III SA/Łd 102/10

III SA/Łd 102/10 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2010-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 33, art. 34 par. 1 a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit, c, art. 152, art. 200, art. 225
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz A. G. kwotę 117,00 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. nakazuje wypłacić A. G. z funduszu Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu sądowego, uiszczonego w dniu [...] r., zaksięgowanego pod poz. [...].
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] roku nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 33 i art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpoznaniu zażalenia A. G. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] roku nr [...] w sprawie zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] roku nr [...], postanowił uchylić zaskarżone postanowienie w całości i orzec o oddaleniu zarzutu z uwagi na jego niedopuszczalność.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, że decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. dokonał zabezpieczenia na majątku A. G., przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 roku i określił przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002 w wysokości 124 769 zł. Decyzję tę doręczono pełnomocnikowi strony w dniu [...] r.
Decyzja ta stanowiła podstawę do wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] r. Nr [...], w oparciu o które Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wnioskiem z dnia [...] r. dokonał wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości należącej do A. G.
W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze. Zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. sygn. akt l SA/Łd 413/09 odrzucił skargę A. G. na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] r. Nr [...] dokonał zajęcia ruchomości w postaci czterech samochodów osobowych należących do A. G. tj.:
* Hondy Civic SDR, rok produkcji 2007, numer rejestracyjny [...],
* BMW 525 TD, rok produkcji 1998, numer rejestracyjny[...],
* Toyoty Corolli, rok produkcji 1996, numer rejestracyjny [...],
* Opla Vectry - B, rok produkcji 1997, numer rejestracyjny [...], które doręczono stronie w dniu [...] r.
W dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał decyzję Nr [...] na mocy której określił A. G. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 roku w wysokości 133 086,00 złotych.
W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższego rozstrzygnięcia decyzją z dnia [...] roku utrzymano w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Natomiast wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009 roku sygn. akt I SA/Łd 760/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. G. na powyższą decyzję. Strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną.
Zaś decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] roku stanowiła podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...], którego odpis doręczono stronie w dniu [...] r.
Ponadto w dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wystosował do wiadomości strony pismo Nr [...], informujące o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego (zajęcia ruchomości z dnia [...] r.) w zajęcie egzekucyjne. Pismo to zostało doręczone stronie w dniu [...] r.
Zawiadomieniami z dnia [...]r. o nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych zobowiązanego odpowiednio w A SA O/A i B SA O/B. Skarżący odebrał zawiadomienia dniu [...] r.
Z uwagi na uregulowanie należności objętej przedmiotowym tytułem wykonawczym w dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zakończył postępowanie egzekucyjne prowadzone względem A. G. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r.
A. G. w piśmie z dnia [...] r. złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący zakwestionował prawidłowość doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]r. Nr [...] określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r., na podstawie której Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wystawił tytuł wykonawczy z dnia [...] r. Nr [...]. Wskazał, iż w sprawie decyzja o zabezpieczeniu nie wygasła, albowiem decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego za 2002 r. z dnia [...] r. nie została doręczona stronie postępowania. Decyzja ta doręczona została B. D. w dacie, w której wyżej wymieniona nie była już pełnomocnikiem A. G. (...). Wobec faktu, iż doręczenie nastąpiło do osoby nie będącej stroną w sprawie ani nie będącej pełnomocnikiem strony, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie istnieje w sensie prawnym. W szczególności natomiast decyzja taka, wobec nieskuteczności jej doręczenia, nie wywołała skutku, o którym mowa w art. 154 § 1 ustawy (...) o postępowaniu egzekucyjnym w administracji." Zatem w ocenie skarżącego "decyzja o zabezpieczeniu nie wygasła (...) nie uległo również przekształceniu zajęcie zabezpieczające w zajęcie egzekucyjne" i w związku z tym "niezasadne było wystawienie tytułu wykonawczego"
Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uznał niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...].
W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] uchylił powyższe orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpatrzeniu zarzutów zgłoszonych w piśmie z dnia [...] r. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] uznał zarzut za nieuzasadniony.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący w toku postępowania administracyjnego był reprezentowany przez 3 pełnomocników, w tym wyznaczonego do odbioru korespondencji - B D. Z uwagi na nieobecność pełnomocnika do doręczeń decyzja z dnia [...] roku została doręczona w trybie art. 150 § 1a Ordynacji podatkowej po dwukrotnej awizacji.
Organ I instancji wskazał, że skarżący w dniu [...] roku złożył w organie zawiadomienie z dnia [...] r. o odwołaniu udzielonych pełnomocnictwa dla wszystkich 3 pełnomocników. Ze złożonych dokumentów wynika, że B. D. otrzymała odwołanie udzielonego pełnomocnictwa w dniu [...] r.
W ocenie organu korespondencja złożona w Urzędzie Miasta K. nie została podjęta i wobec spełnienia przesłanek z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej organ uznał, że korespondencja została doręczona w dniu [...]r. B. D. Organ wskazał również, że wycofanie pełnomocnictwa w trakcie odbywającego się doręczenia decyzji jest bezskuteczne, co znalazło potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził zatem, że należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 rok orzeczona na podstawie decyzji z dnia [...] r. istniała i była wymagalna i została wyegzekwowana w dniu [...]r.
W zażaleniu z dnia [...] r. strona wskazała, że decyzja o zabezpieczeniu nie wygasła, "albowiem decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego za 2002 r. z dnia[...]r. nie została doręczona stronie postępowania. (...) Wobec faktu, że doręczenie nastąpiło do osoby nie będącej stroną w sprawie ani nie będącej pełnomocnikiem strony, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie istnieje w sensie prawnym." W ocenie skarżącego w sprawie nie nastąpiło doręczenie decyzji podatkowej a wobec tego przedmiotowa decyzja "wobec nieskuteczności jej doręczenia nie wywołała skutku, o którym mowa w art. 154 1 ustawy (...) o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sytuacji, gdy decyzja o zabezpieczeniu nie wygasła, z przyczyn o których mowa wyżej, nie uległo również przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne Z tych względów niezasadne było wystawienie tytułu wykonawczego."
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 33 i art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowił uchylić powyższe postanowienie w całości i orzec o oddaleniu zarzutu z uwagi na jego niedopuszczalność.
W uzasadnieniu wskazano, że podniesiony zarzut nieistnienia obowiązku (zawarty w art. 33 pkt. 1 ww. ustawy) z powodu niedoręczenia przez organ podatkowy pierwszej instancji decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r., stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego Nr [...] został podniesiony także w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. złożonym do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wydał decyzję z dnia [...] r. Nr [...] utrzymującą w mocy powyższą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. W tym rozstrzygnięciu, organ odwoławczy - odpowiadając na zarzuty w zakresie m.in. nieistnienia obowiązku z uwagi na niedoręczenie stronie decyzji z dnia [...] r. wyjaśnił przedmiotowe kwestie i jednocześnie odniósł się do poprawności doręczenia przez organ podatkowy pierwszej instancji decyzji z dnia [...] r. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, a postępowanie sadowoadministracyjne w tym zakresie pozostaje nadal w toku.
Organu odwoławczy uznał, że zgłoszony w piśmie z dnia [...] r. zarzut nieistnienia obowiązku, wniesiony na podstawie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym obecnie jest przedmiotem odrębnego postępowania sądowego prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Łodzi, w związku ze skargą złożoną na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r.
W związku z tym bezspornym jest, iż w odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku, zastosowanie w analizowanej sprawie ma art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ odwoławczy wskazał, że wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustalona lub określona w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia. Powołany przepis nakłada na wierzyciela obowiązek ustalenia, czy zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty są lub były przedmiotem rozpatrywania/rozpatrzenia w innym postępowaniu. Nie ulega natomiast wątpliwości, iż w przypadku spełnienia przesłanki do zastosowania ww. normy prawnej, organ pierwszej instancji jest zobligowany do stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
Dyrektor Izby Skarbowej podniósł także, że w przedmiotowej sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, bowiem w tym przypadku jest nim ten sam naczelnik urzędu skarbowego, a mianowicie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. Organ odwoławczy powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt l FPS 4/06, wskazując, że nie zachodzą podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu - najpierw jako wierzyciel i oddzielnie - jako organ egzekucyjny. Potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot, co oznacza też, iż nie zachodzą podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten sam podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu - najpierw jako wierzyciel i oddzielnie -jako organ egzekucyjny.
W skardze z dnia 7 stycznia 2010 roku A. G. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisu art. 154 § 1 w związku z art. 33a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegającą na błędnym przyjęciu, że zajęcie zabezpieczenia przekształciło się w zajęcie egzekucyjne z dniem wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu, bowiem decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego za 2002 r. w podatku dochodowym od osób fizycznych nie została doręczona stronie postępowania. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegającą na niezastosowaniu przez organ egzekucyjny trybu uprzedniego uzyskania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu w sytuacji, gdy zachodzi tożsamość wierzyciela oraz organu egzekucyjnego, co w ocenie skarżącego nie znajduje uzasadnienia w wyraźniej dyspozycji wskazanego przepisu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga A.G. jest zasadna, choć z innych powodów niż zostały podniesione w skardze.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art. 145 § 1 p. p. s. a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach
3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia oceniając, czy jest ono zgodne z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W myśl art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Zdaniem Sądu w tym składzie organ odwoławczy błędnie stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu na podstawie art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zgodnie z treścią wymienionego przepisu jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu od którego przysługują środki zaskarżenia wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
Z wymienionego przepisu wynika, iż postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu może wydać jedynie wierzyciel. Dotyczy to sytuacji gdy wierzyciel zajmuje stanowisko co do zgłoszonego zarzutu. Bezprzedmiotowe jest natomiast wydawanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez naczelnika urzędu skarbowego. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 czerwca 2007r. w spr. I FPS 4/06 (ONSAiWSA nr 5 z 2007r. poz.112).
W sytuacji zatem gdy kompetencje wierzyciela i organu egzekucyjnego skupione są w jednym podmiocie (tzn. przez naczelnika urzędu skarbowego) to bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela wszelkich postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów - a więc zarówno w oparciu o przepis art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. jak i w oparciu o przepis art. 34 § 1a tej ustawy (por. m.inn. wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 lipca 2007r. w spr. o sygn. akt I SA/ŁD 158/07, wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 września 2009r. w spr. o sygn. akt III SA/Łd 199/09 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 października 2009r. w spr. o sygn. akt III SA/Gl 699/09).
Jest bezsporne pomiędzy stronami, iż w przedmiotowej sprawie organem egzekucyjnym i wierzycielem jest ten sam organ, tzn. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. Organ I instancji będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, nie będąc więc uprawnionym do wydawania postanowienia na podstawie art. 34 § 1a ustawy z 17 czerwca 1966r., uznał zarzut skarżącego za nieuzasadniony na podstawie art. 33 pkt. 1 w/w ustawy. Organ II instancji rozpatrując zażalenie strony skarżącej winien zatem także jako organ egzekucyjny rozstrzygnąć merytorycznie zarzuty wniesione przez stronę skarżącą.
Organ II instancji wydając postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu naruszył zatem przepis art. 34 § 1a ustawy z 17 czerwca 1966r.
Powyższe naruszenie przepisu uzasadniało w ocenie Sądu uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy. O zwrocie nadpłaconego wpisu orzeczono na podstawie art. 225 w/w ustawy. Sąd orzekł o wykonaniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 tej ustawy.
D.T.