I SA/Kr 145/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek w okresie pandemii, wskazując na błędy proceduralne organu i brak należytego udokumentowania działań.
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia S. L. z opłacania składek ZUS za okres marzec-maj 2020 r. z powodu rzekomego niezłożenia wniosku w terminie. Po kilku postępowaniach i wyrokach WSA, sąd w Krakowie uchylił kolejną decyzję ZUS, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak należytego udokumentowania działań organu w zakresie poszukiwania wniosku oraz błędne zastosowanie przepisów dotyczących przywrócenia terminu. Sąd podkreślił, że negatywne skutki organizacji pracy urzędu nie mogą obciążać strony, zwłaszcza gdy nie została ona odpowiednio poinformowana o ryzyku.
Sprawa dotyczyła odmowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zwolnienia S. L. z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz fundusze celowe za okres od marca do maja 2020 r. Organ uzasadniał odmowę niezłożeniem wniosku do dnia 30 czerwca 2020 r. S. L. twierdził, że złożył wniosek do skrzynki podawczej przed oddziałem ZUS w Tarnowie w kwietniu 2020 r. Sprawa wielokrotnie wracała na etapie postępowania administracyjnego i sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt V SA/Wa 58/21) uchylił pierwszą decyzję ZUS, wskazując na konieczność wyjaśnienia procedury przyjmowania korespondencji do skrzynki i braku informacji o ryzyku zaginięcia dokumentów. Po ponownym rozpatrzeniu, ZUS wydał kolejną decyzję utrzymującą w mocy poprzednią, co również zostało uchylone przez WSA w Krakowie (sygn. akt I SA/Kr 87/22). Sąd ponownie wskazał na brak dowodów dokumentujących działania organu w zakresie poszukiwania wniosku oraz nieprawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących przywrócenia terminu. Ostatecznie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym wyroku (sygn. akt I SA/Kr 145/23) ponownie uchylił decyzję ZUS z dnia 7 grudnia 2022 r. Sąd stwierdził, że organ II instancji nie zastosował się do wytycznych zawartych w poprzednim wyroku, nie udokumentował czynności poszukiwania wniosku i przerzucił odpowiedzialność za jego brak na skarżącego. Podkreślono naruszenie zasady prawdy obiektywnej i obowiązku dokumentowania czynności postępowania. Sąd uznał również, że ZUS błędnie zastosował art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, zawężając podstawy przywrócenia terminu do przyczyn związanych z epidemią, podczas gdy należy stosować przepisy K.p.a. dotyczące braku winy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo odmówił zwolnienia. Organ nie wykazał należytego udokumentowania działań w zakresie poszukiwania wniosku, przerzucił ryzyko organizacji pracy na stronę i błędnie zastosował przepisy dotyczące przywrócenia terminu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ nie wykazał, iż rzetelnie ocenił ryzyko związane ze złożeniem dokumentacji do skrzynki oddawczej bez potwierdzenia. Brak jest notatek służbowych dokumentujących poszukiwania wniosku. Organ nie udokumentował procedury przyjmowania korespondencji ze skrzynki. Ponadto, organ błędnie zawęził podstawy przywrócenia terminu do przyczyn związanych z pandemią.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
ustawa o COVID-19 art. 15 zzzzzn2 § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa o COVID-19 art. 15 zzzzzn2 § 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
ustawa o COVID-19 art. 31zp § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa o COVID-19 art. 31zq § 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa o COVID-19 art. 15 zzs4 § 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 67 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 67 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 68 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 72 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 58 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie udokumentował należycie działań w zakresie poszukiwania wniosku. Organ przerzucił ryzyko organizacji pracy na stronę. Organ błędnie zastosował przepisy dotyczące przywrócenia terminu. Organ nie wykazał, że strona została poinformowana o ryzyku związanym ze złożeniem dokumentów do skrzynki podawczej. Organ nie wykazał, że strona ponosi winę za uchybienie terminu.
Odrzucone argumenty
ZUS twierdził, że wniosek nie został złożony w terminie. ZUS argumentował, że strona miała możliwość weryfikacji wpływu wniosku osobiście lub telefonicznie. ZUS powołał się na notatkę służbową opisującą procedurę przyjmowania korespondencji ze skrzynek podawczych (po złożeniu odpowiedzi na skargę).
Godne uwagi sformułowania
Ewentualne negatywne skutki związane z organizacją pracy urzędu w żadnym razie nie mogą być przerzucane na stronę, o ile ta nie została poinformowana o ryzyku związanym ze skorzystaniem z przedmiotowej skrzynki. Nie można przerzucać negatywnych konsekwencji zaginięcia dokumentów na osoby działające w dobrej wierze. Organ decydując się na przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej przy wejściu do ZUS Oddział w Tarnowie, bez potwierdzania jej przyjęcia, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniałaby możliwość jednoznacznego ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtującej jej prawa i obowiązki, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu i wyznaczył jej termin 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Organ w zawiadomieniu z dnia 5 września 2022 r. błędnie pouczył skarżącego, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu powinien on podać i udokumentować przyczyny niezachowania terminu związane ze stanem epidemii wywołanym COVID-19.
Skład orzekający
Jarosław Wiśniewski
przewodniczący sprawozdawca
Waldemar Michaldo
członek
Wiesław Kuśnierz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących składania dokumentów w okresie pandemii, obowiązki organów administracji w zakresie dokumentowania czynności i informowania stron o ryzyku, zasady przywracania terminów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pandemią COVID-19 i procedurami ZUS w tym okresie. Interpretacja przepisów proceduralnych K.p.a. i p.p.s.a. ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są procedury administracyjne i dokumentowanie działań organów, szczególnie w sytuacjach kryzysowych. Pokazuje też, jak sądy egzekwują te zasady, chroniąc prawa obywateli przed błędami administracji.
“ZUS odmówił zwolnienia ze składek przez "zgubiony" wniosek. Sąd: Błędy urzędu nie mogą obciążać obywatela.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Kr 145/23 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2023-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Jarosław Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/ Waldemar Michaldo Wiesław Kuśnierz Symbol z opisem 6535 Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 67, art. 68 par. 1, art. 72 par. 1, art. 81a par. 1, art. 107 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2021 poz 2095 art. 15 zzzzzn2 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.) Sentencja |Sygn. akt I SA/Kr 145/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 kwietnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo, WSA Wiesław Kuśnierz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 4 kwietnia 2023 r., sprawy ze skargi S.L., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy, z 7 grudnia 2022r. nr 570000/71/123745/2022, w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., , , uchyla zaskarżoną decyzję., , , Uzasadnienie Decyzją z dnia 9 września 2020 r. nr 570000/71/171066/2020 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie odmówił zwolnienia S. L. z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca do maja 2020 r. Odmowę zwolnienia organ uzasadnił niezłożeniem wymaganego wniosku do dnia 30 czerwca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 31zp ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. płatnik składek miał przekazać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Pismem z dnia 17 września 2020 r. S. L. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Decyzją z dnia 20 października 2020 r. nr 570000/71/171066/2020-RDZ-ODW-SC Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 9 września 2020 r. nr 570000/71/171066/2020. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, zgodnie z którym warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba, że płatnik jest zwolniony z obowiązku ich składania. Organ wskazał, że dokonano weryfikacji wniosków składanych w ramach "Tarczy Antykryzysowej", złożonych w podanych przez wnioskodawcę datach (3-10 kwietnia 2020 r.). Zakres ten dodatkowo rozszerzono do 16 kwietnia 2020 r., jednak nie odnotowano wpływu wniosku S. L. Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 października 2020 r. S. L. wniósł skargę. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 58/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że skoro strona twierdzi, iż wymagany wniosek o zwolnienie złożyła do skrzynki wystawionej przed urzędem ZUS i nie miała przy tym możliwości uzyskania potwierdzenia daty wpływu dokumentu, to organ winien wskazać, czego nie zrobił, w jaki sposób skrzynka była przygotowana, czy znajdowała się na niej jakakolwiek informacja o skutkach wrzucenia do niej pisma i ewentualnie ryzyka związanego z jego zaginięciem. Ewentualne negatywne skutki związane z organizacją pracy urzędu w żadnym razie nie mogą być przerzucane na stronę, o ile ta nie została poinformowana o ryzyku związanym ze skorzystaniem z przedmiotowej skrzynki. W aktach administracyjnych znajdują się jedynie wydruki mailowe dotyczące poszukiwania wniosku strony w zakresie zwolnienia. Początkowo były sprawdzane wnioski RDZ, jakie wpłynęły do 10 kwietnia, a dopiero ponownie były sprawdzane wnioski, które wpłynęły do dnia 16 kwietnia. Brak jest przy tym jakichkolwiek notatek służbowych, z których wynikałby przyjęty przez organ sposób zweryfikowania, czy przedmiotowy wniosek został złożony w terminie, w tym w jakich zasobach ZUS go poszukiwano. Zdaniem Sądu, nie bez znaczenia jest znajdujące się w aktach administracyjnych oświadczenie G. B. o przygotowaniu wniosku RDZ i otrzymaniu odpowiedzi twierdzącej na pytanie czy wniosek ten został przez stronę złożony. Sąd nakazał zatem by ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględnił powyższe rozważania i rozstrzygnął sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadnił zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd nakazał również by organ zebrał niezbędny materiał dowodowy w zakresie okoliczności złożenia przez stronę wniosku o zwolnienie jej z opłacania należności z tytułu składek w związku z jej twierdzeniami o wrzuceniu go do skrzynki wystawionej przed urzędem. Organ powinien zweryfikować w tym zakresie całą korespondencje wpływającą do urzędu, a nie tylko wnioski RDZ. W uzasadnieniu przyszłej decyzji organ powinien opisać sposób wpływu korespondencji do urzędu i sposób jej rejestrowania wynikający z właściwych dokumentów prawa wewnętrznego. Organ miał również wskazać sposób, w jaki przygotowana była skrzynka umieszczona przed urzędem oraz o czym informowane ewentualnie były osoby z niej korzystające. Ponadto przed wydaniem decyzji organ powinien umożliwić skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czyniąc tym samym zadość zasadzie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, stosownie do art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu wydał w dniu 9 listopada 2021 r. decyzję nr 570000/71/157659/2021, którą utrzymał w mocy decyzję z dnia 9 września 2020 r., nr 570000/71/171066/2020 odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu Zakład wyjaśnił, że korespondencja jest obsługiwana zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami, procedurą o bezpośredniej obsłudze klientów, instrukcją obsługi korespondencji przychodzącej i wychodzącej, normatyw kancelaryjno-archiwalnych oraz wytyczne i komunikaty z Centrali oraz właściwych departamentów. Wprowadzone obostrzenia pandemiczne, przy niezbędnym zapewnieniu ciągłości obsługi klientów, wymusiły na Zakładzie szereg zmian technicznych i organizacyjnych. Nowością, po wycofaniu z użycia tzw. urzędomatów, było udostępnienie klientom skrzynek podawczych. W tarnowskim oddziale były one i są do dziś umiejscowione w wyodrębnionej strefie, przed wejściem do Sali Obsługi Klientów. Umożliwiają one złożenie dokumentów bez osobistego kontaktu z pracownikiem ZUS, jednak bez potwierdzenia faktu złożenia. Znajdują się pod stałym nadzorem pracowników ochrony i pracowników komórki obsługi klientów, tak więc wyjęcie czy zniszczenie dokumentów, nie może mieć miejsca. Organ stwierdził, że nie inaczej było w okresie, w którym wnioskodawca rzekomo złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek. Skrzynka, do której składano dokumenty w okresie do 30 czerwca 2020 r. posiadała opis: "Wnioski przedsiębiorców - tarcza antykryzysowa". Ponadto była na niej umieszczona aktualna data, będąca jednocześnie datą złożenia wniosku w ZUS. Nie znajdowała się na skrzynce informacja o skutkach wrzucenia do niej pisma i ewentualnego ryzyka związanego z zaginięciem. Informacja o braku możliwości potwierdzenia złożenia dokumentów w skrzynce podawczej była wywieszona na drzwiach wejściowych do budynku oddziału. Korespondencja ze skrzynek była wyjmowana codziennie przez dwie pracownice, w pomieszczeniu dziennika podawczego. Umieszczano na niej pieczęć wpływu z datą ze skrzynki oraz, na bieżąco, skanowano i rejestrowano dokumenty w odpowiedniej aplikacji. Procedowane były wszystkie wnioski, bez względu na to, czy były kompletne, czy też nie. Tym samym nawet pojedyncza kartka (część wniosku) trafiłaby do pracownika odpowiedzialnego za rozstrzygnięcie sprawy. Z racji tego, że dokumenty były wyjmowane przez dwie osoby, zgubienie dokumentu było mało prawdopodobne. Zdaniem organu, nawet gdyby wnioski były spięte lub pomyłkowo podpięte do innej sprawy, to w trakcie skanowania musiałyby zostać rozdzielone i zaewidencjonowane odrębnie, zatem nie mogło dojść do pomyłki przy wprowadzaniu danych do systemu komputerowego. W ocenie organu, z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że zagubienie bądź błędne zarejestrowanie wniosku złożonego w skrzynce podawczej, było niemożliwe. Postępowanie polegało na kilkakrotnym przeszukaniu wszystkich wniosków związanych z Tarczą antykryzysową, nie tylko o symbolu RDZ - złożonych do ZUS we wskazanym przez płatnika okresie. Efekt poszukiwań przesłano do odpowiednich komórek wewnętrznych drogą mailową. Zdaniem organu, powyższe wskazuje, że wniosek w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. nie został w rzeczywistości przez S. L. złożony. Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 listopada 2021 r. S. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 87/22 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego wyroku WSA w Krakowie wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS stwierdził, że przyczyną odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek był brak złożenia przez płatnika wniosku do dnia 30 czerwca 2020 r. W wykonaniu zaś wskazań wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 58/21, ZUS wskazał, iż dokonał weryfikacji wpływu dokumentów składanych w określonym przedziale czasowym, nadto podkreślono w uzasadnieniu, iż na skrzynce do której przedsiębiorcy mieli składać dokumenty nie znajdowała się informacja o skutkach wrzucenia do niej pisma i ewentualnego ryzyka związanego z zaginięciem. Informacja zaś o braku możliwości potwierdzenia złożenia dokumentów w skrzynce podawczej była wywieszona na drzwiach wejściowych do budynku oddziału. Z uwagi na to WSA w Krakowie stwierdził, że wbrew argumentacji skarżonego organu, zgodnie z wytycznymi ww. wiążącego wyroku, ewentualne negatywne skutki związane z organizacją pracy urzędu, w tym w szczególności wyraźnego nie poinformowania o skutkach zagubienia dokumentów, nie mogą być przerzucane na stronę. Zdaniem Sądu, logicznym jest, iż gdyby strona została poinformowana o ryzyku związanym ze skorzystaniem z przedmiotowej skrzynki, prawdopodobnie złożyłaby korespondencję pocztą, dysponując potwierdzeniem jej złożenia. Ponadto Sąd zauważył, że w aktach administracyjnych znajdują się jedynie wydruki mailowe dotyczące poszukiwania wniosku i nadal brak jest przy tym jakichkolwiek notatek służbowych, z których wynikałby przyjęty przez organ sposób zweryfikowania, czy przedmiotowy wniosek został złożony w terminie, w tym w jakich zasobach ZUS go poszukiwano. W szczególności organ nie wykazał, aby rzetelnie ocenił, że płatnik istotnie ponosi ryzyko w związku ze złożeniem dokumentacji do skrzynki oddawczej bez możliwości potwierdzenia złożenia. Samo stwierdzenie organu, odnośnie dokonanej weryfikacji, niepoparte żadnymi konkretnymi i weryfikowalnymi ustaleniami, w tym notatkami służbowymi, uznać należy za niewystarczające. Poza korespondencją e-mail pomiędzy pracownikami organu, mającą charakter wewnętrzny, zgodnie z którą nie odnaleziono deklaracji skarżącego, organ nie przedstawił w aktach sprawy jakichkolwiek innych okoliczności i dowodów wskazujących na taki stan rzeczy. Tymczasem strona uprawdopodobniła korespondencją mailową, iż złożyła wniosek. Zdaniem Sądu, organ decydując się na przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej przy wejściu do ZUS Oddział w Tarnowie, bez potwierdzania jej przyjęcia, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniałaby możliwość jednoznacznego ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji nie wynika natomiast, aby taka procedura była wprowadzona. Nie wprowadzając zaś jej, całe ryzyko, że wniosek zaginie, organ przerzucił na podmiot składający wniosek. Taką sytuację Sąd uznał za niedopuszczalną, gdyż jest to niezgodne z zasadą praworządności i zaufania do organów administracji. Obciążając skarżącego obowiązkiem wykazania, że dokument złożył w terminie, organ nie uwzględnił bowiem, czy przy procedurze składania wniosków do skrzynki miał on w ogóle możliwość wykazania tego w inny sposób, niż na podstawie własnych wyjaśnień oraz ewentualnego wskazania świadków tej czynności. Podsumowując Sąd wskazał, że ZUS w sposób oczywisty naruszył przepisy art. 7, art. 75 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prowadzone postępowanie i zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie, że wniosek nie został złożony w terminie do skrzynki podawczej organu umieszczonej przy wejściu do siedziby Oddziału ZUS w Tarnowie. Nadto Sąd zarzucił, że organ pominął treść art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Przepis ten uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, nakazuje, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. WSA w Krakowie zaznaczył, że powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). Sąd nakazał by uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Decyzja z dnia 7 grudnia 2022 r. nr 570000/71/123745/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy utrzymał w mocy decyzję z dnia 9 września 2020 r. nr 570000/71/171066/2020. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że po ponownej analizie sprawy w dniu 22 listopada 2022 r. zostało wydane postanowienie znak: 570000/71/123745/2022-RDZ-ODW o odmowie przywrócenia terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek za wnioskowany okres. Uzasadniając odmowę wskazano, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek S. L. złożył dopiero 7 sierpnia 2020 r. Ustalono ponadto, że deklaracje rozliczeniowe za miesiące od lutego 2020 r. do maja 2020 r. zostały przesłane elektronicznie w jego imieniu za pośrednictwem programu płatnik, przez G. B., prowadzącego Biuro Rachunkowe, a wiec profesjonalistę. Organ podkreślił, że osoba, która przesłała deklaracje w imieniu płatnika posiadała także możliwość przesłania wniosku o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych elektronicznie, bez konieczności osobistego kontaktu z Zakładem. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się e-mail z dnia 15 czerwca 2020 r. od G. B. skierowany do wnioskodawcy, przypominający o konieczności złożenia wniosku RDZ oraz jego oświadczenie z dnia 6 sierpnia 2020 r., że przygotował dla S. L. taki wniosek, a w okresie do 30 czerwca 2020 r. kilkakrotnie pytał wnioskodawcę czy wniosek został dostarczony do ZUS, na co ten odpowiadał twierdząco. Organ stwierdził, że nie znaleziono jednak odpowiedzi S. L. na ten e-mail. Ponadto ze złożonych przez niego wyjaśnień nie wynika, że opóźnienie w złożeniu wniosku było związane bezpośrednio ze stanem epidemii, np. chorobą, przebywaniem na kwarantannie lub pobytem w szpitalu. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że zgodnie z ustawą przedsiębiorcy mogli wnioski składać do 30 czerwca 2020 r. W tym okresie S. L. miał możliwość weryfikacji czy wniosek wpłynął do Zakładu oraz na jakim etapie jest rozpatrywania. Informację mógł uzyskać osobiście - w dowolnej placówce ZUS, które od dnia 4 maja 2020 r. zostały otwarte dla klientów lub telefonicznie - poprzez Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych S. L. pismem z dnia 7 stycznia 2023 r. wniósł na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją z dnia 9 września 2020 r. nr 570000/71/171066/2020. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 31zp i art. 31zq ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, poprzez odmowę zwolnienia ze składek ZUS pomimo złożenia pisemnego wniosku z zakreślonym terminie; 2. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 75, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, polegające na uchybieniu obowiązkowi wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nieprzeprowadzenie wszystkich dostępnych dowodów, w szczególności nieprzesłuchaniu strony, nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka - żony skarżącego co do faktu złożenia pisemnego wniosku o zwolnienie w skrzynce oddziału ZUS w Tarnowie, uchybienie prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej 3. art. 81a w zw. z art. 7, art. 7a i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez ich niezastosowanie, a tym samym nierozstrzygnięcie na korzyść strony niedających się usunąć wątpliwości co do okoliczności złożenia wniosku o zwolnienie ze składek ZUS. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, że złożył w wymaganym terminie wniosek RDZ o zwolnienie z opłacania należnych składek na wymaganym druku. Czynność ta dokonana została bezpośrednio w oddziale ZUS w Tarnowie poprzez wrzucenie wniosku do skrzynki na korespondencje umiejscowioną przed siedzibą organu. Skarżący oświadczył, że nie jest w stanie precyzyjnie określić w jakim dniu złożył wniosek, jednak dokonanie tej czynności nastąpiło w kwietniu w przedziale czasowym od 3 do 16 kwietnia 2020 r. w obecności jego żony, która była wraz z nim i widziała jak dokonuje on czynności wrzucenia wniosku. Przedmiotowy wniosek został przygotowany przez biuro rachunkowe zajmujące się obsługą księgową skarżącego już w dniu 3 kwietnia 2020 r. W okresie kilku następnych miesięcy kilkakrotnie w odpowiedzi na zapytania obsługującego biura rachunkowego skarżący potwierdzał osobiste złożenie wniosku w oddziale ZUS. Skarżący wyjaśnił, że wniosek został złożony do skrzynki korespondencyjnej umiejscowionej przed oddziałem ZUS w związku z panująca sytuacją epidemiczną w kraju. Taką formę jego ulokowania przewidywała instrukcja zamieszczona na stronie internetowej ZUS, oczywiście jako jedną z kilku możliwych. Skarżący korzystając z tej formy działał w przekonaniu, iż jest ona bezpieczna i nie będzie miał z tego powodu kłopotów, które pojawiły się w późniejszym czasie. Skarżący wskazał, że na przedmiotowej skrzynce, jak przyznał ZUS w trakcie trwającego postępowania, nie było informacji o ryzyku związanym ze skutkiem wrzucenia do niej pisma i ewentualnych ryzykach związanych z jego zaginięciem. W ocenie skarżącego, skoro w ówczesnym czasie istniały takie procedury, który pozwalały na dokonywanie składania wniosków bez uzyskiwania potwierdzenia ich nadania to konsekwencji ich zaginięcia, zgubienia nie można w późniejszym czasie przerzucać na osoby działające w dobrej wierze w tym wypadku skarżącego. Skarżący jest pewien, iż dokonał czynności złożenia wniosku w zakreślonym przez ówcześnie obowiązujące przepisy. Zdaniem skarżącego, skoro mechanizm składania pism bez otrzymywania potwierdzenia został wymyślony i dopuszczony przez organ, to negatywne konsekwencje nie powinny być przerzucane na niego, gdyż postąpił zgodnie z panującymi w ówczesnym czasie wytycznymi. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., zwanej dalej ustawą o COVID-19). Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do wspomnianego powyżej ust. 3 omawianego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Sąd zwrócił się do skarżącego i pełnomocnika organu o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP oraz podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Sąd poinformował, że w takiej sytuacji sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. Sąd poinformował również, że strona może wnieść o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W piśmie z dnia 27 lutego 2023 r. skarżący wskazał adres elektroniczny i wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnej. Z kolei pełnomocnik organu w piśmie z dnia 27 lutego 2023 r. podał adres elektroniczny na platformie ePUAP oraz wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a w przypadku braku takiej możliwości – na rozprawie zdalnej. Z uwagi jednak na to, że pełnomocnik organu nie podał prawidłowego adresu skrzynki ePUAP, Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 6 marca 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę. W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja została wydana na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 87/22 decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie z dnia 9 listopada 2021 r. nr 570000/71/157659/2021 utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia 9 września 2020 r. nr 570000/71/171066/2020 o odmowie zwolnienia skarżącego z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca do maja 2020 r. Uchylając ww. decyzję z dnia 9 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że organ nie wykazał, aby rzetelnie ocenił, że płatnik istotnie ponosi ryzyko w związku ze złożeniem dokumentacji do skrzynki oddawczej bez możliwości potwierdzenia złożenia. Zdaniem Sądu, samo stwierdzenie organu, odnośnie dokonanej weryfikacji, niepoparte żadnymi konkretnymi i weryfikowalnymi ustaleniami, w tym notatkami służbowymi, uznać należy za niewystarczające. Poza korespondencją e-mail pomiędzy pracownikami organu, mającą charakter wewnętrzny, zgodnie z którą nie odnaleziono deklaracji skarżącego, organ nie przedstawił bowiem w aktach sprawy jakichkolwiek innych okoliczności i dowodów wskazujących na taki stan rzeczy. W ocenie Sądu, organ decydując się na przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej przy wejściu do ZUS Oddział w Tarnowie, bez potwierdzania jej przyjęcia, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniałaby możliwość jednoznacznego ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby taka procedura była wprowadzona. Ponadto Sąd nakazał by w ponownie prowadzonym postępowaniu organ miał na względzie treść art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych i zawiadomił stronę o uchybieniu terminu i wyznaczył jej termin 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2101/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 550/11, CBOSA). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. sygn. akt I GSK 534/12, CBOSA). W ocenie orzekającego w niniejszej sprawie Sądu, organ II instancji nie zastosował się do wszystkich wytycznych zawartych w wyroku z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 87/22. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie wyjaśnił jak wyglądała procedura przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej przy wejściu do organu. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ powołał się na notatkę służbową z dnia 10 listopada 2022 r., w której została opisana procedura składania korespondencji do skrzynek podawczych oraz jej wyjmowania z tych skrzynek i rejestracji. W ocenie Sądu, nie można tego jednak uznać za wyjaśnienie powyższej kwestii, gdyż stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji ani stanowić jego uzupełnienia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest również wyjaśnień co do podjętych przez organ działań mających na celu odnalezienie wniosku skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek i ustalenie, czy został on złożony w przewidzianym do tego terminie. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że skarżący miał możliwość weryfikacji czy jego wniosek wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz na jakim etapie jest rozpatrywania – osobiście lub telefonicznie w dowolnej placówce ZUS, które od dnia 4 maja 2020 r. zostały otwarte dla klientów. Tym samym organ po raz kolejny przerzucił na skarżącego odpowiedzialność za brak jego wniosku. W aktach sprawy również brak jest dowodów na przeprowadzenie przez organ takich działań. Znajduje się w nich jedynie korespondencja mailowa pomiędzy pracownikami organu. Podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym czynności dokonuje konkretny pracownik działający w imieniu organu i czynności te powinien utrwalić albo w formie protokołu lub adnotacji, które to dokumenty, co jest oczywiste, stanowią dowody w sprawie, o ile zostały sporządzone zgodnie z przepisami Rozdziału 2 Działu II ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Kwestia ta była już omawiana w wyroku tut. Sądu z dnia 30 września 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 688/22. Stanowisko przedstawione w tym wyroku orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela i przyjmuje za własne. W ślad za ww. wyrokiem z dnia 30 września 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 688/22 wskazać zatem należy, że zgodnie z treścią art. 67 § 1 k.p.a organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. W myśl art. 67 § 2 k.p.a. w szczególności sporządza się protokół: 1) przyjęcia wniesionego ustnie podania; 2) przesłuchania strony, świadka i biegłego; 3) oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej; 4) rozprawy; 5) ustnego ogłoszenia decyzji i postanowienia. Protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby (art. 68 § 1 k.p.a.). Natomiast stosownie do art. 72 § 1 k.p.a. czynności organu administracji publicznej, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności. Z przepisów tych wynika obowiązek organu prowadzącego postępowanie dokumentowania każdej czynności postępowania, w drodze protokołu (w przypadku czynności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy) albo adnotacji (w przypadku czynności, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania). Obowiązek dokumentowania czynności postępowania administracyjnego ma bowiem charakter bezwzględny. Jeśli organ zaniechał udokumentowania czynności postępowania, to ponosi on negatywne skutki takiego stanu rzeczy. W razie zaniechania wykonania tego obowiązku należy uznać, że czynność nie została przez organ administracji podjęta, a sąd administracyjny nie jest uprawniony do domniemania podjęcia konkretnych czynności przez organ administracji (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 2624/20). Podsumowując powyższą kwestię Sąd wskazuje, że nie mógł stwierdzić, iż zalecenia zawarte w wyroku z dnia 9 marca 2022 r. zostały przez ZUS wykonane. Organ w żaden sposób nie udokumentował bowiem czynności podejmowanych w postępowaniu w zakresie poszukiwania wniosku skarżącego, które zostały opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd jeszcze raz wskazuje, że wszelkie ustalenia organu powinny znaleźć odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, stosownie do wymogu z art. 77 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie tak jednak nie jest. Przypomnieć należy zatem, że stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy. Wobec powyższego uzasadniona jest konstatacja, że organ naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Organ dopuścił się także naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, w sytuacji wątpliwej, jeżeli strona nie mogła uzyskać potwierdzenia złożenia wniosku, ZUS, nie będąc w stanie przedstawić jednoznacznych ustaleń na poparcie swojego stanowiska, powinien rozstrzygnąć niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony. W niniejszej sprawie ZUS, pomimo braku udokumentowania podjętych w toku postępowania działań zmierzających do odszukania wniosku skarżącego, nadal jednak stoi na stanowisku, że skarżący takiego wniosku nie złożył. Ponadto zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się do opisu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz przytoczenia treści postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie z dnia 22 listopada 2022 r. nr 570000/71/123745/2022-RDZ-ODW o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres marzec-maj 2020 r. Zaskarżona decyzja nie zawiera zatem uzasadnienia prawnego, gdyż organ nie wyjaśnił jej podstawy prawnej, nie dokonał żadnych własnych rozważań prawnych i nie przedstawił własnego stanowiska w niniejszej sprawie. Na marginesie wskazać również należy, że w wyroku z dnia 9 marca 2022 r. WSA w Krakowie zalecił także ewentualne zastosowanie przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19 i zawiadomienie skarżącego o uchybieniu terminu do dokonania przez niego czynności kształtującej jego prawo, wyznaczając termin do przywrócenia terminu do ich złożenia. Pismem z dnia 5 września 2022 r. organ zawiadomił skarżącego, że w terminie 30 dni od dnia otrzymania tego zawiadomienia może złożyć wniosek o przywrócenie terminu na złożenie dokumentów rozliczeniowych za okres od marca do maja 2020 r. Organ pouczył też skarżącego, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu powinien on podać i udokumentować szczegółowe przyczyny niezachowania terminu na złożenie dokumentacji ubezpieczeniowej związane ze stanem epidemii wywołanym COVID-19. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r. nr 570000/71/123745/2022-RDZ-ODW odmówił przywrócenia skarżącemu terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres marzec-maj 2020 r. Zgodnie z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Z kolei przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 stanowi, że w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast przepis art. 15zzzzzn2 ust. 3 stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W związku z tym należy zauważyć, że organ w zawiadomieniu z dnia 5 września 2022 r. błędnie pouczył skarżącego, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu powinien on podać i udokumentować przyczyny niezachowania terminu związane ze stanem epidemii wywołanym COVID-19. Tym samym organ dopuścił się zawężenia podstaw przywrócenia terminu przewidzianych art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 jedynie do przyczyn związanych ze stanem epidemii COVID-19. Omawiany akt prawny, mimo że wydany w związku z tą epidemią, zawężenia takiego jednak nie przewiduje. Przepis ten zawiera jedynie regulację szczególną w zakresie kategorii możliwych do przywrócenia terminów (poszerzając znacznie ten zakres względem Kodeksu postępowania administracyjnego), w zakresie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie oraz w zakresie spoczywającego na organach administracji obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu. Natomiast co do przyczyn uchybienia terminu należy stosować regulację zawartą w Kodeksie postępowania administracyjnego, przewidującą przywrócenie terminu w sytuacji, gdy zostanie uprawdopodobnione, że jego uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Organ dopuścił się zatem błędnego zastosowania przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wykonać zalecenia zawarte w wyroku z dnia 9 marca 2022 r. oraz uwzględnić stanowisko Sądu zawarte w niniejszym wyroku. Mając zatem na uwadze, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o jej uchyleniu – jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI