I SA/Lu 561/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2004-03-19
NSApodatkoweŚredniawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyfaktura VATprawo do odliczeniapodmiot nieistniejącynieaktualne danerejestracja podatnikarozliczenia podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że faktura VAT wystawiona przez Fundację Naukową nie stanowiła podstawy do odliczenia podatku naliczonego z uwagi na nieaktualne dane rejestracyjne i brak rozliczeń podatkowych wystawcy.

Spółka zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT za październik 1999 r., kwestionując odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej przez Fundację Naukową. Sąd administracyjny, analizując stan faktyczny, ustalił, że Fundacja nie dokonywała rozliczeń podatkowych, nie aktualizowała danych rejestracyjnych i nie można było ustalić jej aktualnej siedziby ani miejsca prowadzenia działalności. W konsekwencji, sąd uznał fakturę za wystawioną przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do jej wystawienia, co zgodnie z przepisami uniemożliwiało odliczenie podatku naliczonego.

Sprawa dotyczyła skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "[...]" Sp. z o.o. w C. na decyzję Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony zawarty w fakturze VAT nr [...] z dnia [...].09.1999r. wystawionej przez Fundację Naukową. Spór koncentrował się na tym, czy Fundacja była podmiotem uprawnionym do wystawienia faktury VAT, co warunkuje prawo do odliczenia podatku naliczonego. Izba Skarbowa, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ustaliła, że Fundacja nie dokonywała rozliczeń z budżetem państwa po dacie wystawienia spornej faktury, nie można było przeprowadzić kontroli krzyżowej u wystawcy z powodu braku informacji o jego siedzibie, a przesłuchania członków zarządu nie wniosły istotnych informacji. Fundacja nie składała wymaganych sprawozdań, nie odbierała korespondencji, a jej adresy były nieaktualne w rejestrach. Sąd uznał, że zachowano należytą staranność w zgromadzeniu materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, rozpoznając sprawę, stwierdził, że podstawa materialnoprawna decyzji, tj. § 54 ust. 4 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów, został prawidłowo zastosowany. Sąd podkreślił, że Fundacja, mimo iż jest osobą prawną, nie dokonywała rozliczeń podatkowych ani nie aktualizowała danych rejestracyjnych, co czyniło ją podmiotem nieistniejącym z punktu widzenia podatkowego. Faktura wystawiona przez taki podmiot nie mogła stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Sąd odniósł się również do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w tym kwestii dowodowych. Stwierdził, że choć organ podatkowy błędnie zastosował art. 146 § 1 ordynacji podatkowej w kontekście wezwania do wskazania adresów świadków, to uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż podstawą materialnoprawną była inna przesłanka. Sąd uznał, że organ podatkowy prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, a zarzuty skargi były bezzasadne. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, faktura taka nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego, ponieważ została wystawiona przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do jej wystawienia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podmiot, który nie składa deklaracji podatkowych, nie aktualizuje danych rejestracyjnych i nie można go zidentyfikować jako podatnika VAT, jest traktowany jako podmiot nieistniejący z punktu widzenia podatkowego. W związku z tym, faktura przez niego wystawiona nie daje prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

Dz.U. 1997 nr 156 poz 1024 § § 54 ust. 4 pkt. 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

W przypadku, gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu podatku naliczonego.

Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 19 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Uprawnienie podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług

Obowiązek złożenia zgłoszenia rejestracyjnego.

Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 9 § ust. 9

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług

Obowiązek aktualizacji danych.

Dz.U. 1995 nr 142 poz 702 art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników

Obowiązek aktualizacji danych.

Dz.U. 1997 nr 156 poz 1024 § § 36

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Uprawnienie do wystawienia faktury przez zarejestrowanych podatników.

Dz.U. 1997 nr 156 poz 1024 § § 38 ust. 1 pkt. 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Elementy faktury.

Ordynacja podatkowa art. 120

Zasada praworządności.

Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

Ordynacja podatkowa art. 122

Zasada prawdy obiektywnej.

Ordynacja podatkowa art. 123

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

Ordynacja podatkowa art. 146 § § 1

Umorzenie postępowania w przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa strony.

Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Ordynacja podatkowa art. 190 § § 1

Zasada dopuszczalności dowodu.

Ordynacja podatkowa art. 191

Ocena dowodów przez organ.

Ordynacja podatkowa art. 210 § § 4

Obowiązek uzasadnienia decyzji.

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271 art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis przejściowy dotyczący ustroju sądów administracyjnych.

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271 art. 106

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis przejściowy dotyczący ustroju sądów administracyjnych.

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271 art. 85

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis przejściowy dotyczący rozpoznawania spraw przez wojewódzkie sądy administracyjne.

Dz.U. 1995 nr 74 poz 368

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Przepis uchylony.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktura VAT wystawiona przez Fundację Naukową nie stanowiła podstawy do odliczenia podatku naliczonego, ponieważ Fundacja była podmiotem nieistniejącym z punktu widzenia podatkowego (nieaktualne dane rejestracyjne, brak rozliczeń podatkowych).

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego w zakresie zebrania i oceny materiału dowodowego. Zarzut błędnego zastosowania art. 146 ordynacji podatkowej. Zarzut wprowadzenia przez Izbę Skarbową dodatkowej przesłanki 'podatnika czynnego' do § 54 ust. 4 pkt. 1 lit. a rozporządzenia. Argument, że bezradność organów podatkowych nie może być przerzucana na stronę.

Godne uwagi sformułowania

Podatnik, który nie wywiązuje się ze swoich podstawowych obowiązków jest podatnikiem wypełniającym dyspozycję § 54 ust. 4 pkt. 1 lit. a cyt. rozporządzenia Ministra Finansów jako nieistniejący i nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących. Prawo do odliczenia podatku naliczonego dają wyłącznie faktury wystawione przez podmiot zarejestrowany we właściwym urzędzie skarbowym i będący czynnym podatnikiem podatku VAT w momencie wystawienia tych dokumentów. Z punktu widzenia podatkowego podmiotem istniejącym jest podmiot dający się zidentyfikować, tj. taki, którego dane ewidencyjne zgodne są ze stanem rzeczywistym.

Skład orzekający

Anna Kwiatek

przewodniczący

Ewa Gdulewicz

członek

Irena Szarewicz-Iwaniuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że prawo do odliczenia VAT wymaga, aby faktura była wystawiona przez podmiot istniejący i uprawniony do tego, zgodnie z aktualnymi danymi rejestracyjnymi i faktycznym prowadzeniem działalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku aktualnych danych rejestracyjnych i braku rozliczeń podatkowych przez wystawcę faktury.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie prawidłowej rejestracji i bieżących rozliczeń podatkowych dla możliwości odliczenia VAT, co jest częstym problemem w praktyce gospodarczej.

Faktura od 'widmo' fundacji: dlaczego nie odliczysz VAT-u?

Dane finansowe

WPS: 732 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 561/03 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2004-03-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Kwiatek /przewodniczący/
Ewa Gdulewicz
Irena Szarewicz-Iwaniuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
FSK 1741/04 - Wyrok NSA z 2005-03-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1995 nr 74 poz 368
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Dz.U. 1997 nr 156 poz 1024
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Dz.U. 1995 nr 142 poz 702
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Protokolant st.sekr.sąd. Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego [...] Sp. z o.o. w C. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za m-c X 1999 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 233 §1 pkt. 1 ordynacji podatkowej Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "[...]" Sp. z o.o. w C. od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...].03.2000r. znak [...] w sprawie wymiaru podatku od towarów i usług oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego za m-c październik 1999r. - utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji Izba Skarbowa podała, iż po przeprowadzeniu kontroli podatkowej w PPH "[...]" Sp. z o.o. organ podatkowy I instancji zakwestionował prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony zawarty w fakturze VAT nr [...] z dnia [...].09.1999r. wystawionej przez Fundację Naukową w W., co stanowiło podstawę wydania decyzji przez ten organ.
W odwołaniu strona zarzucała wydanie tej decyzji z naruszeniem art. 120 i 122 ordynacji podatkowej, co doprowadziło do błędnego zastosowania w sprawie § 54 ust. 4 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wskazywała, iż w najwyższym stopniu uprawdopodobniła fakt istnienia i prawo do wystawiania faktur VAT przez Fundację. Wnosiła o przeprowadzenie postępowania uzupełniającego na okoliczność, czy Fundacja była w dacie wystawienia spornej faktury podatnikiem uprawnionym do wystawiania faktur VAT.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego zgodnie z wnioskiem strony Izba Skarbowa ustaliła, iż w żadnym z Urzędów Skarbowych właściwych ze względu na swoją siedzibę Fundacja Naukowa, po dacie wystawienia spornej faktury, rozliczeń z budżetem państwa nie dokonywała. Nie została przeprowadzona kontrola krzyżowa u wystawcy faktury, gdyż brak jest wiadomości o obecnej siedzibie Fundacji. W rejestrach Sądu Rejonowego jako ostatni adres siedziby figuruje ul. K. w W. w miejscu tym Fundacja działalności nie prowadzi. Z informacji uzyskanych z Ministerstwa Edukacji Narodowej wynika, iż Fundacja za lata 1997-1999 nie złożyła wymaganych sprawozdań ze swojej działalności, a kierowanej do niej korespondencji nie odbiera. Obecny adres Fundacji nie jest znany. Skład Zarządu znany jest na rok 1996. Przesłuchanie członków Zarządu Fundacji nic do sprawy nie wniosło, bowiem J. K. zakończył współpracę z Fundacją w 1996r., J. Ł. - D. po zwolnieniu z zakładu karnego nie przebywa w miejscu zameldowania i jest nieuchwytny. A. F. - upoważniona przez J. Ł.- D. na podstawie znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa do odbioru czeku stanowiącego zapłatę należności za kontrakt - o Fundacji nic nie wie, nie była jej pracownikiem, a pełnomocnictwo dotyczyło tylko tej jednej czynności. Przeprowadzone przez pracowników wywiadu skarbowego UKS czynności rozpoznawcze w celu przeprowadzenia kontroli Fundacji nie dały żadnego rezultatu. Ustalono, że Fundacja od 1997r. nie tylko nie wykonuje obowiązków sprawozdawczych wobec MEN, lecz nie złożyła również wymaganych przez prawo podatkowe zgłoszeń aktualizacyjnych zgłoszenie rejestracyjne w zakresie dotyczącym siedziby i miejsca prowadzenia działalności. Mając na uwadze podjęte także w toku postępowania odwoławczego kroki zmierzające do uzupełnienia materiału dowodowego Izba Skarbowa wywiodła, iż zachowano należytą staranność w zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego i jego rzetelnej i obiektywnej ocenie, wypełniając tym samym dyspozycje Ordynacji podatkowej dotyczące ogólnych zasad postępowania.
Spór w sprawie sprowadzał się do ustalenia, czy wystawca faktury był podmiotem istniejącym , uprawnionym do jej wystawienia, co warunkuje prawo strony do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w tej fakturze.
Uprawnienie podatnika do obniżenia podatku należnego wynika z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). Uprawnienie to jest skuteczne, gdy faktura stanowi element legalnego obrotu prawnego, a więc pochodzi od podatnika uprawnionego do jej wystawienia - § 54 ust. 4 pkt.1 lit. a cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dn. 15.12.1997r. ( Dz. U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.).
Wystawiona w dniu 1.09.1999r. przez Fundację Naukową faktura VAT nr [...] na kwotę brutto - 732.000zł - podatek VAT 132.000 zł odliczony w całości przez podatnika, dokumentowała należność za wykonanie kontraktu polegającego na sporządzeniu opracowania rozpoznania rynku motoryzacyjnego. Kontrakt ten w imieniu Zarządu podpisał J. Ł. - D. Fundacja w dacie wystawienia faktury posługiwała się dwoma adresami: ul. W., w W oraz ul. K., w W. - widniejącym na spornej fakturze. Ustalono, że Fundacja nie figuruje w rejestrze podatników I Urzędu Skarbowego, właściwego terytorialnie dla podatników mających siedzibę przy ul. Kopernika ( pod adresem tym nie prowadziła działalności, ani nie składała deklaracji VAT- 7, co sama przyznała w piśmie do Urzędu Skarbowego).
Do maja 1997r. pozostawała czynnym podatnikiem Urzędu Skarbowego, który nadał jej numer identyfikacji podatkowej.[...]2.05.1998r. Sąd Rejonowy poinformował Urząd Skarbowy, iż ostatnim adresem siedziby Fundacji jest ul. K. w W. Jednak w Centralnym Rejestrze Krajowej Ewidencji Podatników figuruje ona nadal pod adresem ul. W. w W. Fundacja zmieniając adres siedziby nie dopełniła obowiązku aktualizacji danych objętych zgłoszeniem aktualizacyjnym - art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników ( Dz. U. Nr 142, poz. 702 ) oraz obowiązku wynikającego z art. 9 ust. 9 ustawy o VAT.
Zgodnie zaś z § 36 ww. rozporządzenia Ministra Finansów, do wystawienia faktury upoważnieni są wyłącznie podatnicy zarejestrowani. Prawidłowa rejestracja jest więc warunkiem niezbędnym, umożliwiającym podatnikom legalne uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Przytoczone ustalenia faktyczne wskazują na brak uprawnień ze strony Fundacji do wystawienia spornej faktury, która stanowiłaby podstawę do odliczenia podatku naliczonego z niej wynikającego.
W ramach prowadzonego postępowania dowodowego badano również, czy Fundacja wpłaciła należny podatek VAT wynikający ze spornej faktury. Nie było to jednak możliwe z uwagi na brak wiedzy organów podatkowych, co do miejsca przechowywania dokumentacji Fundacji. Protokół przesłuchania J. Ł.- D. nie wnosi nic do sprawy, a jego oświadczenia, iż nie jest Prezesem Zarządu nie potwierdza wypis z rejestru fundacji z dnia [...].11.2002r. ( wypis z rejestru prowadzonego przez Sąd Rejonowy). Fundacja nie została zaś przerejestrowana do Krajowego Rejestru Sądowego, do czego była zobligowana.
Nie było zatem możliwości sprawdzenia kopii faktury u wystawcy - § 54 ust. 4 pkt. 2 cyt. rozporządzenia.
Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż ani obecnie, ani w dacie wystawienia faktury Fundacja pod wskazanymi adresami działalności nie prowadziła, za m-c październik 1999r. nie złożyła deklaracji dla potrzeb podatku od towarów i usług VAT - 7 oraz nie uiściła podatku należnego zawartego w fakturze wystawionej dla strony - PPH "[...]" Sp. z o.o. w C. Prawo nabywcy do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje tylko wtedy, gdy podatek został uiszczony przez zbywcę ( por. orzeczenie TK z dnia 16.06.1998r. sygn. U9/97 ).
W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że wobec nie realizowania przez wystawcę faktury podstawowych obowiązków w zakresie podatku od towarów i usług ( nie dokonania zmian aktualizacyjnych, nie składania deklaracji podatkowych, i nie rozliczania podatku z urzędem skarbowym ) warunek uiszczenia podatku w poprzedniej fazie obrotu nie został spełniony. Podatnik, który nie wywiązuje się ze swoich podstawowych obowiązków jest podatnikiem wypełniającym dyspozycję § 54 ust. 4 pkt. 1 lit. a cyt. rozporządzenia Ministra Finansów jako nieistniejący i nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących ( por. też wyrok NSA z dnia 27.01.2000r. sygn. akt I S.A./Gd 2645/98 ). Prawo do odliczenia podatku naliczonego dają wyłącznie faktury wystawione przez podmiot zarejestrowany we właściwym urzędzie skarbowym i będący czynnym podatnikiem podatku VAT w momencie wystawienia tych dokumentów. Fundacja, chociaż formalnie figuruje w Krajowej Ewidencji Podatników, to dane wykazane przez nią w ewidencjach rejestrowych są nieaktualne.
Wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków J. O. i A. K. został uwzględniony, lecz nie mógł być przeprowadzony, bowiem pełnomocnik strony wnioskujący o ich przesłuchanie nie wskazał adresów tych osób, a wezwania na dostępne adresy fundacji wróciły ze stosowną adnotacją, bez ich podjęcia.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych orzeczono jak w decyzji.
Na powyższą decyzję Izby Skarbowej Przedsiębiorstwo Produkcyjno -Handlowe "[...]" Sp. z o.o. w C. wniosło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W skardze zarzucało wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 187§ 1, 190 § 1, 120, 121§ 1 i 123 oraz 123 ordynacji podatkowej, błędne zastosowanie art. 146 tej ustawy oraz obrazą prawa materialnego - § 36 i § 54 ust. 4 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, wobec czego wnosiło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Główne zarzuty skargi sprowadzają się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania podatkowego w zakresie zebrania oraz oceny materiału dowodowego, co spowodowało wydanie decyzji z naruszeniem § 36 i § 54 ust. 4 pkt. 1 lit. a powołanego rozporządzenia. Wg strony skarżącej Organ odwoławczy pozorował działania, które miały doprowadzić do ustalenia stanu faktycznego. Nie przesłuchano jednak osób wchodzących w skład zarządu Fundacji, nie ustalono w Legionowie, gdzie przechowywana była do 1997r. dokumentacja podatkowa Fundacji w jaki sposób i komu przekazano tę dokumentację, nie podjęto skutecznych działań w celu przesłuchania osoby, która podpisała sporną fakturę - głównego księgowego Fundacji. Stwierdzenie przez organ podatkowy, iż zwrócenie wezwań na przesłuchanie dla J. O. i J. K. wyczerpuje dyspozycję art. 146 § 1 i § 2 ordynacji podatkowej dokonane zostało z naruszeniem tego przepisu prawa. Wezwanie strony do wskazania adresów wnioskowanych przez nią do przesłuchania świadków jest próbą przerzucenia na stronę obowiązków organu, który powinien podejmować wszelkie niezbędne działania, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jedynie to, że obecnie Fundacja prawdopodobnie zaniedbuje wykonywanie obowiązków podatnika określonych ustawami o NIP i VAT. Z ustaleń zaś Izby nie wynika, iż Fundacja nie istniała lub nie była uprawniona do wystawiania faktur VAT. Izba Skarbowa wprowadza do § 54 ust. 4 pkt.1 lit a rozporządzenia dodatkową przesłankę "podatnika czynnego", która nie wynika z żadnego przepisu prawa. Wystawca faktury istnieje jako osoba prawna, jest zarejestrowanym, podatnikiem podatku VAT ( potwierdza to decyzja NIP ), a zatem ma prawo i obowiązek wystawiania faktur VAT. Z akt nie wynika, aby wpis do rejestru lub decyzja NIP były nieprawdziwe. Bezradność organów podatkowych oraz brak umiejętności dochodzenia do prawdy obiektywnej oraz skutki jego nieporadności nie mogą być przerzucane na stronę.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie i podtrzymywał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż z dniem 1 stycznia 2004 roku utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) - art. 3 i 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) i przestały funkcjonować ośrodki zamiejscowe tego Sądu, a w ich miejsce powstały wojewódzkie sądy administracyjne - art. 85 powołanej ustawy.
Stosownie do art. 97 § 1 powołanej ustawy sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga w niniejszej sprawie wniesiona została do sądu przed 1.01.2004r., a zatem podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie i na podstawie przepisów powołanej ustawy.
Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi stwierdzić należało, iż
jest ona bezzasadna, a podniesione w niej zarzuty, co do meritum sprawy, w ocenie sądu, nie są trafne.
Podstawą materialnoprawną decyzji był przepis § 54 ust. 4 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( dz. U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku, gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nie uprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Nie jest w sprawie sporne, iż Fundacja Naukowa jest osobą prawną. Nie jest też sporne, iż Fundacja ta w dniu [...].09.1999r. wystawiła dla strony skarżącej fakturę VAT na kwotę 600.000 zł VAT 132.000 zł z tytułu " wykonania kontraktu z dnia 15.03.1999r". Na tej fakturze jako swój adres Fundacja wskazała ul. K., w W. ( k.- 5 akt podatkowych ). Adres wskazany na fakturze jest adresem figurującym w rejestrze sądowym, jako adres siedziby osoby prawnej ( k.- 164 ). Właściwym dla rozliczeń podatkowych Fundacji wg tego adresu i na dzień wystawienia spornej faktury był Urząd Skarbowy ul. L., w którym Fundacja nie dokonywała rozliczeń ze Skarbem Państwa i nie składała deklaracji VAT -7( k.- 3 i k.- 93), co potwierdza także Fundacja w piśmie z dnia [...].01.2000r. ( k.- 59 ).
Na piśmie z dnia [...] stycznia 2000r. jako swój adres Fundacja podała ul. W., W., informując jednocześnie, że otrzymała nowe biuro i dokonuje centralizacji wszystkich placówek, a w ślad za wyjaśnieniem prześle stosowne dokumenty, których notabene nigdy nie przysłała. Wskazany adres jest również adresem widniejącym w Krajowej Ewidencji Podatników ( k.- 157). Urzędem Skarbowym właściwym wg powyższego adresu dla rozliczeń podatkowych Fundacji był Urząd Skarbowy ul. L. Wg informacji tego Urzędu Fundacja ostatnią deklarację w podatku od towarów i usług złożyła za m-c maj 1997 r. tj. ponad dwa lata przed wystawieniem spornej faktury. Od tego czasu nie składała deklaracji i nie dokonywała rozliczeń z budżetem, a uzyskana z Sądu Rejestrowego informacja wskazywała adres Fundacji - ul. K. (k.- 93,94, 150). W ocenie Sądu, w ustalonym stanie faktycznym sprawy trafne jest stanowisko zaskarżonej decyzji, co do zastosowania § 54 ust. 4 pkt. 1 lit a powołanego rozporządzenia.
Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług ( Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.) podatnicy, o których mowa w art. 5, są obowiązani, przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 2, złożyć w urzędzie skarbowym zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem nie mającym zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 9 ust. 9 powołanej ustawy, jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym ulegną zmianie, podatnik jest obowiązany zgłosić zmianę do urzędu skarbowego w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana. Obowiązek aktualizacji danych nakłada również na podatników ustawa z dnia 13 października 1995r. o zasadach identyfikacji podatników i płatników ( Dz. U. Nr 142, poz. 702 ) - art. 9 ust. 1 pkt. 1 w zw. art. 6 ust. 1 tej ustawy. Faktury wystawiają zarejestrowani podatnicy posiadający numer identyfikacji podatkowej lub posługujący się numerem tymczasowym ( § 36 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym Dz. U. nr 156, poz. 1024 ze zm.).
Faktura stwierdzająca dokonanie sprzedaży powinna zawierać co najmniej imiona i nazwiska lub nazwy bądź nazwy skrócone sprzedawcy i nabywcy oraz ich adresy - § 38 ust. 1 pkt. 1 powołanego rozporządzenia.
Istota podatku VAT polega na możliwości odliczenia przez podatników od podatku należnego, w związku z dokonaniem sprzedaży, podatku zapłaconego przez poprzednich podatników we wcześniejszych fazach produkcji lub dystrybucji towarów i usług. Mając na uwadze istotę tego podatku za podmiot nieistniejący występujący w obrocie należy uznać nie tylko podmiot faktycznie nieistniejący, lecz także podmiot formalnie zarejestrowany w oparciu o nieaktualne dane, który nie składa deklaracji podatkowych i nie wykazuje podatku należnego wynikającego z wystawionych faktur. W ocenie sądu, z punktu widzenia podatkowego podmiotem istniejącym jest podmiot dający się zidentyfikować, tj. taki, którego dane ewidencyjne zgodne są ze stanem rzeczywistym. Z ustaleń faktycznych sprawy wynika bezspornie, iż ani w dacie wystawienia spornej faktury, ani w okresie późniejszym dane ewidencyjne Fundacji nie były zgodne ze stanem rzeczywistym, tak że nie jest możliwe zidentyfikowanie jej jako podatnika podatku VAT. W tych okolicznościach ocena, iż sprzedaż potwierdzona fakturą VAT nr [...] z dnia [...].09.1999r. wystawioną przez Fundację Naukową została udokumentowana fakturą wystawioną przez podmiot nieistniejący, a zatem faktura ta nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, była w ustalonym stanie faktycznym uprawniona.
W ocenie Sądu, w sprawie nie zostały naruszone przepisy postępowania podatkowego w zakresie zebrania materiału dowodowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.
W dniu [...] lipca 2003r. strona skarżąca złożyła wniosek dowodowy m.in. o przesłuchanie świadków: J. O. - donatora Fundacji oraz A. K. - głównego księgowego, nie wskazując ich adresów. Dowód ten miał być przeprowadzony na okoliczność, czy w dokumentach księgowych Fundacji znajduje się kopia spornej faktury ( k.- 267 ). Strona wezwana do wskazania adresów tych osób (k- 269) nie uczyniła tego, żądając przeprowadzenia tego dowodu z urzędu (k.- 271 ). Organ podatkowy wezwania dla ww. osób doręczył na znane adresy Fundacji, lecz oczywiście bezskutecznie, bowiem adresy te są nieaktualne, co bezspornie dowiedzione zostało w toku postępowania.
W takim stanie faktycznym oczywiście błędne jest stanowisko organu podatkowego, iż w sprawie miał zastosowanie art. 146 § 1 ordynacji podatkowej, bowiem nie dotyczy on świadka lecz podmiotów wprost w nim wymienionych - stron, przedstawicieli stron, oraz pełnomocników, lecz tych, z uwzględnieniem art. 145 § 3 zd. pierwsze.
Uchybienie to jednak, w ocenie sądu, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia, bowiem podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, nie był przepis § 54 ust. 4 pkt. 2 powołanego rozporządzenia ( "nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopia u sprzedawcy" , a te okoliczności mieli potwierdzić ww. świadkowie ). Skuteczność prawna żądania strony co do przeprowadzenia dowodu wiąże się z przesłanką "okoliczności mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia". Takiej przesłanki w okolicznościach sprawy strona nie wykazała. Nie było sporne w sprawie kto podpisał fakturę, jak i jej strona formalna. Wezwanie organu podatkowego do wskazania adresów świadków wyczerpuje nadto dyspozycję art. 189 ordynacji podatkowej.
Przedstawienie dowodu z zeznań świadka, to nie tylko wskazanie imienia i nazwiska świadka lecz również jego adresu, bowiem tylko takie dane dają możliwość skutecznego przeprowadzenia takiego dowodu. Przedstawienie dowodu to również wskazanie istotnych dla sprawy okoliczności, na które świadek ma zeznać. Czy okoliczności, na które ma zeznać wskazany przez stronę świadek są istotne dla rozstrzygnięcia i dlaczego powinno wynikać z tezy dowodowej.
Zarzucając wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 123 ordynacji podatkowej strona nie wskazała na czym naruszenie to miałoby polegać. Z akt wynika, iż w toku postępowania strona, reprezentowana przez trzech profesjonalnych pełnomocników, brała czynny udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji zapoznana została z całym zebranym w sprawie materiałem dowodowym ( k.- 267 ).
Analiza akt wskazuje, iż organ podatkowy bez naruszenia zasad wynikających z art. 120, art. 121, art.122 przeprowadził postępowanie podatkowe oraz bez naruszenia art. 187 § 1, art. 190 i art. 191ordynacji podatkowej zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy niezbędny dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy istotnego dla rozstrzygnięcia, a stanowisko swoje uzasadnił bez naruszenia art. 210 § 4 ordynacji podatkowej.
W tej sytuacji, skoro zarzuty skargi są bezzasadne, a zaskarżona decyzja prawa nie narusza, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) należało skargę oddalić i orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI