I SA/Lu 536/06

I SA/Lu 536/06 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2007-01-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2006-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski
Halina Chitrosz-Roicka
Irena Szarewicz-Iwaniuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od czynności cywilnoprawnych
Sygn. powiązane
II FSK 789/07 - Wyrok NSA z 2008-09-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
art.5 ust.1 pkt.1 lit.a i ust.2 pkt.6
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145 par.1 pkt.1 lit.a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy inspektor Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2005. . 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] sp. z o.o kwotę 1489 zł (tysiąc czterysta osiemdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na postawie art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu odwołania "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą od decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2006r. nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2005 – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż pismem z dnia 5 grudnia 2005r. "[...]" Sp. z o.o., załączając skorygowaną deklarację podatkową, wniosła o zaliczenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2005 w kwocie 6.836, 80 zł na poczet przyszłych zobowiązań w tym podatku za rok 2006 i 2007. Podnosiła, że jest uczestnikiem postępowania restrukturyzacyjnego PPH "[...]" S.A. w zakresie restrukturyzacji niektórych zobowiązań publicznoprawnych tego podmiotu. Spółka działa na podstawie ustawy z dnia 30.10.2002r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (Dz.U. Nr 213, poz. 1800 z późn. zm.). W związku z tym nie prowadzi działalności gospodarczej na posiadanych gruntach, grunty te nie są związane z działalnością gospodarczą, a Spółka nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej.
Burmistrz, po przeprowadzeniu postępowania o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości, odmówił stwierdzenia nadpłaty, podnosząc, iż w jego ocenie, Spółka "[...]" jest przedsiębiorcą, a nadto w żaden sposób nie wykazała, że w 2005r. nie prowadziła działalności gospodarczej na opodatkowanej nieruchomości.
W odwołaniu od tej decyzji "[...]" Sp. z o.o. zarzucała wydanie decyzji z naruszeniem przepisów kpa, Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy. Podnosiła niedostateczne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji. W ocenie strony organ podatkowy błędnie uznał, iż jest ona przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej, gdyż Spółka działa na szczególnych zasadach wynikających z przepisów ustawy z dnia 30.10.2002r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy i jako taka nie prowadzi własnej działalności gospodarczej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego odwołania nie podzieliło argumentów w nim zawartych.
W szczególności wskazało, iż zgodnie z art. 1a ust.1 pkt. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkami nie mającymi zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Natomiast za działalność gospodarczą zgodnie z pkt. 4 cyt. art. uznaje się działalność, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej. Wg stanu prawnego mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie wg art. 2 ustawy z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 z późn.zm.), działalnością gospodarczą jest działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zarobkowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.
Pojęcie działalności gospodarczej użyte w ww. ustawie opiera się na:
1/ kryterium ekonomicznej klasyfikacji działalności,
2/ zarobkowych celach działalności,
3/ sposobie wykonywania działalności ze względu na organizację i częstotliwość, (patrz: C.Kosikowski – Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej Komentarz W-wa 2005 Wyd. LexisNexis).
Strona spełnia wszystkie kryteria dla uznania jej działalności za działalność gospodarczą. Przedmiot działalności spółki określony w akcie założycielskim spółki oraz we wpisie do Rejestru przedsiębiorców określony zgodnie z PKD zawiera wyłącznie ekonomiczne cele działalności.
Działalność prowadzona jest w sposób zorganizowany, gdyż spółka działa na identycznych zasadach organizacyjnych jak wszystkie inne spółki z o.o.
Działalność prowadzona jest w sposób ciągły, gdyż spółka podejmuje w odniesieniu do swojego majątku powtarzalne czynności wynikające "z pozyskiwaniem przychodów z zarządzanego majątku i jego sprzedaży".
Działalność ta ma również charakter zarobkowy. Zgodnie z cyt. Komentarzem C.Kosikowskiego :"zarobkowy cel działalności gospodarczej wiąże się z jej odpłatnością. Nie mają więc takiego charakteru działania, których celem jest wyłącznie zaspokojenie potrzeb własnych, np. amatorski połów ryb i łowiectwo, działalność wytwórcza w zakresie produkcji towarów przeznaczonych na zaspokojenie własnych potrzeb. Zarobkowego celu działalności nie należy kojarzyć z osiąganiem dochodów z tej działalności".
Spółka jako Operator, realizuje zadanie określone w art. 32j ust. 1 ustawy z dnia 30.10.2002r. o pomocy publicznej /.../, zgodnie z którym Operator przekazuje wierzycielom środki pieniężne określone w art. 32i, uzyskane w wyniku gospodarowania przejętym majątkiem i jego zbycia, pomniejszone o koszty poniesione z tych tytułów. Gospodarowanie majątkiem polega na uzyskiwaniu pożytków w wyniku podejmowanych odpłatnych rozporządzeń majątkiem. Podobnie zbywanie majątku odbywa się odpłatnie. A zatem działalność spółki ma zarobkowy charakter, mimo, że Spółka z tego tytułu może nie osiągać zysków.
Spółka zatem działając jako Operator, ma za zadanie uzyskać środki na spłatę wierzycieli, w wyniku odpłatnych czynności o ekonomicznym charakterze, których przedmiotem jest przejęty majątek.
Ustawa nie określa żadnych szczególnych zasad funkcjonowania Spółki, a jedynie określa jej szczególne zadania i uprawnienia w sytuacji, gdy Spółka przyjmie na siebie obowiązki Operatora ( art. 32e). Regulacja ta nie tworzy szczególnego rodzaju podmiotów i nie wymaga nawet, aby pełnienie funkcji Operatora musiało być jedynym celem powstania i funkcjonowania Spółki. Każda spółka spełniająca wskazane w ustawie kryteria może przyjąć na siebie funkcje Operatora prowadząc przy tym inną działalność gospodarczą.
Spółka "[...]" działa zatem na ogólnych zasadach wynikających z k.s.h.
Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż nie jest ona "przedsiębiorcą lub innym podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą" w rozumieniu art. 1a ust.1 pkt. 3 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż działa na zasadach obowiązujących wszystkie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a powierzone jej zadania Operatora wiążą się z podejmowaniem odpłatnych działań ekonomicznych, których celem jest pozyskiwanie środków finansowych z gospodarowania i zbywania majątku.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło jak w sentencji.
Na powyższą decyzję "[...]" Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Zarzucając wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej przez błędną ich wykładnię, która doprowadziła do błędnego ustalenia, że Spółka jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą, niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy oraz naruszenie przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi w szczególności zarzucała błędną wykładnię art. 2 i 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz.1807 z późn. zm.), naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, a przez organ I instancji art. 210 § 1 pkt. 6 tej ustawy.
Wskazywała, że powołana została wyłącznie w celu realizacji zadań wynikających z rozdziału 5a ustawy o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (cel niezarobkowy). Jest też jedynym podmiotem, który realizuje zadania przewidziane ustawą o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy dla Operatora, gdyż w celu minimalizacji kosztów związanych z restrukturyzacją przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy powołano tylko jeden taki wyspecjalizowany podmiot, mimo że ustawa dopuszcza możliwość istnienia wielu Operatorów.
Przedmiot działalności Spółki ( co nie jest tożsame z prowadzeniem działalności gospodarczej w tym zakresie) został ustalony w akcie założycielskim z uwzględnieniem przedmiotu działalności restrukturyzowanych przedsiębiorców, a ponadto PKD nie przewiduje działań Operatora jako odrębnego rodzaju działalności. Akt założycielski Spółki jednoznacznie przewiduje, iż Zarząd Spółki wykonuje zadania określone w ustawie ( rozdział 5a). Tak więc, wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji, Spółka nie działa na ogólnych zasadach i nie ma możliwości wyboru w zakresie pełnienia funkcji Operatora i wykonywania zadań wynikających z rozdziału 5a ustawy. Celem spółki jest realizacja zadań związanych z restrukturyzacją i nie podejmuje ona żadnych innych czynności, a podejmowane czynności ograniczają się do zbywania przejętych od przedsiębiorców środków majątkowych i ewentualnie, do czasu ich zbycia np. pobierania pożytków z rzeczy, co nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej. Jej działalność ma inny, niegospodarczy typ. Z tego tytułu Spółka wchodzi w różne stosunki cywilnoprawne, co nie oznacza, że uczestniczy w obrocie gospodarczym.
Dla uzasadnienia swojego stanowiska powołała się na uchwałę siedmiu sędziów SN z dnia 18 czerwca 1991r. IIICZP 40/91.
Podkreślała, że działalnością gospodarczą jest tylko działalność zewnętrzna, mająca na celu np. świadczenie usług osobom trzecim, czy też działalność wiążąca się z uczestnictwem w obrocie gospodarczym w postaci odpłatnych umów związanych z zaspakajaniem cudzych potrzeb.
Podkreślała, iż wymaganie uczestniczenia w obrocie gospodarczym polega na tym, aby dany podmiot realizował swą działalność przez odpłatne, ekwiwalentne świadczenia wzajemne, spełniane za pomocą wielorazowych czynności faktycznych i prawnych w ramach obrotu gospodarczego, zaś Spółka nie dąży do takiego celu, a jej uczestnictwo w obrocie powszechnym sprowadza się do zawierania umów w związku ze zbywaniem składników majątkowych, a nie z zaspokajaniem cudzych potrzeb czy świadczeniem osobom trzecim usług czy dostaw. Zbywanie składników majątkowych ma co prawda charakter odpłatny, gdyż inaczej Spółka nie uzyskałaby środków na częściową spłatę wierzycieli, ale wiąże się z wyprzedawaniem przejętego majątku.
Powołując poglądy doktryny oraz orzecznictwo sądowe i sądowoadministracyjne Spółka kwestionowała stanowisko organów podatkowych, iż jest "przedsiębiorcą lub innym podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą", a zatem od posiadanych gruntów i budynków powinna opłacać podatek od nieruchomości, stosując stawki dotyczące pozostałych gruntów.
Skoro dokonała zapłaty podatku w zawyżonej wysokości jak od gruntów związanych z działalnością gospodarczą, to żądanie stwierdzenia nadpłaty było uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Spór w sprawie sprowadzał się do tego, jakie stawki podatku od nieruchomości za okres 2005r. wskazany we wniosku powinna płacić skarżąca Spółka, a to wobec nabycia prawa wieczystego użytkowania gruntów z usytuowanymi na nim budynkami i budowlami w trybie przepisów ustawy z dnia 30 października 2002r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (Dz. U. Nr 213, poz. 1800 z późn. zm.) w związku z pełnieniem funkcji Operatora w postępowaniu restrukturyzacyjnym "[...]" S.A. z/s w W.
W ocenie Spółki, posiadane przez nią grunty nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, bowiem nie jest ona przedsiębiorcą lub podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, o którym mowa w art. 1 a ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych i nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr. 173, poz. 1807 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkami nie mającymi zastosowania w rozpoznawanej sprawie, z czym wiąże się zwiększona stawka podatku od nieruchomości ( art. 5 ust.1 pkt. 1 lit a oraz ust. 2 pkt. b tej ustawy).
Wskazać w tym miejscu należy, iż mimo wykazania w skorygowanej deklaracji podatkowej (k.-9) powierzchni gruntów zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizację pożytku publicznego, skarżąca nie twierdziła, iż jest taką organizacją, a fakt iż nią nie jest, jest bezsporny w sprawie.
Poglądu prezentowanego we wniosku przez stronę nie podzieliły organy podatkowe.
W ocenie sądu podnoszone przez skarżącą zarzuty są jednak uzasadnione.
Z aktu założycielskiego skarżącej Spółki wynika, iż celem działania Spółki jest realizacja zadań określonych w rozdziale 5a powołanej ustawy z dnia 30 października 2002r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy, a w szczególności spłata zobowiązań przyjętych z mocy prawa w trybie określonym w ww. rozdziale z przychodów uzyskanych z gospodarowania lub sprzedaży przejętego majątku.
Z powołanego aktu założycielskiego skarżącej wynika też, iż Skarb Państwa posiada w Spółce 100% udziałów, co zgodne jest z warunkami ustawy, a całą nadwyżkę przychodów nad kosztami funkcjonowania (wypracowany zysk) Spółka przeznacza na spłatę zobowiązań przejętych od przedsiębiorców w trybie przewidzianym w rozdziale 5 a powołanej ustawy. Zakres przejętego majątku i zobowiązań określa decyzja o warunkach i trybie restrukturyzacji wydane przedsiębiorcy.
