I SA/LU 437/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-10-19
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościbudowlasieć elektroenergetycznałącznik sterowany zdalnienadpłata podatkupostępowanie dowodoweustawa o podatkach i opłatach lokalnychprawo budowlane

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów podatkowych dotyczące nadpłaty podatku od nieruchomości, wskazując na brak wystarczającego materiału dowodowego do opodatkowania łączników sterowanych zdalnie jako budowli.

Spółka wnioskowała o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości za 2016 r., twierdząc, że zawyżyła zobowiązanie, ponieważ zaliczyła do budowli łączniki sterowane zdalnie, które według niej nie są częścią sieci elektroenergetycznej. Organy podatkowe obu instancji odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając te łączniki za budowle podlegające opodatkowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego i nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego.

Sprawa dotyczyła wniosku spółki P. S.A. o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości za 2016 r. Spółka argumentowała, że zaniżyła podatek, ponieważ błędnie zaliczyła do budowli łączniki sterowane zdalnie instalowane na liniach napowietrznych średniego napięcia. Według spółki, te łączniki nie stanowią części składowych sieci elektroenergetycznej ani urządzenia budowlanego w rozumieniu przepisów. Organy podatkowe, zarówno Wójt Gminy, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając łączniki za budowle opodatkowane podatkiem od nieruchomości. Organy powołały się na definicje budowli z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz Prawa budowlanego, twierdząc, że łączniki te umożliwiają prawidłowy przesył energii elektrycznej i tworzą z siecią całość techniczną i użytkową. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, w tym dowodu z opinii biegłego, oraz dowolną ocenę materiału dowodowego. Sąd uznał skargę za zasadną. Wskazał, że organy nie wykazały wystarczającego materiału dowodowego, aby uznać łączniki za budowle podlegające opodatkowaniu. Podkreślił, że organy nie przeprowadziły rzetelnej analizy dowodów, a ich ustalenia faktyczne były pozbawione konkretnego związku z treścią materiału dowodowego, opierając się na domniemaniach. W związku z tym, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Organy podatkowe uznały, że tak, ponieważ tworzą całość techniczną i użytkową z siecią elektroenergetyczną. Sąd administracyjny uznał, że organy nie wykazały tego w sposób wystarczający z powodu braku wyczerpującego postępowania dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy podatkowe nie zgromadziły wystarczającego materiału dowodowego, w tym opinii biegłego, aby prawidłowo ustalić, czy łączniki sterowane zdalnie stanowią budowlę w rozumieniu przepisów prawa podatkowego i budowlanego. Brak rzetelnej analizy dowodów uniemożliwił sądowi ocenę legalności decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Główne

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja budowli jako obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, niebędącego budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenia budowlanego związanego z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów proceduralnych.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

u.p.b. art. 3 § pkt 1 lit. b

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja budowli jako całości techniczno-użytkowej wraz z instalacjami i urządzeniami.

u.p.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja budowli obejmująca m.in. obiekty liniowe, sieci techniczne, urządzenia techniczne.

u.p.b. art. 3 § pkt 3a

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja obiektu liniowego, w tym linii elektroenergetycznej.

u.p.b. art. 3 § ust. 1

Ustawa - Prawo budowlane

Zmiana definicji obiektu budowlanego od 28 czerwca 2015 r. obejmująca budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.

O.p. art. 120

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada legalizmu w postępowaniu podatkowym.

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

O.p. art. 122

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

O.p. art. 180 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

O.p. art. 210 § § 1 pkt 4

Ustawa Ordynacja podatkowa

Wymogi uzasadnienia decyzji.

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6

Ustawa Ordynacja podatkowa

Wymogi uzasadnienia decyzji.

O.p. art. 127

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada dwuinstancyjności.

O.p. art. 235

Ustawa Ordynacja podatkowa

Obowiązki organu odwoławczego.

K.c. art. 47 § § 2

Ustawa Kodeks cywilny

Definicja części składowych rzeczy.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada obciążenia kosztami postępowania stronę przegrywającą.

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasady zasądzania kosztów postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a

Stawki minimalne za czynności radcy prawnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 4

Stawki minimalne za czynności radcy prawnego.

Ustawa o opłacie skarbowej art. 12 § ust. 1

Właściwość organu w sprawach opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Ustawa o opłacie skarbowej art. 12 § ust. 2 pkt 2

Właściwość organu w sprawach opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Konstytucja RP art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do informacji o treści i skutkach prawomocnych decyzji.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakres regulacji przez ustawy podatkowe.

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego, w tym dowodu z opinii biegłego. Organy dokonały dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego. Organy błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy. Łączniki sterowane zdalnie nie stanowią budowli w rozumieniu przepisów podatkowych i budowlanych.

Godne uwagi sformułowania

Organy nie były uprawnione do zastępowania rzetelnej i wyczerpującej oceny materiału dowodowego, dokonania stanowczych ustaleń faktycznych wyłącznie własnymi twierdzeniami, które w takich okolicznościach są w istocie rzeczy dowolne. W tym stanie sprawy twierdzenia organów o tym czym są łączniki zdalnie sterowane instalowane na liniach napowietrznych średniego napięcia, jaką mają konstrukcję, charakterystykę, w jaki sposób są połączone z siecią elektroenergetyczną, na jakich zasadach funkcjonują, na ile i z jakich powodów wpisują się w tryby pracy sieci elektroenergetycznej - nie mają cech ustaleń faktycznych.

Skład orzekający

Wiesława Achrymowicz

przewodniczący sprawozdawca

Monika Kazubińska-Kręcisz

sędzia

Agnieszka Kosowska

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania budowli podatkiem od nieruchomości, zwłaszcza w kontekście urządzeń technicznych i elementów sieci elektroenergetycznych. Podkreślenie znaczenia prawidłowego postępowania dowodowego w sprawach podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów w odniesieniu do łączników sterowanych zdalnie. Wymaga analizy konkretnych cech technicznych i funkcjonalnych urządzeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i jego zastosowania do specyficznych elementów infrastruktury technicznej, co może być interesujące dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców. Podkreśla znaczenie prawidłowego postępowania dowodowego przez organy podatkowe.

Czy łączniki na liniach energetycznych to budowla? Sąd wskazuje na błędy organów podatkowych w ustalaniu stanu faktycznego.

Dane finansowe

WPS: 7200 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 437/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Monika Kazubińska-Kręcisz
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 849
art. 1a ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 1409
art. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Asesor sądowy Agnieszka Kosowska Protokolant starszy inspektor sądowy Marta Ścibor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi P. S.A. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 czerwca 2022 r. nr SKO.405.PO/519/22 w przedmiocie nadpłaty podatku od nieruchomości za 2016 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy K. z 14 marca 2022 r. nr PO.3120.1.2022.MS; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. S.A. w L. kwotę 2.088 (dwa tysiące osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej (organ) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z 14 marca 2022 r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie 7.200 zł. Adresatem tych decyzji była P. S.A. w L. (spółka), wnioskująca o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości za 2016 r.
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że 15 grudnia 2021 r. spółka złożyła do organu I instancji wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości za 2016 r. w wysokości 7.200 zł. Spółka tłumaczyła, że deklarując podatek od nieruchomości za wymieniony rok podatkowy zawyżyła wysokość zobowiązania podatkowego, bowiem zaliczyła do budowli łączniki sterowane zdalnie instalowane na liniach napowietrznych średniego napięcia o wartości w sumie 360.000 zł (por. zestawienie tabelaryczne przedstawione przez spółkę we wniosku o stwierdzenie nadpłaty). W przekonaniu spółki, omawiane łączniki zdalnie sterowane nie stanowią części składowych sieci elektroenergetycznej ani urządzenia budowlanego w rozumieniu przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
Odnosząc się do wniosku spółki, organ ocenił, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zdaniem organu, łączniki zdalnie sterowane objęte rozpatrywanym wnioskiem spółki stanowią budowle opodatkowane podatkiem od nieruchomości.
Organ powołał się na treść materiału dowodowego oraz art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2014.849 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w 2016 r. - u.p.o.l.) w powiązaniu z art. 3 pkt 1 lit. b, pkt 3, pkt 9 ustawy Prawo budowlane (Dz.U.2013.1409 ze zm. w brzmieniu dla 2016 r. - u.p.b.).
Na tej podstawie organ motywował, że bezspornie rozpatrywane łączniki zdalnie sterowane instalowane na liniach napowietrznych średniego napięcia są urządzeniami służącymi do załączania, przewodzenia i wyłączania prądów w normalnych warunkach pracy linii. Mogą też pracować w określonych warunkach anormalnych, jak w przypadku zwarcia. Pozwalają one na telemechanizację procesów łączeniowych w głębi sieci. Zapewniają sprawne prowadzenie połączeń. W razie awarii sieci umożliwiają szybką lokalizację uszkodzeń i przełączenie odcinka linii nieobjętego awarią na zasilanie rezerwowe z innej linii. W ten sposób przyczyniają się do skrócenia czasu trwania wyłączeń awaryjnych.
Tym samym, w ocenie organu, analizowane łączniki zdalnie sterowane instalowane na liniach napowietrznych średniego napięcia są elementami sieci, które umożliwiają prawidłowy przesył energii elektrycznej. Służą sprawniejszemu i bezpieczniejszemu eksploatowaniu linii elektroenergetycznej. Tworzą z siecią elektroenergetyczną całość techniczną i użytkową.
Zdaniem organu, nie jest konieczne, aby połączenie łączników zdalnie sterowanych z siecią elektroenergetyczną miało charakter nierozerwalny, spełniało warunki wymagane dla części składowych w rozumieniu prawa cywilnego. Nie jest również istotny sposób produkcji omawianych łączników czy brak trwałego powiązania z gruntem. Wszystkie te aspekty wykraczają bowiem poza zakres ustawowej definicji budowli jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
W tym stanie sprawy organ przyjął, że prowadzenie dowodu z opinii biegłego było zbędne, bowiem biegły nie jest uprawniony do ustalania stanu faktycznego i stosowania materialnego prawa podatkowego. Są to obowiązki należące do kompetencji organu podatkowego. Dla rozpatrzenia i rozstrzygnięcia wniosku spółki o stwierdzenie nadpłaty wystarczający był materiał dowodowy zgromadzony przez organ w postaci: - wytycznych do budowy systemów elektroenergetycznych w P. S.A.; - standardów technicznych złączy kablowych w P. S.A.; - raportu PTPiREE-Polska "Z energią działa lepiej. Energetyka przesyłowa i dystrybucyjna."; - opracowania na temat wybranych zagadnień dotyczących modernizacji węzłów sieci średnich napięć; - standardów technicznych dla warunków budowy elektroenergetycznych linii napowietrznych SN na terenie T. S.A.; - katalogu dla projektantów.
Dokumenty te, jak motywował organ, opisują działanie łączników/rozłączników zdalnie sterowanych, w zależności od ich rodzaju, montowanych na ciągach napowietrznych lub słupach energetycznych.
Dodatkowo organ nawiązał do stanowiska prawnego wyrażanego w orzecznictwie sądowym.
Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję organu.
Zarzuciła organowi naruszenie:
- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 197 § 1, art. 210 § 1 pkt 4, pkt 6 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2021.1540 ze zm. - O.p.) w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.) z powodu: - nieprzeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, a w szczególności dowodu z opinii biegłego z zakresu elektroenergetyki na okoliczność konstrukcji, funkcji, charakteru i związku spornych łączników z siecią elektroenergetyczną; - dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego; - błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy z naruszeniem zasad prowadzenia postępowania podatkowego; - w następstwie błędnego zaliczenia łączników zdalnie sterowanych do przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, co nie ma uzasadnienia w dotychczas zgromadzonych dowodach; - niewyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się organ, odmawiając spółce stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty;
- art. 1a ust. 1 pkt 2, pkt 3, art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., art. 3 pkt 1, pkt 3, pkt 9 u.p.b., art. 47 § 2 ustawy Kodeks cywilny (Dz.U.2022.1360 ze zm. - K.c.) przez błędne stwierdzenie, że łączniki sterowane zdalnie stanowią elementy sieci, umożliwiające prawidłowy przesył energii elektrycznej, użytkowanie sieci elektroenergetycznej zgodnie z przeznaczeniem; że między łącznikami zdalnie sterowanymi a siecią elektroenergetyczną zachodzą silne związki funkcjonalne charakterystyczne dla części budowli.
W następstwie formułowanych zarzutów spółka domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji z 14 marca 2022 r. oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze spółka przede wszystkim wykazywała, że ustalenia organów nie mają podstaw w materiale dowodowym, który jest niepełny, a w szczególności nie zawiera opinii biegłego na okoliczności kluczowe z punktu widzenia zasadności wniosku spółki o stwierdzenie nadpłaty.
Spółka szczególnie mocno akcentowała, że w przypadku stosowania prawa podatkowego obowiązują podwyższone standardy konstytucyjne, co w realiach tej konkretnej sprawy oznacza, że wykluczone jest rozpoznanie przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości wyłącznie na podstawie domniemań czy założeń organu bez niezbędnego materiału dowodowego.
Według spółki, linia elektroenergetyczna i łączniki zdalnie sterowane nie stanowią całości techniczno-użytkowej. Łączniki sterowane zdalnie spółka określiła jako fakultatywny element w funkcjonowaniu sieci elektroenergetycznej. Nie są one niezbędne. W każdym momencie mogą zostać odłączone. Można je zdemontować, zastępować innymi urządzeniami bez zmiany całości użytkowej budowli. Linia elektroenergetyczna działa prawidłowo również bez omawianych łączników. Ich funkcja nie służy przesyłowi energii, ale polega na zapewnieniu sprawnego prowadzenia przełączeń, na zlokalizowaniu awarii. Dla przedsiębiorcy ważne jest posiadanie sieci oraz łączników.
Spółka - podobnie jak organ - również wyrażała przekonanie, że za jej argumentacją prawną i w konsekwencji za oczekiwaniem stwierdzenia nadpłaty przemawia orzecznictwo sądowe, mówiące o opodatkowaniu budowli podatkiem od nieruchomości.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga spółki zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja organu i decyzja organu I instancji z 14 kwietnia 2022 r. nie są zgodne z prawem.
Spór spółki z organami skoncentrował się na zagadnieniu czy łączniki sterowane zdalnie instalowane na liniach napowietrznych średniego napięcia stanowią przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości w postaci budowli.
Zdaniem spółki, są to przedmioty, które ze względu na ich charakterystykę, cechy konstrukcyjne oraz funkcje, nie tworzą całości techniczno-użytkowej z siecią elektroenergetyczną. Służą innym celom niż sieć elektroenergetyczna. Ponadto nie są one trwale związane z gruntem i nie stanowią urządzeń wolno stojących.
Z kolei organ zajął przeciwne stanowisko. Przyjął, że analizowane łączniki sterowane zdalnie, biorąc pod uwagę sposób ich połączenia z liniami napowietrznymi oraz przeznaczenie, należą do sieci elektroenergetycznej. Tym samym są składowymi elementami budowli i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
W myśl art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. za budowlę należy uważać obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.
W dalszej kolejności wymaga odnotowania stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. P 33/09 (por. system elektroniczny LEX), w myśl którego standardy konstytucyjne określone w art. 217 w związku z art. 84 i art. 2 Konstytucji RP zobowiązują do przyjęcia, że art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. mówi o budowli wymienionej przede wszystkim w ustawie Prawo budowlane, w załączniku do niej bądź w innych ustawach. W konkretnych stanach faktycznych budowlą będzie również obiekt budowlany wprost niewymieniony tamże, ale istotnie podobny do wymienionych.
Wobec tego trzeba nawiązać do art. 3 u.p.b w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2015 r., który stanowił wówczas, że ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć:
a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,
b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,
c) obiekt małej architektury (art. 3 pkt 1 u.p.b.).
Natomiast ilekroć w ustawie jest mowa o budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową (art. 3 pkt 3 u.p.b.).
Z kolei tam, gdzie ustawa mówi o obiekcie liniowym - należy przez to rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable w niej zainstalowane nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego (art. 3 pkt 3a u.p.b.).
Od 28 czerwca 2015 r. (i w 2016 r.) przez obiekt budowlany - należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych (por. zmiana art. 3 pkt 1 u.p.b. przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz.U.2015.443).
W świetle przytoczonego stanu prawnego i jego konstytucyjnego kontekstu prawidłowe rozpatrzenie i rozstrzygnięcie wniosku spółki o stwierdzenie nadpłaty wymagało od organów rzetelnego i wyczerpującego ustalenia konstrukcji łączników zdalnie sterowanych instalowanych na liniach napowietrznych średniego napięcia, sposobu ich połączenia z siecią elektroenergetyczną, warunków ich funkcjonowania, ich roli dla pracy sieci elektroenergetycznej, aby w rezultacie odtworzyć przede wszystkim czy stanowią one element tej sieci, służący jej funkcjonowaniu zgodnie z przeznaczeniem w myśl stanu prawnego znowelizowanego od 28 czerwca 2015 r.
W tym celu organy były zobowiązane do zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego, przeprowadzenia jego wnikliwej i wszechstronnej analizy, a w efekcie do wyprowadzenia stanowczych ustaleń faktycznych, odpowiadających prawdzie obiektywnej. Takie czynności należały do obowiązków zarówno organu I instancji, jak i następnie organu.
Tymczasem organ I instancji nie dysponował żadnym materiałem dowodowym. Odmawiając spółce stwierdzenia nadpłaty, organ I instancji ustalenia faktyczne wywiedzione z całokształtu wiarygodnego materiału dowodowego zastąpił przytoczeniem twierdzeń spółki.
Organ z kolei powtórzył stwierdzenia organu I instancji. Dodatkowo wymienił z nazwy zgromadzone dokumenty w postaci różnorodnych opracowań i ogólnie skonstatował, że potwierdzają one stanowisko organu I instancji.
W zaistniałej sytuacji proceduralnej należy zgodzić się ze spółką, która argumentowała, że organy rozstrzygnęły jej wniosek o stwierdzenie nadpłaty z naruszeniem zasad postępowania podatkowego. Nie wykazały związku zaprezentowanych stwierdzeń z konkretnym materiałem dowodowym. W konsekwencji przy zaliczeniu spornych łączników sterowanych zdalnie do budowli w postaci sieci elektroenergetycznej organy bazowały nie tyle na ustaleniach faktycznych zgodnych z prawdą obiektywną, co na własnych domniemaniach czy założeniach. W tym stanie sprawy twierdzenia organów o tym czym są łączniki zdalnie sterowane instalowane na liniach napowietrznych średniego napięcia, jaką mają konstrukcję, charakterystykę, w jaki sposób są połączone z siecią elektroenergetyczną, na jakich zasadach funkcjonują, na ile i z jakich powodów wpisują się w tryby pracy sieci elektroenergetycznej - nie mają cech ustaleń faktycznych.
Ustalenia faktyczne każdorazowo są bowiem pochodną całokształtu zupełnego materiału dowodowego ocenionego zgodnie z jego treścią, zasadami logiki i doświadczenia życiowego, z uwzględnieniem powiązań między poszczególnymi dowodami. Treść materiału dowodowego, jego ocena, sposób wyprowadzenia z niego ustaleń faktycznych podlega konkretnemu omówieniu przez organy w motywach podejmowanych decyzji.
Niewątpliwie w przypadku rozpatrywania i rozstrzygania przez organy wniosku o stwierdzenie nadpłaty, zadanie spółki polega na przedstawieniu niezbędnych dowodów na okoliczności, z których wywodzi ona istnienie nadpłaty. Do niej należy zaoferowanie organom wszelkich niezbędnych informacji i dokumentów dotyczących spornych składników majątkowych, ich cech charakterystycznych z punktu widzenia konstrukcji, funkcji, wzajemnych powiązań, różnic i podobieństw, na potrzeby oceny czy mamy do czynienia z przedmiotami opodatkowania, czy też nie.
Jednocześnie jednak także przy rozpatrywaniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty organy nie są zwolnione z obowiązku dostrzeżenia istniejących źródeł dowodowych czy dodatkowych istotnych dowodów.
Trzeba przy tym zauważyć, że dotychczas, odmawiając spółce stwierdzenia nadpłaty, organy nie powoływały się na brak inicjatywy dowodowej ze strony spółki. Nie wzywały spółki do przedstawienia dowodów na konkretne okoliczności faktyczne dotyczące konstrukcji, charakterystyki, zasad działania i w następstwie przeznaczenia spornych łączników sterowanych zdalnie.
W postępowaniu podatkowym prowadzonym z wniosku spółki o stwierdzenie nadpłaty, jak w każdym innym postępowaniu podatkowym, organy w toku instancji były zobowiązane do wnikliwej weryfikacji twierdzeń spółki, z których wywodziła ona istnienie nadpłaty, a więc czy odpowiadają one prawdzie obiektywnej, czy też nie. W tym celu niezbędny był materiał dowodowy oraz jego wnikliwa, konkretna analiza przez organ I instancji, a w dalszej kolejności przez organ rozpatrujący odwołanie.
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie ma żadnego nawiązania do jakichkolwiek dowodów, bo organ I instancji co do zasady nie dysponował dowodami.
Natomiast organ w motywach zaskarżonej decyzji za organem I instancji przedstawił twierdzenia o stanie faktycznym, po czym wymienił nazwy poszczególnych dokumentów i w podsumowaniu stwierdził, że przemawiają one za stanowiskiem organu I instancji. Organ nie omówił treści wymienionych z nazwy różnorodnych opracowań, a w szczególności, jakie konkretne ich fragmenty należy odnosić do konkretnych cech i funkcji łączników sterowanych zdalnie objętych wnioskiem spółki o stwierdzenie nadpłaty.
Dla rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej nie wystarczy dołączenie do akt dokumentów. Ustawodawca wymaga bowiem od organów omówienia w motywach podjętych decyzji treści zgromadzonych dowodów, ich znaczenia dla odtworzenia stanu faktycznego oraz przedstawienia argumentów, którymi kierowały się organy w przyjętym rozumowaniu.
W świetle powyższego w realiach kontrolowanego postępowania podatkowego mamy do czynienia z sytuacją, w której organ I instancji nie uzyskał żadnego materiału dowodowego. Cały dotychczasowy materiał dowodowy został zgromadzony wyłącznie na etapie postępowania odwoławczego. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie omówił tego materiału dowodowego:
- z jakich konkretnych jego fragmentów wyprowadził zaprezentowane stwierdzenia o cechach, konstrukcji, przeznaczeniu spornych łączników sterowanych zdalnie;
- z jakich przyczyn treść tych dokumentów jest adekwatna do tych konkretnych łączników sterowanych zdalnie, które wymieniła spółka, wnioskując o stwierdzenie nadpłaty.
W związku ze stwierdzonymi zaniechaniami organów należy przypomnieć, że w postępowaniu podatkowym, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 127 w związku z art. 235 O.p.), organ odwoławczy zobowiązany jest samodzielnie, niezależnie od organu I instancji ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją objętą odwołaniem. Istota dwóch instancji polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Każda sprawa rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ I instancji ma być w wyniku odwołania rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ odwoławczy po raz drugi. To oznacza ustawowy obowiązek organu I instancji i następnie organu odwoławczego poczynienia własnej oceny materiału dowodowego, własnych ustaleń i własnej wykładni materialnego prawa podatkowego.
Z punktu widzenia ustawowych zasad prowadzenia postępowania podatkowego (art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 O.p.) nie można zaakceptować dotychczasowych twierdzeń organów pozbawionych konkretnego związku z treścią materiału dowodowego. Innymi słowy, organy nie były uprawnione do zastępowania rzetelnej i wyczerpującej oceny materiału dowodowego, dokonania stanowczych ustaleń faktycznych wyłącznie własnymi twierdzeniami, które w takich okolicznościach są w istocie rzeczy dowolne. Trudno w zaistniałej sytuacji proceduralnej mówić o zgodności twierdzeń organów z prawdą obiektywną, o rozpoznaniu istoty sprawy.
W następstwie organy nie wykazały przesłanek faktycznych, które pozwalałyby na adekwatne zastosowanie przepisów materialnego prawa podatkowego dotyczących przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości w postaci budowli. Bez wyczerpującego materiału dowodowego, bez jego wnikliwej oceny nie ma do czego odnieść twierdzeń organów, a tym samym nie dają się one skontrolować w aspekcie ich zgodności z prawem.
Takim postępowaniem organy naruszyły art. 121 § 1, art. 122, art. 127, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. w sposób, który mógł istotnie wpłynąć na wynik sprawy. W rezultacie organy nie wyjaśniły przedmiotu sprawy na płaszczyźnie faktów.
W dalszym postępowaniu podatkowym organy uwzględnią stanowisko prawne sądu. Wyjaśnią czy okoliczności opisane przez spółkę we wniosku o stwierdzenie nadpłaty odpowiadają prawdzie obiektywnej z zachowaniem wymogów przewidzianych w ustawie Ordynacja podatkowa. W tym celu w pierwszej kolejności zobowiążą spółkę do przedstawienia dowodów na okoliczności faktyczne, które opisała we wniosku o stwierdzenie nadpłaty i z których wyprowadziła istnienie nadpłaty. Rozważą również dostępne źródła dowodowe. Jednocześnie do organów należy analiza na ile okaże się niezbędna opinia biegłego przeprowadzona w tym postępowaniu podatkowym czy pochodząca z innego postępowania podatkowego.
W podsumowaniu sąd ocenia, że dotychczasowe stanowisko zaprezentowane przez organy nie może zostać uznane za odpowiadające prawu z przyczyn proceduralnych. Nie zostało bowiem poparte konkretną oceną niezbędnego materiału dowodowego. W rezultacie nie ma u podstaw ustaleń faktycznych, realizujących wzorzec prawdy obiektywnej.
W tym stanie sprawy aktualnie sąd nie miał przesłanek faktycznych do zasadnego formułowania stanowczych ocen prawnych w kwestii najistotniejszej dla spółki, dotyczącej opodatkowania podatkiem od nieruchomości łączników zdalnie sterowanych instalowanych na liniach napowietrznych średniego napięcia z perspektywy ustawowej konstrukcji definicji budowli.
Z tych powodów zaskarżona decyzja organu i decyzja organu I instancji z 14 marca 2022 r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 P.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego (2.088 zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 ze zm.). Obejmują one wpis od skargi (288 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (1.800 zł).
Sąd nie uwzględnił w kosztach postępowania opłaty od pełnomocnictwa (17 zł), bowiem nie została ona zapłacona na rzecz organu właściwego.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U.2022.2142) w sprawach opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa właściwy jest organ podatkowy ze względu na miejsce złożenia tego dokumentu. W niniejszej sprawie miejscem złożenia dokumentu pełnomocnictwa była siedziba organu, czyli Biała Podlaska, nie Lublin. Natomiast pełnomocnik spółki przelał omawianą opłatę skarbową na rzecz Prezydenta Miasta Lublin, co nie może wywołać skutków prawnych na potrzeby wyliczenia wysokości kosztów postępowania sądowego, obciążających organ (por. szerzej opracowania komentatorskie do wymienionego art. 12 ustawy o opłacie skarbowej dostępne w elektronicznym systemie LEX oraz "Podział zasobów publicznych między administrację rządową i samorządową", A. Niezgoda, Wolters Kluwer 2012, s.150 i nast.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI