I SA/Lu 489/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, uznając przekazanie egzekucji innemu organowi za czynność materialno-techniczną, a nie egzekucyjną, która nie podlega zaskarżeniu.
Skarżący kwestionowali postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, która dotyczyła przekazania egzekucji do sądu w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając, że czynność przekazania egzekucji innemu organowi oraz zawiadomienie o tym fakcie nie są czynnościami egzekucyjnymi w rozumieniu ustawy, a jedynie czynnościami materialno-technicznymi. W związku z tym nie podlegają one kontroli instancyjnej w trybie skargi na czynność egzekucyjną.
Sprawa dotyczyła skargi P. B. i K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Czynność ta polegała na przekazaniu egzekucji z wierzytelności podatkowych i świadczeń rentowych do sądu w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i sądowej. Skarżący zarzucali, że czynność przekazania egzekucji nie była prawidłowa, zwłaszcza w kontekście przedawnienia zobowiązań, oraz że powinna mieć formę postanowienia, a nie zawiadomienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sąd uznał, że czynność przekazania egzekucji administracyjnej sądowemu organowi egzekucyjnemu w przypadku zbiegu egzekucji, zgodnie z art. 62b u.p.e.a., jest czynnością materialno-techniczną, a nie czynnością egzekucyjną. W związku z tym nie podlega ona kontroli instancyjnej w trybie skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.). Sąd podkreślił, że przepisy nie przewidują środka zaskarżenia na czynność przekazania egzekucji. Sąd odniósł się również do kwestii przedawnienia, wskazując, że jest ona przedmiotem odrębnego postępowania. Ostatecznie, skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, czynność przekazania egzekucji administracyjnej sądowemu organowi egzekucyjnemu w przypadku zbiegu egzekucji jest czynnością materialno-techniczną, a nie czynnością egzekucyjną, i w związku z tym nie podlega zaskarżeniu w trybie art. 54 u.p.e.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że czynność przekazania egzekucji jest czynnością materialno-techniczną, mającą na celu umożliwienie sądowi prowadzenia łącznej egzekucji, a nie czynnością egzekucyjną związaną ze stosowaniem przymusu. Nie podlega ona kontroli instancyjnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.e.a. art. 54 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Skarga na czynność egzekucyjną.
u.p.e.a. art. 62 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Rozstrzyganie zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej.
u.p.e.a. art. 62b § § 1 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Obowiązek przekazania dokumentacji sądowemu organowi egzekucyjnemu w przypadku zbiegu egzekucji.
Dz.U. 2022 poz 479 art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Skarga na czynność egzekucyjną.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 1a § pkt 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja czynności egzekucyjnej.
u.p.e.a. art. 1a § pkt 12
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przykłady czynności egzekucyjnych.
u.p.e.a. art. 61a § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Odmowa wszczęcia postępowania (stosowany na mocy art. 18 u.p.e.a.).
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa wszczęcia postępowania.
u.p.e.a. art. 62c
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zawiadomienie o przekazaniu egzekucji.
Dz.U. 2022 poz 479 art. 1a § pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja czynności egzekucyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynność przekazania egzekucji administracyjnej sądowemu organowi egzekucyjnemu w przypadku zbiegu egzekucji nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu ustawy. Zawiadomienie o przekazaniu egzekucji ma charakter informacyjny i nie podlega zaskarżeniu. Zmiana właściwości organu egzekucyjnego w przypadku zbiegu następuje z mocy prawa (ex lege) i nie wymaga wydania postanowienia.
Odrzucone argumenty
Czynność przekazania egzekucji powinna mieć formę postanowienia, a nie zawiadomienia. Czynność przekazania egzekucji powinna podlegać kontroli instancyjnej. Organ powinien czekać na uprawomocnienie się postanowienia o przekazaniu.
Godne uwagi sformułowania
Czynność przekazania egzekucji jest czynnością materialno-techniczną, a nie czynnością egzekucyjną. Zawiadomienie to ma jedynie charakter informacyjny i nie wiąże się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego. Zmiana właściwości rzeczowej następuje ex lege.
Skład orzekający
Monika Kazubińska-Kręcisz
przewodniczący sprawozdawca
Halina Chitrosz-Roicka
sędzia
Agnieszka Kosowska
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że czynność przekazania egzekucji w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej nie jest czynnością egzekucyjną podlegającą zaskarżeniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej oraz interpretacji przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące zbiegu egzekucji i możliwości zaskarżania czynności organów, co jest kluczowe dla praktyków prawa egzekucyjnego.
“Przekazanie egzekucji innemu organowi? To nie czynność egzekucyjna!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Lu 489/22 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2023-02-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Agnieszka Kosowska Halina Chitrosz-Roicka Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 479 art. 1a pkt 2, art. 54 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Asesor sądowy Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 lutego 2023 r. sprawy ze skargi P. B. i K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 8 sierpnia 2022 r. nr 0601-IEE.711.178.2022.5 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu A. D. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z 8 sierpnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia P. B. i K. B. (strona, podatnicy, skarżący) od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Parczewie z 31 maja 2022 r. dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec małżonków B. postępowanie egzekucyjne na podstawie określonych tytułów wykonawczych (obejmują one należności z tytułu podatku od nieruchomości za IV kwartał 2009 r., I kwartał 2011 r., III i IV kwartał 2014 r., I-IV kwartał 2015 r., III i IV kwartał 2016 r., I–IV kwartał 2017r. oraz podatku od środków transportowych za II półrocze 2015 r.). Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej K. B. w ZUS Oddział Lublin Inspektorat w Radzyniu Podlaskim. Odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono stronie 4 marca 2022 r. Zawiadomieniami z tej samej daty dokonano również zajęcia wierzytelności małżonków B. z tytułu nadpłat i zwrotów w Urzędzie Skarbowym w Parczewie. Do wierzytelności tej nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej. Zawiadomieniem z 21 marca 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał egzekucję z innych wierzytelności oraz egzekucję ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej sądowemu organowi egzekucyjnemu - komornikowi sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Radzyniu Podlaskim [...] W dniu 11 marca 2022 r. skarżący złożyli pismo zatytułowane "zarzuty dot. prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji m.in. przedawnienia w całości obowiązku. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 28 marca 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów. Postanowienie to zostało zaskarżone i po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 12 lipca 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W dniu 29 marca 2022 r. K. B., działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik skarżącego wniosła do Naczelnika Urzędu Skarbowego pismo zatytułowane "Zarzut dot. wszystkich zawiadomień o przekazaniu egzekucji sądowemu organowi egzekucyjnemu komornikowi sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Radzyniu Podlaskim". Skarżący podnieśli w piśmie tym, że w sprawie brak było podstaw do takiego przekazania, a ponadto egzekwowane zobowiązania uległy przedawnieniu. Oznacza to, że obowiązek wygasł, a egzekucja nie powinna być wszczęta i prowadzona. Zdaniem skarżących, przepis art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (ustawa o COVID-19) nie miał wpływu na bieg terminu przedawnienia. Skarżący zakwestionowali wysokość naliczonych i egzekwowanych odsetek. W odpowiedzi na wezwanie organu w celu złożenia wyjaśniań odnośnie pisma z 29 marca 2022 r. skarżący wyjaśnili, że wystąpienie to należy traktować jako zawierające niezależne od siebie trzy środki prawne tj. skargę na czynność egzekucyjną, żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu nieistnienia obowiązku oraz żądanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Każde z tych żądań Naczelnik Urzędu Skarbowego uczynił przedmiotem odrębnych postępowań. Mając na uwadze złożoną przez stronę skargę na czynność egzekucyjną zawiadomienia o przekazaniu egzekucji do rzeczy/praw majątkowych sądowemu organowi egzekucyjnemu komornikowi sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Radzyniu Podlaskim, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 31 maja 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionej skargi na czynność egzekucyjną, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Rozpoznając zażalenie na postanowienie z 31 marca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, iż 30 lipca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 z późn. zm.), która zmieniła m.in. brzmienie przepisu art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Stosownie do art. 13 ust. 1 tej ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Dotyczy to również egzekucji z wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku (art. 13 ust. 2 ustawy). Z kolei, w myśl art. 13 ust. 5 ustawy, do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2 stosuje się przepisy ustawy zmienianej, w brzmieniu nadanym ustawą. Organ wskazał, że po stwierdzeniu zbiegu egzekucji do wierzytelności, organ egzekucyjny sporządził adnotację z 16 marca 2022 r. do tytułów wykonawczych. Następnie całość sprawy przekazał do dalszego prowadzenia komornikowi sądowemu. Zawiadomieniem z 21 marca 2022 r., na podstawie art. 62c u.p.e.a., organ egzekucyjny zawiadomił stronę, wierzycieli oraz dłużnika zajętej wierzytelności o przekazaniu egzekucji komornikowi sądowemu. Organ podkreślił, że w przepisach Rozdziału 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji p.t. "Zbieg egzekucji" ustawodawca nie wprowadził jakiegokolwiek środka zaskarżenia, który dotyczyłby kontroli instancyjnej czynności przekazania sprawy sądowemu organowi egzekucyjnemu przez administracyjny organ egzekucyjny, o której mowa w art. 62b § 1 pkt 1 u.p.e.a., lub czynności zawiadomienia, o której mowa w art. 62c tej ustawy. Zaznaczył, że nie każda czynność organu egzekucyjnego podlega kontroli instancyjnej, ale tylko taka, co do której w ustawie przewidziano stosowny środek zaskarżenia. Zgodnie z wolą strony, pismo z 29 marca 2022 r. (doprecyzowane zażaleniem z 6 kwietnia 2022 r. oraz pismem z 4 maja 2022 r.) potraktowano m.in. jako skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na przesłaniu zawiadomień z 21 marca 2022 r. o przekazaniu egzekucji z innych wierzytelności z tytułu nadpłat i zwrotów oraz ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej sądowemu organowi egzekucyjnemu. Skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Czynnościami egzekucyjnymi są czynności faktyczne, dla których ważności ustawa egzekucyjna przewidziała określony rygor i formę ich dokonania oraz dalsze czynności związane z realizacją środków egzekucyjnych. Nie będą natomiast czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się bezpośrednio ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego. Zdaniem organu, czynność przekazania egzekucji w przypadku jej zbiegu przez administracyjny organ egzekucyjny sądowemu organowi egzekucyjnemu nie jest czynnością egzekucyjną, gdyż z tą czynnością nie wiąże się stosowanie przymusu egzekucyjnego. Czynności tej nie można uznać za czynność o charakterze wykonawczym, czy też uznać za działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego, jakim w rozpoznawanej sprawie była egzekucja z innych wierzytelności oraz ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Działanie administracyjnego organu egzekucyjnego polegające na przekazaniu egzekucji - w przypadku jej zbiegu - sądowemu organowi egzekucyjnemu, jest spowodowane utratą prawa do dalszego prowadzenia egzekucji z danego składnika majątkowego i jest wyrazem przestrzegania właściwości ustawowej z urzędu. Czynnością egzekucyjną nie jest też według organu sporządzenie i doręczenie zobowiązanemu zawiadomienia o dokonaniu czynności przekazania egzekucji. Zawiadomienie to ma jedynie charakter informacyjny i również nie wiąże się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego. Skoro omawiana czynność przekazania egzekucji jak i czynność zawiadomienia o przekazaniu nie są czynnościami egzekucyjnymi, to nie jest możliwe zastosowanie wobec nich art. 54 § 1 u.p.e.a. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżących kwestii przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości oraz niewłaściwie naliczonych odsetek organ wyjaśnił, że jest ona przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Nie zgadzając się z postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej K. B. i P. B. złożyli skargę, w której wnieśli o jego uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie: art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że nie zgadzają się ze stanowiskiem organu, iż przekazanie sprawy do innego organu nie podlega zaskarżeniu, ponieważ organ zawsze może zmienić swoje czynności, jeżeli stwierdzi, że są błędne. Impulsem do zmiany może być informacja pochodząca od dłużnika. Zdaniem strony, organ bezpodstawnie przekazał egzekucję sądowemu organowi egzekucyjnemu - komornikowi sądowemu, nastąpiło to w szczególności w sytuacji przedawnienia zobowiązań. Według skarżących, organ winien przekazać akta egzekucyjne dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o przekazaniu. Przekazanie nie jest czynnością materialno-techniczną, lecz władczym rozstrzygnięciem organu i winno mieć formę postanowienia (tymczasem skarżący otrzymali jedynie zawiadomienie). Zdaniem strony, prowadzenie działań przez organ niewłaściwy winno skutkować ich nieważnością. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Poparł stanowisko prezentowane w sprawie. Zarządzeniem Przewodniczącego sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i z tego względu podlega oddaleniu. Przedmiotem sporu jest postanowienie organu o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Skarżący sprecyzowali bowiem w taki właśnie sposób złożony środek zaskarżenia wskazując równocześnie, że dotyczy on czynności przekazania egzekucji, w związku z jej zbiegiem, do łącznego prowadzenia sądowemu organowi egzekucyjnemu. Skarżący podnieśli, że zostali jedynie zawiadomieni o tym fakcie, a w ich ocenie taka czynność wymagała od organu wydania postanowienia. Nadto, zdaniem strony, skutki przekazania są na tyle doniosłe, że stanowisko, iż na taką czynność nie służy żaden środek zaskarżenia jest sprzeczne z ochroną praw strony w postępowaniu. Należy też podkreślić, że – jak wynika z treści akt postępowania – organ nadał odrębny bieg pozostałym środkom zaskarżenia złożonym przez skarżących, w tym odrębnie rozpoznawane są zarzuty związane z przedawnieniem części zobowiązań podatkowych objętych egzekucją oraz wadliwości wystawienia tytułu wykonawczego w zakresie odsetek. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 61a k.p.a., który – z mocy art. 18 u.p.e.a. - stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym. Stanowi on w § 1, że "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio." Stosownie do art. 61a § 2 k.p.a. na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Przywołana regulacja wskazuje na dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania: pierwsza ma charakter podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a druga – przedmiotowy (inne uzasadnione przyczyny). Organ zastosował powołany przepis, po tym, jak dokonał wstępnej kontroli podania skarżących, obejmującego – zgodnie z ich wskazaniem – skargę na czynność egzekucyjną. Uznał, że wskazywane przez skarżących okoliczności nie uprawniają do przyjęcia, że skarga ta jest dopuszczalna, a zatem sprawie nie powinien zostać nadany dalszy bieg. Przepis art. 54 § 1 i 4 u.p.e.a. stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; albo 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). W postępowaniu tym nie orzeka się w szczególności o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2843/16; z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14; z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11). Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Do czynności takich – w zakresie należności pieniężnych – zalicza się, zgodnie z art. 1a pkt 12 u.p.e.a, m.in. egzekucję z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z ruchomości, z nieruchomości, itp. Czynnościami egzekucyjnymi są zatem czynności faktyczne, dla których ważności u.p.e.a. przewidziała określony rygor i formę ich działania oraz dalsze czynności związane z realizacją środków egzekucyjnych. Nie są czynnościami egzekucyjnymi natomiast takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się bezpośrednio ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego. W niniejszej sprawie skarżący wystąpili ze skargą, jednak skierowali ją nie do konkretnej czynności egzekucyjnej, ale do czynności organu egzekucyjnego, która nastąpiła po dokonaniu takich czynności (tj. po zajęciu innej wierzytelności pieniężnej oraz wierzytelności z zaopatrzenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego i renty socjalnej). W wyniku bowiem dokonania tych zajęć u dłużników zajętych wierzytelności okazało się, że co do nich doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej. Równolegle egzekucję z tych wierzytelności prowadzi bowiem sądowy organ egzekucyjny – komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Radzyniu Podlaskim [...] który dokonał zajęć wcześniej (pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Parczewie z dnia 10 marca 2022 r. - k. 192 akt administracyjnych). Do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej dochodzi w sytuacji, gdy wobec tego samego zobowiązanego prowadzone są co najmniej dwie odrębne egzekucje przez różne organy egzekucyjne i w ich trakcie dojdzie do niezależnego skierowania czynności egzekucyjnych do tego samego składnika majątku zobowiązanego. Celem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulujących instytucję zbiegu egzekucji jest stworzenie mechanizmu, który pozwala na zaspokojenie wszystkich wierzycieli w kolejności określonej przez prawo w sytuacji, gdy dwa lub więcej organów egzekucyjnych podejmie czynności egzekucyjne w stosunku do tej samej nieruchomości, rzeczy albo prawa majątkowego zobowiązanego. Przejmując łączne prowadzenie egzekucji w związku ze zbiegiem, organ egzekucyjny prowadzi łącznie postępowania egzekucyjne jedynie w zakresie składnika majątkowego zobowiązanego, do którego zbieg wystąpił (w tym wypadku do wierzytelności związanej z nadpłatą/zwrotem podatku). W pozostałym zakresie - a więc odnośnie składników majątkowych, do których nie wystąpił zbieg egzekucji - postępowania są w dalszym ciągu prowadzone niezależnie przez właściwe organy egzekucyjne. W niniejszej sprawie stwierdzony przez organ zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową został rozstrzygnięty z mocy prawa, na podstawie przepisu art. 62 § 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie sądowy organ egzekucyjny albo organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - organ, który dokonał zajęcia na poczet należności w wyższej kwocie. Natomiast art. 62b § 1 pkt 1 u.p.e.a. wyraźnie obliguje administracyjny organ egzekucyjny do przekazania dokumentacji, będącej podstawą prowadzonej egzekucji, komornikowi właściwego sądu. Sformułowanie "sporządza i przekazuje sądowemu organowi egzekucyjnemu" oznacza, że administracyjny organ egzekucyjny powinien przesłać posiadane dokumenty do dyspozycji komornika sądowego właściwego dla kontynuowania egzekucji z majątku zobowiązanego. Taka czynność jest czynnością techniczną mającą na celu umożliwienie komornikowi sądowemu prowadzenie łącznej egzekucji. Nie jest ona natomiast czynnością egzekucyjną, gdyż z tą czynnością nie wiąże się w żaden sposób stosowanie przymusu egzekucyjnego. Czynności tej nie można uznać także za czynność o charakterze wykonawczym czy też za działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego, jakim w rozpoznawanej sprawie była egzekucja z innej wierzytelności pieniężnej. Działanie administracyjnego organu egzekucyjnego polegające na przekazaniu egzekucji w przypadku jej zbiegu sądowemu organowi egzekucyjnemu, jest spowodowane utratą prawa do dalszego prowadzenia egzekucji i jest wyrazem przestrzegania właściwości ustawowej z urzędu. W przypadku zaistnienia przesłanek zbiegu egzekucji, o którym mowa w przepisie art. 62 § 1 u.p.e.a., następuje przewidziana w tym przepisie zmiana właściwości rzeczowej. Administracyjny organ egzekucyjny traci uprawnienie do prowadzenia egzekucji, natomiast sądowy organ egzekucyjny przejmuje to uprawnienie. Tym samym czynność przekazania egzekucji ma charakter czynności materialno-technicznej, służącej wykonaniu przepisu art. 62 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 19 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. Czynności egzekucyjnej nie będzie stanowić również sporządzenie i doręczenie zobowiązanemu zawiadomienia o dokonaniu czynności przekazania egzekucji. Zawiadomienie to ma bowiem jedynie charakter informacyjny i nie wiąże się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego, a więc również nie podlega kontroli w trybie art. 54 u.p.e.a. Powyższa interpretacja nie narusza prawa zobowiązanego do ochrony przed niewłaściwymi działaniami organu egzekucyjnego (Sąd w całości przyłącza się do stanowiska zaprezentowanego np. w wyroku NSA z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3386/18). Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w sytuacji zbiegu egzekucji nie było konieczności rozstrzygania o organie właściwym do dalszego prowadzenia egzekucji i wydania w tym przedmiocie odrębnego postanowienia. Ustawodawca zdecydował, że zmiana ta dokonywana jest ex lege, według reguł ściśle wskazanych w art. 62 § 1 u.p.e.a. Nie wprowadził nadto jakiegokolwiek środka zaskarżenia, który poddawałby kontroli instancyjnej czynność przekazania sprawy sądowemu organowi egzekucyjnemu przez administracyjny organ egzekucyjny, o której mowa w art. 62b § 1 pkt 1 u.p.e.a. lub czynności zawiadomienia, o której mowa w art. 62c u.p.e.a. (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2021, str. 457; M. Ćwikła, Czynności organu egzekucyjnego, str. 6). Nie jest więc wymagane, jak wskazano w skardze, oczekiwanie organu na uprawomocnienie się czynności przekazania. Podsumowując, w ocenie Sądu, argumenty podniesione w skardze są niezasadne. Sąd nie dopatrzył się także w sprawie z urzędu innych naruszeń mogących powodować uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie znalazł również podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym w zakresie ocenianej powyżej kwestii do Trybunału Konstytucyjnego, o co wnosili skarżący. Tym samym, na podstawie art.151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu. O przyznaniu na rzecz pełnomocnika skarżących (w osobie radcy prawnego) wynagrodzenia za udzielenie nieopłaconej pomocy prawnej w ramach prawa pomocy Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715 ze zm.). Na kwotę tę składa się wynagrodzenie pełnomocnika – 240 zł oraz należny VAT – 55,20 zł (razem: 295,20 zł).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI