I SA/Lu 520/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-02-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneczynność egzekucyjnaskargadoręczeniedecyzja podatkowatytuł wykonawczyrachunek bankowypodatek od nieruchomościzarzutysąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną, uznając, że zarzuty dotyczące wadliwości doręczenia decyzji podatkowych i wymagalności obowiązku nie mogą być przedmiotem postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną.

Skarżący P.P. zaskarżył postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego. Skarżący podnosił, że decyzje podatkowe, stanowiące podstawę egzekucji, nie zostały mu skutecznie doręczone, co czyni egzekucję bezpodstawną. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że kwestie wadliwości doręczenia decyzji i wymagalności obowiązku należą do postępowania w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a nie do postępowania ze skargi na czynność egzekucyjną, które ma na celu kontrolę legalności samej czynności egzekucyjnej.

Sprawa dotyczyła skargi P.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Lublin o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Egzekucja była prowadzona na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości w podatku od nieruchomości. Skarżący zarzucał, że decyzje podatkowe, będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, nie zostały mu skutecznie doręczone, co skutkowało brakiem powstania zobowiązania podatkowego i bezpodstawnością egzekucji. Podnosił również, że organ podatkowy miał wiedzę o jego pobycie za granicą i zmianie adresu do doręczeń, a mimo to nie podjął działań w celu skutecznego doręczenia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd wyjaśnił, że skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) ma charakter subsydiarny i służy kontroli legalności samej czynności egzekucyjnej. Nie jest dopuszczalne badanie w jej ramach kwestii dotyczących zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, czy też istnienia lub wymagalności egzekwowanego obowiązku. Te zagadnienia powinny być rozpatrywane w odrębnym postępowaniu w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, z którego skarżący skorzystał. Sąd podkreślił, że doręczenie tytułu wykonawczego czy decyzji administracyjnej nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu ustawy, a zarzuty dotyczące ich doręczenia wykraczają poza zakres skargi na czynność egzekucyjną. Zajęcie rachunku bankowego zostało uznane za prawnie dopuszczalny i stosunkowo łagodny środek egzekucyjny, zastosowany zgodnie z wymogami formalnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące wadliwości doręczenia decyzji podatkowych i braku wymagalności obowiązku nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną. Są to kwestie należące do postępowania w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Uzasadnienie

Skarga na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny i służy kontroli legalności samej czynności egzekucyjnej. Nie jest dopuszczalne badanie w jej ramach kwestii dotyczących zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, czy też istnienia lub wymagalności egzekwowanego obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 1 i 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 80 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 80 § § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 146 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 228 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 154a § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12 lit. a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty dotyczące wadliwości doręczenia decyzji podatkowych i braku wymagalności obowiązku nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, lecz powinny być rozpatrywane w postępowaniu w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Odrzucone argumenty

Skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego jest dopuszczalna, mimo że podstawą jej wniesienia są zarzuty dotyczące wadliwości doręczenia decyzji podatkowych i braku wymagalności obowiązku.

Godne uwagi sformułowania

skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia w ramach rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia w całokształcie istotą skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. jest uruchomienie procedury kontrolnej mającej na celu zbadanie legalności działania organu egzekucyjnego wyrażającego się w podejmowaniu czynności egzekucyjnych doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego jest czynnością techniczną (materialno-techniczną), a nie czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., nie można jej zaskarżyć skargą, o jakiej mowa w art. 54 u.p.e.a.

Skład orzekający

Monika Kazubińska-Kręcisz

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Niezgoda

sędzia

Grzegorz Wałejko

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia i nie służy do kwestionowania wadliwości doręczenia decyzji podatkowych czy wymagalności obowiązku."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i relacji między skargą na czynność egzekucyjną a zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczową zasadę proceduralną w postępowaniu egzekucyjnym, która może być niejasna dla wielu podatników. Wyjaśnia, jakie zarzuty można podnosić w ramach skargi na czynność egzekucyjną, a jakie wymagają odrębnego postępowania.

Kiedy skarga na zajęcie konta nie wystarczy? Sąd wyjaśnia granice postępowania egzekucyjnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 520/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Grzegorz Wałejko
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 1a pkt 12, art. 54 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 czerwca 2023 r. nr SKO.41/1339/EG/2023 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Lu 520/23
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia P. P. na postanowienie Prezydenta Miasta Lublin z dnia 29 grudnia 2022 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną z dnia 21 listopada 2022 r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości za III ratę 2022r. za nieruchomości położone w L. przy ul. [...] i ul. [...] oraz na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości za I i II ratę 2022 r. za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], garaż nr [...]. Zawiadomieniem z dnia 21 listopada 2022 r. na podstawie ww. tytułów wykonawczych zastosowany został środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. W dniu 28 listopada 2022 r. doręczono zobowiązanemu wskazane zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych.
Zobowiązany pismem z dnia 5 grudnia 2022 r. (wpływ do Urzędu Miasta Lublin w dniu 7 grudnia 2022 r.) złożył skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., zarzucając naruszenie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy) oraz art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. (brak wymagalności obowiązku).
Postanowienie Prezydenta Miasta Lublin z dnia 29 grudnia 2022 r., którym oddalono skargę jako nieuzasadnioną, zaskarżono w całości zażaleniem. Strona podniosła, że nie było podstawy do wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia egzekucji w niniejszej sprawie, a rozstrzygnięcie w oparciu, o które wszczęto egzekucję nie jest prawomocne. W zażaleniu wskazano również, że o podstawie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. w Warszawie zobowiązany dowiedział się w dniu 28 listopada 2022r., po otrzymaniu dokumentacji od organu egzekucyjnego.
W rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie stwierdziło, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Podkreśliło, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu. W szczególności w postępowaniu prowadzonym w sprawie skargi na czynności egzekucyjne nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku. Skarga na czynność egzekucyjną wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania konkretnej czynności, zmierzającej do zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Tym samym obejmuje swoim zakresem jeden tylko ograniczony wycinek postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec majątku zobowiązanego. W ramach rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia w całokształcie.
W ramach rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie mogły być zatem badane i ocenianie podnoszone przez zobowiązanego okoliczności i argumentacja dotyczące. braku wymagalności obowiązku, w tym kwestia braku prawomocności rozstrzygnięcia na podstawie którego wystawiono tytuły wykonawcze. Brak wymagalności obowiązku jest podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a.). Z zestawienia regulacji określonej w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i art. 33 § 1 i § 2 u.p.e.a. wynika, że postawą skargi na czynność egzekucyjną muszą być inne naruszenia ustawy niż te, które zostały wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. jako podstawy zarzutu, a więc odrębnego środka zaskarżenia.
Organ zaznaczył, że skarżący złożył odrębnie zarzuty, które pozostają rozstrzygane w odrębnym postępowaniu. Prezydent Miasta Lublin oddalił zarzut braku wymagalności obowiązku, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postępowaniu zażaleniowym utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy.
Organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżona czynność organu egzekucyjnego została dokonana zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. Zajęcie nastąpiło w dniu 23 listopada 2022 r., tj. z chwilą doręczenia do [...] S.A. zawiadomienia o zajęciu. Zawiadomienie o zajęciu sporządzone zostało zgodnie z wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 26). Działając zgodnie z art. 80 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadomił o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego poprzez przesłanie odpisu zawiadomienia o zajęciu oraz odpisów tytułów wykonawczych (w dniu 28 listopada 2022 r.).Organ zastosował też środek egzekucyjny przewidziany w ustawie (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.). Nie zaistniała żadna z przesłanek decydująca o niedopuszczalności zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.
W skardze na powyższe postanowienie P. P. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 146 § 1 O.p.w zw. z art. 228 § 1 O.p. poprzez ich zastosowanie, a w konsekwencji błędne uznanie, że skarżący nie dokonał skutecznie zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń, co w konsekwencji skutkowało wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania;
- art. 138 § 1 O.p. poprzez jego pominięcie i niezastosowanie w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynikało, że strona jest nieobecna i nie odbiera korespondencji do niej kierowanej;
- art. 154a § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i niewystąpienie do władzy państwa członkowskiego Unii Europejskiej (C. ) z wnioskiem o dokonanie doręczenia decyzji podatkowej -skarżącemu, co w konsekwencji doprowadziło do wydania skarżonego postanowienia. '
Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci wydruku z CEiDG, na okoliczność zmiany adresu do doręczeń i ujawnienie tego faktu w systemie informatycznym powszechnie dostępnym.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji i o zasądzenie od organu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że właściwe doręczenie decyzji jest szczególnie ważne w sytuacji wydawania decyzji ustalających. Samo wydanie decyzji nie powoduje jeszcze powstania zobowiązania. Skuteczność prawna tej decyzji uzależniona jest od prawidłowego doręczenia jej adresatowi. Bez wydania i doręczenia decyzji ustalającej wymiar podatku obowiązek podatkowy nie i przekształci się w zobowiązanie podatkowe. Nie można też dochodzić zapłaty z tego tytułu w drodze prowadzonej egzekucji.
Zdaniem skarżącego, Prezydent Miasta Lublin nie doręczył skutecznie skarżącemu decyzji podatkowych. Co prawda, podjął pewną próbę doręczenia, jednak w związku ze zmianą adresu do doręczeń oraz przymusowym przebywaniem adresata decyzji podatkowych w C., o którym to fakcie organ podatkowy miał informację lub z łatwością mógł to ustalić, nie podjął żadnych działań w celu skutecznego doręczenia. Skoro zaś nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji podatkowych, to nie doszło do powstania zobowiązania podatkowego, co z kolei uniemożliwiało wystawienie tytułów wykonawczych, zaś organ egzekucyjny wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne bez podstawy prawnej, co skutkuje nieważnością czynności prawnych podjętych przez ten organ.
Skarżący podkreślił, że decyzje podatkowe w swej części obejmowały podatek od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, ewentualnie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego. Organ miał zatem wiedzę na temat tego, że skarżący prowadził działalność gospodarczą. Informacje dotyczące przedsiębiorców, w tym adresy do doręczeń, znajdują się m.in. w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Rejestr ten jest ogólnie dostępny, a informacje w nim zawarte są bezpłatne i dostępne dla każdego, w tym także dla organu. Sprawdzenie adresu do doręczeń w CEiDG w sytuacji niepewności związanej z niepodjęciem korespondencji przez skarżącego nie powinno zatem nastręczać problemów, ani też wpłynąć na przewlekłość postępowania. Organ podatkowy nie podjął takiego działania.
Skarżący wskazał, że w okresie od czerwca 2017 r. do grudnia 2021 r. przebywał w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym na terenie C.. Od 8 czerwca 2017 r. do 24 sierpnia 2017 r. przebywał na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Z. w areszcie śledczym. Następnie od 25 sierpnia 2017 r. do grudnia 2021 r. wobec skarżącego zastosowany został środek zapobiegawczy polegający na zakazie opuszczania C. i obowiązku regularnego kontaktowania się z najbliższą jednostką policji. Nie miał w związku z powyższym możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, jak również - nie przebywając w Polsce - nie mógł odbierać kierowanej do niego korespondencji. Przyjęcie zatem przez organ podatkowy podwójnego awizowania i fikcji doręczenia nie powinno zostać zastosowane w tej sprawie. Brak adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że adresat wyprowadził się lub jest nieznany nie może być wytłumaczeniem bezczynności organu podatkowego. Organ podatkowy powinien np. zastosować art. 138 § 1 O.p. i ustanowić kuratora lub art. 154a § 1 O.p. i wystąpić do władzy państwa członkowskiego Unii Europejskiej (C. ) z wnioskiem o dokonanie doręczenia decyzji podatkowej na adres w C.. W przedmiotowej sprawie organ podatkowy wykazał się całkowitą biernością, nie podejmując żadnych czynności pozwalających na ustalenie adresu do doręczeń.
Skarżący podkreślił, iż dokonał zmiany wpisu adresu do doręczeń w CEiDG w dniu 5 listopada 2021 r. z adnotacją, że zmiana obowiązuje od 5 listopada 2017 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślił, że ocena prawidłowości doręczenia decyzji podatkowych stanowiących podstawę wydania tytułów wykonawczych była przedmiotem oceny organów we wszczętym z wniosku skarżącego i równolegle toczącym się postępowaniu w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Organy oceniły w nim, że obie decyzje podatkowe zostały doręczone w sposób odpowiadający art. 150 O.p. Rozstrzygnięcia w tych sprawach zostały także zaskarżone przez zobowiązanego. Z kolei, w postępowaniu w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną kwestia doręczenia decyzji wymiarowych nie podlega badaniu.
Zarządzeniem z dnia 9 października 2023 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia należącej do skarżącego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a w konsekwencji zasadność oddalenia jego skargi na tę czynność.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy zasadnie zastosowały w sprawie ustawę egzekucyjną w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), która weszła w życie z 30 lipca 2020 r.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z nim, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Jak zasadnie zakwalifikował organ, treść złożonej przez stronę skargi uzasadniono pierwszą ze wskazanych przesłanek.
Wskazaną przez skarżącego podstawą jego skargi jest twierdzenie, że czynności egzekucyjnej, znajdującej się w katalogu z art. 1a pkt 12 u.p.e.a., dokonano z naruszeniem ustawy. W ocenie Sądu, ani z akt sprawy, ani z wniesionej skargi nie wynika, aby organ egzekucyjny dopuścił się wskazanego naruszenia prawa.
Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, w rozumieniu wskazanego przepisu, wystąpi m.in. w sytuacji zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny będzie niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju.
Środkiem egzekucyjnym zastosowanym w niniejszej sprawie była egzekucja z rachunku bankowego (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a.). Środek ten ma zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, a zatem był prawnie dopuszczalny. Poza sporem pozostaje i to, że środek ten został zastosowany przez organ z uwzględnieniem wszystkich warunków formalnych, o jakich mowa w art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu doręczono bankowi w dniu 22 listopada 2022 r., zaś zobowiązanemu – w dniu 28 listopada 2022 r.
Skarżący utrzymywał w niniejszej sprawie, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego było niezgodne z ustawą, bowiem do zastosowania tego środka doszło na podstawie tytułów wykonawczych, które zostały wystawione bez podstawy prawnej. Zdaniem skarżącego, decyzje podatkowe, które stały się podstawą wystawienia tych tytułów, nie weszły do obrotu prawnego, bowiem nie zostały doręczone zobowiązanemu jako podatnikowi.
W odpowiedzi na powyższe organ wskazał, że podniesione przez skarżącego zarzuty wykraczają poza ramy postępowania, którego przedmiotem jest skarga na czynność egzekucyjną. Stały się one natomiast przedmiotem oceny w ramach równolegle toczącego się postępowania w przedmiocie zarzutów w postępowaniu administracyjnym. Organ wskazał, że postępowanie to zakończyło przed organami rozstrzygnięciami negatywnymi, od których skarżący również wywiódł skargę do sądu administracyjnego.
Zdaniem Sądu, rację w sprawie należy przyznać organom, bowiem istotą skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. jest uruchomienie procedury kontrolnej mającej na celu zbadanie legalności działania organu egzekucyjnego wyrażającego się w podejmowaniu czynności egzekucyjnych. Ma ona charakter represyjny i następczy wobec podejmowanych czynności egzekucyjnych. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 1773/21). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 02 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13). Skarga na czynność egzekucyjną obejmuje zatem swoim zakresem przedmiotowym wszystkie czynności egzekucyjne, jednak ze względu na swój subsydiarny charakter nie jest dopuszczalna, gdy przepisy prawa przewidują możliwość ich zaskarżenia przy pomocy innych środków prawnych (wyrok NSA z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1142/21). Stanowisko to jest konsekwencją obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia, polegającej na dopuszczalności wystąpienia wyłącznie z jednym środkiem prawnym. Skarga nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu cywilnego. W postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną przedmiotem rozważań organów nie mogą być w szczególności zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku czy też wymagalności zobowiązania podatkowego. Okoliczności te mogą bowiem stanowić przedmiot zarzutów uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. ( zob. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt III FSK 458/22). Skarga, o której stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., nie może być zatem traktowana przez zobowiązanego jako jeden z wielu środków prawnych (środków zaskarżenia, wniosków), w których będzie przedstawiał te same argumenty i te same żądania, a organ każdorazowo będzie je rozpatrywał co do istoty (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1330/22). W jej ramach można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tej czynności.
Podsumowując, skarga na czynność egzekucyjną, oparta na przesłance wynikającej z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., jest środkiem służącym kontroli prawidłowości stosowania w postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Ustawowa definicja środka egzekucyjnego zawarta jest w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W przepisie tym zdefiniowano czynność egzekucyjną jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wystawienie tytułów wykonawczych przez wierzyciela, bądź doręczenie ich odpisów nie są działaniami zmierzającymi do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego jest czynnością techniczną (materialno-techniczną), a nie czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., nie można jej zaskarżyć skargą, o jakiej mowa w art. 54 u.p.e.a. (tak: wyrok NSA z 11 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 2135/09; wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1100/22). Podobnie rzecz ma się z oceną doręczenia decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zagadnienie to bez wątpliwości wykracza poza granice skargi na czynności egzekucyjne.
Jak słusznie podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, treść kierowanej do Sądu skargi (a wcześniej skargi do organu) świadczy o tym, że nie kontestuje ona prawidłowości czynności egzekucyjnej. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw, by w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną analizować kwestię prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy dopuszczalności egzekucji, w szczególności kwestii związanych z wszczęciem egzekucji przed doręczeniem skarżącemu decyzji podatkowych. W sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną ocenia się wyłącznie prawidłowość dokonania czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej. Natomiast podniesione przez skarżącego zarzuty odnoszą się w istocie do dopuszczalności egzekucji. Formułując zarzut wadliwości stanowiska organu w sprawie fikcji doręczenia decyzji podatkowych, skarżący stoi na stanowisku, że egzekwowana wierzytelność nie istnieje, bowiem decyzje ją kształtujące nie weszły do obrotu prawnego. Kwestionuje on więc dopuszczalność egzekucji administracyjnej, a także prawidłowość wystawionych tytułów wykonawczych. Jak wynika z powyższych rozważań, kwestie te nie mogą być analizowane w toku postępowania wywołanego wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną. Zobowiązanemu przysługiwały w tym zakresie inne środki prawne, jak zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, z których zresztą skorzystał. Postępowanie w tym przedmiocie toczy się odrębnie. Oznacza to, że stanowisko skarżącego nie pozostanie bez oceny prawnej.
Skarżący nie wskazywał również, że zastosowany wobec niego środek egzekucyjny ma charakter środka zbyt uciążliwego. Niemniej Sąd podziela pogląd wyrażany m.in. w wyroku NSA z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1069/14, zgodnie z którym zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów u.p.e.a. stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Jak wskazuje się w doktrynie, kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego (art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.).
Nie znajdując zatem podstaw do podzielenia zarzutów skargi, jak też nie znajdując innych niż wskazane przez skarżącego wadliwości kontrolowanego postanowienia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI