I SA/LU 408/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-12-16
NSApodatkowewsa
podatek od nieruchomościwzględy technicznedziałalność gospodarczawywłaszczeniesprawiedliwość podatkowaprawo budowlaneochrona przeciwpożarowaNSAWSASKO

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r., uznając, że nieruchomość nie może być wykorzystywana do działalności gospodarczej ze względów technicznych i prawnych, co stoi w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości podatkowej.

Sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości za 2013 r. dla PRZEDSIĘBIORSTWA Z.-M. T. Spółki Jawnej. Po wieloletnim postępowaniu i uchyleniach decyzji, WSA w Lublinie uchylił decyzję SKO, uznając, że nieruchomość młyna, częściowo wywłaszczona pod budowę drogi, nie może być wykorzystywana do działalności gospodarczej ze względów technicznych (brak możliwości posadowienia zbiornika bezodpływowego, brak drogi pożarowej) i prawnych, co stoi w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości podatkowej i konstytucyjną równości wobec prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą podatku od nieruchomości za 2013 r. dla PRZEDSIĘBIORSTWA Z.-M. T. Spółki Jawnej. Sprawa była wielokrotnie rozpoznawana, a poprzednie wyroki WSA i NSA wskazywały na potrzebę wnikliwej analizy kwestii wykorzystania nieruchomości ze względów technicznych. Spółka argumentowała, że wywłaszczenie części nieruchomości pod budowę drogi uniemożliwiło prowadzenie działalności gospodarczej, w tym młynarskiej, ze względu na brak możliwości posadowienia odpowiedniego zbiornika bezodpływowego, brak drogi pożarowej oraz ograniczenia w dostępie. WSA, opierając się na opinii biegłego M. I. oraz uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 39/19, uznał, że nieruchomość faktycznie nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd podkreślił, że przymusowe zaprzestanie działalności z przyczyn niezawinionych przez podatnika stoi w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości podatkowej i równości wobec prawa, co uzasadnia uchylenie decyzji obciążającej spółkę najwyższą stawką podatku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nieruchomość ta nie może być uznana za związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej, gdyż faktycznie nie może być wykorzystywana do tego celu ze względów technicznych i prawnych, co stoi w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości podatkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ograniczenia techniczne (brak możliwości posadowienia zbiornika bezodpływowego, brak drogi pożarowej) oraz prawne (konieczność uzyskania odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych, które mogą stwarzać zagrożenie) uniemożliwiają wykorzystanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. Dodatkowo, przymusowe zaprzestanie działalności z przyczyn niezawinionych przez podatnika narusza zasady sprawiedliwości podatkowej i równości wobec prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (25)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z wyłączeniem sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy.

u.p.o.l. art. 4 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Dotyczy wartości budowli.

u.p.o.l. art. 2 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja budowli.

u.p.o.l. art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit. b)

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Dotyczy stawek podatku od nieruchomości.

Ordynacja podatkowa art. 70 § § 6 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Ordynacja podatkowa art. 70 § § 7 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia po zawieszeniu, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.

Ordynacja podatkowa art. 197 § § 1 - § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy korzystania z wiadomości specjalnych (opinii biegłych).

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Ordynacja podatkowa art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.

Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Ordynacja podatkowa art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wymogi uzasadnienia decyzji.

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych art. 13 § ust. 3

Obowiązek nabycia przez zarządcę drogi części nieruchomości, gdy pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele.

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych art. 12 § ust. 4

Dotyczy przejęcia części nieruchomości.

Prawo budowlane art. 9 § ust. 1

Możliwość odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych w przypadkach szczególnie uzasadnionych.

Prawo budowlane art. 7

Przepisy techniczno-budowlane.

Ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami

Dotyczy dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo własności i prawo własności intelektualnej.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie wolności i praw konstytucyjnych.

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Równość wobec prawa i niedyskryminacja.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych (brak zbiornika bezodpływowego, brak drogi pożarowej, ograniczenia w dostępie). Przymusowe zaprzestanie działalności gospodarczej z przyczyn niezawinionych przez podatnika narusza zasady sprawiedliwości podatkowej i równości wobec prawa. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 39/19 wskazuje na konieczność faktycznego lub potencjalnego wykorzystania nieruchomości do działalności gospodarczej, a nie tylko jej posiadania przez przedsiębiorcę.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów o możliwości wykorzystania nieruchomości do innej działalności gospodarczej po remoncie. Argumentacja organów o braku przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Godne uwagi sformułowania

przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych zasady sprawiedliwości podatkowej zasada równości wobec prawa przymusowe zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej z przyczyn leżących nie po stronie samego przedsiębiorcy

Skład orzekający

Agnieszka Kosowska

sprawozdawca

Andrzej Niezgoda

przewodniczący

Grzegorz Wałejko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne wykorzystanie nieruchomości do działalności gospodarczej, a nie tylko jej posiadanie przez przedsiębiorcę, zwłaszcza w kontekście przymusowych wywłaszczeń i zasad sprawiedliwości podatkowej.

Czy posiadanie nieruchomości przez firmę automatycznie oznacza wyższy podatek? Sąd administracyjny odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 35 604 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 408/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Andrzej Niezgoda /przewodniczący/
Grzegorz Wałejko
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 170, art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1452
art. 1a ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Protokolant asystent sędziego Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi PRZEDSIĘBIORSTWA Z.-M. T. Spółki Jawnej w W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lipca 2022 r. nr SKO.41/42/P/2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz PRZEDSIĘBIORSTWA Z.-M. T. Spółki Jawnej w W. D. kwotę 4650 (cztery tysiące sześćset pięćdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. (dalej także jako "spółka", "podatnik" lub "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej także jako "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia 14 lipca 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Decyzją Burmistrza Piask (dalej także jako "organ I instancji") z dnia
14 czerwca 2016 r. określono podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego
w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 35.604.00 zł. Opodatkowano grunty, budynki i budowle stwierdzając, że wszystkie te składniki majątku spółki związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Decyzją z dnia 23 sierpnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Wyrokiem z dnia 8 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie I SA/Lu 903/16 oddalił skargę spółki, natomiast wyrokiem z dnia
27 czerwca 2019 r. w sprawie II FSK 2305/17 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej spółki uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu
w Lublinie orzekając również w przedmiocie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sporne jest ustalenie, czy będące w posiadaniu spółki grunty, budynki i budowle związane z prowadzoną działalnością gospodarczą nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno organ podatkowy jak i Sąd I instancji nie dostrzegły, nie rozważyły i nie skonfrontowały z konkluzjami dowodu z opinii biegłego W. B. konkluzji zawartych w opinii R. B., z której wynika, że usytuowanie młyna przy drodze lokalnej 2016L uniemożliwia prowadzenie w nim działalności gospodarczej z powodu naruszenia przepisów ustawy
o gospodarce nieruchomościami, ustawy – Prawo budowlane, ustawy – Prawo
o ruchu drogowym, ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w tej sprawie, ustawy o drogach publicznych, rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zatem rzeczą Sądu I instancji ponownie rozpoznającego sprawę będzie ocena, czy dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej w zakresie w jakim organ przyjął, że potrzebna jest wiedza specjalistyczna, wystarczająca jest opinia biegłego włączona do akt sprawy, czy została ona w sposób wyczerpujący rozpatrzona i oceniona przez organ podatkowy, czy konkluzji wynikających z opinii biegłego nie podważają stwierdzenia zawarte w opinii R. B..
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest usprawiedliwmy zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), bowiem w rozpoznawanej sprawie wbrew twierdzeniom skarżącej nie pojawiło się zagadnienie wstępne uniemożliwiające rozpoznanie Sądowi I instancji wniesionej skargi. Również nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach
i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1452 ze zm., dalej jako "u.p.o.l.")
w powiązaniu z właściwymi przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, spółka nie wskazała bowiem żadnych faktów czy dowodów, z których wynikałoby, że wartość budowli, w roku 2012 i w roku 2013 różniła się, bądź że wykazana w deklaracji za 2012 r. wartość nie odpowiadała wartości, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. i wskazał, że przez względy techniczne, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., należy rozumieć tylko takie okoliczności, które uniemożliwiają korzystanie
z przedmiotu opodatkowania nie tylko w prowadzonym przedsiębiorstwie lub przy prowadzeniu określonego rodzaju działalności gospodarczej, ale czynią go nieprzydatnym do prowadzenia jakiejkolwiek innej działalności. Omawiane kryterium należy oceniać obiektywnie, to znaczy jego spełnienie jest równoznaczne
z ustaleniem, że przedmiot opodatkowania nie może nadawać się do prowadzenia działalności gospodarczej nie tylko przez konkretnego przedsiębiorcę, ale także przez innych przedsiębiorców, prowadzących działalność o innym charakterze. Konieczność przeprowadzenia napraw i remontów nie stanowi i nie może stanowić
o występowaniu tak rozumianych względów technicznych, bowiem są to czynniki
o charakterze ekonomicznym i organizacyjnym, a nie technicznym.
W związku z powyższym wyrokiem z dnia 15 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie I SA/Lu 627/19 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 23 sierpnia 2016 r.
i zobowiązał organ odwoławczy do wnikliwego i rzetelnego przeanalizowania dotychczas zgromadzonych dowodów, w całokształcie, według ich treści
i w granicach ustawowej swobody. Następnie zobowiązany będzie do rozważenia znaczenie opinii T. K., która nie mogła być dowodem w postępowaniu sądowym. Na tej podstawie Kolegium przesądzi czy i na ile prawidłowe ustalenia faktyczne wymagają dodatkowego materiału dowodowego, czy i ewentualnie w jakim zakresie zaistnieje potrzeba skorzystania z wiadomości specjalnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 września 2020 r. uchyliło w całości decyzję Burmistrza Piask z dnia 14 czerwca 2016 r. Po uzupełnieniu materiału dowodowego i jego analizie Burmistrz Miasta Piaski wydał decyzję z dnia 10 grudnia 2021 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania
w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 34.404,00 zł wskazując, że nie zaistniały względy techniczne uniemożliwiające wykorzystanie przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej.
Od decyzji Burmistrza Piask spółka złożyła odwołanie, jednak nie przyniosło ono skutku, bowiem decyzją z dnia 14 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przeanalizował kwestię przedawnienia i wyjaśnił, że zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022r., poz. 2651 ze zm., dalej jako "Ordynacja podatkowa") bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Zgodnie natomiast z art. 70 § 7 pkt 2 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności. Skarga do sądu na decyzję Kolegium z dnia 23 sierpnia 2016 r. dotyczącą podatku od nieruchomości za 2013 rok została złożona w dniu
16 września 2016 r., a doręczenie organowi podatkowemu odpisu orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności nastąpiło w dniu 27 kwietnia 2020 r. Bieg terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. został zawieszony z dniem 16 września 2016 r. i biegnie dalej od dnia 28 kwietnia 2020 r. Tym samym w sprawie nie doszło do przedawnienia.
Następnie wyjaśniono, że spółka jest podmiotem wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Przedmiotem jej działalności jest rolnictwo i łowiectwo, łącznie z działalnością usługową, produkcja artykułów spożywczych; napojów i wyrobów tytoniowych, sprzedaż hurtowa płodów rolnych
i żywych zwierząt, sprzedaż hurtowa żywności, napojów i tytoniu, sprzedaż detaliczna w niewyspecjalizowanych sklepach, sprzedaż detaliczna żywności, napojów i wyrobów tytoniowych w wyspecjalizowanych sklepach, sprzedaż detaliczna kwiatów, roślin, nasion, nawozów, a także pozostała działalność usługowa. Zatem skarżąca jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Zgodnie z rejestrem gruntów i budynków, spółka jest właścicielem gruntów położonych w W. o łącznej powierzchni 0,2643 ha. W skład opodatkowanych gruntów wchodzą: działka nr [...] o powierzchni 0.0900 ha skalsyfikowana jako "inne treny zabudowane" (Bi), działka nr [...] o powierzchni 0,1363 ha sklasyfikowana jako "grunty orne" (RHIa) oraz działka nr [...]
o powierzchni 0.0380 ha skalsyfikowana jako "inne treny zabudowane" (Bi). Nieruchomość jest zabudowana budynkiem młyna o powierzchni użytkowej wynoszącej 1.503,20 m2. Spółka rozpoczęła działalność w 1999 r. i prowadziła ją nieprzerwanie do dnia 1 grudnia 2012 r. Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej było spowodowane wywłaszczeniem części nieruchomości należącej do spółki o powierzchni 4.053,00 m2 oraz likwidacją zbiornika na nieczystości płynne o pojemności 62,8 m3 w związku z budową drogi S17 i drogi lokalnej Nr 2016L.
Kolegium przytoczyło treść art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. i wyjaśniło, że istotnym zagadnieniem
w rozpatrywanej sprawie jest pojęcie "względów technicznych", które powodują niemożliwość wykorzystywania przedmiotu opodatkowania do działalności gospodarczej. Możliwość zastosowania niższej stawki podatkowej z uwagi na względy techniczne, może znaleźć zastosowanie tylko w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności natury technicznej, całkowicie uniemożliwiających wykorzystanie przedmiotu opodatkowania do celów działalności gospodarczej prowadzonej przez dany podmiot i to zarówno obecnie, jak i w przyszłości. Nie chodzi zatem o aktualny stan obiektu, ale o jego stan potencjalny. Przejściowe niewykorzystywanie nieruchomości dla celów działalności gospodarczej, nie prowadzi do niemożliwości jej wykorzystania z tych względów. Ustawodawca miał bowiem na myśli trwałe niewykorzystywanie, a nie jedynie przejściowe.
Kolegium przeanalizowało opinię z dnia 18 listopada 2015 r. biegłego W. B., powołanego przez organ I instancji i wskazało najistotniejsze jej wnioski. Następnie przeanalizowało treść opinii biegłego R. B. sporządzonej w sprawie zawisłej przed Sądem Okręgowym
w Warszawie XXV Wydział Cywilny, sygn. akt XXVC 1627/13 wskazując, że przedmiotowa opinia została sporządzona na okoliczność czy wywłaszczenie części nieruchomości stanowi trwałą nieusuwalną przeszkodę dla prawidłowego wykorzystania nieruchomości na dotychczasowe cele i czy istnieje możliwość prowadzenia na tej nieruchomości produkcji młynarskiej i czy taka działalność będzie rentowna. Organ odwoławczy podkreślił, że w opinii nie stwierdzono niemożliwości doprowadzenia obiektu młyna do stanu używalności produkcyjnej, a jedynie wskazano na nieopłacalność takiego przedsięwzięcia. Kolegium zaprezentowało także najważniejsze wnioski zawarte w opinii biegłego T. K., wywołanej na potrzeby wskazanego już procesu cywilnego przed Sądem Okręgowym
w Warszawie podnosząc, że również ta opinia została sporządzona na okoliczność czy wywłaszczenie części nieruchomości stanowi trwałą nieusuwalną przeszkodę dla prawidłowego wykorzystania nieruchomości na dotychczasowe cele i czy istnieje możliwość odtworzenia zlikwidowanego zbiornika na nieczystości płynne oraz czy istnieje możliwość usytuowania wagi samochodowej tak, aby wjazd na nią następował wprost z drogi dojazdowej. Opinia ta wyjaśnia, że wywłaszczenie części nieruchomości spowodowało nieprzydatność pozostałej części nieruchomości do dalszego jej wykorzystywania na dotychczasowe cele. Kolegium podkreśliło, że opinia w całości odnosi się działalności związanej z produkcją młyna, w żadnym aspekcie nie rozważając możliwości prowadzenia na nieruchomości jakiejkolwiek innej działalności gospodarczej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że jako dowód w sprawie dopuszczono opinię z dnia 14 maja 2019 r. sporządzoną przez J. E., także na potrzeby postępowania cywilnego. Według biegłego w obecnym kształcie plac manewrowy nie jest w stanie zapewnić technologicznej i organizacyjnej dostępności komunikacyjnej w zakresie produkcji młynarskiej. W ocenie biegłego istnieje możliwość dalszej produkcji młynarskiej w przypadku opracowania przez projektanta szerokich zjazdów z drogi dojazdowej nr 2 umożliwiających wjazd
i wyjazd zjazdem na działce nr [...] o szer. 7,00 m oraz podwójnego wjazd na wagę i drogę objazdową za wagą ze wszystkim rozwiązaniami technicznymi o szerokości około 10 m. Biegły wskazuje w przypadku zmiany miejsca usytuowania wagi, wymagana będzie całkowita przebudowa wjazdów na plac przed młynem jednak nie polepszy to obsługi komunikacyjnej w produkcji młynarskiej. Opinia J. E. również odnosi się jedynie do możliwości prowadzenia na nieruchomości działalności gospodarczej tylko w dotychczasowym zakresie. Biegły wskazuje na możliwość przebudowy wjazdów na plac przed młynem ale tylko w kontekście produkcji młynarskiej i komunikacji tylko samochodami ciężarowymi. Biegły nie rozważył czy przedmiotowa nieruchomość może być wykorzystywana do innej działalności gospodarczej, czy inna działalność mieszcząca się w PKD spółki jest możliwa. Przebudowa wjazdów czy utrudnienia w dostępności komunikacyjnej również nie oznacza, wyłączenia przedmiotu opodatkowania z kategorii związanych
z prowadzeniem dzielności gospodarczej.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że biegły W. S. wskazał, iż budynek nie spełnia wymagań ochrony przeciwpożarowej. Podobne stanowisko wyrażają w swojej opinii biegli T. A.. B. i M. Ś., zgodnie z którą budynek młyna nie spełnia wymagań ochrony przeciwpożarowej. Biegli L. M. i M. M. w opinii sporządzonej na potrzeby postępowania cywilnego stwierdzili, że po przebudowie nie istnieje droga przeciwpożarowa jednak akcja ratownicza może być prowadzona z drogi serwisowej. W ocenie organu odwoławczego powyższe utrudnienia odnoszą się jedynie do możliwości prowadzenia na nieruchomości działalności gospodarczej tylko
w dotychczasowym zakresie. Ponadto, budynek młyna nie stwarza stanu zagrożenia życia i bezpieczeństwa mienia.
Kolegium wyjaśniło również, że organ I instancji powołał w sprawie biegłego M. I.. W opinii z dnia 30 lipca 2021 r. biegły wskazał, iż budynek młyna to budynek wolnostojący, pięcio-kondygnacyjny, podpiwniczony wybudowany w 1970 r. Budynek składa się z pomieszczeń tj.: piwnica (hydrofornia, silnikowania, stycznikownia, laboratorium, 2 pokoje biurowe, szatnia i 2 magazynki podręczne), parter (hala mielników, magazyn zboża-hala zbiorników), I piętro (młyn właściwy),
II piętro (pakowalnia, magazyn otrąb, hala odsiewaczy młyna właściwego), III piętro (hala aspiracyjna, pom. socjalno-sanitarne). W budynku młyna znajduje się klatka schodowa, na ścianach klatki zmurszała powłoka malarska spowodowana wilgotnością ścian i wnętrza. Do budynku młyna przylega wiata o konstrukcji stalowej. Budynek młyna posiada instalacje: wodociągową, energetyczną, kanalizację sanitarną, teletechniczną wentylację mechaniczną, c.o. z grzejnikami elektrycznymi. Biegły ocenił stan techniczny poszczególnych elementów budynku młyna jako dostateczny lub zły, ewentualnie stan bliżej nieokreślony spowodowany brakiem przeglądów i pomiarów lub nieużytkowaniem od grudnia 2012 r. Biegły stan techniczny silosów znajdujących się obok budynku młyna określił jako nieodpowiedni. Stan techniczny wagi określił natomiast jako zły. Biegły opisał również zjazdy na nieruchomość i wyjaśnił, że nie spełniają one wymogów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Przeprowadzając symulację wjazdów wyjaśnił, że w przypadku pojazdów o nośności powyżej 8 ton, o nacisku na oś 115 kN w zależności od wielkości pojazdu prawie w każdym wariancie wjazd/wyjazd wjazdem nr 1 powoduje zahaczanie naczepą o pobocze lub rów drogi serwisowej, a w przypadku wjazdu
nr 2 jest on prawie zawsze utrudniony. Ponadto wskazał, iż szerokość przepustów wjazdów w obecnym rozmiarze niedostosowana została do potrzeb przedsiębiorstwa. Biegły ustalił, iż poruszanie się pojazdów o szerokości 2,55 m
i długości 18,5 m wokół budynku jest możliwe pod warunkami zachowania maksymalnej wysokości pojazdów nie przekraczającej 3,6 m oraz możliwości wjazdu na działki sąsiednie (tj. [...] oraz [...]). Ponadto wskazał, że ruch pojazdów
o szerokości 2,55 m i długości 18,75 m na placu manewrowym technicznie jest możliwy (istnieje możliwość zawrócenia pojazdem bez konieczności wykonywania manewrów cofania).
Biegły wymienił utrudnienia, jakie można napotkać podczas wykonywania manewrów samochodami ciężarowymi po placu, poza budynkiem młyna, podczas wjazdów i zjazdów z wagi samochodowej oraz podczas wjazdów/zjazdów na teren nieruchomości, wskazując na "zachodzenie" pojazdu (naczepy) na pobocze lub nawet rów drogi serwisowej, utrudniony lub niemożliwy wjazd na wagę samochodową przy zachowaniu równoległości wjazdu/zjazdu do osi wagi samochodowej, teoretyczną możliwość zawracania po placu manewrowym lecz bez możliwości pozostawienia pojazdu na wyznaczonej drodze pożarowej.
Zdaniem biegłego jedynym sposobem poprawy przemieszczania się pojazdów po placu manewrowym oraz wjazdu/zjazdu z wagi samochodowej jest zlokalizowanie wagi w innym miejscu i wykonanie nowego wjazdu nr 1 o większej szerokości. Dodatkowo manewry mijania lub wyprzedzania się pojazdów o szerokości 2,55 m na drodze serwisowej powodują, że jeden lub oba pojazdy muszą zjechać na teren pobocza, co przy znacznej prędkości oraz tonażu może powodować powstanie wypadku lub kolizji drogowej. Ponadto, biegły stwierdził, że ze względu na znaczne ograniczenie możliwości parkowania samochodów ciężarowych na placu manewrowym w okresie żniw może dochodzić do blokowania drogi serwisowej,
