I SA/Lu 395/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-11-09
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenia społeczneskładkizwolnienieCOVID-19PKDREGONprzedsiębiorcaZUSpostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania składek, uznając, że organ nieprawidłowo ustalił przeważającą działalność gospodarczą skarżącego.

Skarżący J. W. ubiegał się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres luty 2021 r., argumentując, że jego przeważającą działalnością jest prowadzenie restauracji (PKD 56.10.A). ZUS odmówił, opierając się na rejestrze REGON, który wskazywał na inną działalność (PKD 46.34.A). WSA uchylił decyzję ZUS, wskazując na błędy proceduralne organu i konieczność dokładniejszego zbadania faktycznego charakteru działalności skarżącego, zgodnie z wcześniejszym wyrokiem sądu.

Sprawa dotyczyła skargi J. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz fundusze celowe za okres luty 2021 r. Skarżący twierdził, że jego przeważającą działalnością gospodarczą jest prowadzenie restauracji (PKD 56.10.A), co uprawniałoby go do zwolnienia. ZUS odmówił, opierając się na danych z rejestru REGON, które wskazywały na inną działalność (PKD 46.34.A) jako przeważającą na dzień 30 listopada 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 153 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS. Sąd podkreślił, że organ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego. Sąd wskazał, że przedsiębiorca może wykazać rzeczywisty stan faktyczny inny niż wynikający z rejestru, a organ ma obowiązek to zbadać. W poprzednim wyroku WSA z dnia 23 listopada 2021 r. (III SA/Lu 244/21) wskazano na konieczność dokładnego wyjaśnienia rodzaju świadczonych usług i dopuszczenia dowodów przeciwko wpisom w rejestrze REGON. Sąd stwierdził, że organ ponownie nie zastosował się do tych wskazań, nie analizując należycie przedłożonych przez skarżącego dokumentów (np. księgi przychodów i rozchodów, listy płac) ani nie odnosząc się do wyroku Sądu Okręgowego, który przyznał rację skarżącemu co do przeważającego kodu PKD. W konsekwencji, Sąd uchylił decyzje ZUS i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może ograniczyć się jedynie do danych z rejestru REGON, lecz ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe i zbadać rzeczywisty stan faktyczny, umożliwiając przedsiębiorcy wykazanie, że jego przeważająca działalność jest inna niż wskazana w rejestrze.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wpis do rejestru REGON ma charakter deklaratoryjny i może być kwestionowany. Organ ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a także poinformować stronę o przesłankach, które nie zostały spełnione, zgodnie z K.p.a. Oparcie się wyłącznie na danych z rejestru REGON, bez analizy innych dowodów, stanowi naruszenie przepisów postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 lit.c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 art. 10 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 art. 10 § 3

ustawa o COVID-19 art. 31zo-31zx

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. art. 9 § 2 pkt 3 lit. a

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nieprawidłowo ustalił przeważającą działalność gospodarczą skarżącego, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON. Organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, aby zbadać rzeczywisty stan faktyczny. Organ nie zastosował się do wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA w tej sprawie. Skarżący przedłożył dowody wskazujące na prowadzenie działalności gastronomicznej jako przeważającej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu oparta na danych z rejestru REGON jako jedynym dowodzie. Stwierdzenie organu, że przedłożone dokumenty nie potwierdzają przeważającej działalności gospodarczej skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

wpis do rejestru stanowi swego rodzaju zgłoszenie zamierzonej działalności, ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy organ zobowiązany jest m.in. do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego

Skład orzekający

Agnieszka Kosowska

sprawozdawca

Halina Chitrosz-Roicka

przewodniczący

Monika Kazubińska-Kręcisz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących ustalania przeważającej działalności gospodarczej na potrzeby ulg i świadczeń, a także obowiązków organów w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących wsparcia w związku z COVID-19 oraz interpretacji danych z rejestru REGON.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organy administracji i jak przedsiębiorca może walczyć o swoje prawa, nawet jeśli dane w rejestrach są nieaktualne. Podkreśla znaczenie postępowania dowodowego.

Czy dane z rejestru REGON zawsze decydują o Twoich prawach? WSA: Niekoniecznie!

Sektor

gastronomia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 395/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący/
Monika Kazubińska-Kręcisz
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 153, art. 145  par. 1 lit.c, art. 200, art. 205 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 czerwca 2022 r. nr 200000/71/01/2022/RDZ/UTRZ w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr 200000/71/01/2022/RDZ; II. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz J. W. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Lu 395/22
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi J. W. jest decyzja Prezesa Inne z dnia 6 lipca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia 13 kwietnia 2022 r. odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 19 marca 2021 r. J. W. (dalej jako "skarżący"), prowadzący działalność gospodarczą pod firmą J. W. B. D. W., wniósł o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r.
Decyzją z dnia 29 marca 2021 r. organ odmówił skarżącemu uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu przytoczył treść § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1291, dalej jako "rozporządzenie z dnia 26 lutego 2021 r.") i podniósł, że wskazany przez skarżącego we wniosku kod PKD (56.10.A) nie jest zgodny z kodem działalności przeważającej przedsiębiorcy według PKD. Na podstawie danych zawartych
w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG) organ ustalił, że na dzień 30 listopada 2020 r. działalnością przeważającą według PKD jest kod PKD 46.34.Z. Kod ten nie uprawnia do zwolnienia z tytułu składek za wskazany we wniosku okres.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 23 listopada 2021 r. w sprawie III SA/Lu 244/21 uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wsparcie przewidziane w art. 31zo-31zx ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej jako "ustawa o COVID-19") oraz w rozporządzeniu z dnia 26 lutego 2021 r., przewidziane jest dla przedsiębiorców rzeczywiście prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wybranych, wskazanych w § 10 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r., rodzajów działalności oznaczonych kodami PKD. Chodzi zatem o to, aby pomoc w ramach omawianego wsparcia została skierowana do podmiotów faktycznie prowadzących na dany dzień działalność według wskazanych kodów, jako przeważającą. Zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r., ustalenie ziszczenia się tego warunku przyznania pomocy ma następować na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON. Sąd wyjaśnił że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 443 ze zm.), dla potrzeb statystki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa
i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego.
W orzecznictwie podkreśla się, że wpis do rejestru stanowi swego rodzaju zgłoszenie zamierzonej działalności, ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia, jednak informacja o rodzaju działalności wynikająca
z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie
w kategoriach prawdy lub fałszu.
Sąd podkreślił, że postępowanie w tej sprawie prowadzone jest na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W rezultacie zastosowanie w sprawie ma m.in. przepis art. 76 § 3 k.p.a., zgodnie z którym istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Taki charakter niewątpliwie posiadają dane zawarte w rejestrze REGON. W związku z tym przedsiębiorca ubiegający się o przyznanie ulgi na podstawie § 10 rozporządzenia
z dnia 26 lutego 2021 r., prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w tym przepisie, jako przeważającą, może zatem przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego
i podważyć aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. W celu obalenia domniemania przedsiębiorca musi wykazać, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych z rejestru podmiotów REGON. Następnie Sąd wskazał, że
§ 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm.) przewiduje, że rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla działalności wpisanej do CEIDG, na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących (§ 9 ust. 2 pkt 3 lit. a).
Tym samym w celu obalenia domniemania prawdziwości wpisów w rejestrze REGON w zakresie rodzaju przeważającej działalności przedsiębiorca może posłużyć się dokumentami wykazującymi procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest to możliwe, udział pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności,
w ogólnej liczbie pracujących, stosownie do § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia.
Sąd podkreślił, że uwzględnianie wpisów w rejestrze, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia wymogu, powoduje jednak w rzeczywistości wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które faktycznie spełniają warunek do przyznania ulgi,
tj. prowadzą na dzień złożenia wniosku przeważającą działalność według wskazanych kodów PKD, a jedynie nie wypełniły czynności formalnych i uchybiły obwiązkom statystycznym. Inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania rodzaju przeważającej działalności innej niż jest wskazana w rejestrze REGON należy do strony występującej o przyznanie ulgi. Niemniej jednak, również w takiej sytuacji ciążą na organie obowiązki procesowe określone k.p.a. W szczególności organ zobowiązany jest przestrzegać zasady praworządności wyrażonej w art. 7 k.p.a.,
z urzędu lub na wniosek strony podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Na organie spoczywa również obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji (art. 10 k.p.a.).
Sąd zwrócił uwagę, że na tle rozpoznawanej sprawy, przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji organ nie może pominąć obowiązku wynikającego
z dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
W ocenie Sądu, organ powinien wyjaśnić, jakie usługi w rzeczywistości świadczył skarżący, tj. czy była to działalność w zakresie sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych (co wykluczałoby przyznanie zwolnienia), czy działalność związana z prowadzeniem restauracji (co stanowi przesłankę przyznania zwolnienia). Powyższe ma istotne znaczenie dla oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek wnioskowanej pomocy. Organ ograniczył postępowanie wyjaśniające jedynie do wpisów w rejestrze podmiotów REGON, a przy tym nie dołączył nawet do akt administracyjnych dokumentu przedstawiającego treść wpisów, co uniemożliwiło jego kontrolę. Takie działanie nie może być zaakceptowane w świetle powołanych wyżej zasad postępowania.
Sąd zobowiązał organ, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, do przeprowadzenia postępowania w sposób odpowiadający wymogom określonym
w k.pa. oraz wydania rozstrzygnięcie, z uwzględnieniem wykładni przepisów zawartej w niniejszym wyroku.
Decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 r. ZUS ponownie odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wskazano, że z dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie wynika, aby przeważającą działalnością gospodarczą skarżącego była działalność uprawniająca go do skorzystania ze zwolnienia. Skarżący nie zgadzając się z rozstrzygnięciem złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Załączył także wydruk z Podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 września 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., a także odpis wyroku Sądu Okręgowego [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 listopada 2021 r. w sprawie [...] wraz
z uzasadnieniem. Skarżący argumentował konsekwentnie, że prowadzi działalność gospodarczą w formie restauracji [...] oznaczoną kodem PKD 56.10.A.
Decyzją z dnia 10 czerwca 2022 r. ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 13 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu wskazano, że we wniosku z 19 marca 2021 r. skarżący oświadczył, że na dzień 30 listopada 2020 r. prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A. Zgodnie z danymi zawartymi w rejestrze REGON przeważającą działalnością na ten dzień jest kod PKD 46.34.A, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. Zmiany kodu PKD na 56.10.Z. skarżący dokonał 10 grudnia 2020 r. W celu wykazania przeważającego przedmiotu działalności skarżący przedłożył dokumenty w postaci list płac, rejestrów VAT, umów o pracę i umów zlecenia zatrudnionych pracowników. Dokumenty te umożliwiły organowi ocenę udziału osób pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności,
w ogólnej liczbie pracujących. Zdaniem organu przedłożone dokumenty nie potwierdzają, że na 30 listopada 2020 r. skarżący prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.10.A. Nie wykazał, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż wynikający z danych widniejących w rejestrze REGON. Dalej organ wskazał, że skonfrontował przedłożoną przez skarżącego listę pracowników na 30 listopada 2020 r. z zapisami w Kompleksowym Systemie Informatycznym (KSI) Zakładu za listopad 2020 r. Z imiennego raportu miesięcznego ZUS RCA wynika, że za ten miesiąc rozliczono składki za 14 ubezpieczonych, w tym za 7 pracowników wykazanych na liście oraz 2 zleceniobiorców, których umowy dołączono do listy. Jednego zleceniobiorcy nie udało się ustalić, ponieważ umowa zlecenie jest nieczytelna. Odnosząc się do poszczególnych pracowników ustalono, że czterech pracowników zatrudnionych było na ˝ etatu, dwóch pracowników na
Ľ etatu i jeden pracownik na cały etat. Razem było to 3,5 etatu. Natomiast
w przypadku zleceniobiorców ustalono, że jedna osoba w listopadzie 2020 r. wykonywał zlecenie przez 56 godzin, a druga przez 72 godziny.
Finalnie organ po analizie przedstawionej struktury zatrudnienia nie uznał za udowodnione i nie dał wiary, że przeważającą działalnością gospodarczą skarżącego prowadzoną w listopadzie 2020 r. była działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A. Także analiza Podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres 1 września 2020 r. 31 grudnia 2020 r. nie dała podstaw do wzruszenia zapisów w rejestrze REGON
i uznania, że przeważająca działalność to "Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne" (PKD 56.10.A.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił decyzji niezgodność z przepisami prawa oraz stanem faktycznym. Wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji i jej zmianę poprzez przyznanie J. W. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą[?]J. - W. B. D. W. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Socjalny, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. oraz zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na rzecz J. W. kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Dodatkowo pełnomocnik wniosła o wyznaczenie rozprawy oraz dopuszczenie
i przeprowadzenie dowodu z zeznań J. W. oraz D. B. na okoliczność stwierdzenia faktu prowadzenia przez skarżącego działalności gastronomicznej jako przeważającej w dniu 30 listopada 2020 r.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą nieprzerwanie od 2011 r. Pierwotnie jedynie w ramach spółki cywilnej B. S.C. M. K., J. W., natomiast od 2016 r. w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej pod firmą J. W. B. D. W.. Podkreślono, że skarżący rozpoczął prowadzenie działalności o przeważającym rodzaju działalności zakwalifikowanym pod numerem PKD 46.34.A. Działalność dotyczyła produkcji piwa rzemieślniczego pod marką B. D. W..
W 2017 r. w ramach tego podmiotu skarżący rozpoczął również działalności polegającą na prowadzeniu restauracji Z. T. z kodem PKD [...] Równoległa działalność w tych dwóch obszarach i chęć rozdzielenia ich od siebie oraz pozyskania inwestorów dla działalności związanej z produkcją i dystrybucją piwa sprawiła, że w 2019 r. skarżący przeniósł całość obszaru działalności związanej
z produkcją piwa do założonej w 2018 r. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - W. E. Sp. z o.o. Od 1 września 2019 r. w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej przeważającym i jedynym rodzajem działalności jest działalność
o kodzie PKD 56.10.A (Restauracje i inne placówki gastronomiczne) wykonywana
w ramach prowadzonej restauracji Z. T.. Brak aktualizacji kodu PKD
z 46.34.A na 56.10.A. był spowodowany jedynie omyłką związaną z natłokiem obowiązków natury formalno-prawnej przy prowadzeniu szerokiej działalności gospodarczej.
Dodatkowo przedstawioną argumentację podzielił i uwzględnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 23 listopada 2021 r. oraz Sąd Okręgowy w L. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z dnia 5 listopada 2021 r. przyznał, że nie ulega wątpliwości, że przeważającym kodem działalności na dzień 30 listopada 2020 r. był kod PKD 56.10.A.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Na rozprawie w dniu 9 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącego cofnęła zgłoszone w skardze wnioski dowodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu.
Jedynie na wstępie Sąd zawraca uwagę, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględnia skargę, w ten sposób, że uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia, a także stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że w modelu postępowania sądowoadministracyjnego, w którym sąd kontrolujący nie jest – co do zasady – "instancją merytoryczną", nie ma możliwości orzeczenia co do meritum sprawy. Innymi słowy Sąd nie posiada kompetencji do zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie określonego uprawnienia skarżącemu.
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2021 r. (III SA/Lu 244/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 marca 2021 r. w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Orzeczenie stało się prawomocne. Wobec tego
w niniejszej sprawie szczególnie istotne znaczenie ma treść art. 153 p.p.s.a., stosownie do którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia
z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (tak NSA w wyroku z dnia 19 maja 2022 r., II OSK 2531/19). Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (zob. wyroki NSA: z dnia 9 września 2021 r., I GSK 702/21; z dnia 8 lipca 2021 r., II OSK 3068/18; z dnia 12 września 2018 r., I FSK 1821/16 oraz z dnia 6 lutego 2018 r.,
II FSK 357/16).
Wskazuje się też, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych (tak NSA
w wyrokach z dnia 15 grudnia 2020 r., II OSK 1779/18 i z dnia 11 kwietnia 2018 r.,
II OSK 674/18; podobne w wyroku z dnia 6 sierpnia 2019 r., I OSK 2295/17). Wyrażona w taki sposób ocena ma ten skutek, że sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (tak w wyroku NSA
z dnia 26 stycznia 2022 r., I FSK 1260/18). Przepis art. 153 p.p.s.a. określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania. Związanie oceną prawną oznacza więc, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym
w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. wyrok NSA z dnia 24 marca 2021 r., I OSK 4162/18).
Jeżeli sprawa podlegała już kontroli i ocenie sądu administracyjnego,
a wydany wyrok miał charakter kasatoryjny, to przy ponownym rozpoznawaniu kolejnej skargi podstawowym obowiązkiem sądu jest zweryfikowanie, czy organy zastosowały się do oceny prawnej i zaleceń, wynikających z prawomocnego wyroku. Skoro bowiem sąd zdecydował się na wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, to w każdym tego rodzaju wyroku znajdzie się wytknięcie błędów, uchybień z zakresu prawa materialnego lub procesowego. Łączy się ono wówczas ze wskazaniem co do dalszego toku postępowania – wyraźnym zaznaczeniem, jaką wykładnię przepisów powinien przyjąć organ, jakie przepisy ma w sprawie zastosować lub jakich czynności procesowych winien dokonać, aby wydana ponownie decyzja odpowiadała wymogom prawa.
Z akt sprawy wynika, że skarżący przedłożył szereg dokumentów związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, które w jego ocenie potwierdzały, że przeważającą działalnością gospodarczą na dzień 30 listopada 2020 r. była działalność obejmująca kod PKD 56.10.A - Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne. Natomiast zdaniem organu skarżący nie wykazał, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż wynikający z danych widniejących w rejestrze REGON.
Organ argumentował, że z porównania listy pracowników skarżącego
z zapisami w Kompleksowym Systemie Informatycznym (KSI) Zakładu za listopad 2020 r. wynika, że za ten miesiąc rozliczono składki za 14 ubezpieczonych, w tym za 7 pracowników wykazanych na liście oraz 2 zleceniobiorców, których umowy dołączono do listy. Jednocześnie w przeliczeniu na etat skarżący zatrudnia łącznie siedmiu pracowników jedynie 3,5 etatu. Natomiast w przypadku zleceniobiorców jest to odpowiednio 56 godzin i 72 godziny. Organ wyjaśnił, że dane te wynikają
z imiennych raportów miesięcznych ZUS RCA.
Należy jednak stwierdzić, że w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty, na które powołuje się organ, czyli imienne raporty miesięczne ZUS RCA. Już samo to uniemożliwia kontrolę Sądu w tym zakresie. Jednocześnie organ ustalając, że za listopad 2020 r. skarżący rozliczył składki za 14 ubezpieczonych nie podjął nawet próby zweryfikowania czy cztery pozostałe osoby objęte ubezpieczeniem niezwiązane są z działalnością w ramach restauracji Z. T..
W szczególności, że skarżący prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą opłaca składki także za siebie.
Na dezaprobatę zasługuje również brak analizy i stosownego zaprezentowania wniosków z niej płynących w zakresie danych zawartych
w Podatkowej księdze przychodów i rozchodów za okres 1 września 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Organ bowiem ogólnie stwierdza, że analiza przedmiotowej księgi nie dała podstaw do wzruszenia zapisów w rejestrze REGON i uznania, że przeważająca działalność to "Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne". Trudno ocenić
w należyty sposób takie stwierdzenie organu, skoro zaskarżona decyzja w żaden sposób nie odnosi się do wartości poszczególnych pozycji wykazanych
w Podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Dodatkowo w uzasadnieniu decyzji organu z 13 kwietnia 2022 r. zawarte jest stwierdzenie, że Zakład odstąpił od analizy rejestru zakupów, ponieważ dotyczy on miesięcy września i listopada 2019 r.,
a informacje finansowe z tych okresów są bez znaczenia dla niniejszej sprawy. Jednak jak wskazane zostało w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Lublinie z dnia 23 listopada 2021 r. organ zobowiązany jest m.in. do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (str. 6 uzasadnienia). Skoro dane zawarte w rejestrach dotyczyły 2019 r. to obowiązkiem organu było co najmniej, stosownie do treści art. 79a § 1 k.p.a. poinformowanie skarżącego
o obowiązku wskazania przesłanek zależnych od niego, które nie zostały spełnione lub wykazane, tj. przynajmniej poinformowanie, że przedłożone rejestry nie dotyczą okresu listopada 2020 r. oraz o możliwości złożenia rejestrów obejmujących właściwy okres.
Skarżący przedłożył także wyrok z uzasadnieniem wydany przez Sąd Okręgowy [...] dnia 5 listopada 2021 r., z którego wynika, że Sąd zmienił trzy zaskarżone przez skarżącego decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i przyznał skarżącemu prawo do jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego
i ponownego świadczenia postojowego. W ocenie Sądu Okręgowego w sprawie zostało wykazane zeznaniami, że skarżący prowadzi przeważającą działalność, której przedmiot mieści się w kodzie PKD 56.10.A. Organ w zaskarżonej decyzji zupełnie pomiął ten dokument i nie odniósł się do niego, co także należy ocenić negatywnie.
Podsumowując w ocenie Sądu organ nie wypełnił w całości wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku z dnia 23 listopada 2021 r. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ zobowiązany będzie usunąć wskazane wyżej uchybienia, a także wydać rozstrzygnięcie z uwzględnieniem wytycznych zawartych również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Lublinie w sprawie III SA/Lu 244/21.
Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.
Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI