I SA/Lu 486/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Centrum Interwencji Kryzysowej, odmawiającą umorzenia opłaty za pobyt skarżącego w ośrodku w łącznej kwocie 637,74 zł. Skarżący, inwalida I grupy z niską emeryturą, chorujący na raka i cukrzycę, argumentował, że nie stać go na opłacenie pobytu. Organy odmówiły umorzenia, uznając brak wystarczających dowodów na istnienie "ważnego interesu dłużnika" lub "interesu publicznego". Dyrektor wskazał na brak dokumentów potwierdzających sytuację materialną, a Kolegium argumentowało, że otrzymywane przez skarżącego dodatkowe świadczenia emerytalne (tzw. 13. i 14. emerytura) oraz ochrona tych środków przed egzekucją, pozwalają na pokrycie opłaty bez pogorszenia sytuacji życiowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy naruszyły prawo materialne (art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p.) poprzez nieprawidłową wykładnię przesłanek umorzenia. Sąd podkreślił, że organy nie oceniły obiektywnie trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej skarżącego, a także naruszyły przepisy proceduralne (art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a.), nie dążąc do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd wskazał, że ważny interes dłużnika obejmuje nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, a odmowa umorzenia nie może prowadzić do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Sąd przyznał również wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęć "ważnego interesu dłużnika" i "interesu publicznego" w kontekście umarzania należności publicznoprawnych, obowiązki organów w postępowaniu dowodowym wobec osób w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej.
Dotyczy konkretnego przepisu (art. 64 u.f.p.) i specyfiki opłat za pobyt w ośrodkach interwencji kryzysowej, ale zasady interpretacyjne są szersze.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organy administracji prawidłowo oceniły przesłanki "ważnego interesu dłużnika" oraz "interesu publicznego" przy odmowie umorzenia opłaty za pobyt w ośrodku interwencji kryzysowej, biorąc pod uwagę trudną sytuację zdrowotną i materialną skarżącego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie oceniły obiektywnie sytuacji skarżącego i naruszyły prawo materialne oraz proceduralne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie uwzględniły w pełni materiału dowodowego, w szczególności trudnej sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącego, a także nie podjęły wszelkich kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego. Skupienie się wyłącznie na dodatkowych świadczeniach emerytalnych i pominięcie kosztów leczenia było błędne.
Czy organ administracji ma obowiązek aktywnie badać sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy ubiegającego się o umorzenie opłaty, czy ciężar dowodu spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ ma obowiązek aktywnie badać sytuację, zwłaszcza w przypadku osób schorowanych i mających problemy z udokumentowaniem wniosku.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organ nie powinien być bierny i powinien dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej, uwzględniając stopień rozeznania wnioskodawcy i pomagając w zgromadzeniu dokumentów, zamiast przerzucać cały ciężar dowodu na stronę.
Przepisy (7)
Główne
u.f.p. art. 64 § 1 pkt 2 lit. a
Ustawa o finansach publicznych
Organ może umorzyć należność w całości w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych i wiarygodności oraz siły przekonania dowodów.
u.f.p. art. 60
Ustawa o finansach publicznych
Określa należności budżetowe, w tym opłaty za pobyt w ośrodkach.
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi art. 40 § 1
Określa przesłanki umieszczenia w placówkach interwencji kryzysowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie oceniły obiektywnie trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej skarżącego. • Organy naruszyły przepisy proceduralne, nie wyjaśniając w pełni stanu faktycznego. • Ważny interes dłużnika obejmuje nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną i koszty leczenia.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie udokumentował wystarczająco swojej trudnej sytuacji materialnej. • Otrzymywanie przez skarżącego dodatkowych świadczeń emerytalnych pozwala na pokrycie opłaty. • Umorzenie opłaty nie jest uzasadnione interesem publicznym.
Godne uwagi sformułowania
organy naruszyły prawo w zakresie oceny wystąpienia przesłanek umorzenia • nie uwzględniły materiału dowodowego sprawy i pozostawiły poza swoimi rozważaniami argumenty wskazywane przez stronę • organ również ma obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej, a więc nie powinien być bierny przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy • nie można korzystać z typowych (standardowych) procedur dowodowych lecz z należytą uwagą powinno dążyć się do przestawienia stronie sytuacji w jakiej się znajduje • nie można przyjąć, że w konsekwencji ewentualnego egzekwowania opłaty pogłębi się niełatwa sytuacja materialna strony. • nie można zapominać o zasadach logicznego rozumowania i tym, że w niczyim interesie, także Państwa i finansów publicznych, nie leży, aby zmuszając dłużnika do spłaty zaległości spowodować po jego stronie niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. • nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.
Skład orzekający
Monika Kazubińska-Kręcisz
przewodniczący
Marcin Małek
sprawozdawca
Grzegorz Wałejko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć \"ważnego interesu dłużnika\" i \"interesu publicznego\" w kontekście umarzania należności publicznoprawnych, obowiązki organów w postępowaniu dowodowym wobec osób w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przepisu (art. 64 u.f.p.) i specyfiki opłat za pobyt w ośrodkach interwencji kryzysowej, ale zasady interpretacyjne są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest obiektywne badanie sytuacji życiowej przez organy administracji i jak sąd może interweniować w obronie obywatela w trudnej sytuacji, nawet gdy organy skupiają się na formalizmach.
“Sąd stanął w obronie schorowanego seniora: dlaczego odmowa umorzenia opłaty była niesprawiedliwa?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.