I SA/Lu 497/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2021-02-03
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnazwolnienie z egzekucjinieruchomośćważny interes zobowiązanegopostępowanie egzekucyjnesąd administracyjny WSAprawo administracyjnezadłużeniewierzyciel

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające zwolnienia nieruchomości spod egzekucji, uznając, że skarżący nie wykazał istnienia "ważnego interesu" uzasadniającego zwolnienie.

Skarżący M. B. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję odmawiającą zwolnienia nieruchomości spod egzekucji administracyjnej. Skarżący argumentował, że zwolnienie pozwoliłoby mu na sprzedaż nieruchomości i spłatę zadłużenia, unikając traumy związanej z eksmisją. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący nie wykazał istnienia "ważnego interesu" w rozumieniu przepisów, a zwolnienie mogłoby doprowadzić do bezskuteczności egzekucji, zwłaszcza że nie wskazano innych składników majątkowych na zaspokojenie wierzyciela.

Sprawa dotyczyła skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą zwolnienia nieruchomości spod egzekucji administracyjnej. Skarżący wnioskował o zwolnienie nieruchomości, argumentując, że pozwoliłoby mu to na jej sprzedaż po korzystniejszej cenie niż w trybie licytacji, uregulowanie zadłużenia i odzyskanie płynności finansowej, a także uniknięcie przymusowej eksmisji rodziny. Organy administracji uznały, że skarżący nie wykazał istnienia "ważnego interesu" w rozumieniu art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podkreślając, że egzekucja jest konsekwencją działalności gospodarczej skarżącego i że nie wskazał on innych składników majątkowych na zaspokojenie wierzycieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wyjaśnił, że instytucja zwolnienia z egzekucji ma charakter uznaniowy i wymaga łącznego zaistnienia wniosku zobowiązanego oraz przemawiającego za zwolnieniem jego "ważnego interesu". Sąd podkreślił, że pojęcie to należy rozumieć obiektywnie, a nie subiektywnie, i że zwolnienie nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji. Sąd uznał, że skarżący nie przedstawił wiarygodnych dowodów na istnienie potencjalnego nabywcy ani nie wykazał, że zwolnienie nieruchomości nie uniemożliwi zaspokojenia wierzycieli, zwłaszcza w kontekście wzrostu zadłużenia i bezskuteczności egzekucji z innych składników majątkowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli zobowiązany nie wykazał istnienia "ważnego interesu" w rozumieniu obiektywnych kryteriów, a zwolnienie mogłoby doprowadzić do bezskuteczności egzekucji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazał istnienia "ważnego interesu" w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a., ponieważ nie przedstawił dowodów na możliwość sprzedaży nieruchomości po korzystniejszej cenie ani nie wskazał innych składników majątkowych na zaspokojenie wierzycieli. Zwolnienie mogłoby doprowadzić do bezskuteczności egzekucji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.e.a. art. 13 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe. Zwolnienie wymaga łącznego zaistnienia wniosku zobowiązanego i przemawiającego za zwolnieniem jego ważnego interesu. Instytucja ma charakter uznaniowy i nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 6 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Obowiązek wierzyciela podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji/postanowienia.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Tryb uproszczony rozpoznawania spraw dotyczących postanowień.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o oddaleniu skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie wykazał istnienia "ważnego interesu" uzasadniającego zwolnienie nieruchomości z egzekucji. Zwolnienie nieruchomości mogłoby doprowadzić do bezskuteczności egzekucji. Skarżący nie wskazał innych składników majątkowych, z których można by zaspokoić wierzyciela. Argumentacja skarżącego dotycząca potencjalnej sprzedaży nieruchomości była niekonsekwentna i niepotwierdzona dowodami złożonymi w toku postępowania administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Zwolnienie nieruchomości pozwoliłoby skarżącemu na jej sprzedaż po korzystniejszej cenie i spłatę zadłużenia. Przymusowa eksmisja rodziny skarżącego byłaby traumatyczna i stanowiłaby naruszenie jego ważnego interesu. Istniała umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości, która nie doszła do skutku z powodu odmowy wydania promesy zwolnienia z zabezpieczenia.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie "ważnego interesu" jest nieostre i podlega ocenie w świetle okoliczności konkretnej sprawy, przy czym o jego istnieniu nie decyduje subiektywne przekonanie zobowiązanego. Oceny należy dokonać w oparciu o kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Instytucja zwolnienia spod egzekucji oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego. Uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może bowiem prowadzić do bezskuteczności egzekucji. Zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego służy bowiem wyłącznie zmniejszeniu dla zobowiązanego uciążliwości prowadzonej egzekucji, a ochrona jego interesu zobowiązanego nie może doprowadzić do sytuacji, w której niemożliwe będzie przeprowadzenie skutecznej egzekucji administracyjnej.

Skład orzekający

Andrzej Niezgoda

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Fita

członek

Monika Kazubińska-Kręcisz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"ważnego interesu zobowiązanego\" w kontekście zwolnienia z egzekucji administracyjnej nieruchomości, zasady prowadzenia egzekucji i ochrony wierzyciela."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i uznaniowego charakteru decyzji o zwolnieniu z egzekucji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konflikt między potrzebą zaspokojenia wierzyciela a próbą ochrony majątku przez zobowiązanego, co jest częstym problemem w postępowaniach egzekucyjnych.

Czy "ważny interes" zobowiązanego zawsze chroni jego dom przed egzekucją?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Lu 497/20 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-02-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Fita
Monika Kazubińska-Kręcisz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 4287/21 - Wyrok NSA z 2024-02-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 13 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 8, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia M. B., dalej: "zobowiązany", "skarżący", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia [...] r. odmawiające zwolnienia z egzekucji administracyjnej nieruchomości (w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano błędnie rok – wskazując, że postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostało w 2017 r.).
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego na podstawie własnych tytułów wykonawczych oraz tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta [...]. Na dzień 20 sierpnia 2020 r. łączna kwota dochodzonych należności wynosiła [...] zł. W celu wyegzekwowania należności objętych własnymi tytułami wykonawczymi o numerach: [...] oraz [...], organ egzekucyjny w dniu 15 lutego 2019 r. dokonał zajęcia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Następnie postanowieniem z dnia 13 lutego 2020 r. zlecił dokonanie oszacowania wartości tej nieruchomości rzeczoznawcy majątkowemu. Z operatu szacunkowego sporządzonego 20 maja 2020 r. wynika, że jej wartość wynosi [...] zł.
Egzekucja prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] została zakończona 17 kwietnia 2020 r. w związku z zapłatą należności przez zobowiązanego. Z kolei postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2020 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w związku z postanowieniem WSA w Lublinie z 12 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 139/19, o wstrzymaniu wykonania decyzji nr [...] (będącej podstawą wystawienia wskazanego tytułu wykonawczego). Wcześniej WSA w Lublinie nieprawomocnym wyrokiem z dnia 28 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 139/19, oddalił skargę na tę decyzję.
Organ egzekucyjny wskazał, że zobowiązany wnioskiem z 28 maja 2020 r. wystąpił do organu egzekucyjnego o zwolnienie z egzekucji nieruchomości - zabudowanej budynkiem mieszkalnym działki gruntu położonej w [...] przy ul. [...], wraz z wykreśleniem obciążeń hipotecznych. W uzasadnieniu kwestionował zobowiązany wartość nieruchomości określoną przez biegłego w ramach postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że jest wyższa niż średnie wartości rynkowe nieruchomości z danego terenu. Kolejno argumentował, że nieruchomość obciążona jest hipoteką na rzecz banku, który korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia, obecnie na kwotę [...]zł i zaznaczył, iż różnica między wartością wyceny i kredytem bankowym wynosi [...] zł. Zobowiązany zaproponował uregulowanie tej różnicy na konto organu egzekucyjnego. Podniósł, że pozytywna ocena wniosku pozwoliłaby mu na podjęcie dalszych kroków związanych ze spłatą zadłużenia, a w konsekwencji odzyskaniu płynności finansowej. Podkreślił, że w ten sposób nieruchomość nie zostanie zbyta poniżej jej szacunkowej wartości, co w przypadku sprzedaży egzekucyjnej jest prawdopodobne.
Organ egzekucyjny, wskazanym wyżej postanowieniem z dnia [...] r., odmówił zwolnienia nieruchomości spod egzekucji.
W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany wniósł o ponowną, rzetelną i osadzoną w realiach sprawy, ocenę wniosku. Zarzucił, że ocena dokonana przez organ egzekucyjny w świetle art. 13 ustawy egzekucyjnej była niepełna i lakoniczna, oparta w zasadzie na przypuszczeniu możliwości uzyskania w egzekucji kwoty wyższej niż kwota wyceny. Zarzucił także, iż dochodzona należność nie zostanie pokryta w całości oraz, że postępowanie egzekucyjne w części spraw pozostaje zawieszone.
Organ nadzorczy na wstępie przywołał treść art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.
Organ podkreślił, że zwolnienie spod egzekucji może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, zobowiązany musi złożyć odpowiedni wniosek i, po drugie, za zwolnieniem musi przemawiać jego ważny interes. Wyjaśnił, że pojęcie "ważnego interesu" jest nieostre i podlega ocenie w świetle okoliczności konkretnej sprawy, przy czym o jego istnieniu nie decyduje subiektywne przekonanie zobowiązanego. Oceny należy dokonać w oparciu o kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Organ nadzorczy wskazał także, że instytucja zwolnienia spod egzekucji oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego, co organ bierze pod uwagę dopiero po stwierdzeniu istnienia przesłanek warunkujących zwolnienie z egzekucji.
Zdaniem organu nadzorczego zobowiązany nie wykazał żadnych nadzwyczajnych okoliczności wskazujących na jego "ważny interes". Organ zgodził się ze zobowiązanym, że jego sytuacja rodzinna i materialna, a w szczególności upublicznienie informacji o sprzedaży nieruchomości, ewentualność przymusowej eksmisji, mogą być traumatyczne i bardzo trudne dla niego i jego rodziny. Jednak nie są to okoliczności szczególne, wyjątkowe i nie uzasadniają wystąpienia po stronie zobowiązanego przesłanki ważnego interesu. Organ podkreślił także, że w dużej mierze do tej trudnej sytuacji finansowej przyczyniła się prowadzona przez zobowiązanego działalność gospodarcza, z którą wiązało się ryzyko (oznaczające prawdopodobieństwo nieuzyskania przewidywanych wyników ekonomiczno-finansowych). Prowadzone postępowanie egzekucyjne jest zaś konsekwencją niewykonywania przez zobowiązanego obowiązków zapłaty należnych publicznoprawnych. W takiej sytuacji, ustawowym obowiązkiem wierzyciela – w świetle art. 6 § 1 u.p.e.a. – jest podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Zajęcie nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym faktycznie jest najbardziej dolegliwym ze środków egzekucyjnych - jednakże biorąc pod uwagę wysokość egzekwowanych zaległości, wierzycieli publicznoprawnych oraz dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego - zastosowanie i zrealizowanie egzekucji z nieruchomości z punktu widzenia celu egzekucji było niezbędne.
Organ nadzorczy miał na uwadze także ogólną kwotę zaległości zobowiązanego (wynoszącą ponad [...] zł) oraz fakt, że część z nich uregulował. Nie wskazał jednak zobowiązany innych składników majątkowych, z których możliwe byłoby uzyskanie należności. Organ podkreślił także, że od chwili zajęcia nieruchomości, zaległości zobowiązanego wzrosły o kwotę [...]zł, a aktualnie prowadzona egzekucja do innych składników majątkowych okazała się niewystarczająca. W okresie od 7 lutego 2019 r. do 21 stycznia 2020 r. na spłatę należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] wyegzekwowano łącznie [...] zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a nadto błędnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego. Zarzucił także naruszenie art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące uznaniem, iż nie wykazał on przesłanki ważnego interesu.
W uzasadnieniu skargi argumentował, że podstawą wniosku o zwolnienie spod egzekucji nieruchomości była możliwość jej sprzedaży i chęć wpłaty różnicy pomiędzy kwotą oszacowania, a kwotą hipoteki ustanowionej na rzecz banku, a więc kwoty jaką organ egzekucyjny faktycznie uzyskałby po sprzedaży nieruchomości po cenie oszacowania. Nie zgodził się z argumentacją organu, która jego zdaniem sprowadzała się do przyjęcia, że sprzedaż nieruchomości odbywa się w trybie licytacji, zatem cena sprzedaży może przewyższać wycenę wskazaną w oszacowaniu. W ocenie skarżącego argumentu za odmową uwzględnienia wniosku nie powinien stanowić fakt zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz jego częściowe umorzenie na skutek spłaty należności przez zobowiązanego.
Skarżący podkreślił, iż składając wniosek o zwolnienie spod egzekucji wskazał, że zakupem tej nieruchomości są zainteresowani potencjalni kupcy, jednak warunkiem tej transakcji ma być wykreślenie wpisów obciążających nieruchomość. Podkreślił także, że w dniu 8 października 2019 r. podpisał umowę przedwstępną sprzedaży, w której wyraził zgodę na to aby jego wierzyciele cenę za zakup nieruchomości wpłacili na konto wierzycieli (organu), jednak umowa ta nie doszła do skutku z uwagi na odmowę wydania promesy zwolnienia z zabezpieczenia nieruchomości. Dlatego nie podzielił stanowiska organów, że nie przedstawił żadnych oświadczeń potencjalnych kupców, w których uzgadniał warunki wpłaty należności bezpośrednio na konto urzędu.
Zdaniem skarżącego wykazał on istnienie przesłanki ważnego interesu, polegającej na zachowaniu prawa do zamieszkiwania nieruchomości oraz uregulowaniu znaczącej części swoich zaległości proporcjonalnie wobec wierzycieli (co wpłynie na zwiększenie jego płynności finansowej) i organu. Natomiast sprzedaż egzekucyjna jego całego majątku może dorowadzić do jego upadłości.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wskazał ponadto, że zarówno we wniosku o zwolnienie z egzekucji, jak i w zażaleniu skarżący nie wskazywał potencjalnych nabywców nieruchomości. Dopiero w skardze powołał się na nieaktualną umowę przedwstępną, jednak nie przedstawił aktualnych uzgodnień z potencjalnymi nabywcami nieruchomości. Organ podkreślił także niekonsekwentne stanowisko skarżącego, który z jednej strony wskazuje na trudną sytuację rodzinną związaną ze sprzedażą nieruchomości w drodze egzekucji, a z drugiej strony mówi o możliwości jej dobrowolnej sprzedaży. Głównym celem skarżącego uzasadniającym wniosek jest dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, jednak pozytywne rozpatrzenie wniosku, zdaniem organu nadzorczego, nie gwarantuje obiektywnie osiągnięcia wskazanego celu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozważył, co następuje:
Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Po dokonaniu oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postępowania, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest niezasadna.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy przez organ zwolnienia z egzekucji zabudowanej budynkiem mieszkalnym działki gruntu zajętej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, położonej w [...] przy ul. [...], w związku z wnioskiem strony o zwolnienie wierzytelności z egzekucji. Zwolnienie z egzekucji nieruchomości miałoby – według skarżącego - pozwolić na podjęcie dalszych kroków związanych ze spłatą zadłużenia oraz – w konsekwencji - odzyskanie płynności finansowej.
Odnosząc się do legalności kontrolowanego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że jego podstawę prawną stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Powyższe oznacza, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia dwóch przesłanek: (1) zobowiązany musi złożyć wniosek i (2) za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego.
Podnieść należy, że regulacja zawarta w art. 13 § 1 u.p.e.a. stanowi dodatkowy środek ochrony zobowiązanego na wypadek, gdyby zaistniały nadzwyczajne okoliczności, a przewidziane w u.p.e.a. gwarancje wynikające z przepisów przewidujących wyłączenia i ograniczenia egzekucji z poszczególnych składników majątkowych zobowiązanego, okazały się niewystarczające w danej sytuacji. Przepis art. 13 § 1 u.p.e.a. ma jednak na celu ochronę interesów nie tylko zobowiązanego, ale również wierzyciela. Zaznaczyć bowiem trzeba, że zobowiązany, ubiegający się o zwolnienie składnika majątkowego z egzekucji musi nie tylko wykazać argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, lecz także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Po 832/18 oraz wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 154/15).
Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego należy zaś rozumieć nie jako subiektywne przekonanie zobowiązanego o potrzebie zwolnienia rzeczy z egzekucji, ale jako obiektywne uwarunkowania, rozpatrywane w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (wyrok NSA z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt II FSK 489/10). Sąd podziela także prezentowany w piśmiennictwie pogląd, iż skoro ustawodawca nie zabezpiecza interesów wierzyciela, uzależniając od niego możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku zobowiązanego o zwolnienie z egzekucji, to okolicznościom związanym z ważnym interesem zobowiązanego można przeciwstawiać okoliczności związane z interesem wierzyciela. W szczególności w kontekście ważnego interesu zobowiązanego powinna być rozpatrywana niemożność zaspokojenia wierzyciela (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer Polska 2012, teza 6. Kom. do art. 13). Uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może bowiem prowadzić do bezskuteczności egzekucji (wyrok NSA z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1791/12).
Zaznaczyć również należy, iż uregulowana w przepisie art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja zwolnienia z egzekucji działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie taki właśnie charakter postanowień w sprawie zwolnienia z egzekucji zauważyć trzeba, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. To zaś oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ zaistnienia przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do zwolnienia zabezpieczenia, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, poddaną kontroli sądowoadministracyjnej, aczkolwiek w ograniczonym zakresie (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 3609/15 oraz z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2208/18).
Podzielając te poglądy wskazać należy, że w omawianym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a. - przede wszystkim: art. 7 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 8 (prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej), art. 11 k.p.a. (wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy), art. 77 § 1 (obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego), art. 80 (obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) i art. 107 § 3 (wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa).
Mając powyższe na uwadze Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, doszedł do przekonania, że organy słusznie stwierdziły, iż skarżący nie wykazał aby "jego ważny interes" przemawiał za zwolnieniem z egzekucji przedmiotowej nieruchomości. Jak słusznie zwraca uwagę zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzorczy, skarżący nie wskazał także innych składników swojego majątku, z którego organ mógłby przeprowadzić egzekucję. Jak zaś podkreślono już wyżej, aby określony składnik majątku został zwolniony z egzekucji zobowiązany powinien przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Instytucja zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego służy bowiem wyłącznie zmniejszeniu dla zobowiązanego uciążliwości prowadzonej egzekucji, a ochrona jego interesu zobowiązanego nie może doprowadzić do sytuacji, w której niemożliwe będzie przeprowadzenie skutecznej egzekucji administracyjnej.
W kontrolowanej sprawie skarżący wniosek o zwolnienie z egzekucji nieruchomości uzasadnił faktem, że nieruchomość tę zamieszkuje jego rodzina, a postępowanie organu egzekucyjnego może doprowadzić do jej wyprowadzki, przymusowej eksmisji, co mogłoby być traumatyczne dla członków rodziny. Nawet samo upublicznienie informacji o sprzedaży nieruchomości może być trudne. W tym kontekście nie sposób zarzucić błąd organowi, który nie neguje, że w subiektywnym przekonaniu skarżący ma ważny interes w zwolnieniu zajętej nieruchomości spod egzekucji, jednakże wskazuje, że o istnieniu "ważnego interesu" decydują kryteria zobiektywizowane, i zaznacza, iż w przypadku skarżącego nie zaistniały okoliczności nadzwyczajne i wyjątkowe. W rozpatrywanej sprawie egzekucja jest wynikiem nieregulowania należnych Skarbowi Państwa zobowiązań podatkowych związanych z działalnością gospodarczą skarżącego. Nie jest wynikiem zdarzeń niezależnych od woli zobowiązanego, ale związana jest z ryzykiem ponoszonym przy prowadzeniu takiej działalności.
Należy także zauważyć, że nie jest w pełni spójna i nie przekonuje argumentacja wniosku skarżącego co do jego intencji i planów wobec nieruchomości objętej egzekucją. Argumentacja o traumie rodziny związanej z licytacją nieruchomości (w domyśle: skarżący uczyni wszystko aby nie pozbywać się nieruchomości rodzinnej) zmierza jednak w innym kierunku niż argumentacja o możliwości dokonania korzystniejszej sprzedaży nieruchomości przez samego zobowiązanego (niż mogłoby to nastąpić w ramach egzekucji) i wpłaceniu wskazanej we wniosku kwoty ze sprzedaży na poczet egzekwowanych należności. Odnosząc się to tej kwestii zaznaczyć, zdaniem Sądu, trzeba, że realnej możliwości takiej sprzedaży nie potwierdza ani treść wniosku zobowiązanego, ani żadna dodatkowa argumentacja, która uwiarygadniałaby faktyczne istnienie – jak wskazuje skarżący - potencjalnego nabywcy zainteresowanego zakupem nieruchomości i oferującego wskazaną kwotę. Po raz pierwszy o istnieniu nabywców zainteresowanych zakupem zajętej nieruchomości skarżący informuje w treści skargi do Sądu Administracyjnego, twierdząc nawet, że w dniu 8 października 2019 r. podpisał umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości, w której wyraził zgodę, aby cena wpłacona została na konto wierzycieli. Warunkiem zakupu – według skarżącego - jest jednak wykreślenie wpisów obciążających hipotekę nieruchomości. Zauważyć trzeba, że ani we wniosku o zwolnienie z egzekucji, ani w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego skarżący w ogóle o zainteresowanych nabywcach nie wspominał. Proponował jedynie wpłatę różnicy między wartością oszacowania a kwotą obciążenia hipotecznego na rzecz banku. Jeżeli zatem skarżący, jak twierdzi podpisał taką umowę w dniu 8 października 2019 r., to nic nie stało na przeszkodzie, aby poinformował o tym organ egzekucyjny, który postanowienie odmawiające zwolnienia nieruchomości z egzekucji wydał w dniu [...] r. albo organ nadzorczy, który podjął zaskarżone postanowienie w dniu [...] r. Jeżeli skarżący o tym nie informował ani organu egzekucyjnego, ani organu nadzorczego, i nie przedstawił odpowiednich dokumentów, to z oczywistych względów, nie mogło to być przedmiotem analizy przez organy przy podejmowaniu rozstrzygnięć i nie może być także podstawą stwierdzenia przez Sąd Administracyjny błędu organów polegającego na nierozważeniu i nie odniesieniu się do tej okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu egzekucyjnego. Podnoszenie tej okoliczności dopiero w skardze, z zaznaczeniem, że "umowa ta nie doszła do skutku, z uwagi na odmowę wydania promesy zwolnienia z zabezpieczenia nieruchomości" (nie analizując problemu możliwości uwzględnienia tak sformułowanego wniosku o zwolnienie z egzekucji) jest pozbawione logiki, zarówno z punktu widzenia wykazania ważnego interesu zobowiązanego i uzyskania zwolnienia z egzekucji, skoro – jak była o tym wyżej mowa – organy tej okoliczności w ogóle nie mogły poznać, gdyż skarżący jej nie ujawnił. W chwili wnoszenia skargi okoliczność ta już zaś nie zachodziła, bowiem – jak skarżący wskazał – "umowa nie doszła do skutku". Ten wątek argumentacji skargi, biorąc pod uwagę, że skarżący zwracał się o wykreślenie z księgi wieczystej hipoteki zabezpieczającej należności podatkowe, stawia pod znakiem zapytania rzeczywiste intencje skarżącego.
Stwierdzić także przede wszystkim trzeba, co też trafnie zauważają organy, że ustalony w toku postępowania stan faktyczny sprawy potwierdza, iż zwolnienie nieruchomości spod egzekucji doprowadziłoby do sytuacji, w której egzekucja okazałaby się nieefektywna. Jak wskazał bowiem organ nadzorczy w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał, w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia wysokość egzekwowanych zaległości zamyka się kwotą [...]zł. Od chwili zajęcia nieruchomości zaległości skarżącego wzrosły o [...] zł, przy czym egzekucja prowadzona do innych składników majątkowych okazała się bezskuteczna. Skarżący zaś wnioskując - jak wyżej zaznaczono - o wykreślenie z księgi wieczystej hipoteki zabezpieczającej należności podatkowe, nie wskazuje żadnych innych składników majątkowych pozwalających na zaspokojenie egzekwowanych należności.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organy w okolicznościach sprawy dokonały prawidłowej wykładni pojęcia nieostrego "ważnego interesu zobowiązanego" zawartego w art. 13 § 1 u.p.e.a. w podanym wyżej rozumieniu, uznając, że mimo dolegliwości dla skarżącego wynikających z zajęcia nieruchomości, przesłanka ta nie została spełniona. W takiej sytuacji, zgodnie z treścią art. 13 § 1 u.p.e.a. organy działały w warunkach związania, tzn. mogły podjąć wyłącznie rozstrzygnięcie odmawiające zwolnienia z egzekucji.
Stanowisko zarówno organu egzekucyjnego, jak i organu nadzorczego zostało właściwie i szczegółowo uzasadnione, z odwołaniem się do stanu faktycznego wynikającego z materiału dowodowego, jak i powołaniem stanu prawnego. Co prawda rozstrzygnięcie organów, jak wynika ze skargi, jest niesatysfakcjonujące dla skarżącego, ale nie powoduje to w żaden sposób uznania, że postępowanie organów przeprowadzone zostało w sposób wadliwy oraz z naruszeniem przepisów prawa.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI