I SA/LU 495/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2025-01-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneczynność egzekucyjnaskarga WSAZUSskładkiprzedawnieniedoręczeniewierzytelność

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności, uznając, że skarga na czynność egzekucyjną nie służy do badania zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego ani kwestii przedawnienia.

Skarżący J. C. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej. Skarżący zarzucał m.in. brak doręczenia tytułów wykonawczych i przedawnienie należności. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie ocenie legalności konkretnej czynności egzekucyjnej i nie jest środkiem do badania zasadności wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego ani kwestii przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące braku doręczenia tytułów wykonawczych, przedawnienia należności oraz naruszenia przepisów proceduralnych. Sąd administracyjny oddalił skargę, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym skarga na czynność egzekucyjną ma charakter ograniczony i służy wyłącznie ocenie zgodności z prawem konkretnej czynności egzekucyjnej. Sąd podkreślił, że nie jest to środek do badania zasadności wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ani do rozpatrywania zarzutów materialnoprawnych, takich jak przedawnienie. Sąd stwierdził, że czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami, a zarzuty dotyczące doręczeń tytułów wykonawczych zostały uznane za nieuzasadnione w świetle przepisów o doręczeniach zastępczych. W konsekwencji, zaskarżone postanowienie uznano za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie ocenie zgodności z prawem konkretnej czynności egzekucyjnej i nie jest środkiem do badania zasadności wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego ani do rozpatrywania zarzutów materialnoprawnych, takich jak przedawnienie.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny podkreślił, że skarga na czynność egzekucyjną jest środkiem o ograniczonym zakresie, służącym jedynie kontroli legalności faktycznych działań organu egzekucyjnego. Zarzuty dotyczące wadliwości tytułów wykonawczych, przedawnienia czy braku podstaw do wszczęcia egzekucji powinny być podnoszone w ramach innych, właściwych środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

t. j.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.u.s. art. 24 § ust. 5b

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.p.e.a. art. 15 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 32

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 72

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 85

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 13 § ust. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dz.U. 2025 poz 132

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § pkt 12 lit. a) tiret 5

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga na czynność egzekucyjną nie służy do badania zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego ani kwestii przedawnienia. Czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Doręczenia zastępcze tytułów wykonawczych są skuteczne i wywołują skutki prawne.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące braku doręczenia tytułów wykonawczych. Zarzuty dotyczące przedawnienia należności. Zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 32 u.p.e.a. Zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Zarzuty naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 24 ust. 4 oraz ust. 5b u.s.u.s.

Godne uwagi sformułowania

skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Doręczenia zastępcze w trybie art. 44 k.p.a. [...] wywołują skutek prawnoprocesowy przewidziany w ustawie (są doręczeniami zrównanymi w skuteczności z doręczeniem osobistym).

Skład orzekający

Monika Kazubińska-Kręcisz

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Niezgoda

sędzia

Jakub Polanowski

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ograniczenia zakresu skargi na czynność egzekucyjną w postępowaniu administracyjnym, w szczególności wyłączenie możliwości badania w tym trybie zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, kwestii przedawnienia oraz prawidłowości doręczeń tytułów wykonawczych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i może wymagać uwzględnienia odmienności w innych gałęziach prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu egzekucyjnym, które często budzi wątpliwości i jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.

Czy skarga na czynność egzekucyjną pozwoli Ci podważyć samo postępowanie? Sąd wyjaśnia granice tego środka.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 495/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-01-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Jakub Polanowski
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 1a pkt 2, art. 54 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 maja 2024 r. nr 0601-IEE.7192.85.2024.8 w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 28 maja 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Biłgoraju z dnia 12 marca 2024 r. nr 4/2024 oddalające skargę J. C. (strony, zobowiązanego, skarżącego) na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w D. spółce z o.o., dokonaną zawiadomieniami z dnia 23 października 2023 r. o numerach: [...]
Jak wynika z treści postanowienia i akt sprawy, wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju Inspektorat w Zamościu:
- z dnia 27 lipca 2015 r. nr: [...], którymi objęto nieuiszczone składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za marzec, kwiecień i maj 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia;
- z dnia 29 września 2015 r. nr, [...], którymi objęto nieuiszczone składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec i lipiec 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia.
Należności wynikają ze złożonych przez stronę deklaracji. W celu wyegzekwowania należności objętych wskazanymi tytułami z dnia 27 lipca 2015 r., organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych uznano za doręczone stronie w trybie art. 44 k.p.a. z dniem 12 sierpnia 2015 r. W odpowiedzi bank powiadomił organ egzekucyjny, że nie prowadzi rachunków bankowych dla strony. Natomiast w celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi z dnia 29 września 2015 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono stronie w dniu 2 października 2015 r. W odpowiedzi na te zajęcia bank zawiadomił organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, a następnie o braku środków pieniężnych na realizację zajęcia.
Następnie w toku postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniami z 23 października 2023 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w D. spółce z o.o. w [...] Odpisy przedmiotowych zawiadomień doręczono stronie w dniu 26 października 2023 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności - 25 października 2023 r.
Zobowiązany wniósł skargę na powyższą czynność zajęcia, zarzucając naruszenie art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) przez wszczęcie postępowania egzekucyjnego, podczas gdy dłużnikowi nigdy nie zostały doręczone tytuły wykonawcze stanowiące podstawę do jego wszczęcia, naruszenie art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.) przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy roszczenia uległy przedawnieniu oraz przez egzekwowanie odsetek od należności głównych, podczas gdy zarówno należność główna, jak i odsetki uległy przedawnieniu.
Wydane w sprawie postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Biłgoraju z dnia 17 listopada 2023 r. zostało uchylone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie postanowieniem z 12 lutego 2023 r., a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W dalszym toku postępowania organ pierwszej instancji wezwał zobowiązanego do sprecyzowania żądania. W odpowiedzi strona wskazała, że jej wystąpienie stanowi skargę na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej.
Ponowne rozpatrując sprawę, Dyrektor Oddziału ZUS w Biłgoraju oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie art. 32 u.p.e.a. i art. 24 ust. 5 u.p.e.a.
W zaskarżonym postanowieniu organ przytoczył treść art., 54 § 1, § 4, § 5, § 6 u.p.e.a. i wskazał, że w postępowaniu ocenie podlega czynność egzekucyjna dokonana przez organ egzekucyjny lub egzekutora, badana pod kątem zgodności z przepisami regulującymi procedurę jej zastosowania. W postępowaniu w trybie art. 54 u.p.e.a. nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się jego prowadzenia. Konsekwencją ewentualnego uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną nie jest umorzenie postępowania egzekucyjnego, a ewentualnie uchylenie kwestionowanej czynności lub usunięcie stwierdzonej wady tejże czynności.
W sprawie zastosowane zostały środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Wszystkie wymogi formalnoprawne wymagane przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych, polegających na zajęciu innych wierzytelności pieniężnych zostały przez Dyrektora Oddziału ZUS w Biłgoraju zachowane. Podstawę zajęć stanowią wystawione przez wierzyciela tytuły wykonawcze z dnia 27 lipca 2015 r. oraz z dnia 29 września 2015 r. Ich odpisy oraz odpisy zawiadomień o zajęciu zostały prawidłowo doręczone stronie. Nie stwierdzono w tych okolicznościach podstawy do uznania zasadności skargi.
W skardze na powyższe postanowienie J. C. zarzucił naruszenie:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co stanowiło istotne naruszenie pierwszeństwa słusznego interesu strony; powyższe jest związane ze wskazaniem przez organ, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym ocenie podlegała czynność egzekucyjna dokonana przez organ egzekucyjny lub egzekutora, badana pod kątem zgodności z przepisami regulującymi procedurę jej zastosowania, podczas gdy organ powinien również zbadać zgodność podejmowanych czynności z przepisami prawa materialnego;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 32 u.p.e.a. przez uznanie stanowiska organu pierwszej instancji, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego zostało przeprowadzone w sposób właściwy, podczas gdy skarżącemu nigdy nie zostały doręczone tytuły wykonawcze stanowiące podstawę do jego wszczęcia;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. przez podtrzymanie stanowiska organu pierwszej instancji, który nie zastosował przepisu prawa materialnego w sytuacji, gdy roszczenia wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu;
- art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 24 ust. 4 oraz ust. 5b u.s.u.s. przez uznanie, że przez dokonanie czynności doręczenia zastępczego upomnień z dnia 31 sierpnia 2015 r. bieg terminu przedawnienia jest zawieszony od dnia odebrania upomnienia (16 września 2015 r.) do nadal, podczas gdy wystosowanie upomnienia nie stanowi czynności wszczynającej egzekucji w administracji, a jedynie zawiera wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, względnie o jego zmianę przez uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że od czasu zawiadomień o zajęciu w roku 2015 organ przez osiem lat nie podejmował żadnych czynności celem wyegzekwowania żądanej wierzytelności. Organ abstrahował od interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Nie rozważył prawidłowości doręczeń, choć strona zwracała na nią uwagę. Nie ocenił też ewentualnego przedawnienia egzekwowanych należności.
Skarżący podkreślił, że w rzeczywistości nigdy nie otrzymał bezpośrednio żadnego z tytułów wykonawczych, na podstawie których dokonano zajęć i nie mógł zapoznać się z ich treścią. Dokonanie zajęć wierzytelności pieniężnej należy zatem uznać co najmniej za przedwczesne.
Skarżący zaznaczył, że w myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s. roszczenia wynikające z tytułów wykonawczych – należność główna i odsetki od niej – uległy przedawnieniu. Wystosowanie upomnienia nie stanowi czynności wszczynającej egzekucję w administracji, a jedynie zawiera wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Wystosowanie upomnienia można traktować jako próbę polubownego załatwienia sprawy zaległych należności, a nie egzekwowania ich. Tym bardziej skoro w przepisach jest wprost wskazane, że pisemne upomnienie zawiera wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, to nie inicjuje ono postępowania egzekucyjnego. Dlatego też czynności wystosowania upomnień nie można traktować jako podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności. Nie wpływa ona więc na bieg terminu przedawnienia.
Skarżący zauważył nadto, że pomimo uchylenia przez organ odwoławczy wcześniejszego postanowienia organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, Dyrektor Oddziału ZUS w Biłgoraju i tak wydał postanowienie o takim samym rozstrzygnięciu co poprzednio. Świadczy to o niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz nieuwzględnieniu słusznego interesu strony, a także o niezastosowaniu się do stanowiska i wytycznych zawartych w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 12 lutego 2024 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w treści postanowienia.
Zarządzeniem z dnia 16 sierpnia 2024 r. sprawa skierowana została do rozpatrzenia w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest legalność dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności skarżącego u dłużnika zajętej wierzytelności, a w konsekwencji zasadność oddalenia jego skargi na tę czynność.
Podstawę prawną postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.), w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. (ustawa zmieniająca - Dz.U. z 2019, poz. 2070). Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ zasadnie wskazał, że wprawdzie w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji przywołano przepisy w brzmieniu aktualnym w dacie orzekania (czyli nieprawidłowe), jednak pozostawało to bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu właściwym dla sprawy, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
Przywołany przepis ustawy egzekucyjnej stanowi o wyłącznym zakresie skargi. Skarga jest więc sformalizowanym środkiem ochrony prawnej, dla którego ustawodawca przewidział określone ramy prawne, które w żadnym razie nie mogą ulegać rozszerzeniu, jak sugeruje to skarga, w oparciu o słuszny interes strony. Interes taki zabezpieczają bowiem w postępowaniu inne dostępne środki, wobec których skarga nie jest środkiem konkurencyjnym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (aktualnego zarówno dla stanu prawnego sprzed, jak i po nowelizacji u.p.e.a.) wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu powszechnego. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne.
Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, co zasadnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).
Dlatego też organ zasadnie wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący w niniejszej sprawie nie może skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Dotyczy to w szczególności zarzutów związanych z przedawnieniem.
Przechodząc do oceny zasadności skargi wskazać trzeba, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (o czym mowa w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego lub też zastosowaniu określonego wprawdzie w ustawie środka, ale zastrzeżonego do egzekucji innego rodzaju obowiązków, albo zastosowaniu go w sposób naruszający ustawę.
Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W art. 1a pkt 12 lit a) u.p.e.a ustawodawca wskazał środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie egzekucyjnej, tj. w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a. - egzekucję z innych wierzytelności.
Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72 - 85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Jednocześnie organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego (art. 89 § 3 pkt 3 u.p.e.a.) zawiadamiając go, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem (art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a.). Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (art. 89 § 2 u.p.e.a.).
Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny, na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych, w dniu 23 października 2023 r. przesłał do D. spółki z o.o. w [...] jako do dłużnika zajętej wierzytelności, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności na rzecz skarżącego (zobowiązanego). Zawiadomienia zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 25 października 2023 r. Nie ulega wątpliwości, że zawiadomienia zawierają wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 pkt 1-9 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 67 § 2, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego – również wskazanie jego rodzaju; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych: a) opłaty manipulacyjnej, b) opłaty za czynności egzekucyjne, c) wydatków egzekucyjnych, d) opłaty egzekucyjnej; e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny doręczył też zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu (w dniu 26 października 2023 r.), co pozostaje poza sporem w sprawie. Skarżący wskazał jednak, że do czynności egzekucyjnej nie mogło dojść, bowiem nie było podstawy do wszczęcia i prowadzenia wobec niego postępowania egzekucyjnego, z powodu niedoręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że z akt sprawy wprost wynika, że skarżącemu skutecznie doręczono tytuły wykonawcze będące podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji, w ramach której dokonano także skarżonej czynności (k. 6 i 12 akt administracyjnych). Co prawda doręczenia te w części dotyczącej tytułów [...] nie miały charakteru osobistego, a były doręczeniami zastępczymi w trybie art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., to jednak odnoszą one skutek prawnoprocesowy przewidziany w ustawie (są doręczeniami zrównanymi w skuteczności z doręczeniem osobistym). Skarżący nie podniósł w tym względzie żadnych zarzutów podważających prawidłowość tych doręczeń, a jedynie podkreślił, że do chwili obecnej nie otrzymał fizycznie tych dokumentów. Ta jednak okoliczność (wpisana co do zasady w konstrukcję doręczenia zastępczego, bowiem przesyłkę kierowaną do adresata pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia) nie ma znaczenia dla stwierdzenia, że organ egzekucyjny wywiązał się z obowiązków formalnych, o jakich mowa w art. 44 k.p.a. Doręczenia pozostałych tytułów wykonawczych dokonano osobiście do rąk skarżącego, co pokwitował on osobiście swoim podpisem w dniu 2 października 2015 r.
Raz jeszcze, za organem, należy stanowczo podkreślić, że skarga na czynność egzekucyjną ma charakter komplementarny wobec innych środków prawnych i nie ma zastosowania do tych przypadków, dla których przewidziano inne środki zaskarżenia (np. zarzuty), czy odrębne wnioski (np. o umorzenie postępowania). Stwierdzenie to odnosi się do badania zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Przypomnienia wymaga to, że skarżący, stosownie wezwany (pismo z dnia 16 lutego 2024 r.- k. 33), sam sprecyzował (pismo z 27 lutego 2024 r. - k. 35), że jego intencją było wystąpienie ze skargą na konkretną czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Sam więc zdecydował o ramach niniejszego postępowania (granicach sprawy). W tym kontekście zarzuty naruszenia przepisów art. 15 i art. 32 u.p.e.a. oraz art. 24 ust. 4 i 5b u.s.u.s. nie mogą odnieść oczekiwanego przez stronę rezultatu. Opierają się one bowiem na twierdzeniu, że postępowanie egzekucyjne nie powinno się toczyć z uwagi z jednej strony na brak doręczenia tytułów wykonawczych (co jak wskazano powyżej nie polega na prawdzie), z drugiej – z powodu upływu terminu przedawnienia co najmniej części dochodzonych należności. Ta z kolei okoliczność – bez względu na przywoływaną klauzulę słusznego interesu – nie mieści się w granicach skargi na czynność egzekucyjną.
W konsekwencji Sąd uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI