaniu decyzji i prowadzeniu jej spraw. W istocie bowiem wykonują swoje funkcje usługowo i są podporządkowani decyzjom podmiotów, w których są zatrudnieni. Co więcej, jak wynika z oświadczenia i wniosku, świadczą oni usługi również w innych podmiotach.
Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby K. prowadziła działalność inną niż posiadanie udziałów w spółkach, udzielaniu im kredytu ze środków Funduszu i przekazywaniu przychodów do niego jako jedynego udziałowca w formie odsetek. Przychody operacyjne również są transferowane do podmiotów z grupy, które świadczą usługi na rzecz K., m.in. poprzez opłacanie usług świadczonych przez dyrektorów.
Zasadnie organ odwołał się również do wyroków TSUE w tzw. "sprawach duńskich" (C-115/16), zgodnie z którymi, brak rzeczywistej działalności gospodarczej należy oceniać, uwzględniając szczególne cechy charakteryzujące daną działalność oraz analizując całokształt istotnych informacji, dotyczących w szczególności zarządzania spółką, jej bilansu księgowego, struktury kosztów i faktycznie poniesionych wydatków, zatrudnionych przez nią pracowników oraz pomieszczeń i wyposażenia, którymi dysponuje. Ocena organu, w kontekście powyższych ustaleń co do tego, że K. nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej, a jej rola sprowadza się do administrowania przekazanymi środkami jest prawidłowa.
Aby natomiast uznać dany podmiot za rzeczywistego właściciela należności należałoby w świetle art. 4a pkt 29 ustawy o CIT stwierdzić, że otrzymuje on należności dla własnej korzyści (w tym decyduje samodzielnie o ich przeznaczeniu i ponosi ekonomiczne ryzyko związane z utratą należności), nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania w całości lub części należności innemu podmiotowi oraz prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby. Nie chodzi przy tym o wykazane uprawnienia do otrzymania należności dla siebie formalnym dokumentem, ale brak obowiązku przekazania należności innemu podmiotowi, brak formalnego zobowiązania. Przeciwnie, dla oceny statusu rzeczywistego właściciela należności znaczenie mają fakty wskazujące na określoną rzeczywistość ekonomiczną. Podkreślić jednocześnie należy, że wskazane warunki uznania danego podmiotu za rzeczywistego właściciela należności muszą być spełnione łącznie.
Niezależnie od tego trzeba mieć na względzie, że organ powinien odmówić wydania opinii o stosowaniu preferencji, jeśli zachodzi przynajmniej jedna z przesłanek, wskazanych w przytoczonym wyżej ustępie 3 artykułu 26b. Oprócz m.in. niespełnienia przez podatnika warunków określonych w art. 21 ust. 3 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania należą do nich: istnienie uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności, istnienie uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem m.in. art. 22c ustawy o CIT oraz istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju jego siedziby dla celów podatkowych.
Kwestia wątpliwości w stanie faktycznym sprawy co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności oraz że prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby dla celów podatkowych z tytułu odsetek została omówiona powyżej.
Odnosząc się z kolei do sztuczności działania polegającego na wprowadzeniu do struktury grupy spółki występującej w roli podatnika, które to kryterium ustawodawca ujął w art. 22c ustawy o CIT odnotować trzeba, że zgodnie ze stanowiskiem TSUE zawartym w wyrokach duńskich "Za sztuczną konstrukcję można uznać grupę spółek, która nie została utworzona ze względów odzwierciedlających rzeczywistość ekonomiczną, której struktura jest czysto formalna i której głównym celem lub jednym z głównych celów jest uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem mającego zastosowanie prawa podatkowego. Tak jest w szczególności w przypadku, gdy dzięki podmiotowi pośredniczącemu wprowadzonemu do struktury grupy pomiędzy spółką wypłacającą odsetki a podmiotem, który jest ich właścicielem, unika się zapłaty podatku od odsetek. Przesłankę wskazującą na istnienie konstrukcji mającej na celu nienależne skorzystanie ze zwolnienia przewidzianego w art. 1 ust. 1 dyrektywy 2003/49 stanowi zatem okoliczność, że rzeczone odsetki są wypłacane dalej, w całości lub prawie w całości i w bardzo krótkim czasie po ich otrzymaniu, przez spółkę, która je otrzymała, na rzecz podmiotów niespełniających przesłanek do zastosowania dyrektywy 2003/49, ponieważ podmioty te nie mają siedziby w żadnym państwie członkowskim lub ponieważ nie są one utworzone w żadnej z form wymienionych w załączniku do tej dyrektywy, czy też ponieważ nie podlegają żadnemu z podatków wymienionych w art. 3 lit. a ppkt (iii) wspomnianej dyrektywy bez korzystania ze zwolnienia, albo ponieważ nie są uznawane za spółki powiązane w rozumieniu art. 3 lit. b tej dyrektywy."
Na sztuczność działania w podanym rozumieniu wskazuje wzajemne powiązanie przekazywania środków finansowych między podmiotami w grupie. K. jest spółką zależną, należącą w całości do Funduszu, do którego trafiają środki przez nią uzyskiwane. Transferowane są one w postaci odsetek. Fundusz, jak wynika z jego sprawozdania, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, a zatem nie mógłby skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust 3 ustawy o CIT. Luksemburg nie pobiera podatku u źródła od odsetek, w przeciwieństwie do Polski. "Inwestorami Funduszu jest szereg podmiotów (głównie inwestorów instytucjonalnych). Obecnie Fundusz ma 37 inwestorów, głównie z takich państw jak [...]."
Wprowadzenie do struktury grupy spółki luksemburskiej, pośredniczącej w przekazywaniu środków finansowych od funduszy do spółki polskiej będącej płatnikiem i od tej spółki do funduszy z wykorzystaniem transakcji odpłatnej pożyczki udzielonej przez K. w istocie spełnia przesłanki ujęte w treści art. 22c ustawy o CIT. Prowadzi bowiem do uniknięcia zapłaty podatku "u źródła" i nie znajduje istotnego uzasadnienia w okolicznościach spoza prawa podatkowego, a sposób działania jest sztuczny.
Zdaniem Sądu, skoro z ustępu 3 art. 26b ustawy o CIT wynika, że odmawia się wydania opinii jeśli, poza niespełnieniem warunków określonych m.in. w art. 21 ust. 3 istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności, istnieją uzasadnione przypuszczenia co do wydania decyzji m.in. na podstawie art. 22c oraz istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju swojej siedziby dla celów podatkowych, to istnienie tych uzasadnionych wątpliwości oraz uzasadnionego przypuszczenia organ wykazał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Sięganie po inny jeszcze materiał dla wykazania uzasadnionych wątpliwości i uzasadnionego przypuszczenia we wskazanych zakresach było zbędne. Zdaniem Sądu, ocena przez organ zgromadzonego materiału miała charakter kompleksowy i dokonana została zgodnie z logiką oraz doświadczeniem życiowym. Organ nie pomijał także argumentacji skarżącej, natomiast w świetle całokształtu zgromadzonego materiału, dokonał innej oceny co do zaistnienia przesłanek do odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji niż prezentowana przez nią. Sama odmienność konkluzji organu w stosunku do prezentowanej przez skarżącą, nie oznacza jednak naruszenia prawa.
Z przywołanych powodów, Sąd oddalił niezasadną skargę podatnika na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.