Wg twierdzeń Spółki, co potwierdza cel jej powołania i wynikający z ustawy sposób funkcjonowania, nie prowadzi ona żadnej innej działalności nastawionej na zysk, a w każdym razie twierdzenie to nie zostało podważone w postępowaniu podatkowym.
W takiej sytuacji, biorąc pod uwagę cel powołania skarżącej Spółki, sposób nabywania majątku i podziału zysku, w ocenie Sądu, przyjąć należało, nie jest ona przedsiębiorcą, ani innym podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, o którym mowa w powołanych przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Trafnie wskazał organ odwoławczy, iż pojęcie działalności gospodarczej opiera się na: 1/ kryterium ekonomicznej klasyfikacji działalności, 2/ zarobkowych celach działalności, 3/ sposobie wykonywania działalności gospodarczej ze względu na organizację i częstotliwość.
Mając więc na uwadze zapisy aktu założycielskiego, a w szczególności § 1 , § 4 ust.1, § 5, § 19 w zw. z przepisami rozdziału 5a powołanej ustawy należy przyjąć, iż skarżąca nie posiada typowego dla występujących w obrocie spółek prawa handlowego przymiotu zarobkowego celu prowadzonej działalności. Celem bowiem działalności tak ukształtowanego podmiotu, jakim jest skarżąca Spółka, jest umożliwienie restrukturyzacji zadłużonych przedsiębiorstw oraz maksymalizacja działań zmierzających do zaspokojenia wierzycieli w jak najwyższym stopniu, a nie osiąganie zysku. Przy czym wskazać należy, iż cele realizowane przez Spółkę nie wynikają wprost z woli zaangażowanych w przedsięwzięcie osób, a są realizacją woli Ustawodawcy, który dał jej wyraz w treści powołanej ustawy z dnia 30 października 2002r.
Pojęcie zysku leży u podstaw każdej działalności o charakterze gospodarczym, stanowi jej istotę i sens i niepodobna mówić o działalności gospodarczej prowadzonej nie w celach zarobkowych. Działalność pozbawiona tego aspektu będzie np. działalnością społeczną, artystyczną, charytatywną i inną, nigdy natomiast nie będzie działalnością gospodarczą ( por. T. Sznciło, "Przedsiębiorca w prawie polskim" PPH, 2005/3/4). Podmiot działający non profit nie prowadzi działalności gospodarczej.
W doktrynie prawa handlowego wskazuje się również na występowanie w obrocie przedsiębiorców działających non for profit, co oznacza, że działalność gospodarcza może być prowadzona z ukierunkowaniem na osiąganie zysków z tym jednak, że zysk nie jest dzielony między członków czy uczestników przedsięwzięcia, ale na rzecz podmiotu realizującego określone cele z przeznaczeniem na te cele (por. A. Kidyba "Prawo handlowe, C.H.Beck, W-wa 2002, str. 15 i nast).
W doktrynie wskazuje się, iż pojęcie działalności gospodarczej w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych nie może być interpretowane w sposób szeroki.
Prezentowane jest stanowisko, iż np. nie jest prawidłowe włączanie do podmiotów opodatkowanych wyższą stawką podatku tych podatników, którzy zostali powołani do wykonywania zadań publicznych i tylko pewna część ich czynności może być kwalifikowana jako działalność gospodarcza ( por. O. Łunarski i P. Majka w glosie do wyroku NSA z dnia 22 marca 2000r. SA/Rz 2363/00 POP 2004/3/232).
Podzielając wyżej przytoczone stanowisko doktryny, Sąd wyraża pogląd, iż skoro skarżąca Spółka powołana została wyłącznie w celu realizacji zadań określonych w rozdziale 5a powołanej ustawy z dnia 30 października 2002r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy, nie otrzymuje z założenia korzyści finansowych związanych z gospodarowaniem i sprzedażą przejętego mienia restrukturyzowanego przedsiębiorcy, ani odrębnego wynagrodzenia z tego tytułu, a całą nadwyżkę przychodów nad kosztami swojej działalności przeznacza na spłatę zobowiązań przejętych od przedsiębiorców w trybie określonym w rozdziale 5a ustawy, to nie można przyjąć, iż jest ona podmiotem, o którym mowa w art. art. 5 ust.1 pkt. 1 lit a oraz ust. 2 pkt. b w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
W tych warunkach, uznając zarzuty skargi za uzasadnione, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a oraz art. 200 i 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.