I SA/LU 480/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę podatnika w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Spór koncentrował się na sposobie ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia udziałów w cypryjskiej spółce. Podatnik argumentował, że kosztem tym jest wartość rynkowa udziałów nabytych w drodze darowizny od córki, zgodnie z art. 24 ust. 5d ustawy o PIT. Organ podatkowy i sąd uznali jednak, że czynność nazwana umową darowizny była w rzeczywistości pozorna i ukrywała świadczenie zamienne (datio in solutum). Ustalono, że podatnik faktycznie sfinansował objęcie udziałów przez córkę, a następnie otrzymał te udziały w zamian za zwolnienie jej z długu wobec niego. W związku z tym, koszty uzyskania przychodu zostały obliczone jako nominalna wartość nabycia udziałów powiększona o koszty notarialne, a nie ich wartość rynkowa. Sąd podkreślił, że organy podatkowe miały prawo samodzielnie ocenić rzeczywisty charakter transakcji, a zeznania córki oraz analiza przepływów finansowych potwierdziły brak darowizny i istnienie zobowiązania córki wobec ojca, które zostało umorzone przez przeniesienie udziałów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie charakteru prawnego transakcji (darowizna vs. datio in solutum) w kontekście podatkowym, ocena pozorności czynności prawnych, stosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (choć nie wprost w tym orzeczeniu), znaczenie indywidualnych interpretacji podatkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z transakcjami międzynarodowymi i skomplikowanymi operacjami kapitałowymi. Interpretacja przepisów cywilnoprawnych (datio in solutum, pozorność) w kontekście podatkowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umorzenie udziałów w spółce cypryjskiej, nabytych przez podatnika od córki w drodze czynności nazwanej umową darowizny, powinno być traktowane jako darowizna, co pozwoliłoby na zaliczenie ich wartości rynkowej do kosztów uzyskania przychodu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, czynność ta nie była darowizną, lecz pozorną umową ukrywającą świadczenie zamienne (datio in solutum), w ramach którego podatnik zwolnił córkę z długu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że analiza przepływów finansowych i zeznań świadków wykazała, iż podatnik faktycznie sfinansował objęcie udziałów przez córkę, a następnie otrzymał te udziały w zamian za zwolnienie jej z długu. Brak było dowodów na rzeczywiste przekazanie udziałów w drodze darowizny. W związku z tym, koszty uzyskania przychodu zostały ustalone na niższym poziomie.
Czy organ podatkowy miał prawo samodzielnie ocenić charakter prawny transakcji (darowizna vs. datio in solutum) bez występowania do sądu powszechnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy miał prawo samodzielnie ocenić rzeczywisty charakter transakcji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, jeśli nie budziło to wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ podatkowy jest uprawniony do samodzielnej oceny okoliczności faktycznych i kwalifikowania ich na gruncie prawa podatkowego. Wystąpienie do sądu powszechnego jest konieczne tylko w przypadku obiektywnych wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego, których w tej sprawie nie stwierdzono.
Czy indywidualna interpretacja podatkowa chroni podatnika, jeśli stan faktyczny ustalony w postępowaniu różni się od stanu przedstawionego we wniosku o interpretację?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ochrona wynikająca z interpretacji indywidualnej nie przysługuje, jeśli ustalony stan faktyczny jest inny od opisanego we wniosku, zwłaszcza gdy pominięto istotne informacje lub cel transakcji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kluczowe dla ochrony interpretacyjnej jest zastosowanie się do niej w stanie faktycznym zgodnym z przedstawionym we wniosku. W tej sprawie podatnik nie ujawnił wszystkich istotnych informacji, a rzeczywisty charakter transakcji różnił się od opisanego we wniosku.
Przepisy (12)
Główne
u.p.d.o.f. art. 24 § 5d
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten określa sposób ustalania dochodu z umorzenia udziałów nabytych w drodze darowizny, pozwalając na zaliczenie wartości rynkowej z dnia nabycia do kosztów uzyskania przychodów.
O.p. art. 199a § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące ustalania treści czynności prawnej, uwzględniające zgodny zamiar stron i cel czynności, a także możliwość wywodzenia skutków podatkowych z ukrytej czynności prawnej.
k.c. art. 453
Kodeks cywilny
Definiuje świadczenie w miejsce wykonania (datio in solutum) jako sposób zwolnienia się z zobowiązania poprzez spełnienie za zgodą wierzyciela innego świadczenia.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania sądu wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w jego orzeczeniu.
O.p. art. 199a § 3
Ordynacja podatkowa
Reguluje możliwość wystąpienia organu podatkowego do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
O.p. art. 70 § 6 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na okres trwania postępowania przez sądy administracyjne.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego do zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy.
O.p. art. 14k § 1
Ordynacja podatkowa
Ochrona wnioskodawcy stosującego się do interpretacji indywidualnej.
O.p. art. 14m § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku w przypadku zastosowania się do interpretacji indywidualnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynność nazwana umową darowizny była w rzeczywistości pozorną umową ukrywającą świadczenie zamienne (datio in solutum). • Podatnik faktycznie sfinansował objęcie udziałów przez córkę, a następnie otrzymał te udziały w zamian za zwolnienie jej z długu. • Koszty uzyskania przychodu powinny być ustalone na podstawie nominalnej wartości nabycia udziałów, a nie ich wartości rynkowej.
Odrzucone argumenty
Umorzenie udziałów było darowizną, a kosztem uzyskania przychodu jest wartość rynkowa udziałów z dnia nabycia. • Organ podatkowy nie miał prawa samodzielnie ocenić charakteru prawnego transakcji bez występowania do sądu powszechnego. • Indywidualna interpretacja podatkowa chroniła podatnika, mimo różnic w stanie faktycznym. • Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów, a zeznania świadków oceniono dowolnie.
Godne uwagi sformułowania
Oświadczenia woli stron 'umowy darowizny', na mocy których K. C. przeniosła 'nieodpłatnie' 40.000 udziałów w spółce cypryjskiej na rzecz skarżącego, zostały złożone dla ukrycia innej czynności prawnej. • Przeniesienie udziałów nie miało charakteru nieodpłatnego świadczenia. Poprzez czynność nazwaną 'Umową darowizny' wymierną korzyść otrzymały obie strony tej czynności. • Nie jest zatem żadną przeszkodą dysproporcja w wartości zobowiązania pierwotnego i świadczenia zastępczego.
Skład orzekający
Marcin Małek
przewodniczący-sprawozdawca
Grzegorz Wałejko
sędzia
Jakub Polanowski
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru prawnego transakcji (darowizna vs. datio in solutum) w kontekście podatkowym, ocena pozorności czynności prawnych, stosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (choć nie wprost w tym orzeczeniu), znaczenie indywidualnych interpretacji podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z transakcjami międzynarodowymi i skomplikowanymi operacjami kapitałowymi. Interpretacja przepisów cywilnoprawnych (datio in solutum, pozorność) w kontekście podatkowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy skomplikowanej transakcji finansowej z elementami prawa cywilnego i podatkowego, która może być interesująca dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach. Pokazuje, jak organy podatkowe i sądy analizują pozorność czynności prawnych.
“Pozorna darowizna udziałów: jak sąd rozpoznał ukrytą transakcję i wpłynął na rozliczenie podatkowe.”
Dane finansowe
WPS: 23 930 998 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.