a także kolizji drogowej. Podsumowując, biegły wskazał, że istniejąca sytuacja na terenie nieruchomości znacznie ogranicza, a czasami wręcz uniemożliwia korzystanie z wjazdów, placu oraz terenu wokół budynku młyna. Natomiast zmiana usytuowania wagi samochodowej oraz wykonanie nowego wjazdu dla nieruchomości może poprawić logistykę, lecz nie wyeliminuje wszystkich utrudnień i ograniczeń.
Biegły wyjaśnił również, że obecnie korzystanie z wagi samochodowej najazdowej dla wszystkich samochodów jest niemożliwe ze względu na brak odpowiedniej drogi najazdowej wzdłuż osi podłużnej wagi, jednocześnie istnieje możliwość pod względem technicznym i prawnym przesunięcia wagi w kierunku południowym, przy czym przesunięcie wagi wiązałoby się z przebudową zjazdu nr 1. Biegły zaznaczył od razu, że zmiana miejsca usytuowania wagi nie w każdym przypadku spowoduje pełną możliwość korzystania z niej. Bowiem będą istniały sytuacje gdzie oś pojazdu w dalszym ciągu nie pokryje się z osią podłużną wagi.
Biegły przeanalizował również kwestię umiejscowienia nowego zbiornika bezodpływowego i wskazał, że technicznie można wykonać zbiornik o poj. 63 m3 posiadający odpowiednią konstrukcję płyty zbiornika, po której będą mogły poruszać się odpowiednio ciężkie pojazdy, jednak z uwagi na przepisy prawne brak jest możliwości posadowienia zbiornika o pojemności powyżej 10 m3, ponieważ pozostały plac pomiędzy drogą serwisową, a budynkiem młyna nie posiada odpowiedniej powierzchni, aby posadowić taki zbiornik i jednocześnie zachować odległości wymagane przepisami. Natomiast zbiornik bezodpływowy o pojemności do 10m3 może być usytuowany w miejscu wskazanym przez biegłego w graficznym załączniku do opinii.
W zakresie zagadnień związanych z warunkami przeciwpożarowymi biegły wskazał że opinia W. B. w zakresie drogi pożarowej analizowana była tylko pod kątem zapisów Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, bez głębszej analizy z uwzględnieniem np. gęstości obciążenia ogniowego. Opinia W. S. stwierdza kategorycznie brak spełnienia wymagań ochrony przeciwpożarowej określając jednocześnie odległość drogi od budynku młyna min 20 m. Najbardziej szczegółowo analizująca zagadnienia związane z ustaleniami odległości drogi pożarowej od budynku młyna jest opinia L. M. oraz M. M. . Opinia ta uwzględnia wszystkie aspekty jakie istnieją w przedmiotowej sprawie i biegły podziela jej wnioski, wskazując, że droga pożarowej powinna przebiegać w odległości 15 m od budynku młyna. Przy obecnej sytuacji taka droga nie istnieje wzdłuż dłuższego boku budynku młyna.
W dodatkowych wyjaśnieniach z dnia 2 września 2021 r. biegły określił, iż budynek młyna oraz inne towarzyszące budowle pod względem nośności i stateczności konstrukcji nie stwarzają stanu zagrożenia życia i bezpieczeństwa mienia. Natomiast pod kątem bezpieczeństwa pożarowego, ochrony przeciwpożarowej, bezpieczeństwa i higieny użytkowania i pracy, budynek młyna i inne budowle mogą stwarzać takie zagrożenie.
Biegły wyjaśnił ponadto, że brak jest przeciwwskazań do zmiany przeznaczenia budynku. Niemniej jednak taka zmiana poprzedzona powinna być odpowiednią analizą ekonomiczną, a następnie szeregiem czynności, które narzuca ustawa Prawo budowlane.
Kolegium podkreśliło, że opinia biegłego W. B. oraz opinia M. I., odnosi się również do możliwości prowadzenia na nieruchomości działalności gospodarczej innej niż dotychczasowa. Natomiast, jak wynika z opinii przedłożonych przez spółkę, biegli nie rozważyli czy nieruchomość może być wykorzystana do innej działalności, czy stwierdzone przez nich przeszkody mają charakter trwały, niezmienny, czy przy wykonaniu prac remontowych bądź adaptacyjnych prowadzenie działalności gospodarczej będzie możliwe. Z materiału dowodowego wynika, iż stan techniczny obiektów umożliwia przeprowadzenie remontu i przystosowania do innej działalności gospodarczej, niż działalność
w zakresie przetwórstwa zbożowo-młynarskiego. Ponadto wskazano, że grunt, jest utwardzony, a więc nie jest zalany, niestabilny, osuwający się, skażony i nie posiada wad technicznych uniemożliwiających jego wykorzystywanie. W przedmiocie działalności Spółki mieści się szeroki zakres aktywności gospodarczej, co wynika
z Rejestru Przedsiębiorców KRS. Zatem, przedmiotowa nieruchomość, w swoim obecnym kształcie, mogłaby posłużyć do prowadzenia działalności gospodarczej
o innym profilu (np. prowadzenie handlu, usług itp. działalności). Nie zachodzi taka sytuacja, że brak jest w ogóle dostępu do drogi. Istnieje droga dojazdowa (dojazd
nr 2), która jest odpowiednia (wystarczająca) do prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej o odmiennym charakterze. Stan techniczny budynku młyna, po dokonaniu ewentualnego remontu i przystosowania go do prowadzenia
w nim określonego rodzaju działalności gospodarczej, nie stanowi przeszkody trwałej
i nieusuwalnej. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że skoro spółka nie podjęła decyzji o rozbiórce lub nie otrzymała od organu nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki, można z całą pewnością twierdzić, że obiekt może być wykorzystywany do prowadzenia działalności.
W ocenie Kolegium dowodami mającymi istotne znaczenie dla ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej są opinie biegłego W. B. i M. I., które odnoszą się również do możliwości prowadzenia na nieruchomości działalności gospodarczej innej niż dotychczasowa. Natomiast dowody przedstawione przez spółkę w postaci opinii sporządzonych dla celów postępowania cywilnego, jakkolwiek odnoszą się do możliwości prowadzenia na nieruchomości dotychczasowej działalności, to w żadnym wypadku nie wykluczają ewentualności w postaci prowadzenia na nieruchomości innej działalności gospodarczej. Tym samym nie można uznać, że w zakresie mającym istotne znaczenie dla sprawy, dowody te są ze sobą sprzeczne.
Kolegium odniosło się także do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia
24 lutego 2021 r. w sprawie sygn. akt SK 39/19 wyjaśniając, że problem przedstawiony w skardze konstytucyjnej dotyczył automatycznego kwalifikowania nieruchomości, będących w posiadaniu osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, do kategorii gruntów, budynków lub budowli związanych
z prowadzeniem tej działalności. Opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków - niewykorzystywanych i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej - wyłącznie ze względu na posiadanie ich przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą Trybunał uznał za niezgodny z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Kolegium stanęło na stanowisku, iż w niniejszej sprawie przedmioty opodatkowania nie mogą być sklasyfikowany jako "niewykorzystywane i niemogące być potencjalnie wykorzystywane do działalności gospodarczej". Bowiem jak sam podatnik wskazywał budynki służyły do działalności gospodarczej, o czym również świadczy ich charakter, jak również z zebranego materiału dowodowego wynika, że obecnie także potencjalnie mogą być wykorzystywane do działalności gospodarczej. Jednocześnie nie przedstawiono, żadnych dowodów, aby przedmioty opodatkowania służyły innej działalności np. charytatywnej.
Kolegium podzieliło także ustalenia i wyliczenia organu I instancji w zakresie wysokości podatku od nieruchomości od poszczególnych przedmiotów opodatkowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wadliwego rozstrzygnięcia:
1. art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 216 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania podatkowego pomimo, iż wydanie decyzji podatkowej jest uzależnione od rozstrzygnięcia prejudycjalnego, czy przedmiot opodatkowania może być wykorzystywany do prowadzenia określonej działalności w sprawie, w której Sąd Okręgowy w Warszawie wydał 14 kwietnia 2022 r. wyrok w sprawie IV C 2396/20;
2. art. 122 i art. 124 w zw. z art. 187 § 1 art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej:
a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu na okoliczność tego, czy stan techniczny opodatkowanej nieruchomości pozwala na jej wykorzystanie do prowadzenia działalności gospodarczej innej niż młynarska, pomimo ograniczenia w dojeździe, ruchu na placu manewrowym przed młynem, brak możliwości zainstalowania zbiornika nieczystości płynnych oraz brak możliwości wyznaczenia drogi przeciwpożarowej;
b. poprzez pominięcie pełnej analizy opinii biegłych sądowych R. B., J. E. oraz T. K., brakiem uzasadnienia z jakich powodów i w jakim zakresie wnioski w nich zawarte nie zostały uwzględnione przez organy podatkowe odnośnie możliwości prowadzenia na spornej nieruchomości działalności innej niż młynarska.
Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art 2 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ust. 1 u.p.o.l. w zw. z art. 13 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji zakresie dróg publicznych, poprzez ich wadliwe zastosowanie pomimo, iż przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej z przyczyn formalnych, z uwagi na toczący się procesu o nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości;
2. art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1pkt 1 lit. b) u.p.o.l. oraz w zw. z art. 64 ust. 1, art. 31 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP, poprzez wadliwą wykładnię i przyjęcie, że niemożność wykonywania działalności gospodarczej ze względów technicznych odnosi się do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej, podczas gdy brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej odnosi się tylko do działalności związanej z faktycznym przeznaczeniem przedmiotu podatkowania, prowadzonej przez niego działalności gospodarczej na nieruchomości i nie może być w związku jedynie z posiadaniem nieruchomości przez przedsiębiorcę, gdy w ramach przedmiotu brak jest możliwości modernizacji niezbędnej do zmiany profilu działania.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Piask oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zawarła również ewentualny wniosek o zawieszenie postępowania sądowo-administracyjnego w sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania cywilnego, w którym Sąd Okręgowy w Warszawie wydał 14 kwietnia 2022 r. wyrok w sprawie IV C 2396/20.
Skarżąca wniosła również o dopuszczenie dowodu z wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2022 r. w sprawie IV C 2396/20, na okoliczność tego, że sporna nieruchomość nie jest możliwa do wykorzystania przez skarżącą zarówno na prowadzenie działalności młynarskiej, jak też i innej działalności w zakresie przedmiotu działania skarżącej.
W uzasadnieniu wskazała, że organy zaniechały zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym w Warszawie o sygn. XXV C 1627/13 (obecna sygnatura IV C 2396/20). W sprawie tej zapadł 14 kwietnia 2022 r. nieprawomocny jeszcze wyrok. Skarżąca wywodzi, że organy podatkowe pominęły, że kluczowym dla rozstrzygnięcia prowadzonego postępowania cywilnego jest ustalenie, czy pozostała część wywłaszczonej w trybie "specustawy" nieruchomość nadaje się do wykorzystania na dotychczasowe cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, bądź też inne cele, nawet gdyby ich realizacja wymagała nakładów, lecz była możliwa z przyczyn technicznych. Dopiero rozstrzygnięcie Sądu w przedmiocie tak postawionego zagadnienia wstępnego daje organom podatkowym możliwość oceny, czy zachodzą względy techniczne uzasadniające zwolnienie w przedmiocie podatku od nieruchomości.
Zdaniem skarżącej organ II instancji nie dokonał pełnej analizy posiadanych opinii w celu wyjaśnienia powstałych rozbieżności. Z pozoru jedynie w motywach zaskarżonej decyzji starano się wykazać, że opinie wykonane na użytek postępowania cywilnego nie są miarodajne w sprawie podatkowej. Kolegium założyło błędnie, że mimo zmniejszenia placu manewrowego przed młynem, skutkującego m.in. ograniczeniami transportowymi można mimo wszystko prowadzić inną działalność, nie wskazując jednak, jaka realnie działalność mogłaby być na spornej nieruchomości prowadzona. Skarżąca podnosi także, że organ odwoławczy nie odniósł się w istocie do wniosków płynących z opinii biegłych powołanych w sprawie przed Sądem Okręgowym. Powołani w sprawie biegli, W. B.
i potwierdzający jego ustalenia M. I., stając na stanowisku "iż nie można wykluczyć, że po wykonaniu niezbędnych robót budowlano - remontowych
i doprowadzeniu do właściwego stanu technicznego wszystkich obiektów budowlanych wraz z urządzeniami należących do skarżącej możliwe będzie przywrócenie funkcji produkcyjnych istniejącego budynku, nie wzięli pod uwagę kompletnej nieopłacalności takiej inwestycji. Przede wszystkim jednak opinie biegłych B. i I. są wadliwe z tego powodu, że zakładają wykorzystanie obiektów zbożowo-młynarskich do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej podając za przykład prowadzenie skupu płodów leśnych
i sadowniczych, co stoi w oczywistej sprzeczności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem młyna przemysłowego. Ponadto należy wskazać, że w aktach postępowania brak jest dowodu, który wspierałby stanowisko, że stan techniczny opodatkowanej nieruchomości daje możliwość prowadzenia innej działalności gospodarczej w zakresie przedmiotu działania spółki.
Skarżąca podkreśliła, że okoliczności sprawy nie wynikają z działań przedsiębiorcy, który nie mógł skutecznie sprzeciwić się rozbudowie drogi S17, mają one charakter obiektywny i w obecnym stanie faktycznym nieusuwalny. Za takim stanowiskiem przemawiają zwłaszcza opinie biegłych T. K. i J. E., z których wynika, że w związku z wywłaszczeniem oraz realizacją inwestycji drogowej wyłączona została możliwość prawidłowego korzystania z części nieruchomości powstałej po podziale nieruchomości obejmującej budynki młyna wraz z zagospodarowaniem zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem. Skarżąca powołała się także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., II FSK 2092/11.
Skarżąca zwróciła uwagę, że w motywach wyroku w sprawie IV C 2396/20 Sąd Okręgowy w Warszawie odnosząc się do opinii biegłych z zakresu ochrony przeciwpożarowej L. M. i M. M. stwierdził, że przepisy przeciwpożarowe ustanawiają elementarne normy bezpieczeństwa i dlatego narzucają one konieczność wyznaczenia dróg przeciwpożarowych, nawet gdyby bez takich dróg prowadzenie akcji gaśniczej było możliwe przy ustawieniu sprzętu gaśniczego na drodze publicznej. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał, że ochrona przeciwpożarowa nie może sprowadzać się jedynie do gaszenia ognia, ale także do zapobiegania pożarom i ograniczeniu skutków, do czego niezbędne jest zastosowanie normatywnych standardów. Zdaniem skarżącej ocena ta rozstrzyga jednoznacznie kwestię, iż na spornej nieruchomości nie jest możliwe prowadzenie nie tylko działalności młynarskiej, ale i jakiejkolwiek działalności gospodarczej, gdyż nie ma obecnie możliwości zachowania norm bezpieczeństwa, wymaganych przez przepisy przeciwpożarowe. To dlatego właśnie ma w sprawie zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r. w sprawie SK 39/19, w którym stwierdzono, że objęcie podatkiem od nieruchomości posiadanych przez przedsiębiorcę na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest niezgodne z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji RP, jeśli nie ma możliwości na takich nieruchomościach prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie skarżącej Kolegium nie dokonało miarodajnych ustaleń faktycznych, co do tego, jaka działalność produkcyjna na nieruchomości skarżącej może być prowadzona bez możliwości odprowadzania nieczystości płynnych lub też za względu na ograniczenia ochrony przeciwpożarowe, a także przy radykalnie ograniczonej dostępności do drogi publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie
i podtrzymał dotychczasową argumentację. Odniósł się do poszczególnych zarzutów naruszenia przepisów prawa zawartych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja została wydana
w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Lublinie z dnia 15 listopada 2019 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 627/19, którym uchylono wydaną wobec skarżącej decyzją w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r.
Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, a zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018,
s. 553). Ponadto stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych
i sposobu ich stosowania w sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania dotyczą natomiast sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (B. Dauter,
A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu..., s. 496).
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji musi więc być dokonana
z uwzględnieniem stanowiska prawnego i wytycznych zawartych w uzasadnieniu tego orzeczenia Sądu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo
w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przypomnieć w związku z tym należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Lublinie w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 627/19 zobowiązał organ odwoławczy do wnikliwego i rzetelnego przeanalizowania dotychczas zgromadzonych dowodów,
w całokształcie, według ich treści i w granicach ustawowej swobody, rozważenia znaczenia opinii T. K., która nie mogła być dowodem w postępowaniu sądowym. Na tej podstawie przesądzi czy i na ile prawidłowe ustalenia faktyczne wymagają dodatkowego materiału dowodowego, czy i ewentualnie w jakim zakresie zaistnieje potrzeba skorzystania z wiadomości specjalnych na zasadach określonych w art. 197 § 1 - § 3 Ordynacji podatkowej. Dopiero zupełny i stanowczy obraz faktyczny sprawy, odpowiadający standardom wyznaczonym przede wszystkim przez art. 122 w powiązaniu z art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej, da podstawę do prowadzenia analiz czy w rozpatrywanym roku podatkowym zaistniały względy techniczne, o których ustawodawca podatkowy stanowi w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., rozumiane zgodnie z poglądem prawnym przedstawionym przez Naczelny Sąd Administracyjny w omówionym wyżej wyroku sygn. II FSK 2305/17. Przede wszystkim należy oczekiwać od organu rzetelnego i wyczerpującego wywodu,
w którym wykaże jakie konkretne okoliczności faktyczne i na jakiej wiarygodnej podstawie dowodowej wpisują się w treść względów technicznych bądź wykluczają ich istnienie. Dodatkowo wskazano, że organ powinien również mieć w polu widzenia instytucję przedawnienia zobowiązania podatkowego i rozważyć jej znaczenie dla rozstrzyganej sprawy podatkowej.
Przechodząc do oceny przedmiotowej decyzji, w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. Sąd podziela stanowisko prawne organu II instancji. Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2013 r. upłynąłby z końcem 2018 r. (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej - Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, natomiast zgodnie z art. 6 ust. 9 pkt 3 u.p.o.l. termin płatności podatku od nieruchomości określono do dnia 15. każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia). Jednak
z dniem 16 września 2016 r. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu do dnia 28 kwietnia 2020 r., czyli o 2 lata i ponad 3 miesiące (art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej - Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania oraz art. 70 § 7 pkt 2 Ordynacji podatkowej - Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności). W takim przypadku termin przedawnienia upływałby w połowie sierpnia 2022 r., natomiast decyzja organu II instancji jest z lipca 2022 r.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zarzut dotyczący zaniechania zawieszenia postępowania podatkowego do czasu wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w Warszawie jest niezasadny. Kwestia ta była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnej w sprawie II FSK 2305/17, który stwierdził, m.in. że wbrew twierdzeniem skarżącej nie pojawiło się zagadnienie wstępne uniemożliwiające rozpoznanie sprawy. Skarżąca zagadnienia wstępnego upatruje
w rozstrzygnięciu postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym
w Warszawie w sprawie z powództwa spółki o zobowiązanie Skarbu Państwa do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie nabycia własności spornej nieruchomości z trybie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Zgodnie z art. 13 ust. 3 ww. ustawy w przypadku, o którym mowa w art. 12 ust. 4, jeżeli przejęta jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, właściwy zarządca drogi jest obowiązany do nabycia, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości,
w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego tej części nieruchomości. Zestawienie tego przepisu z treścią art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. prowadzi do wniosku, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie nie będzie stanowił zagadnienia wstępnego dla wymiaru podatku od nieruchomości za 2013 r.
Kwestią sporną pozostaje ustalenie, czy będące w posiadaniu spółki grunty, budynki i budowle związane z prowadzoną działalnością gospodarczą nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.
Spółka powołując się na względy techniczne twierdzi, że z uwagi na wywłaszczenie części nieruchomości dokonane na potrzeby realizacji inwestycji
w zakresie dróg publicznych, posiadane przez nią przedmioty opodatkowania utraciły możność ich wykorzystywania do prowadzonej działalności gospodarczej.
Zdaniem natomiast Kolegium stan techniczny budynku młyna, po dokonaniu ewentualnego remontu i przystosowania go do prowadzenia w nim określonego rodzaju działalności gospodarczej umożliwia prowadzenie innej działalności gospodarczej, niż działalność w zakresie przetwórstwa zbożowo-młynarskiego,
a w konsekwencji nie mamy do czynienia z zaistnieniem względów technicznych rozumianych jako przeszkoda trwała i nieusuwalna przesądzająca, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej.
W tak zarysowanym sporze Sąd nie podziela stanowiska organów i dokonanej przez nie oceny faktów w tej sprawie. Zdaniem Sądu materiał zgromadzony
w sprawie, w szczególności wywołana na potrzeby postępowania opinia biegłego M. I., daje podstawę do stwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r. grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
Należy wyjaśnić, że w wyroku z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie sygn.
III FSK 2305/17 Naczelny Sąd Administracyjny podzielił prezentowany
w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym przez względy techniczne, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., należy rozumieć tylko takie okoliczności, które uniemożliwiają korzystanie z przedmiotu opodatkowania nie tylko w prowadzonym przedsiębiorstwie lub przy prowadzeniu określonego rodzaju działalności gospodarczej, ale czynią go nieprzydatnym do prowadzenia jakiejkolwiek innej działalności.
Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że ocena sprawy nie może być dokonana
z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. w sprawie SK 39/19.
Wyrok ten – co ważne zapadł już po ogłoszeniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2019 r. oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2019 r. Trybunał uznał, że przedmiotem kontroli
w rozpatrywanej sprawie nie jest cały art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., ale jedynie definicja legalna zawarta w pierwszej części tego przepisu, zgodnie z którą grunty, budynki
i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki
i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.
Trybunał wskazał, że art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., w swoim literalnym brzmieniu, nie uwzględnia tego czy dana nieruchomość jest faktycznie lub może być potencjalnie wykorzystywana na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej. Regulacja art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. powoduje objęcie definicją legalną gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, a co za tym idzie opodatkowanie wyższą stawką podatkową, wszystkich (z wyjątkiem określonych w art. 1a ust. 2a u.p.o.l.) nieruchomości będących w posiadaniu podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, niezależnie od tego czy podatnik faktycznie wykorzystuje je lub mógłby je wykorzystywać w swojej działalności gospodarczej. Tak rozumiany przepis powoduje, że sam fakt posiadania nieruchomości przez podatnika prowadzącego działalność gospodarczą implikuje konieczność zapłaty podatku w wyższej stawce. Ustawodawca nie odróżnia zatem dla celów zapłaty podatku od nieruchomości sytuacji podatników posiadających nieruchomości i wykorzystujących je do prowadzenia działalności gospodarczej oraz podatników posiadających nieruchomości, którzy nie wykorzystują ich do prowadzenia działalności gospodarczej. Na ten fakt zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny także wyroku z 12 grudnia 2017 r., sygn. SK 13/15, wskazując, że zważywszy na ratio stosowania podwyższonej stawki, jaką jest możliwość uzyskiwania przychodów z wykorzystania danej nieruchomości w działalności gospodarczej, niezbędne jest ustalenie faktycznego sposobu wykorzystania opodatkowanej nieruchomości. W ocenie Trybunału przedsiębiorcy nie mogą być obciążani wyższą stawką podatku jedynie z powodu posiadania nieruchomości, które nie służą im do prowadzenia działalności gospodarczej. Opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków - niewykorzystywanych
i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej - wyłącznie ze względu na posiadanie ich przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą Trybunał uznaje za niezgodne z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stanowi instrument służący celom innym niż fiskalne, będący nieproporcjonalnym obciążeniem podatkowym polegającym na nieodróżnianiu sytuacji podatkowej podatników posiadających nieruchomości, ale niewykorzystujących i niemogących ich wykorzystać do prowadzenia działalności gospodarczej oraz podatników wykorzystujących posiadane nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej.
Rację ma Kolegium, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył automatycznego kwalifikowania danej nieruchomości do kategorii związanych
z działalnością gospodarczą jedynie z racji samego posiadania jej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną, jednak uwagi zawarte w uzasadnieniu tego wyroku mają charakter uniwersalny i stanowią swoistą wskazówkę interpretacyjną zarówno dla sądów jak i organów administracji. Innymi słowy badać należy swego rodzaju głębokość więzi pomiędzy przedsiębiorcą, a jego nieruchomością w zakresie związku z potencjalną możliwością wykorzystywania danej nieruchomości
w działalności gospodarczej, z uwzględnieniem wszystkich elementów znajdujących się na nieruchomości, czyli warunków ukształtowania, położenia czy wielkości gruntu, posadowionych budynków i ich funkcji czy przeznaczenia, budowli czy pozostałej infrastruktury. Przecież bowiem i na niezabudowanej działce może być potencjalnie prowadzona działalność gospodarcza. Jednak związek nieruchomości z działalnością gospodarczą powinien być oceniany obiektywnie, czyli na ile w stanie jakim się znajduje lub w stanie w jakim się znajdzie np. po remoncie może służyć wykonywaniu działalności gospodarczej. Celem tego przepisu jest więc uzyskanie wyższych wpływów podatkowych w przypadku, gdy dana nieruchomość służy wykonywaniu działalności gospodarczej, z której osiągane są dochody. Innymi słowy przedmiot opodatkowania co do zasady przynosi dochód przedsiębiorcy, dlatego też ustawodawca uznał za właściwe w takich przypadkach nałożyć na przedsiębiorcę obowiązek podatkowy w wyższej wysokości.
W postępowaniu podatkowym dopuszczono dowód z opinii biegłego M. I. . Sąd zwraca uwagę, że prawidłowo Kolegium uznało, że opinię należało ocenić jako wiarygodną i miarodajną dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem
w szczegółowy sposób odniósł się on nie tylko do wniosków płynących z opinii biegłego W. B., negując niektóre ustalenia tej opinii oraz uzasadniając dlaczego wyciągnięte przez tego biegłego wnioski są nieprawidłowe, ale również analizując opinie, które zostały wywołane na potrzeby postępowania zainicjowanego przed Sądem Okręgowym w Warszawie.
Należy poczynić generalną uwagę, że przedmiot opodatkowania stanowi nieruchomość zabudowana budynkiem młyna wraz z towarzyszącymi jej budowlami we wzajemnym układzie posadowienia na nieruchomości oraz konstrukcji budynku wybudowanego na potrzeby młyna przemysłowego. Biegły w swojej opinii stwierdził, że brak jest możliwości posadowienia zbiornika bezodpływowego o pojemności większej niż 10 m3, z uwagi na fakt, że nieruchomość nie posiada odpowiedniej powierzchni, aby zlokalizować taki zbiornik i jednocześnie zachować wymagane odległości od budynków i granic działki. Oznacza to, że w ogóle wyłączona jest możliwość wykonania zbiornika bezodpływowego o pojemności przekraczającej
10 m3. Kwestie związane z konstrukcyjnymi czy technicznymi wzmocnieniami ścian czy pokrywy zbiornika, tak aby możliwy był ruch pojazdów po takim zbiorniku, bez jego uszkodzenia są w tym przypadku wtórne, wobec braku możliwości umiejscowienia takiego zbiornika w ogóle na nieruchomości. Biegły jednocześnie wskazał, że aktualnie powierzchnia nieruchomości pozwala na umieszczenie zbiornika jedynie do 10 m3 pojemności. W związku z tym nie jest to jedynie kwestia podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej czy podłączenie do zbiornika bezodpływowego, ale konieczność wykonania od początku takiej instalacji i to
w zakresie jedynie ograniczonej pojemności. Fakt ten powoduje, że brak jest możliwości prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej na spornej nieruchomości, jeżeli przedmiot takiej działalności wymagałby odpowiedniej wielkości zbiornika bezodpływowego. W tym zakresie więc nieruchomość potencjalnie już nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej.
Kolejną kwestią, na którą zwraca uwagę biegły jest brak drogi pożarowej przy takim układzie posadowienia budynku w granicach działki powstałej po wywłaszczeniu. W opinii biegły przeanalizował i odniósł się do wniosków płynących
z pozostałych opinii znajdujących się w aktach sprawy, w tym do opinii biegłego W. B.. W tym zakresie obie te opinie są ze sobą sprzeczne. Jednak w ocenie Sądu wnioski wyciągnięte przez biegłego M. I.
w zakresie stwierdzenia, że przy obecnej sytuacji brak jest drogi pożarowej wzdłuż dłuższego boku budynku młyna należy uznać za prawidłowe. Biegły bowiem precyzyjnie wyjaśnił, że dla potrzeb analizy tej kwestii należy uwzględnić nie tylko minimalne wymagania wynikające z przepisów przeciwpożarowych, ale zastosować je adekwatnie do rodzaju budynku czy jego funkcji. Biegły jednoznacznie stwierdził, że taka droga nie istnieje wzdłuż dłuższego boku budynku. Podkreślił także, że brak jest możliwości zapewnienia drogi pożarowej zgodnie z istniejącymi przepisami techniczno-budowlanymi. Jednocześnie zwrócił uwagę, że w takim przypadku można starać się o uzyskanie odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, przy czym wiąże się to ze spełnieniem szeregu innych warunków i wymagań. Co ważne, biegły w piśmie z dnia 2 września 2021 r. (k. 525) stwierdził odnosząc się do dodatkowych pytań do treści swojej opinii, że pod kątem bezpieczeństwa pożarowego, ochrony przeciwpożarowej, bezpieczeństwa i higieny użytkowania oraz pracy budynek młyna
i inne budowle mogą stwarzać stan zagrożenia życia i bezpieczeństwa mienia. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 1 prawa budowlanego w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych,
o których mowa w art. 7. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów użyteczności publicznej
i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego - ograniczenia dostępności dla potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, oraz nie może powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych,
a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych.
Skoro, aby możliwe było ponowne prowadzenie działalności gospodarczej na przedmiotowej nieruchomości zachodzi konieczność, na co wskazuje biegły w opinii, uzyskania odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych, a jednym z warunków uniemożliwiających uzyskanie takiego odstępstwa jest możliwość powodowania stanu zagrożenia życia i bezpieczeństwa mienia to należy stwierdzić, że w tym konkretnym przypadku nie ma możliwości uzyskania stosownych odstępstw,
a w konsekwencji nie jest możliwe wykonywanie działalności gospodarczej, właśnie
z uwagi na niezachowanie wymogów przeciwpożarowych.
Biegły zwrócił również uwagę, na pozostałe utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej spowodowane wywłaszczeniem, m.in. brak odpowiedniego zjazdu z drogi publicznej. Wyraźnie bowiem wskazał, że wykonanie nowych zjazdów może poprawić komunikację, ale nie wyeliminuje wszystkich utrudnień i ograniczeń. Jest to więc kolejny element, który w powiązaniu z pozostałymi powoduje, że prowadzenie działalności nie tylko dotychczasowej, ale i innej będzie uniemożliwione.
We wnioskach końcowych biegły stwierdził, że zaistniała sytuacja uniemożliwia korzystanie z nieruchomości na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym opinia ta jest zbieżna z opiniami wywołanymi na potrzeby procesu cywilnego, a znajdującymi się w aktach sprawy. Biegły również wskazał, że po przeprowadzeniu szeregu robót budowlanych lub budowie nowych elementów infrastruktury istniałaby możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w postaci przemiału zboża, jednak większość z tych robót wymagałaby sporządzenia odpowiedniej dokumentacji technicznej, konieczności uzyskania odstępstw od obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, uzyskania uzgodnień
z odpowiednimi służbami czy uzyskania pozwolenia na budowę.
Zdaniem Sądu w tym konkretnym przypadku znaczne zmniejszenie wielkości całej nieruchomości spowodowało, że przedmiotowa nieruchomość utraciła nie tylko związek z możliwością prowadzenia dotychczasowej działalności przez spółkę, ale także prowadzenia innej działalności gospodarczej przede wszystkim z racji braku możliwości posadowienia na działce zbiornika bezodpływowego o pojemności powyżej 10 m3 oraz braku odpowiedniej drogi pożarowej, w tym braku możliwości uzyskania odstępstw od warunków techniczno-budowlanych w tym zakresie.
W przedmiotowej sprawie z całą pewnością nieruchomość od grudnia 2012 r. nie jest już wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę, nie nadaje się także do prowadzenia dotychczasowej działalności z uwagi na chociażby brak zbiornika bezodpływowego, a co więcej brak możliwości odtworzenia takiego zbiornika. Przy czym, nie jest to spowodowane przez samą spółkę, ale wbrew niej. Nie mamy tu do czynienia z sytuacją np. czasowego zaprzestania prowadzenia działalności z uwagi na konieczność remontu, rozbudowy czy zmiany sposobu użytkowania, tylko z zaprzestaniem działalności spowodowanym wywłaszczeniem, czyli przymusowym odjęciem własności na cel publiczny i na rzecz podmiotu publicznego (zob. L. Garlicki, M. Zubik [w:] M. Derlatka, K. Działocha,
P. Sarnecki, W. Sokolewicz, J. Trzciński, M. Wiącek, L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, wyd. II, Warszawa 2016, art. 21).
Bezspornie spółka w 2013 r. była w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości, ale również bezspornie nie wykorzystywała jej do prowadzenia działalności gospodarczej i z uwagi skutki wywłaszczenia nieruchomość utraciła rzeczywisty związek z działalnością gospodarczą spółki.
W literaturze podniesiono, że Trybunał nie przybliżył, co należy rozumieć przez nieruchomości przedsiębiorcy "niewykorzystywane i nie mogące być potencjalnie wykorzystane do prowadzenia działalności gospodarczej". Dodatkowo Trybunał podnosi, że przedsiębiorcy "nie mogą być obciążeni wyższą stawką podatku jedynie z powodu posiadania nieruchomości, które nie służą im do prowadzenia działalności gospodarczej". "Służyć" w rozumieniu słownikowym to "być używanym", "być komuś w czymś użytecznym". Nieruchomości przedsiębiorcy "służące" to nieruchomości używane bądź też będące przedsiębiorcy użyteczne
w prowadzonej działalności gospodarczej. Takie rozumienie "służenia" odpowiada faktycznemu lub potencjalnemu wykorzystywaniu nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej (zob. B. Pahl, M. Radziłowicz, Opodatkowanie nieruchomości i obiektów budowlanych osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej po wyroku Trybunału Konstytucyjnego
z 24.02.2021 r., SK 39/19, na przykładzie Agencji Mienia Wojskowego. Glosa do wyroku NSA z dnia 4 marca 2021 r., III FSK 896/21, FK 2021, nr 4, s. 75-88).
Podsumowując, zdaniem Sądu, w okolicznościach faktycznych opodatkowanie spornej nieruchomości najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości nie znajduje uzasadnienia, co oczywiście nie oznacza, że nieruchomość w ogóle wyłączona jest z opodatkowania. Sens normy prawnej zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. powinien być w okolicznościach sprawy odczytywany z uwzględnieniem przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 39/19, a to oznacza, że dla prawidłowej wykładni przedmiotowego przepisu – w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r. – istotna jest nie tylko część odnosząca się do względów technicznych, ale przede wszystkim do początkowego fragmentu tego przepisu. Tym samym obecnie jeżeli przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności ze względów technicznych, to jest to równoznaczne ze stwierdzeniem, że nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednak brak stwierdzenia wystąpienia tak rozumianych względów technicznych – w świetle wykładni zaprezentowanej przez Trybunał Konstytucyjny – nie wyłącza jeszcze możliwości odstąpienia od opodatkowania gruntów, budynków
i budowli najwyższą stawką podatkową w podatku od nieruchomości. Należy bowiem każdorazowo ocenić czy przedmiot opodatkowania jest faktycznie lub może być potencjalnie wykorzystywana na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej. Innymi słowy niezbędne jest ustalenie faktycznego sposobu wykorzystania opodatkowanej nieruchomości. W przedmiotowej sprawie natomiast z całą pewnością nieruchomość utraciła dla spółki od 2013 r. związek z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Na koniec należy, zdaniem Sądu, podnieść jeszcze jedną istotną kwestię. Otóż sytuacja faktyczna, w jakiej znalazła się spółka jest specyficzna. Poprzez bowiem wywłaszczenie pozbawiona została możliwości prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej przy pomocy nieruchomości w tym celu użytkowanej. Nie jest to więc sytuacja, w której przedsiębiorca podejmuje określone działania
w stosunku do swojej własności, świadomie i celowo zaprzestając z jej korzystania
i ponosząc określone ryzyko z tym związane, ale sytuacja przymusowego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej z przyczyn leżących nie po stronie samego przedsiębiorcy. Należy więc rozważyć czy sytuacja faktyczna w jakiej znalazła się spółka jest porównywalna z sytuacją podmiotów gospodarczych, które same podejmują decyzję o zaprzestaniu korzystania z nieruchomości, dotychczas wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej. Innymi słowy, czy w tym specyficznym, konkretnym przypadku sprawiedliwe jest opodatkowanie skarżącej stawką najwyższą, zarezerwowaną, co do zasady dla podatników czerpiących dochody z przedmiotu opodatkowania w swojej działalności gospodarczej.
W orzecznictwie, a także w doktrynie prawa, zasada sprawiedliwości (podatkowej) polega na kształtowaniu podatków zgodnie z zasadą powszechności
i równości (zob. M. Mastalski, Prawo podatkowe..., s. 56–57; R. Hauser, "Sprawiedliwość" podatkowa, [w:] Państwo prawa, parlamentaryzm, sądownictwo konstytucyjne. Pamięci Profesora Zdzisława Czeszejki-Sochackiego, red. A. Jamróz, Białystok 2012, s. 109; A. Gomułowicz, J. Małecki, Podatki..., s. 84). Potwierdził to również Trybunał w wyroku z 18 października 2011 r., SK 2/10, w którym sprawiedliwość podatkowa, wyrażona w art. 84 konstytucji, jest oparta na zasadzie równości i powszechności opodatkowania. Ta ostatnia oznacza, że obowiązek podatkowy spoczywa na wszystkich zobowiązanych podmiotach, zaś podatkiem objęte są wszelkie stany faktyczne, z którymi wiąże się obowiązek podatkowy. Z kolei zasada równości podatkowej określa sytuację wszystkich podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji ekonomicznej (w zakresie stanu majątkowego, rodzajów źródeł przychodów i ich wielkości); powinny zatem być opodatkowane równo. Obowiązek ponoszenia podatków, nałożony w art. 84 konstytucji, można, zdaniem TK, odczytywać jako powinność realizacji zasady równości na gruncie prawa podatkowego. Dopuszcza ona bowiem (uzasadnione) zróżnicowanie podmiotów
i wiąże się ściśle z zasadą sprawiedliwości społecznej w ujęciu sprawiedliwości rozdzielczej, opartej na regule proporcjonalności – sprawiedliwe jest to, co proporcjonalne (zob. K. Działocha, A. Łukaszczuk [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016, art. 84).
Zdaniem Sądu, w przypadku skarżącej zasady ogólne sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), równości wobec prawa oraz równego traktowania (art. 32 Konstytucji RP) zawarte w Konstytucji RP sprzeciwiają się opodatkowaniu spornej nieruchomości w najwyższych stawkach. Nie jest bowiem akceptowalne, aby podatnik, który nie z własnej woli utracił źródło dochodu w postaci prowadzonej działalności gospodarczej obciążony był podatkiem tak samo jak podatnik, który przy pomocy nieruchomości wykonuje działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu dochód. Sytuacja takich dwóch podatników jest jednak znacząco odmienna i nie powinni być oni traktowani tak samo na gruncie podatkowym, w tym przypadku podatku od nieruchomości. Dlatego też w ocenie Sądu, w tej konkretnej indywidualnej sprawie opodatkowanie nieruchomości nie powinno opierać się
o opodatkowanie, gruntów budynków i budowli, które związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy będzie miał na uwadze ocenę prawną Sądu zaprezentowaną powyżej, zgodnie z którą przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. decyzję należało uchylić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.). Zasądzona od organu należność z tytułu kosztów postępowania obejmuje wpis od skargi w kwocie 1033 zł, opłatę skarbową od udzielonego w sprawie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3600 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI