I SA/Lu 476/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2025-01-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacje oświatowezwrot dotacjiprzedawnieniefinanse publicznesamorząd terytorialnypostępowanie administracyjneOrdynacja podatkowaustawa o finansach publicznychWSAskarga prokuratora

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Prokuratora na decyzję SKO, uznając, że należności z tytułu zwrotu dotacji oświatowej z lat 2017-2018 uległy przedawnieniu.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które umorzyło postępowanie w sprawie zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, uznając roszczenie za przedawnione. Prokurator kwestionował sposób liczenia terminu przedawnienia, wskazując na datę stwierdzenia nieprawidłowości. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO, że termin przedawnienia biegnie od końca roku, w którym dotacja została przekazana, a nie od daty stwierdzenia wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Lublin i umorzyła postępowanie w sprawie określenia kwoty dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Kluczową kwestią sporną było ustalenie początku biegu terminu przedawnienia należności dotacyjnych wypłaconych Fundacji w latach 2017 i 2018. Kolegium uznało, że termin przedawnienia biegnie od końca roku, w którym dotacja została przekazana, co oznaczało przedawnienie roszczeń do końca 2022 r. (dotacje z 2017 r.) i końca 2023 r. (dotacje z 2018 r.). Prokurator zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o finansach publicznych, argumentując, że bieg terminu przedawnienia powinien rozpocząć się od daty stwierdzenia okoliczności wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, czyli od doręczenia protokołu kontroli lub wystąpienia pokontrolnego. Sąd nie podzielił tego stanowiska. Wskazał, że decyzja o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny, a termin przedawnienia należy liczyć zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, czyli od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Podkreślił, że obowiązek zwrotu dotacji powstaje z mocy prawa z dniem otrzymania środków przez beneficjenta, a termin przedawnienia biegnie od końca roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację. Sąd odrzucił również argumentację Prokuratora dotyczącą wpływu przepisów ustawy COVID-19 na bieg terminu przedawnienia, uznając, że nie miały one zastosowania do tego typu należności. W konsekwencji Sąd uznał, że Kolegium prawidłowo stwierdziło przedawnienie należności i było zobowiązane do umorzenia postępowania, oddalając tym samym skargę Prokuratora jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji rozpoczyna się z końcem roku kalendarzowego, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że termin przedawnienia należy liczyć od końca roku, w którym dotacja została przekazana, zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, a nie od daty stwierdzenia okoliczności wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.f.p. art. 252 § ust. 1 pkt 1 i pkt 2

Ustawa o finansach publicznych

o.p. art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

u.f.p. art. 60 § pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 67 § ust. 1

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 252 § ust. 5

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 252 § ust. 6 pkt 1 i pkt 2

Ustawa o finansach publicznych

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

o.p. art. 21 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 21 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 21 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.s.o. art. 90 § ust. 3d

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

u.f.z.o. art. 35 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

ustawa COVID-19 art. 15 zzr § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa nowelizująca art. 68 § ust. 2

Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw

u.o.n.d.f.p. art. 9 § pkt 3

Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

p.p.s.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji oświatowej biegnie od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja została przekazana beneficjentowi. Przepisy ustawy COVID-19 dotyczące zawieszenia biegu terminów przedawnienia nie mają zastosowania do obowiązku zwrotu dotacji oświatowej.

Odrzucone argumenty

Bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji powinien rozpocząć się od daty stwierdzenia okoliczności wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem (np. doręczenia protokołu kontroli).

Godne uwagi sformułowania

zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku decyzja orzekająca o zwrocie dotacji oświatowej ma charakter deklaratoryjny obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem albo pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości powstaje z mocy prawa

Skład orzekający

Monika Kazubińska-Kręcisz

przewodniczący

Andrzej Niezgoda

sędzia

Jakub Polanowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie początku biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji oświatowych oraz brak zastosowania przepisów COVID-19 do tych należności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dotacjami oświatowymi i odpowiednim stosowaniem przepisów Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii przedawnienia należności publicznych, co ma znaczenie praktyczne dla jednostek samorządu terytorialnego i beneficjentów dotacji. Interpretacja przepisów dotyczących początku biegu terminu przedawnienia jest kluczowa.

Kiedy przedawnia się zwrot dotacji oświatowej? Kluczowa interpretacja WSA w Lublinie.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 476/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Jakub Polanowski /sprawozdawca/
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 60 pkt 1, art. 67 ust. 1, art. 252 ust. 1 pkt 1 i pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Jakub Polanowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Kamil Pietrucha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Lublin-Północ w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 30 stycznia 2024 r. nr SKO.41/6322/PO/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia kwoty dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 30 stycznia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej: Kolegium, organ odwoławczy, organ), po rozpoznaniu odwołania Fundacji M. z siedzibą w S. (dalej także: Fundacja, uczestniczka postępowania) od decyzji Prezydenta Miasta Lublin (dalej: Prezydent, organ pierwszej instancji) z 5 października 2023 r., znak: KNW-M-I.4431.1.12.2022, w przedmiocie określenia wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu miasta Lublin z tytułu wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 60 pkt 1, art. 67 ust. 1, art. 252 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.; dalej: u.f.p.), uchyliło w całości decyzję Prezydenta oraz umorzyło w całości postępowanie organu pierwszej instancji.
Z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, że wydając opisaną decyzję Prezydent dał częściowo wiarę wyjaśnieniom składanym przez stronę i ocenił, że wykazała ona, że wydatki zostały dokonane zgodnie z przeznaczeniem oraz umorzył postępowanie administracyjne w części, to jest co do kwoty 130.542,02 zł. Natomiast organ pierwszej instancji nie uznał za zasadne wyjaśnień strony dotyczących pozostałych wydatków zakwestionowanych w wystąpieniu pokontrolnym Prezydenta z 24 lipca 2020 r. W związku z tym stwierdził wykorzystanie dotacji w kwocie 2.344.691,18 zł niezgodnie z przeznaczeniem określonym w art. 90 ust. 3d ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.; dalej: u.s.o.) i art. 35 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2203; w dacie wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2023 r. poz. 1400 ze zm.; dalej: u.f.z.o.), co wynika z tego, że nie można stwierdzić, aby beneficjentami wydatków byli słuchacze szkół w procesie ich kształcenia.
W odwołaniu od decyzji Prezydenta Fundacja zarzuciła w szczególności naruszenie art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: o.p.), art. 252 ust. 1 pkt 1 i ust. 6 u.f.p. w zw. z art. 90 ust. 3d oraz art. 35 ust. 1 i ust. 2 u.s.o., wnosząc o uchylenie tej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia bądź o umorzenie postępowania.
Rozpoznając odwołanie, Kolegium przytoczyło przepisy prawa odnoszące się do kwestii przedawnienia spornej należności, szeroko przywołało zapadłe na gruncie tych przepisów orzeczenia sądów administracyjnych oraz stwierdziło, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie z. przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, rozpoczyna się z końcem roku. w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację. Skoro więc w realiach sprawy dotacja została przyznana i przekazana stronie w 2017 r. i w 2018 r., to termin przedawnienia powinien być liczony – odpowiednio – od końca 2017 r. oraz od końca 2018 r. i upłynął wraz z końcem 2022 r. dla dotacji przekazanych w roku 2017 (a więc już na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji) i upłynął z końcem 2023 r. dla dotacji przekazanych w roku 2018, stosownie do regulacji art. 70 § 1 o.p. Kolegium wskazało, że nie podziela odmiennego stanowiska organu pierwszej instancji, iż bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z upływem 15-dniowego terminu wezwania do zwrotu zakreślonym w wystąpieniu pokontrolnym. W związku z tym Kolegium uznało, że nie miało możliwości wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty w zakresie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2017 oraz w roku 2018 z uwagi na upływ terminu przedawnienia, zaś postępowanie organu pierwszej instancji dotyczące zwrotu dotacji oświatowej za rok 2017 i 2018 należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że brak było w sprawie okoliczności, które skutkowałyby przerwaniem biegu terminu przedawnienia bądź jego zwieszeniem.
Skargę do Sądu na decyzję Kolegium złożył Prokurator Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie (dalej: Prokurator). Wnosząc o uchylenie tej decyzji w całości, Prokurator zarzucił organowi naruszenie art. 70 § 1 o.p. w zw. z art. 60 pkt 1, art. 67 ust. 1, i art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. polegające na przyjęciu, że doszło do przedawnienia zobowiązania dotyczącego zwrotu dotacji z uwagi na upływ pięcioletniego terminu przedawnienia liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym przekazano dotację, co doprowadziło do umorzenia postępowania, podczas gdy nie doszło do przedawnienia opisanego wyżej zobowiązania publicznoprawnego z uwagi na to, że bieg terminu przedawnienia do zwrotu dotacji przyznanej przez Prezydenta wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem rozpoczyna swój bieg niezależnie od wydania deklaratoryjnej decyzji w przedmiocie stwierdzenia obowiązku zwrotu.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy jest nielogiczne, gdyż najpierw musi nastąpić wypłata dotacji, następnie jej wykorzystanie, a dopiero po wykorzystaniu dotacji może nastąpić kontrola wykorzystania dotacji, w wyniku której możliwe będzie stwierdzenie, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, czy też pobrana w nadmiernej wysokości. Nie można zatem przyjmować, że już w dacie przekazania, a więc w od stycznia 2017 r. do grudnia 2018 r., dotacja była wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, skoro w datach przekazania dotacji beneficjent jeszcze jej nie wydatkował, a więc nie wiadomo czy wykorzystał ją zgodnie, czy też niezgodnie z przeznaczeniem. Co więcej, nie wiadomo nawet czy też w ogóle ją wykorzystał.
Prokurator przywołał fragment uzasadnienia wyroku WSA w Lublinie z 21 lutego 2018 r., I SA/Lu 1046/17 i stwierdził, że stanowi on wyraz wykształtowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych linii orzeczniczej, która wskazywała, jako na decydującą o rozpoczęciu biegu terminu przedawnienia, datę stwierdzenia okoliczności wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, którą należy wiązać z doręczeniem protokołu kontroli. Ponadto w orzecznictwie zaprezentowano pogląd, zgodnie z którym odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 o.p. oznacza, że za moment, wyznaczający rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia należy przyjmować ostatni dzień z piętnastodniowego terminu do zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości (zob. wyrok NSA z 17 kwietnia 2018 r., I GSK 351/18).
W ocenie Prokuratora, stwierdzenie okoliczności wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem w odniesieniu do Fundacji miało miejsce w wystąpieniu pokontrolnym z 24 lipca 2020 r., wzywającym do zwrotu kwot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w terminie 15-dniowym. Z tą więc datą należy zdaniem skarżącego wiązać termin "stwierdzenie okoliczności", o którym mowa w art. 252 u.f.p. Wtedy bowiem poinformowano stronę o kwocie i terminie zwrotu dotacji. Pięcioletni termin przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2017 oraz 2018 należy więc liczyć od końca 2020 r., co oznacza, że upłynie on z dniem 31 grudnia 2025 r. Nie doszło zatem do przedawnienia zobowiązania z tytułu dotacji wykorzystanej przez Fundację niezgodnie z przeznaczeniem.
Końcowo Prokurator nadmienił, iż jego legitymacja skargowa znajduje swoje źródło w art. 8 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Wskazał także, iż Prokurator nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie, a termin do wniesienia skargi przewidziany w art. 53 § 3 p.p.s.a. został zachowany.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Kolegium w przedmiocie przedawnienia opisanych wyżej należności dotacyjnych wypłaconych Fundacji w 2017 r. oraz w 2018 r.
Jak trafnie zauważył Prokurator, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie była jednolicie rozumiana sporna w niniejszej sprawie kwestia dotycząca sposobu ustalania początku biegu terminu przedawnienia omawianych należności dotacyjnych. Zdaniem Prokuratora, za zasadny należy uznać pogląd, iż odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 o.p. w tym przypadku oznacza, że za moment, wyznaczający rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia tych należności należy przyjmować ostatni dzień z piętnastodniowego terminu do zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości.
Sąd nie podziela tego stanowiska strony skarżącej. Wyjaśnić należy, że skoro w świetle art. 60 pkt 1 u.f.p., że opisane wyżej należności stanowią środki publiczne – niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym będące dochodem Gminy Lublin, do spraw dotyczących powyższych należności w zakresie nieuregulowanym przepisami tej ustawy stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz – co istotne – odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej (art. 67 ust. 1 u.f.p.). W związku z tym, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie regulują samodzielnie kwestii przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji oświatowej, rozwiązania tej kwestii należy poszukiwać w przepisach rozdziału 8 działu III Ordynacji podatkowej. Z tych ostatnich przepisów wynika, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1 o.p.), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 o.p.).
Stosownie do art. 252 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem (pkt 1), pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości (pkt 2) – podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub w pkt 2. W świetle art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.f.p.).
Wobec tego, że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji oświatowej ma charakter deklaratoryjny (art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 o.p.), przyjmuje się, że w celu obliczenia terminu przedawnienia należności z tego tytułu (analogicznie jak w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa) odwołać należy się do art. 70 § 1 o.p., w myśl którego zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Okolicznością powodującą uruchomienie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych jest więc w tym przypadku upływ terminu płatności podatku. To z kolei prowadzi do wniosku, jak słusznie stwierdziło Kolegium, że brak doręczenia stronie ostatecznej decyzji organu odwoławczego, odnoszącej się do decyzji deklaratoryjnej organu pierwszej instancji (utrzymującej ją w mocy lub orzekającej co do istoty) do dnia upływu terminu przedawnienia wskazanego w art. 70 § 1 o.p. powoduje, że decyzja organu drugiej instancji nie może wywołać wyrażonego w niej skutku, gdyż odnosi się do zobowiązania już przedawnionego (zob. szerzej argumentację zawartą w uchwale NSA z 6 października 2003 r., FPS 8/03).
Podkreślenia wymaga, że powstanie obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem albo pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości należy wiązać z dniem otrzymania tych środków przez beneficjenta. Skoro zaś, w myśl art. 70 § 1 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p., obowiązek ten przedawnia się w upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym beneficjent otrzymał środki z dotacji w nadmiernej wysokości, nienależnie lub środki, które wykorzystane zostały przez niego niezgodnie z przeznaczeniem. W konsekwencji powyższego przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, przy czym jest to stanowisko dominujące, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, rozpoczyna się z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację (zob. przykładowo jedynie wyroki NSA z: 5 września 2018 r., I GSK 2583/18, 14 stycznia 2019 r., I GSK 2656/18 i 21 lutego 2021 r., I GSK 1649/19 oraz wyroki WSA w Lublinie z: 22 listopada 2019 r., I SA/Lu 503/19 i 31 lipca 2020 r., I SA/Lu 3/20). Powyższe stanowisko Sąd w pełni podziela.
Mając na uwadze argumentację podniesioną w skardze, wyjaśnić dodatkowo należy, że za termin o znaczeniu takim jak termin płatności podatku nie można uznać określonego w art. 252 ust. 1 in fine u.f.p. termin 15. dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem albo pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości powstaje z mocy prawa, a termin z art. 252 ust. 1 in fine u.f.p., zakreślony został w celu stworzenia beneficjentowi dotacji możliwości wywiązania się z obowiązku jej zwrotu bez wydawania w tym przedmiocie decyzji, a w zakresie dotacji pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości także bez narażania się na odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, o jakiej mowa w art. 9 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, Dz. U. z 2024 r. poz. 104). Zarazem z tego przepisu ani z innych przepisów nie wynika końcowa data, w której możliwe jest dokonywanie przez właściwy organ weryfikacji zgodności z prawem pobrania lub wykorzystania dotacji określonych w art. 252 ust. 1 u.f.p. Dlatego przyjęcie opisanego terminu, jako mającego znaczenie dla początku biegu terminu przedawnienia prowadziłoby do skutków niemożliwych do zaakceptowania. Mianowicie wobec konkretnego beneficjenta i jednej dotacji inny mógłby być termin przedawnienia obowiązku zwrotu środków z tej dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, a inny – środków pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Ponadto w stosunku do różnych beneficjentów dokładnie takich samych dotacji, termin przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji mógłby być różny. Wreszcie względem beneficjentów, u których pobranie lub wykorzystanie dotacji nie byłoby poddawane weryfikacji, termin przedawnienia nie mógłby rozpocząć biegu, a więc także i upłynąć, czego nie sposób pogodzić z art. 70 § 1 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. (zob. szerzej wyrok WSA w Lublinie z 31 lipca 2020 r., I SA/Lu 3/20).
Uzupełniająco, aczkolwiek kwestia ta nie była podnoszona w skardze ani w zaskarżonej decyzji, z uwagi na brzmienie art. 134 § 1 p.p.s.a., należy odnieść się do problematyki związanej ze stosowaniem art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej: ustawa COVID-19), w brzmieniu nadanym ustawą z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.). Wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów przedawnienia przewidzianych przepisami prawa administracyjnego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Stan zagrożenia epidemicznego w Polsce obowiązywał od 14 marca 2020 r., a stan epidemii od 20 marca 2020 r. W dniu 16 maja 2020 r. weszła w życie ustawa z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875; dalej: ustawa nowelizująca), uchylająca art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19. Z art. 68 ust. 2 ustawy nowelizującej wynika, że terminy których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15 zzr ust. 1 ustawy o COVID-19, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej. Gdyby więc przepis ten miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji wydatkowanej niezgodnie z przeznaczeniem uległby zawieszeniu od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r., to jest na ponad dwa miesiące (71 dni).
Wskazać jednak trzeba, że powyższy przepis art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19 nie dotyczy wstrzymania, rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych (zob. uchwałę NSA z 27 marca 2023 r., I FPS 2/22). Sąd podziela przy tym stanowisko, że przepis ten nie dotyczy wstrzymania, rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji oświatowej podlegającej zwrotowi z tytułu wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem. Mimo bowiem, że przepisy dotyczące obowiązku zwrotu wspomnianych należności nie są przepisami prawa podatkowego, to stanowią część ogólnie rozumianego prawa finansowego, z uwagi na charakter dotacji oświatowej jako niepodatkowej należności budżetowej, do której stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. Taki zaś charakter wspomnianych przepisów prowadzi do wniosku, że przepisy te nie mieszczą się w pojęciu "prawa administracyjnego", o jakim mowa w art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19 (zob. szerzej w tej kwestii argumentację zawartą w wyroku WSA w Lublinie z 21 czerwca 2023 r., I SA/Lu 250/23).
W konsekwencji prawidłowo stwierdziło Kolegium, że w sytuacji, gdy dotacja oświatowa została przyznana i przekazana Fundacji w 2017 r. oraz w 2018 r., należy przyjąć, że termin przedawnienia należności w tym przypadku powinien być liczony od końca 2017 r. – w odniesieniu do dotacji przyznanej na 2017 r. oraz od końca 2018 r. – w odniesieniu do dotacji przyznanej na 2018 r. Tym samym, w myśl art. 70 § 1 o.p. omawiany termin przedawnienia upłynął 31 grudnia 2022 r. dla dotacji przekazanych Fundacji w roku 2017 oraz upłynął 31 grudnia 2023 r. dla dotacji przekazanych jej w roku 2018.
Nie ulega zatem wątpliwości Sądu, jak słusznie ocenił organ odwoławczy, że w dacie orzekania przez ten organ należności z tytułu zwrotu zakwestionowanych kwot dotacji wypłaconych uczestniczce postępowania w 2017 r. i w 2018 r. nie były już wymagalne oraz nie podlegały dochodzeniu w toku postępowania administracyjnego. Jest przy tym bezsporne, że z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych ani ze skargi nie wynika, aby w sprawie zaszła jakakolwiek przesłanka zawieszenia bądź przerwania biegu terminu przedawnienia.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że z racji upływu terminu przedawnienia, Kolegium nie było uprawnione do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty w zakresie określonym w decyzji Prezydenta. W rezultacie tego organ odwoławczy był obowiązany do uchylenia w całości tej decyzji i umorzenia w całości postępowania organu pierwszej instancji, co zasadnie uczynił zaskarżoną decyzją.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI