I SA/LU 448/24

I SA/Lu 448/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Wałejko
Jakub Polanowski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 5/25 - Wyrok NSA z 2025-05-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 59 par. 1 pkt 7, art. 29 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie Asesor sądowy Jakub Polanowski Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Protokolant specjalista Marta Wawrzecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 września 2019 r. nr 0601-IEE-1.711.244.2019.3 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 września 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia L. K., dalej: "zobowiązany", "skarżący", na postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L., dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny" z dnia 22 lipca 2019 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej dokonanej zawiadomieniem z dnia 18 czerwca 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
Jak wynika z zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy, wobec zobowiązanego Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie licznych tytułów wykonawczych, w tym wystawionych przez Pocztę Polską S.A., Prezesa PFRON oraz Wójta Gminy J.. W celu wyegzekwowania należności objętych tymi tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny podjął szereg działań polegających związanych m.in. na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w bankach i spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej oraz zajęciu wynagrodzenia za pracę w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym nr [...] w L..
W dniu 18 czerwca 2019 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo pełnomocnika Gminy J. informujące o prawomocnym wyroku sądu cywilnego, którym zasądzono od tej Gminy, będącej wierzycielem należności objętej tytułem wykonawczym realizowanym przez organ egzekucyjny, na rzecz zobowiązanego kwotę [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wskazany wierzyciel wniósł o zajęcie tej kwoty i przeprowadzenie z niej egzekucji administracyjnej w celu wyegzekwowania zaległości wobec Gminy, objętej tytułem wykonawczym nr ES/1. Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomieniem z dnia 18 czerwca 2019 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanemu od Gminy J.. Odpis wskazanego zawiadomienia został doręczony zobowiązanemu za pośrednictwem poczty w dniu 25 czerwca 2019 r., zaś Gminie jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, będącej jednocześnie wierzycielem, w dniu 18 czerwca 2019 r.
Zobowiązany w dniu 5 lipca 2019 r. wniósł o organu egzekucyjnego pismo zatytułowane: "Skarga na zajęcie komornicze na podstawie zawiadomienia z 18 czerwca 2019 r." W jego treści zarzucił on naruszenie art. 39 i 42 K.p.a. poprzez niedoręczenie odpisu tytułu wykonawczego nr ES/1 wystawionego przez Wójta [...], art. 80 K.p.a. poprzez brak pouczenia o przysługującej zobowiązanemu skardze na zajęcie egzekucyjne w zawiadomieniach o wcześniejszym zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego przesłanych do spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej oraz banku, art. 9 K.p.a. poprzez brak należytego informowania o okolicznościach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany podniósł też, że nie ma żadnej wiedzy na temat zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonanego przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z 15 września 2017 r. oraz o toczących się postępowaniach egzekucyjnych na rzecz Poczty Polskiej i Prezesa PFRON, do tej pory nie otrzymał odpisów tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezesa PPFRON z 11 kwietnia 2016 r. i z 10 sierpnia 2017 r. Zobowiązany wskazał także na przedawnienie zobowiązania wobec Gminy, objętego tytułem wykonawczym nr ES/1. Zdaniem zobowiązanego organ egzekucyjny nie uwzględniał w postępowaniu egzekucyjnym okresów zawieszenia postępowania lub też jego przerwania i ich wpływu na postępowanie egzekucyjne.
Wskazanym wyżej postanowieniem z dnia 22 lipca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął rozstrzygnięcie oddalając skargę na czynności egzekucyjne. Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że jak przyjął organ egzekucyjny, w ramach środka zaskarżenia, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, można skutecznie podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne dotyczące przeprowadzonej czynności egzekucyjnej, a więc w zakresie jej zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnej w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie organu egzekucyjnego, zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w Gminie z dnia 18 czerwca 2019 r. jest zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, zawiera wszystkie wymagane prawem elementy określone w art. 67 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także zostało dokonane zgodnie z zasadami prowadzenia egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych uregulowanymi w art. 89 tej ustawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego ustosunkował się także do zarzutów dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach postępowania oraz nieskutecznego doręczenia korespondencji.
Zobowiązany we wniesionym zażaleniu podniósł, że kwestionuje nie tylko postanowienie organu egzekucyjnego w związku z zajęciem innych wierzytelności pieniężnych, ale wniesiony przez niego środek zaskarżenia dotyczy wszystkich czynności egzekucyjnych wymienionych w aktach sprawy, m.in. prawidłowości doręczeń tytułów wykonawczych i zajęć rachunków bankowych. Ponowił on także zarzuty podniesione wcześniej w piśmie z dnia 5 lipca 2019 r., zarzucając organowi nieustosunkowanie się do nieprawidłowości w doręczaniu przesyłek pocztowych powodujących, iż organ egzekucyjny nie jest w stanie udokumentować ich zawartości, co uniemożliwia obiektywne potwierdzenie nadania dokumentów. Nadto zobowiązany stwierdził, że organ egzekucyjny nie podjął skutecznych środków egzekucyjnych, a postępowanie egzekucyjne należy uznać za bezprzedmiotowe.
Uzupełniając zażalenie pismem z dnia 5 września 2019 r. zobowiązany zarzucił także naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 oraz art. 126 K.p.a. Wskazał on na nieskuteczność doręczenia odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego, co jego zdaniem stanowi przesłankę do stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji i umorzenia postępowania egzekucyjnego na postawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jego zdaniem błędne jest oznaczenie dokumentów na potwierdzeniach odbioru adresowanych do niego przesyłek nadawanych przez organ egzekucyjny, w szczególności przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego nr ES/1, wystawionego przez Wójta Gminy.
Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że skargę na czynności egzekucyjne można wnosić tylko na czynności o charakterze wykonawczym. W postępowaniu wszczętym na podstawie skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlega zatem jedynie czynność egzekucyjna dokonana przez organ egzekucyjny, badana tylko pod kątem zgodności z przepisami regulującymi procedurę jej zastosowania. Nie można w trybie skargi na czynności egzekucyjne żądać badania zarzutów materialnoprawnych dotyczących powstania i istnienia obowiązku i podważać w tym trybie postępowanie egzekucyjne jako całość. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie wpływa na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nawet ewentualne uwzględnienie skargi może mieć jedynie skutki w zakresie czynności, na którą wniesiono skargę.
Zdaniem organu nadzorczego czynność egzekucyjna zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Gminy została dokonana prawidłowo. Jak zauważył organ nadzorczy, ustawowym obowiązkiem wierzyciela jest wystawienie tytułu wykonawczego i skierowanie go do egzekucji, zaś organu egzekucyjnego - wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego. Z akt sprawy wynika zaś, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany ustawą, tj. w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, spełniające wszystkie wymogi formalne, zostało doręczone za pośrednictwem poczty dłużnikowi zajętej wierzytelności, czyli Gminie w dniu 18 czerwca 2019 r., natomiast zobowiązanemu odpis zawiadomienia o zajęciu doręczony został 25 czerwca 2019 r. Stosowne potwierdzenia odbioru zostały załączone do akt sprawy.
Odnosząc się do kwestii podnoszonych przez zobowiązanego, organ nadzorczy zaznaczył, że doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skuteczność tego doręczenia nie stanowi zatem przedmiotu badania w niniejszej sprawie. Niezależnie od tego organ stwierdził, że odpis tytułu wykonawczego został zobowiązanemu doręczony prawidłowo. Przesyłka zawierająca ten odpis została zwrócona do nadawcy po dwukrotnym awizowaniu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał również, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być badane zarzuty przedawnienia egzekwowanych należności, czy niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Nie podzielił on również podnoszonego przez zobowiązanego zarzutu naruszenia ogólnych zasad postępowania, tj. zasady praworządności wynikającej z art. 7 K.p.a. oraz zasady informowania stron ujętej w art. 9 K.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie organu nadzorczego zobowiązany zarzucił naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 107 oraz art. 126 K.p.a. poprzez niezachowanie reguł tego Kodeksu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, tj. zasady prawdy obiektywnej, wskutek niepodjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, nierozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz wadliwość rozstrzygnięć wydanych postanowień;
- art. 59 § 1 pkt. 7 i art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej w sytuacji, gdy była ona niedopuszczalna;
- art. 44 K.p.a. poprzez uznanie, że w przesyłce rejestrowanej skierowanej do skarżącego w dniu 7 marca 2016 r. znajdował się tytuł wykonawczy ES/1 z dnia 22 lutego 2016 r. oraz pismo o zajęciu rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej z dnia 4 marca 2016 r.;
- art. 27 § 1 pkt. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez skierowanie do egzekucji administracyjnej dwóch tytułów wykonawczych, tj. ES/1, przy czym – jak zaznaczył skarżący - data wydania tego tytułu, jak i kwota należności budzi liczne wątpliwości i wstępnie skarżący, że datą jego wydania jest 22 luty 2016 r., i ES/3 z dnia 25 lutego 2019 r., wydanych na tej samej podstawie prawnej obowiązku, tj. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 2 marca 2015 r. nr SKO 41.2399/PO/2014, dotyczącej zwrotu dotacji nienależnej za lipiec - wrzesień 2010 r. w wysokości 56.092 zł, w tym ES/1 na kwotę 50.092 zł i ES/3 na kwotę 6.000 zł;
- art. 70 § 1, § 4 i § 6 Ordynacji podatkowej wskutek uznania przez organy egzekucyjne za Samorządowym Kolegium Odwoławczym, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia 2 marca 2015 r. ustalającej obowiązek zwrotu przez skarżącego nienależnej dotacji za okres lipiec - wrzesień 2010 r. w wysokości 56.092,50 zł upływa po dniu 31 grudnia 2020 r.
Skarżący zaznaczył również, że odstępuje od zarzutów związanych z tytułami egzekucyjnymi Poczty Polskiej i Prezesa PFRON. Skarga, jak wskazał skarżący, dotyczy zatem postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego ES/1, którego, jak on twierdzi, mu nie doręczono, przez co stracił możliwość złożenia zarzutów i skargi na czynność egzekucyjną, a nadto zdaniem skarżącego tytuł ten obejmuje zobowiązanie przedawnione. Brak skutecznego doręczenia tytułu powoduje, że postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone.
Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny orzekł jedynie o oddaleniu skargi, badając i rozstrzygając wszystkie podniesione przez niego zarzuty, ale w sentencji postanowienia orzekł jedynie co do jednej czynności, tj. zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Pomiędzy sentencją postanowienia i jego uzasadnieniem występuje w ten sposób istotna różnica, która wpłynęła także na kolejne etapy procedowania. Zdaniem skarżącego organ powinien także w sentencji wypowiedzieć się co do skuteczności doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego. Wszelkie okoliczności, wpływające na możliwość prowadzenia egzekucji powinny być bowiem brane pod uwagę z urzędu. W ocenie skarżącego organ egzekucyjny miał dostrzec wadliwość sentencji swojego postanowienia, bowiem w dniu 12 września 2019 r. wydał postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem skarżącego stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jest błędne, ponieważ skarżący wniósł nie tylko zażalenie na zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, ale na wszystkie czynności egzekucyjne, a w uzupełnieniu zażalenia zwracał się o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Skarżący zaznaczył również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jednym postanowieniem odmówił umorzenia dwóch odrębnych postępowań: prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego ES/1, który jest przedmiotem niniejszej skargi oraz prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego ES/3, który jest przedmiotem odrębnej skargi, a także trzech innych postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych Poczty Polskiej i Prezesa PFRON. Zdaniem skarżącego, prowadzenie postępowań egzekucyjnych dotyczących nienależnej dotacji na podstawie dwóch tytułów wykonawczych narusza przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z której treści wynika, że postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tej samej podstawy prawnej obowiązku toczy się na podstawie tytułu wykonawczego, a nie tytułów wykonawczych.
Skarżący wskazał nadto, że złożył wniosek o umorzenie tego postępowania, a obowiązkiem organu egzekucyjnego było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, obejmującego zbadanie istnienia bądź nieistnienia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, a następnie wydania postanowienia o umorzeniu lub o odmowie umorzenia postępowania. O ile organ miał wątpliwości co do intencji skarżącego, a tą było zniweczenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, mógł zastosować w tym przypadku tryb wezwania do sprecyzowania wniosku na podstawie K.p.a.
Zdaniem skarżącego naruszenie przepisów K.p.a. polegało na nierozważeniu podstaw dopuszczalności egzekucji, nierozpatrzeniu zawartego w skardze i w zażaleniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, objęciu jednym postanowieniem pięciu postępowań egzekucyjnych, prowadzeniu dwóch odrębnych postępowań egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych wydanych na podstawie tego samego obowiązku prawnego oraz na nierozpatrzeniu zarzutu przedawnienia zobowiązania. Jak zaznaczył skarżący, wobec braku doręczenia tytułu wykonawczego egzekucja nie była dopuszczalna.
Kwestionując prawidłowość doręczenia zawiadomienia o zajęciu skarżący podniósł, że okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism winna wynikać z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru. Tymczasem zwrotne potwierdzenie odbioru nie zawierało nawet skrótowej informacji, że w przesyłce znajdowały się dwa tytuły wykonawcze i dwa zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Stanowisko organów egzekucyjnych, że sprawa doręczenia tytułu egzekucyjnego ES/1 została odnotowana w systemie Egapoltax wcale nie świadczy o tym, że w przesyłce z dnia 7 marca 2016 r. znajdował się ten tytuł wykonawczy. Wątpliwości co do doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego budzi także data jego sporządzenia, jak i kwota należności pieniężnej na jaką ten tytuł opiewa, a w związku z tym i data doręczenia tytułu do organu. Niezależnie od tego, ile tytułów wykonawczych wystawiła Gmina i na jaką kwotę, ani jeden z nich nie został skutecznie doręczony skarżącemu. Skarżący wyjaśnił też, że brak osobistego odbioru przesyłek wynika ze sposobu zamontowania skrzynek pocztowych, a nie z jego złej woli.
Skarżący zwrócił też uwagę na rozbieżności pomiędzy treścią obowiązku podaną w tytułach wykonawczych, a treścią obowiązku określonego w decyzji. Zdaniem skarżącego przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do określonej w decyzji kwoty należności na podstawie dwóch lub więcej odrębnych tytułów wykonawczych. Racjonalny ustawodawca przewidział możliwość wystawienia zmienionego tytułu wykonawczego, lecz słusznie zrezygnował ze stosowania tego trybu w sytuacji, kiedy wierzyciel nie potrafi w sposób poprawny określić kwoty należności.
Skarżący twierdził również, że organ egzekucyjny nie uwzględniał w postępowaniu egzekucyjnym okresów zawieszenia postępowania lub też jego przerwania i ich wpływu na postępowanie egzekucyjne. Tymczasem w odniesieniu do dotacji otrzymanych pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenia decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym przyznano dotację nienależną. W niniejszym przypadku był to dzień 31 grudnia 2015 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Organ nadzorczy podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu, w tym co do skutecznego doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego nr ES/1 w dniu 23 marca 2016 r. Organ podkreślił, że zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej z powodu niedoręczenia skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego nie podlega badaniu w postępowaniu sprawie skargi na czynności egzekucyjne, jak to wynika z art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Środkiem prawnym umożliwiającym obronę przed niedopuszczalną egzekucją są zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego normowane w art. 33 § 1 pkt 6 powołanej ustawy. Podobna konstatacja dotyczy podnoszonego w sprawie zarzutu przedawnienia zobowiązania oraz zarzutu wadliwości wystawienia tytułu wykonawczego. Istotą skargi na czynność egzekucyjną nie jest unicestwienie postępowania egzekucyjnego, czy też kwestionowanie wszystkich podjętych w jego toku czynności. Rozstrzygnięcie w sprawie skargi dotyczy natomiast konkretnej czynności egzekucyjnej. Dlatego, jak zaznaczył organ nadzorczy, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego otrzymał bieg i został załatwiony w odrębnym postępowaniu.
Odnosząc się do odpowiedzi na skargę skarżący w piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2020 r. wyraził stanowisko podtrzymujące zarzuty skargi. Podniósł on, że rzeczą organu było m.in. wyjaśnienie biegu terminu przedawnienia zobowiązania i skuteczności wszczęcia w tym okresie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego postępowanie egzekucyjne w ogóle nie zostało wszczęte. Skarżący zaznaczył także, iż podnosi niespełnienie wymagań formalnych zajęcia wierzytelności pieniężnej poprzez nieskuteczne doręczenie tytułu wykonawczego ES/1 zarówno na etapie zajęcia rachunku bankowego, jak i innej wierzytelności pieniężnej.
Uważając, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe skarżący w skardze wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zaś w piśmie z 20 stycznia 2020 r. wniósł o zwrot kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 712/19, oddalił skargę. Skarżący od tego wyroku wywiódł skargę kasacyjną zarzucając:
na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 7 i art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej: "u.p.e.a.", poprzez uznanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej, w sytuacji gdy była ona niedopuszczalna;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 26 § 5 u.p.e.a. w związku z art. 32 u.p.e.a. w związku z art. 89 § 3 pkt 3 u.p.e.a. w związku z art. 44 § 1 – § 4 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że organ egzekucyjny przystąpił do czynności egzekucyjnych po uprzednim doręczeniu w trybie zastępczym skarżącemu jako zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nr ES/1, wystawionego przez Wójta Gminy J. 22 lutego 2016 r.;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 i art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. oraz art. 70, art. 70a ustawy - Ordynacja podatkowa przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną ocenę, że zobowiązanie nie uległo przedawnieniu i jest nadal wymagalne;
na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 77 § 1, art. 107 oraz art. 126 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi z uwagi na uchybienie obowiązkowi dokonania w uzasadnieniu wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz jego wyczerpującego rozpatrzenia, z uwzględnieniem słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, niepodjęcie przez Sąd wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu taktycznego oraz stanu prawnego sprawy;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 1 i 7 u.p.e.a. przez brak zastosowania oraz w związku z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 54 u.p.e.a. przez błędne zastosowanie pomimo, że zarzuty skarżącego odpowiadały istocie środka określonego w art. 33 u.p.e.a., a tym samym brak było podstaw do kwalifikowania go jako skargi na czynności egzekucyjne;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w związku z art. 107 k.p.a. poprzez pominięcie przez Sąd w uzasadnianiu istotnego w sprawie faktu skierowania do egzekucji administracyjnej dwóch tytułów wykonawczych, tj. ES/1, przy czym data wydania tego tytułu, jak i kwota należności budzi liczne wątpliwości i wstępnie przyjmuje się, że datą jego wydania jest dzień 22 lutego 2016 r., i ES/3 z 25 lutego 2019 r., wydanych na tej samej podstawie prawnej obowiązku, tj. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. nr SKO.41.2399/FO/2014 dotyczącej zwrotu dotacji nienależnej za lipiec – wrzesień 2010 r., w wysokości 56.092,50 zł.
W oparciu o te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 5 lutego 2020 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie, w przypadku gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 P.p.s.a. wniósł o uchylenie ww. orzeczenia i rozpoznanie sprawy przez ten Sąd. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 950/20, uchylając zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania zauważył, że skarga kasacyjna została oparta na podstawie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. W związku z tym w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż ocenę prawidłowości subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przeprowadzić dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08). Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku ustalił, że Sąd pierwszej instancji nie zbadał i nie rozważył dostatecznie przebiegu i materiałów kontrolowanej sprawy, w celu udzielenia nie ulegającej wątpliwości odpowiedzi na pytanie: czy wniosek skarżącego wszczynający postępowanie był rzeczywiście skargą na czynności egzekucyjne w rozumieniu art. 54 § 1 P.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało wziąć pod staranną uwagę istotną treść pisma sporządzonego w sprawie oraz czynności organu postępowania egzekucyjnego, aby móc w sposób całkowicie uzasadniony rozstrzygnąć kontrowersje w przedmiocie wniosku, żądania i argumentacji skarżącego, a w związku z tym i wobec tego, odpowiedniości wydanych w sprawie postanowień administracyjnych organów egzekucyjnych. Jedynym wyróżnikiem zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz skargi na czynności egzekucyjne nie może być też konstatacja, że wniosek został złożony po upływie przewidzianego prawem terminu.
Następnie Sąd ten zaznaczył, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz skarga na czynności egzekucyjne to dwie nietożsame instytucje prawne, zawierające odrębną treść, odnoszące się do różnych przedmiotów, mogące wywierać odpowiednie dla siebie skutki prawne (por. art. 33 u.p.e.a., art. 34 u.p.e.a., art. 35 u.p.e.a., art. 54 u.p.e.a.). Jeżeli ze stanowiska zobowiązanego, które zostało sformułowane i przedstawione w jego wniosku, wynika, że wnosi on zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wniosek taki powinien zostać rozpoznany. Dałoby to zobowiązanemu co najmniej możliwość prowadzenia sporu prawnego w przedmiocie zachowania terminu na wniesienie zarzutów, na przykład w zakresie ustalenia daty, czy skuteczności doręczenia tytułu wykonawczego i dokonania pierwszej czynności egzekucyjnej, a także przedawnienia zobowiązania. Organ postępowania egzekucyjnego nie jest natomiast uprawniony do zamiennego stosowania przywoływanych powyżej instytucji prawnych, w tym rozpoznawania skargi na czynności egzekucyjne w przypadku wniosku, którego merytoryczna treść wskazuje na to, że stanowi on zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył także, iż nie przesądza o załatwieniu sprawy strony zobowiązanej ad meritum. Stwierdza natomiast, że Sąd pierwszej instancji powinien dokonać sprawdzenia, weryfikacji i oceny kontrolowanego postępowania, tak żeby jego rozstrzygnięcia stanowiły zgodne z prawem odniesienie się do rzeczywistej treści żądań strony, nie zaś do wniosków, które ze stanowiska strony w istocie dostatecznie nie wynikają.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu pierwszej instancji w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 17 maja 2022 r., sygn. akt I FSK 507/21 oraz 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 101/22). Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 P.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a może on dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt II FSK 24/22).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 10 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 950/20, Sąd pierwszej instancji nie zbadał i nie rozważył dostatecznie przebiegu i materiałów kontrolowanej sprawy w celu udzielenia nie ulegającej wątpliwości odpowiedzi na pytanie: czy wniosek skarżącego wszczynający postępowanie był rzeczywiście skargą na czynności egzekucyjne w rozumieniu art. 54 § 1 P.p.s.a.
Powołany przepis stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Wobec tego zauważyć trzeba, że skarga wniesiona przez zobowiązanego za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, dotyczyła postanowienia tego organu z dnia 20 września 2019 r. utrzymującego w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 22 lipca 2019 r., oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Postanowienia te zostały wydane w wyniku wniesienia przez skarżącego pisma datowanego na 5 lipca 2019 r. zatytułowanego: "Skarga na zajęcie egzekucyjne na podstawie zawiadomienia 0612-SEE.2.711.5947923.2019.1.NOWKRZ Cz. Nr 5947923 z dnia 18.06.2019 o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej (data otrzymania: 25 czerwiec 2019)". W piśmie tym skarżący wskazał, że "podstawą do wniesienia skargi są nieprawidłowości (niezgodność z prawem)" zajęć egzekucyjnych podjętych przez Urząd Skarbowy, gdyż zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w odniesieniu do wymienionych w nim tytułów wykonawczych, nie spełnia zasad określonych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, gdyż nie zostały skutecznie doręczone.
Konkretnie skarżący we wskazanym piśmie zarzucił naruszenie art. 39 i 42 K.p.a. wobec niedoręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego wystawionego przez Wójta Gminy nr ES/1 w sposób określony powołanymi przepisami. Uzasadniając ten zarzut skarżący przedstawił przebieg swoich wizyt w Urzędzie Skarbowym i wnioski jakie powziął on na podstawie analizy akt, w tym potwierdzeń odbioru. Zaznaczył on, że organ jest obowiązany do używania druków potwierdzenia odbioru i "nadawania przesyłek w sprawie uporządkowanym", tj. poprzez "wpisanie każdej przesyłki potwierdzającej jej nadanie". Dalej wskazał skarżący, że na druku potwierdzenia odbioru oznaczonego w aktach sprawy: "011" brak jest pieczęci placówki oddawczej, potwierdzenie odbioru, niezawierające datownika, informuje o tym, że przesyła to: [...], czyli tytuł wykonawczy Poczty Polskiej, co wyklucza by w przesyłce znajdował się inny tytułu wykonawczy, np. ES/1 wystawiony przez Gminę oraz oznaczenie rodzaju pisma: "zaj. rach bank. + odpis TW", co oznacza jeden tytuł wykonawczy. Skoro zaś tytuł wykonawczy wystawiony przez Wójta Gminy nie został skarżącemu doręczony, to jak wskazuje on, nie mógł skorzystać z przysługującego mu prawa do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podstawą tego zarzutu byłoby, jak dalej wskazał skarżący, wniesienie przez niego wniosku o umorzenie zaległości.
Kolejnym zarzutem podniesionym przez skarżącego we wskazanym piśmie datowanym na 5 lipca 2019 r. było naruszenie art. 80 u.p.e.a. z powodu nie dołączenia do udostępnionych mu, jak zaznaczył – niedoręczonych, zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej i rachunku bankowego pouczenia o przysługującej mu skardze na zajęcie egzekucyjne. Tymczasem, jak zaznaczył skarżący, rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji administracyjnej wymaga pouczenia, że na podstawie art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na zajęcie egzekucyjne. Z tego powodu zawiadomienia o zajęciu, zdaniem skarżącego, powinny zostać wyeliminowane z obrotu.
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 9 K.p.a. ponieważ nic mu nie wiadomo o raporcie pracownika Urzędu Skarbowego o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych w dniach 4-5 października 2018 r. nie są mu też znane inne działania egzekucyjne. Skarżący podniósł również, że nie ma wiedzy o zobowiązaniach wobec PFRON. Zaznaczył on także, iż postępowanie egzekucyjne ze względu na wskazane nieprawidłowości prowadzone było w sytuacji, gdy jego zobowiązanie wobec Gminy uległo przedawnieniu, jednocześnie argumentując, że sprawa jego zobowiązania wobec Gminy jest w dalszym ciągu przedmiotem postępowania o umorzenie, a on nie ponosi winy "w przyczynieniu się do uznania przyznanej dotacji za nienależną."
W końcu skarżący zwrócił uwagę, że "środek egzekucyjny to nie to samo co czynność egzekucyjna" i nie można tych pojęć stosować zamiennie, zwłaszcza przy badaniu, czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia w świetle art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej.
W zakończeniu wskazanego pisma skarżący zwrócił się o uchylenie czynności egzekucyjnych, mając na uwadze także przedawnienie wymienionych w nich roszczeń.
Odnosząc się do powyższego zaznaczyć należy, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych zobowiązanemu przysługiwały środki prawne w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, a także żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 4 maja do 31 lipca 2019 r., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Przy tym zarzut mógł być wniesiony w terminie 7. dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wynikało to z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
Z kolei, jak stanowił art. 54 § 1 powołanej ustawy, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z § 4. artykułu 54 u.p.e.a.,. skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14. dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.
Wreszcie, zgodnie z treścią art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
§ 2. w artykule 59 przewiduje zaś, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Mając to na względzie zauważyć trzeba, że w piśmie z dnia 5 lipca 2019 r. skarżący podnosił zarówno, że tytuł wykonawczy wystawiony przez Wójta Gminy nr ES/1 oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej i z rachunku bankowego nie zostało mu skutecznie doręczone, a skoro tak, to nie mógł wnieść zarzutów, że w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej i z rachunku bankowego brak pouczenia o przysługującej skardze na zajęcie egzekucyjne oraz, że należność objęta tytułem wykonawczym wystawionym przez Wójta Gmin uległa przedawnieniu, a o innych należnościach, które miałyby od niego przypadać, skarżący nie ma wiedzy.
We wskazanym piśmie z dnia 5 lipca 2019 r. skarżący podniósł zatem istnienie przesłanek zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując przesłankę przedawnienia egzekwowanego obowiązku i niedopuszczalność egzekucji administracyjnej ze względu na niedoręczenie odpisu tytułu wykonawczego, a także podniósł nieprawidłowości w zawiadomieniu o zajęciu ze względu na brak pouczenia o skardze na czynność egzekucyjną. Wreszcie w tym piśmie sformułował skarżący wniosek o umorzenie egzekucji administracyjnej.
Dodać w tym miejscu należy, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podał, że dotyczy ona wyłącznie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego ES/1, tj. tytułu wystawionego przez Wójta Gminy, którego – jak twierdzi – mu nie doręczono. Skarżący odstępuje natomiast od zarzutów związanych z tytułami wykonawczymi Poczty Polskiej i PFRON.
Zaznaczyć także należy, że jak wynika z odpowiedzi na skargę, sprawa umorzenia postępowania egzekucyjnego została rozpatrzona w odrębnym postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego z dnia 12 sierpnia, uzupełnionym pismem z 5 września 2019 r. Do rozstrzygnięcia sprawy o umorzenie postępowania egzekucyjnego nawiązał także skarżący w treści skargi. Z kolei, jak wiadomo Sądowi z urzędu, sprawa zarzutów skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Wójta Gminy nr ES/1, po rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny i organ nadzorczy, kontrolowana była przez tut. Sąd wyrokiem z dnia 14 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 727/19, oddalającym skargę. Wyrok ten jest prawomocny.
Organ egzekucyjny, a w wyniku wniesienia zażalenia i organ nadzorczy, rozpoznawały więc w odrębnych postępowaniach tak sprawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jak sprawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem organy rozpoznawały skargę na czynność egzekucyjną. Zarówno treść wniosku skarżącego z dnia 5 lipca 2019 r., jak jego tytuł, uzasadniały zaś intencję skarżącego skorzystania również ze środka prawnego w postaci skargi na zajęcie egzekucyjne. W tytule pisma z dnia 5 lipca 2019 r. skarżący oznaczył czynność objętą wnioskiem jako zajęcie egzekucyjne innej wierzytelności pieniężnej. Uzasadniając swój wniosek skarżący zaznaczył zaś, że podstawą do wniesienia skargi "są nieprawidłowości (niezgodność z prawem) podjętych przez Trzeci Urząd Skarbowy w L. zajęć egzekucyjnych, gdyż zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej ... nie spełnia zasad określonych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, gdyż nie zostały doręczone skutecznie ..."
Należy zatem zauważyć, że skarga na czynność egzekucyjną jest środkiem uregulowanym w art. 54 u.p.e.a. Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. Istota skargi na czynność egzekucyjną sprowadza się wyłącznie do zarzutów formalnoprawnych odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora dokonującego tej czynności.
Zgodnie z treścią przepisu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., pod pojęciem czynności egzekucyjnej należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego. Natomiast wszelkie działania, o których stanowi ten przepis, obejmują działania faktyczne oraz oświadczenia woli lub wiedzy organu egzekucyjnego, od których nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Z kolei środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym to konkretne narzędzie, przy użyciu którego dokonuje się egzekucji. Stosownie do art. 1a pkt 12 lit. a i b u.p.e.a., środki egzekucyjne dzieli się na te, które znajdują zastosowanie przy egzekucji należności pieniężnych i na środki skierowane dla obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednym ze środków egzekucyjnych z grupy pierwszej, dotyczącej należności pieniężnych jest m.in. egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Tym samym przewidziane art. 54 § 1 u.p.e.a. prawo zobowiązanego do złożenia skargi na tę czynność ograniczać się musi do jedynie określonych, faktycznych działań organu egzekucyjnego lub niezaskarżalnych zażaleniem oświadczeń woli lub wiedzy organu egzekucyjnego.
Nie budzi wątpliwości w piśmiennictwie i orzecznictwie, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a., jak zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji. Nie jest natomiast środkiem, którym można zwalczać czynności procesowe organu egzekucyjnego rozstrzygające o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania. W takim bowiem przypadku stronie służy środek w postaci zarzutów, o jakich mowa w art. 33 u.p.e.a. Przedmiotem skargi mogą być zatem zarzuty formalnoprawne odnoszące się do regulacji dotyczących przeprowadzenia konkretnej czynności egzekucyjnej (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2012 r. , sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1285/12; z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13; zob. też R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, "Postępowanie egzekucyjne w administracji". Komentarz, Warszawa 2005, str. 152).
Sąd w pełni podziela stanowisko o subsydiarności skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. W szczególności omawiana skarga nie może stanowić konkurencyjnego środka w stosunku do zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a.). Obalenie podjętej wobec dłużnika czynności egzekucyjnej w trybie skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. może nastąpić jedynie poprzez kwestionowanie sposobu i formy przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej. Skarżący skorzystał równolegle z prawa do zgłoszenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne i wnioskował o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zgłoszone zarzuty oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zostały zaś rozpoznane w odrębnych postępowaniach.
W postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną nie orzeka się ani o zasadności i dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono.
Słusznie zatem organy poddały ocenie wniesioną skargę przede wszystkim w ramach zachowania warunków przewidzianych w art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a., skupiając się na ocenie formalnej poprawności zakwestionowanej czynności, nie odnosząc się do zagadnień, które mogły podlegać badaniu w ramach innych środków zaskarżenia i w innych postępowaniach (podobnie: wyrok NSA z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14), co też miało miejsce. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia powołano przesłanki i okoliczności faktyczne sprawy, którymi kierował się organ wykazując, że zajęcie innej wierzytelności pieniężnej skarżącego odbyło się zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej (art. 89 § 1-3 u.p.e.a.).
Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do zastosowania którego upoważniała go u.p.e.a. Zachowano przy tym terminy i sposób doręczenia zawiadomienia o zajęciu. Wcześniej Gmina, będąca równocześnie także wierzycielem skarżącego, sama wskazała, że w postępowaniu cywilnym zasądzono od niej prawomocnie na rzecz skarżącego kwotę pieniężną, a ze składnika tego można prowadzić skuteczną egzekucję (pismo z dnia 17 czerwca 2019 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zawiadomiono dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Gminę (data doręczenia: 18 czerwca 2019 r.), wzywając do złożenia w terminie 7 dni oświadczenia o uznaniu zajętej wierzytelności i o przekazaniu lub odmowie przekazania organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności, jak i pouczając w trybie art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a., m.in. o obowiązku wstrzymania płatności długu uprawnionemu z tytułu uprzednio istniejącego zobowiązania. Organ egzekucyjny zawiadomił też zobowiązanego, przesyłkę doręczono osobiście w dniu 25 czerwca 2019 r., że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać od dłużnika ani też rozporządzać nią. Odpis tytułu wykonawczego ES/1 doręczony został skarżącemu już uprzednio, przy zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Zatem organ nie był zobowiązany do ponownego doręczenia tytułu wraz z czynnością egzekucyjną, o której mowa (art. 89 § 3 pkt 3 u.p.e.a.). Dodać należy, że zawiadomienie zawiera pouczenie o skardze na zajęcie egzekucyjne. Wszystko to wskazuje, że czynność egzekucyjna (przewidziana ustawą) dokonana została w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
Zarzuty i twierdzenia skarżącego na okoliczność wadliwości tytułu wykonawczego, nieistnienia zobowiązania na skutek jego wygaśnięcia przez przedawnienie, niedopuszczalności egzekucji z uwagi na niedoręczenie tytułu wykonawczego nie mogą być skutecznie podniesione w tym postępowaniu. Regulacje prawne zawarte w u.p.e.a. przewidują możliwość odrębnego zaskarżenia przez zobowiązanego wymienionych okoliczności. Raz jeszcze należy zaznaczyć, że zgłoszone zarzuty oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego były przedmiotem odrębnych postępowań i rozstrzygnięć.
W tych warunkach podnoszone przez skarżącego zarzuty nie są uprawnione i nie mogą stanowić skutecznej podstawy do wzruszenia zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.