I SA/LU 451/22

I SA/Lu 451/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Kazubińska-Kręcisz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 27f § 2, art. 110c § 2a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Asesor sądowy Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 1 lipca 2022 r. nr 0601-IEW.711.7.2022.14 w przedmiocie oddalenia sprzeciwu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z 13 stycznia 2022 r. znak 0610-SEW-2.720 8.5.2021; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz A. J. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lipca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie z 13 stycznia 2022 r. znak 0610-SEW-2.720 8.5.2021 oddalające sprzeciw A. J. w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zaległości objęte tytułem wykonawczym
o nr [...]0wystawionym w dniu 21 maja 2020 r.
W jego uzasadnieniu wskazano, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie na podstawie wyżej wskazanego tytułu wykonawczego wszczął postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego we Włodawie – jako organu egzekucyjnego właściwego do wszczęcia egzekucji z nieruchomości – wniosek o egzekucję z nieruchomości KW nr [...], której skarżąca jest współwłaścicielką (1/2 udziału).
Pismem z 7 grudnia 2021 r. za pośrednictwem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym we Włodawie skarżąca wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, wskazując na:
- nieistnienie obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnej względem wierzyciela ze względu na fakt, iż pozostaje z mężem w ustroju rozdzielności majątkowej,
- brak wiedzy odnośnie istnienia zobowiązań, do których jest wzywana,
- błąd tytułu wykonawczego "co do osoby zobowiązanej do uregulowania należności, ponieważ nigdy nie posiadała żadnych zaległości u Urzędzie Skarbowym we Włodawie".
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie wniosek ten zakwalifikował jako sprzeciw, po czym go oddalił postanowieniem z dnia 13 stycznia 2022 r.
W zażaleniu skarżąca – wnosząc o jego uchylenie – zarzuciła, że przesyłka
z dnia 3 marca 2021 r. nie została jej doręczona, gdyż odebrał ją mąż i jej nie przekazał, wobec czego nie miała możliwości zapoznania się z nią. W jej ocenie, odpowiedzialność winna być ograniczona zarówno przedmiotowo, jak i czasowo do majątku wspólnego małżonków oraz do okresu od daty powstania zaległości do daty zawarcia umowy małżeńskiej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w pierwszej kolejności odwołał się do zasady odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, zgodnie
z którą podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki, dodając, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem m.in. zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej. Ustanowienie w przepisach Ordynacji podatkowej odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zobowiązania podatkowe oznacza wprowadzenie odpowiedzialności rzeczowej małżonka dłużnika za cudzy dług publicznoprawny, ograniczonej do majątku wspólnego.
Organ argumentował, że przepisy art. 26 i art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej stanowią jedynie podstawę materialnoprawną odpowiedzialności zobowiązanego pozostającego w związku małżeńskim, natomiast realizacja tych norm przewidziana jest w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm.); dalej: "u.p.e.a.". Powołał się następnie na zmianę u.p.e.a., która weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r.,
a zgodnie z którą w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Podkreślając, że w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo sprzeciwu organ stwierdził, że prawo to stanowi szczególny instrument ochrony prawnej małżonka zobowiązanego. Podstawą takiego sprzeciwu jest ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. W sprzeciwie określa się istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
W ustawie nowelizującej dokonano istotnych zmian, m.in. w zakresie regulacji dotyczących prowadzenia egzekucji z majątku osobistego zobowiązanego i majątku wspólnego, sprzeciwu przysługującego małżonkowi zobowiązanego, praw przysługujących małżonkowi zobowiązanego oraz skutków prawnych, jakie wiążą się z ostatecznym oddaleniem lub uznaniem sprzeciwu małżonka zobowiązanego.
W myśl tych regulacji sprzeciw małżonka zobowiązanego jest swoistym środkiem zaskarżenia, służącym do obrony przed egzekucją z majątku wspólnego.
Jak wywodził organ odwoławczy, na podstawie obecnie obowiązujących regulacji małżonek zobowiązanego, wnosząc sprzeciw, zmierza do wykazania, że nie jest dopuszczalna egzekucja z majątku wspólnego. W ramach sprzeciwu jest uprawniony do podnoszenia, że doszło do ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. Małżonek zobowiązanego może wnieść sprzeciw po wszczęciu egzekucji.
Dalej wskazał, że przedmiotowa nieruchomość (sklasyfikowana jako grunty orne, lasy i grunty leśne - położone w Ł. , [...]), wchodzi w skład majątku wspólnego (dział II księgi wieczystej o nr [...]). Jej właścicielami są na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej: A. J. (1/2 udziału) i K. K. J. (1/2 udziału). Jednocześnie z załączonej do akt kopii wypisu Repertorium A Nr [...] wynika, że małżonkowie J. przed notariuszem oświadczyli, iż z dniem 16 listopada 2011 r. ustanawiają ustrój rozdzielności majątkowej.
Jak wynika z akt sprawy, wskazany wyżej tytuł wykonawczy z 21 maja 2020 r. obejmuje zaległości z tytułu odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek na zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych za: czerwiec 2010 r. (termin płatności: 20 lipca 2010 r.), październik 2010 r. (termin płatności: 22 listopada 2010 r.), listopad 2010 r. (termin płatności: 20 grudnia 2010 r.) oraz styczeń 2011 r. (termin płatności: 21 lutego 2011 r.)
Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że zobowiązania powstały przed ustanowieniem aktem notarialnym rozdzielności majątkowej, tj. przed 16 grudnia 2011 r., co oznacza, że skutki prawne zniesienia wspólności majątkowej nie odnoszą się do tych zobowiązań podatkowych. Za uzasadnione uznał też stanowisko organu
I instancji, że skarżąca mogłaby się powoływać na umowę majątkową małżeńską tylko wtedy, gdyby wcześniej powiadomiłaby o tym wierzyciela. Informację taką mogła ujawnić np. w CEIDG (od 3 czerwca 2013 r. prowadziła działalność gospodarczą,
w tym czasie dokonywała zmiany wpisów w Rejestrze), w księdze wieczystej (gdzie figuruje informacja o własności na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej) lub przekazać do urzędu odpis aktu notarialnego. Kopię aktu dołączyła dopiero po wezwaniu, do przesłanego podpisanego sprzeciwu.
Tym samym, podniesiony w zażaleniu zarzut dotyczący błędnego przekonania o obowiązku poinformowania organu o zawarciu umowy majątkowej małżeńskiej oraz ograniczonej przedmiotowo, jak i czasowo odpowiedzialności co do majątku wspólnego uznać należało za bezpodstawny.
W ocenie organu odwoławczego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego
w Lublinie błędnie uznał, że zajęcie nieruchomości zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 3 marca 2021 r. i w związku z niezachowaniem 14-dniowego terminu na wniesienie sprzeciwu – oddalił ten środek. Założyć bowiem można, mając na uwadze brak potwierdzenia otrzymania przez skarżącą zajęcia nieruchomości, że nie miała możliwości wniesienia sprzeciwu w ustawowym terminie. Skoro jednak sprzeciw został wniesiony (16 grudnia 2021 r. do Pierwszego Urzędu Skarbowego
w Lublinie wpłynęło pismo skarżącej z 7 grudnia 2021 r.), a Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie swoim rozstrzygnięciem sprzeciw oddalił, to uznać należało, że wniosek został rozpatrzony merytorycznie i skarżąca nie poniosła z tego tytułu żadnego uszczerbku. Zatem nie zasługuje na uznanie zarzut dotyczący błędnego uznania przez organ, jakoby przesyłka z 3 marca 2021 r. nie została jej doręczona, ponieważ sprzeciw podlegał rozpoznaniu.
W skardze do Sądu skarżąca wnosząc o jej uwzględnienie i o "stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji w całości", ewentualnie o jej uchylenie, zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a.:
a) art. 7, art. 77 §1 i art. 80, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności niewyjaśnienie, od jakiej daty pozostaje wraz z mężem w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej oraz uznanie, że nie może powoływać się na umowę rozdzielności majątkowej, albowiem nie poinformowała o niej organu,
b) art. 43 przez uznanie, że przesyłka z dnia 3 marca 2021 r. została jej przekazana przez męża, podczas gdy on tego nie uczynił, ani także nie zobowiązywał się doręczyć jej odebranej korespondencji, a nadto przez niezasadne dokonanie doręczenia korespondencji łącznie z mężem, podczas gdy powinno to nastąpić na jej osobę przesyłką poleconą.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych motywów niż te, które podniosła skarżąca.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,
a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zaskarżony akt podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma nie tylko prawo, ale także i obowiązek dokonania oceny zgodności
z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie Sąd procedował w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 ust. 3 p.p.s.a.
Należy wskazać, że kwestia uprawnień małżonków osób zobowiązanych na gruncie przepisów u.p.e.a. nie była jednolicie rozstrzygana w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych. Prezentowane były dwa odmienne stanowiska co do tego, czy małżonkowi zobowiązanego w przypadku skierowania egzekucji administracyjnej do majątku wspólnego przysługuje legitymacja do składania środków zaskarżania. Pierwszy z tych poglądów opierał się na twierdzeniu, że w razie wskazania w tytule wykonawczym obojga małżonków i skierowania egzekucji obowiązków ciążących na jednym z nich do majątku wspólnego, małżonek niebędący zobowiązanym nie ma takich samych uprawnień w postępowaniu egzekucyjnym jak małżonek, będący zobowiązanym (por. np. wyroki NSA z dnia
6 stycznia 2010 r. II FSK 2100/08; z dnia 8 kwietnia 2021 r. III FSK 2965/21). Pogląd przeciwny sprowadzał się do twierdzenia, że legitymacja do złożenia środka prawnego, np. zarzutów, przysługuje zawsze małżonkowi zobowiązanego
w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego (por. wyroki NSA: z dnia 24 listopada 2016 r. II GSK 1183/15; z dnia 3 kwietnia 2012 r. II GSK 36/11; z dnia 15 stycznia 2020 r. II FSK 3533/17).
Z dniem 30 lipca 2020 r. nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego regulującego powyższą kwestię. Z tą datą bowiem weszły w życie przepisy ustawy
z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). W ustawie nowelizującej dokonano istotnych zmian w zakresie stanu prawnego, odnoszącego się do rozpoznawanego zagadnienia prawnego. Uchylony został dotychczasowy art. 27c oraz wprowadzono szczegółowe regulacje dotyczące prowadzenia egzekucji
z majątku osobistego zobowiązanego i majątku wspólnego (art. 27e), sprzeciwu przysługującego małżonkowi zobowiązanego (art. 27f), praw przysługujących małżonkowi zobowiązanego (art. 27g) oraz skutków prawnych, jakie wiążą się
z ostatecznym oddaleniem lub uznaniem sprzeciwu małżonka zobowiązanego (art. 27h). Na podstawie tych regulacji sprzeciw małżonka zobowiązanego jest swoistym środkiem zaskarżenia, służącym małżonkowi zobowiązanego do obrony przed egzekucją z majątku wspólnego. Na gruncie tych obecnie obowiązujących regulacji, małżonek zobowiązanego – wnosząc sprzeciw – zmierza do wykazania, że nie jest dopuszczalna egzekucja z majątku wspólnego. W ramach sprzeciwu jest uprawniony do podnoszenia, że doszło do ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. Małżonek zobowiązanego może wnieść sprzeciw po wszczęciu egzekucji. Wprawdzie tytuł wykonawczy zawiera m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym (art. 27 § 1 pkt 9a u.p.e.a.), ale warunkiem dopuszczalności wniesienia sprzeciwu nie jest wcześniejsze doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Na tle powyższej regulacji nie budzi wątpliwości okoliczność, że wprowadzając ten szczególny środek prawny chroniący małżonka zobowiązanego jednoznacznie wskazano, iż nie może on być wiązany z zarzutami przysługującymi zobowiązanemu. Przekonuje o tym uzasadnienie rządowego projektu tej nowelizacji (Sejm RP VIII kadencji druk nr 3753), w którym stwierdzono, że przepisy te przyznają małżonkowi zobowiązanego prawo uczestniczenia w egzekucji z majątku wspólnego z chwilą wniesienia sprzeciwu albo wniosku o udzielenie informacji, o którym mowa
w art. 27e § 4. Zauważono, że w oparciu o wprowadzone regulacje małżonek zobowiązanego będzie więc uprawniony do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, będzie uprawniony do kwestionowania czynności egzekucyjnych podjętych w egzekucji z majątku wspólnego. Będzie jednak uczestniczył na prawach zobowiązanego jedynie w egzekucji z majątku wspólnego, nie zaś w całym postępowaniu egzekucyjnym. Równocześnie podkreślono, że na podstawie tych regulacji małżonek zobowiązanego nie będzie miał prawa podnoszenia braku wymagalności należności pieniężnej czy też błędu co do osoby zobowiązanego, nie będzie uprawniony do wnoszenia zarzutów, wnoszenia o umorzenie postępowania egzekucyjnego, itd. Takie uprawnienia w dalszym ciągu zarezerwowane są wyłącznie dla zobowiązanego, który odpowiada całym swoim majątkiem. Z tych zapewne względów nie wprowadzono regulacji o przyznaniu małżonkowi zobowiązanego,
w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego, uprawnień takich samych jak przysługujące zobowiązanemu (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2021 r. III FSK 2965/21).
W dalszej kolejności należy odnieść się do przepisów intertemporalnych, bowiem – jak z nich wynika – część zmienionej regulacji znajduje także zastosowanie do toczących się już postępowań egzekucyjnych. I tak, w przepisie art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej przewidziano, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, zaś w art. 13 ust. 3 przyjęto, iż w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Nadto, w art. 18 ust. 1 tej ustawy przewidziano, że do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, który nastąpił po wejściu w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 (u.p.e.a.) i art. 2 (k.p.c.) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Zatem z tej regulacji (w szczególności z art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej) wynika, że jeżeli postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i niezakończone do 30 lipca 2020 r. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, to do egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1
w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, czyli przepisy w nowym brzmieniu.
Skoro oczywiste jest w sprawie, że w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów (30 lipca 2020 r.) skarżąca nie była podmiotem zobowiązanym w tym postępowaniu, lecz małżonkiem zobowiązanego, to zastosowanie w sprawie znajdować powinien przepis intertemporalny – art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej, gdyż to ten przepis przewiduje sytuację, w której tytuł wykonawczy został wystawiony na zobowiązanego, a nie na oboje małżonków zobowiązanych. Zatem, na mocy tego uregulowania, do sytuacji skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym powinny znaleźć zastosowanie znowelizowane przepisy.
Na podstawie zaś tych znowelizowanych przepisów – jak już to wyjaśniono – małżonek zobowiązanego jest uprawniony do wniesienia sprzeciwu na podstawie art. 27f § 1 u.p.e.a., w myśl którego w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo sprzeciwu. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. W sprzeciwie określa się istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zgodnie z § 2 w przypadku egzekucji
z nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego sprzeciw wnosi się nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia małżonkowi zobowiązanego wezwania zgodnie z art. 110c § 2a. Sprzeciw wnosi się do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Sprzeciw może być wniesiony jeden raz
w postępowaniu egzekucyjnym (§ 3). Wierzyciel zawiadamia zobowiązanego
o wniesieniu sprzeciwu przez małżonka zobowiązanego (§ 4).
Stosownie do art. 27f § 5 u.p.e.a., wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego, w którym:
1) oddala sprzeciw;
2) uznaje sprzeciw: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala sprzeciw.
Postanowienie w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego doręcza się temu małżonkowi i zobowiązanemu. Na postanowienie o oddaleniu sprzeciwu małżonka zobowiązanego małżonkowi zobowiązanego przysługuje zażalenie ( § 6).
Jeżeli postanowienie w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego stanie się ostateczne, wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o sposobie
i dacie ostatecznego rozpatrzenia tego sprzeciwu (§ 7).
Przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżone postanowienie, którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie z 13 stycznia 2022 r. oddalające sprzeciw skarżącej w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zaległości objęte tytułem wykonawczym wystawionym w dniu 21 maja 2020 r. o nr [...].
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego wszczął postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego we Włodawie – jako organu egzekucyjnego właściwego do wszczęcia egzekucji z nieruchomości – wniosek o egzekucję z nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], której skarżąca jest współwłaścicielką. Przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego. Jej właścicielami są na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej: A. J. (1/2 udziału) i K. K. J. (1/2 udziału).
Z akt sprawy wynika, że wyżej wskazany tytuł wykonawczy z 21 maja 2020 r. obejmuje zaległości z tytułu odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek na zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych za: czerwiec 2010 r. (termin płatności: 20 lipca 2010 r.), październik 2010 r. (termin płatności: 22 listopada 2010 r.), listopad 2010 r. (termin płatności: 20 grudnia 2010 r.) i styczeń 2011 r. (termin płatności: 21 lutego 2011 r.).
Skarżąca w toku postępowania konsekwentnie twierdziła, że przesyłka z dnia 3 marca 2021 r. nie została jej przekazana przez męża.
Jak wynika z twierdzeń organów, zajęcie nieruchomości z 11 lutego 2021 r. oraz odpis tytułu wykonawczego skierowane zostały do K. J. i A. J. we wspólnej przesyłce, której otrzymanie potwierdził w dniu 3 marca 2021 r. K. J..
Organ odwoławczy wywiódł, że termin na wniesienie sprzeciwu dla skarżącej jako małżonki zobowiązanego zgodnie z art. 27f § 2 u.p.e.a. upłynął po 14 dniach, tj. 17 marca 2021 r., natomiast sprzeciw wniosła, nadając przesyłkę w polskiej placówce pocztowej w dniu 7 grudnia 2021 r., tj. po upływie wskazanego wyżej terminu.
W jego ocenie jakkolwiek, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego
w Lublinie błędnie przyjął, że zajęcie nieruchomości zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 3 marca 2021 r., to jednak skoro sprzeciw został rozpatrzony merytorycznie, a skarżąca nie poniosła z tego tytułu żadnego uszczerbku, nie zasługiwał na uznanie zarzut dotyczący błędnego uznania przez organ, jakoby przesyłka z 3 marca 2021 r. nie została jej doręczona.
Sąd stanowiska tego nie jest w stanie zaakceptować.
W sytuacji, gdy sprzeciw dotyczy egzekucji z nieruchomości wchodzącej
w skład majątku wspólnego, może być wniesiony nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia małżonkowi zobowiązanego wezwania zgodnie z art. 110c § 2a u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami
z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.
Zestawienie regulacji art. 27f § 2 u.p.e.a. z art. art. 110c § 2a u.p.e.a. wskazuje, że doręczenie pisma, o którym wyżej mowa łącznie współmałżonkom, jak to przedstawiły organy w jednej kopercie, było nieprawidłowe. Skarżąca zatem zasadnie podnosi, że skoro wezwanie odebrał jej mąż, nie będąc przez nią upoważniony do działania w jej imieniu, to nie zostało ono nigdy do niej skutecznie skierowane.
Z uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika, że organ ten uznał, iż sprzeciw skarżącej został wniesiony po upływie terminu i w związku z tym podlegał oddaleniu, ale pomimo tego poinformował ją "o zaistniałym w sprawie stanie faktycznym". Treść uzasadnienia tego rozstrzygnięcia – zdaniem Sądu – wskazuje, że organ wniesiony sprzeciw rozpoznał merytorycznie.
Z kolei organ odwoławczy przyjął, że "skoro jednak sprzeciw został wniesiony (...), a organ swoim rozstrzygnięciem sprzeciw oddalił, to uznać należało, że wniosek został rozpatrzony merytorycznie i skarżąca nie poniosła z tego tytułu żadnego uszczerbku". W konsekwencji – jego zdaniem – nie zasługiwał na uznanie zarzut "dotyczący błędnego uznania przez organ, jakoby przesyłka z 3 marca 2021 r. nie została skarżącej doręczona, ponieważ sprzeciw podlegał rozpoznaniu."
Przedstawione stanowiska to pasmo wewnętrznych sprzeczności.
Niewątpliwie pierwszoplanową kwestią było w niniejszej sprawie ustalenie,
w jakiej dacie nastąpiło doręczenie skarżącej wezwania, o którym mowa w art. 110c § 2a u.p.e.a. i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za skuteczne. Jeżeli bowiem doręczenie nie może być uznane za dokonane ze skutkiem prawnym, to nie rozpoczyna się dla strony bieg terminu do złożenia sprzeciwu art. 27f § 2 u.p.e.a. Termin do złożenia sprzeciwu rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia skutecznego doręczenia. wezwania. Natomiast jeżeli do skutecznego doręczenia doszło, a jednocześnie sprzeciw zostałby złożony po terminie, uruchamia się tryb wynikający z art. 17 § 1c u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stwierdza,
w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem. Wniesienie sprzeciwu takim terminem jest obwarowane. Stwierdzenie, że skarga, wniosek lub inne podanie zostały wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, a przy tym termin ten nie został przywrócony, zmusza organ egzekucyjny do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu. W ten sposób zostaje zamknięta droga do merytorycznego rozpatrzenia skargi, wniosku lub innego podania.
Z uwagi na fakt, iż organ I instancji, pomimo przeszkód formalnych, wydał merytoryczne rozstrzygnięcie, organ odwoławczy kwestii tej nie powinien bagatelizować, uznając jedynie, że skarżąca nie poniosła z tego tytułu żadnego uszczerbku.
Wobec zaistnienia podstawy uchylenia zaskarżonego postanowienia z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien uwzględnić ocenę Sądu zawartą w niniejszym uzasadnieniu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.