I SA/GO 2017/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2006-07-06
NSApodatkoweWysokawsa
opłata skarbowaczynności cywilnoprawneumowa pożyczkipodatek od czynności cywilnoprawnychpostępowanie administracyjneprawo podatkowesąd administracyjnyskarżącyorgan podatkowysolidarna odpowiedzialność

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące opłaty skarbowej od umów pożyczek, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez brak czynnego udziału pożyczkodawcy.

Spółka z o.o. zaskarżyła decyzje dotyczące opłaty skarbowej od umów pożyczek zawartych z norweskim udziałowcem. Organy podatkowe uznały umowy za podlegające opłacie, mimo że zostały zawarte za granicą. Spółka argumentowała, że umowy te nie powinny podlegać opłacie skarbowej, ponieważ dotyczą praw majątkowych niepodlegających wykonaniu w Polsce. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ pożyczkodawca nie brał czynnego udziału w postępowaniu.

Sprawa dotyczyła opłaty skarbowej od umów pożyczek zawartych przez spółkę Q Sp. z o.o. z jej norweskim udziałowcem, spółką S z Norwegii. Organy podatkowe, w tym Dyrektor Izby Skarbowej, uznały, że umowy te podlegają opłacie skarbowej, powołując się na przepisy ustawy o opłacie skarbowej oraz rozporządzenia wykonawczego. Spółka skarżąca kwestionowała tę interpretację, argumentując, że umowy pożyczek dotyczą praw majątkowych niepodlegających wykonaniu w Polsce, a także podnosząc kwestię prawidłowości naliczenia opłaty i odsetek. Po serii decyzji administracyjnych, w tym uchyleniu jednej z nich przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd, analizując przepisy Ordynacji podatkowej i ustawy o opłacie skarbowej, stwierdził, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. Kluczowym zarzutem było to, że pożyczkodawca (spółka S z Norwegii) nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania ani nie zapewniono mu czynnego udziału, a decyzje wymiarowe nie zostały skierowane do obu stron czynności cywilnoprawnej. Sąd uznał, że solidarna odpowiedzialność stron umowy pożyczki rodzi skutki proceduralne, zobowiązując organy do zapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając skargę za zasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie zostały spełnione oba warunki z art. 1 ust. 3 ustawy (rzeczy w Polsce ORAZ prawa podlegające wykonaniu w Polsce). Jednakże, w tym przypadku, sąd uznał, że kluczowe jest naruszenie przepisów proceduralnych.

Uzasadnienie

Sąd skupił się na naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, a nie na meritum opodatkowania umów pożyczek. Wskazał, że nawet jeśli umowy podlegałyby opłacie, brak czynnego udziału pożyczkodawcy w postępowaniu stanowiło podstawę do uchylenia decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

Ord. pod. art. 240 § §1 pkt 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa

Podstawa do wznowienia postępowania, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

P.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.p. art. 1 § ust. 1 pkt 2 lit. c

Ustawa o opłacie skarbowej

u.o.p. art. 1 § ust. 3

Ustawa o opłacie skarbowej

Przepis ten dla poddania opłacie skarbowej czynności cywilnoprawnych przewiduje ziszczenia dwóch stanów faktycznych tworzących alternatywę nierozłączną: czynności dotyczące rzeczy znajdujących się w Polsce ORAZ czynności dotyczące praw majątkowych podlegających wykonaniu w Polsce. Użycie spójnika 'lub' oznacza obciążenie opłatą skarbową w przypadku zaistnienia obydwu jak i tylko jednej z opisanych w przepisie sytuacji.

u.o.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa o opłacie skarbowej

Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej.

u.o.p. art. 4 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o opłacie skarbowej

Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnych.

u.o.p. art. 4 § ust. 3

Ustawa o opłacie skarbowej

u.o.p. art. 7 § ust. 2

Ustawa o opłacie skarbowej

rozp. MF art. 69 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994r. w sprawie opłaty skarbowej

rozp. MF art. 68 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994r. w sprawie opłaty skarbowej

Opłatę pomniejsza się o opłaty uiszczone od kapitału przed jego powiększeniem i od wcześniejszych dopłat i pożyczek.

Ord. pod. art. 233 § §1 pkt1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa

Ord. pod. art. 210 § §1 i 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa

Ord. pod. art. 133

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa

Stroną postępowania podatkowego jest między innymi podatnik.

Ord. pod. art. 134

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa

Aktualny w momencie zawierania umów pożyczek. Stroną postępowania podatkowego jest między innymi podatnik.

Ord. pod. art. 91

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa

Odsyła do przepisów Kodeksu cywilnego regulujących solidarną odpowiedzialność.

Ord. pod. art. 53 § §1 i 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany granicami skargi.

P.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.c. art. 366

Kodeks cywilny

Reguluje kwestie dłużników solidarnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na braku czynnego udziału pożyczkodawcy w postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej dotycząca niepodlegania umów pożyczek opłacie skarbowej z uwagi na miejsce wykonania praw majątkowych i położenie rzeczy (choć sąd nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie).

Godne uwagi sformułowania

solidarna odpowiedzialność rodzi skutki proceduralne organy podatkowe są zobowiązane zapewnić czynny udział stronom tego postępowania na każdym jego etapie decyzje wymiarowe w zakresie opłaty skarbowej od umów pożyczek adresowane były tylko do strony skarżącej, a postępowanie toczyło się tylko z jej udziałem - to uznać należy, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej uzasadniającym wznowienie postępowania.

Skład orzekający

Krystyna Skowrońska-Pastuszko

przewodniczący

Barbara Rennert

członek

Alina Rzepecka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Podkreślenie znaczenia zapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom postępowania podatkowego, zwłaszcza w sprawach dotyczących solidarnych zobowiązań, oraz konsekwencji naruszenia tych zasad proceduralnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii opodatkowania umów pożyczek zawartych z zagranicznymi podmiotami, co może być przedmiotem odrębnej analizy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne mogą doprowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli kwestia merytoryczna (opodatkowanie pożyczek) jest złożona. Podkreśla wagę prawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego.

Błąd proceduralny uchylił decyzję podatkową: dlaczego udział wszystkich stron jest kluczowy?

Dane finansowe

WPS: 5369,4 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 2017/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Barbara Rennert
Krystyna Skowrońska-Pastuszko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko Sędziowie Asesor WSA Barbara Rennert Asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Damian Bronowicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2006r. sprawy ze skargi Q spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty skarbowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]r. nr [...]; 2. określa, że uchylona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę 1444 zł (tysiąc czterysta czterdzieści cztery) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy po rozpatrzeniu odwołania Q Spółka z o.o. [– zwaną dalej Spółka ] - decyzją z dnia [...] lipca 2005 Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art.1 ust.1 pkt 2 lit.c), art.4, art.5 pkt 4 , art.7 ust.2 , art.10 ust.1 pkt10 ustawy z dnia 31 stycznia 1989r. o opłacie skarbowej ( Dz. U. Nr 4, poz.23, z późn. zmian. - zwana dalej ustawą ) oraz §69 ust.1 pkt1 i ust.2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994r. w sprawie opłaty skarbowej (Dz. U. Nr 136 , poz. 705 , z późn. zmian.) i art. 233 §1 pkt1 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr137, poz.926,z późn. zmian.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] kwietnia 2005 roku Nr [...] określającą zobowiązanie w opłacie skarbowej w łącznej kwocie 5.369,40zł. – od umów pożyczek zawartych 3 stycznia 2000 roku na kwotę – 2.078.400zł.; 21 lutego 2000r. - na kwotę – 993.600zł.; 7 marca 2000 roku- na kwotę – 980.400zł; 22 marca 2000r. – na kwotę - 765.440zł.; 17 kwietnia 2000r. na kwotę – 651.170zł.
Przesłanką do wydania wyżej wymienionego rozstrzygnięcia było przeprowadzenie
w okresie 1.02.2002r.- 29.03.2002r. przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej
Ośrodek Zamiejscowy kontroli w Q Sp z o.o. w zakresie prawidłowości rozliczenia za 2000roku z tytułu opłaty skarbowej od czynności cywilnoprawnych. W jej efekcie [...].03.2002roku wydano decyzję Nr [...] w sprawie określenia wysokości opłaty skarbowej od umów pożyczek w łącznej kwocie 107.379.40 zł., którą Spółka zaskarżyła w całości. Odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia Dyrektor Izby Skarbowej załatwił odmownie – wydając w tej kwestii postanowienie z [...].06.2002r. nr [...]. Z kolei 9.07.2002r. Spółka złożyła wniosek do Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej [...].03.2002r. przez Inspektora Kontroli Skarbowej, zarzucając rażące naruszenie prawa poprzez błędne przyjęcie, iż skoro umowa pożyczki nie została przewidziana w umowie spółki – to stawka opłaty skarbowej od takiej umowy udzielonej spółce przez jej udziałowca wynosi 2%, a nie 0,1%. W rezultacie wydania w dwóch instancjach przez w/w organ decyzji odmownych Strona skierowała sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W konsekwencji zapadłego 08.09.2004r. orzeczenia - sygn. akt.IIISA 780/03 Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej [...].03.2005r. wydał decyzję Nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji ostatecznej z dnia [...].03.2002r. Nr [...]. W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z [...].04.2005r. Nr [...] określił wysokość opłaty skarbowej od umów pożyczek - w łącznej kwocie 5.369,40 zł. Również i to rozstrzygnięcie Spółka zaskarżyła. W uzasadnieniu odwołania zakwestionowała zasadność objęcia opłatą skarbową umów pożyczek zawartych [...].01.2000r., [...].02.2000r., [...].03.2000r., [...].03.2000r.oraz [...].04.2000r. Wywodziła, że wydając zaskarżoną decyzję błędnie przyjęto, iż umowy te podlegają obowiązkowi podatkowemu w zakresie opłaty skarbowej. Ówcześnie obowiązujący przepis art.1 ust.3 ustawy o opłacie skarbowej stanowił bowiem, iż opłacie tej podlegają czynności dotyczące rzeczy znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych podlegających wykonaniu w Polsce. Jej zdaniem, umowa pożyczki dotyczy natomiast praw majątkowych, przy czym są to prawa nie podlegające wykonaniu na terytorium kraju. W ocenie Strony należało także odrzucić wywody uzasadnienia zaskarżonej decyzji, dotyczące braku możliwości stwierdzenia, iż umowy pożyczki były zawierane na terenie Polski, czy też Norwegii. Odwołująca podkreśliła także, że opłata skarbowa w łącznej kwocie 5.369,40zł została już przez nią uiszczona po podjęciu uchwały z dnia [...].08.2000roku w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego. Zakwestionowała również zasadność obciążenia Spółki odsetkami za zwłokę, gdyż jej zdaniem dopełniła ona obowiązku powiadomienia o fakcie dokonania zawarcia umów pożyczek ( pismami z dnia [...] lutego 2000r. i [...] kwietnia 2000r. )
Organ odwoławczy po przeanalizowaniu materiałów dowodowych decyzją z [...].07.2005r. Nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu kontroli Skarbowej
Nr [...] z [...].04.2005r.
W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż na podstawie art.1 ust.3 ustawy, umowy pożyczki, jeżeli ich przedmiot -pieniądze lub rzeczy oznaczone co do gatunku, w chwili ich zawarcia znajdują się za granicą nie podlegają opłacie skarbowej. W przypadku pożyczek udzielanych spółce przez jej wspólników, obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej powstaje wówczas, gdy spółka ma siedzibę w Polsce. Z zapisów umów
z [...].01.2000r. i [...].02.2000r. wynika, że obie zawarte zostały w Norwegii, Stronami umów byli - pożyczkobiorca - Spółka Q Sp. z o.o., - reprezentowana przez p. B.P., i pożyczkodawca - Spółka S, Norwegia, jedyny udziałowiec Q Sp. z o.o., reprezentowana przez p. S.L.O.. Z dalszych postanowień wynika, iż kwoty pożyczki zostaną przelana na konto pożyczkobiorcy, że umowa, jak również wszelkie sprawy nią nie uregulowane podlegają prawu polskiemu, oraz że ewentualne spory na tle wykonania umowy poddane zostaną rozstrzygnięciu sądu właściwego dla siedziby pożyczkobiorcy. Jednocześnie, na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdzono, że oprócz wymienionych wyżej pożyczek, Spółka otrzymała również od tego samego podmiotu, jeszcze trzy inne – wynikające z dowodów bankowych: 1)kwotę 2.000.000NOK według wyciągu bankowego z [...].03.2000r., sporządzonego przez Bank . Do wyciągu załączono dowód "Polecenie wypłaty w obrocie dewizowym Por potwierdzenie wykonania" sporządzony przez centralę Banku informujący, iż [...].03.2000r. rachunek został uznany kwotą 2.000.000NOK oraz, że płatność stanowi zapłatę "loan"- co w tłumaczeniu oznacza "pożyczkę". Do wyciągu bankowego załączono również dokument o nazwie "Zestawienie transakcji na rachunku" z opisem: kwota 2.000.000 NOK, Zleceniodawca: S, tytuł: LOAN. 2)kwotę 1.600.000NOK wg wyciągu bankowego z [...].03.2000r. sporządzonego przez Oddział . Do niego załączono dowód "Polecenie wypłaty w obrocie dewizowym Por potwierdzenie wykonania" sporządzony przez centralę Banku informujący, iż [...].03.2000r. rachunek został uznany kwotą 1.600.000 NOK. Do wyciągu bankowego załączono również dokument o nazwie "Zestawienie transakcji na rachunku" z opisem: kwota 1.600.000 NOK, Zleceniodawca: S, tytuł: LOAN. 3) kwota 1.300.000NOK wg wyciągu bankowego z [...].04.2000r., sporządzonego przez Bank . Do niego załączono także dokument o nazwie "Zestawienie transakcji na rachunku" z opisem: kwota 1.300.000 NOK, Zleceniodawca: S, tytuł: LOAN.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej żądanie zwolnienia z opłaty skarbowej przedmiotowych umów pożyczek opiera się na wadliwej interpretacji art.1 ust.3 ustawy, ponieważ przepis ten dla poddania opłacie skarbowej czynności cywilnoprawnych przewiduje ziszczenia dwóch stanów faktycznych tworzących alternatywę nierozłączną. Oznacza to, że opłacie skarbowej podlegają takie czynności cywilnoprawne, które dotyczą rzeczy znajdujących się w Polsce, jak również czynności cywilnoprawne dotyczące praw majątkowych podlegających wykonaniu w Polsce. Użycie spójnika "lub" oznacza obciążenie opłatą skarbową w przypadku zaistnienia obydwu jak i tylko jednej z opisanych w przepisie sytuacji. Będące przedmiotem pożyczki pieniądze są rzeczą oznaczoną co do gatunku o specyficznych cechach, ponieważ ich wartość nie wynika z właściwości fizycznych, lecz z gwarancji jakie zapewnia im państwo. Na tle obrotu pieniędzmi ujawnia się mieszany charakter umowy pożyczki, która wprawdzie w kodeksie cywilnym jest umową konsensualną, to jednak ma pewne cechy umowy realnej. Zobowiązanie biorącego pożyczkę powstaje po wykonaniu świadczenia przez pożyczkodawcę. Samo zawarcie umowy powoduje, że po stronie pożyczkobiorcy powstaje prawo do żądania wydania przedmiotu pożyczki. Jest to prawo majątkowe. W ocenie organu w rozpoznawanej sprawie prawo to zostało wykonane w Polsce, gdyż odwołująca się Spółka miała swoją siedzibę
w Polsce. Na potwierdzenie prawidłowości powyższego stanowiska powołano orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z dnia 13.11.1998r., sygn. akt. III SA/1038/97;), oraz wymieniony już wcześniej wyrok WSA w Warszawie
z [...].02.2003r. nr KS [...], który w uzasadnieniu zawiera między innymi stwierdzenie, że "umowy pożyczki zawarte przez skarżącą spółkę z jej norweskim udziałowcem podlegały opłacie skarbowej na podstawie art.1 ust.3 w związku z ust.1 pkt 2 lit.c) ustawy, ponieważ wykonanie praw wynikających z tych umów nastąpiło w Polsce, a ponadto rzeczy będące przedmiotem tych umów w dniu ich zawarcia znajdowały się również w Polsce." W kwestii zarzutu dotyczącego uiszczenia już należnej opłaty skarbowej w kwocie 5.369,40 zł , które to uiszczenie skarżąca wiąże z zapłaceniem opłaty skarbowej w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego, organ objaśnił, iż uchwałę o podwyższeniu kapitału spółki zawarto w [...].08.2000r. natomiast sporne pożyczki zostały zwarte w miesiącach styczeń-kwiecień 2000r. Kwota 14.566,20 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej przy podwyższaniu kapitału nie mogła być zatem brana pod uwagę przy wymiarze opłaty skarbowej z tytułu zawartych pożyczek, bowiem zgodnie z §68 ust.2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz. U. z 1994r. Nr 136, poz.705 ze zm./, obliczoną wg ust.1 pkt1 tego przepisu, opłatę pomniejsza się o opłaty uiszczone od kapitału przed jego powiększeniem i od wcześniejszych dopłat i pożyczek. Co do zarzutu dotyczącego odsetek, organ wyjaśnił, iż decyzja nie określa odsetek za zwłokę, a jedynie w uzasadnieniu zawiera pouczenie o obowiązku naliczenia ich – zgodnie
z art.53§1 i 3 Ordynacji podatkowej.
Pełnomocnik Q złożył na powyższe rozstrzygnięcie skargę zarzucając naruszenie art.1 ust.3 ustawy o opłacie skarbowej poprzez bezzasadne przyjęcie, iż zawarta przez Skarżącą umowa pożyczki podlega opłacie skarbowej. Zarzut obejmował również naruszenie art.210 §1 i 4 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne uzasadnienie skarżonej decyzji. Argumentacja skargi była właściwie tożsama z tą zawartą w odwołaniu. Pełnomocnik wnosił o uchylenie skarżonej decyzji, umorzenie postępowania, obciążenie Dyrektora Izby Skarbowej kosztami postępowania, oraz zgłosił wniosek o dopuszczenie dowodu z akt innej sprawy prowadzonej przez organ odwoławczy, oznaczonej Nr [...]. W zakresie wnioskowanego dowodu uzasadniał, iż sprawa o wymienionym numerze ma ten sam stan faktyczny z zastrzeżeniem, iż "umowa spółki, której dotyczy została zawarta przez skarżącą z podmiotem nie będącym ówcześnie jej udziałowcem". W przywołanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. uchylił uprzednią decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i umorzył postępowanie. W takim stanie rzeczy u strony skarżącej zdziwienie budzi fakt wydania różnych decyzji "stojących względem siebie w jawnej opozycji do oceny podatkowych skutków prawnych zawartych umów pożyczek ".
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił stanowisko dotychczas prezentowane. Jedynie w kwestii zgłoszenia w/w wniosku wyjaśnił, iż wniosek
o dopuszczenie dowodu z akt sprawy Nr [...], nie dotyczy decyzji opartej
o tożsamy stan faktyczny i tym samym niezasadne jest przenoszenie argumentacji
z jednej decyzji do drugiej. W konkluzji uznając bezzasadność zarzutów skargi wniósł
o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył co następuje :
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), – sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - zwanej dalej P.p.s.a.), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, ze skarga, może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 – 150 ustawy).
Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego aktu lub czynności. Takie uregulowanie nakazuje Sądowi stosować z urzędu właściwy sposób rozstrzygnięcia (por. W. Siedlecki: glosa do wyroku NSA z dnia 15 września 1982 r. sygn. akt II SA 909/82, PiP 1983, nr 9, s. 150), a żądanie skarżącego powinno być traktowane jedynie jako niewiążący dla Sądu wniosek, projektujący tylko jego orzeczenie. Jedynym ograniczeniem możliwości wyboru przez Sąd właściwego orzeczenia jest zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, chyba że zostanie stwierdzone naruszenie prawa powodujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
W związku z powyższym, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem i nie będąc związany granicami skargi stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały
z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art.240 §1 pkt4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137poz. 926 z późniejszymi zmianami),
a mianowicie -strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
Zgodnie z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa ( art.133 obecnie obowiązujący, jak i art.134 – będący aktualnym w momencie zawierania umów pożyczek), stroną postępowania podatkowego jest między innymi podatnik.
Ustawa o opłacie skarbowej w art.4 ust.1 stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej. W polskim systemie osobami prawnymi są między innymi: spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz akcyjna; przedsiębiorstwa państwowe; spółdzielnie; fundacje; stowarzyszenia, partie polityczne, kościelne osoby prawne.
Stosownie do ust.2 pkt2 w/w art.4 obowiązek o którym mowa w ust.1, ciąży solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust.3 [który z kolei nie ma zastosowania w niniejszej sytuacji]. Treść analizowanego przepisu określa podmiotowy zakres postępowania, co oznacza, że jego stronami są wszystkie strony czynności cywilnoprawnej. Tym samym skoro więc przedmiotem postępowania podatkowego
w sprawie wymiaru opłaty skarbowej jest ustalenie istnienia względnie nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej, oraz określenia jej wysokości, to
w konsekwencji należy przyjąć, że każda ze stron umowy cywilnoprawnej jest stroną postępowania w sprawie opłaty skarbowej, oraz że ma zarówno prawo do uczestniczenia we wszystkich istotnych czynnościach urzędowych jak i do wypowiedzenia się w zakresie ustaleń dowodowych będących podstawą podejmowanej decyzji. Nadmienić w tym miejscu należy, że identyczny pogląd prawny wyraził również Sąd Najwyższy w wyroku z 11 marca 1999 r. w sprawie III RN 153/98.
Rzeczą oczywistą jest, że obowiązek podatkowy ciąży tylko na stronach takich czynności cywilnoprawnych, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a które zostały enumeratywnie wymienione w Rozdziale 1 "Przedmiot opodatkowania", w art.1 ustawy o opłacie skarbowej. Między innymi w ust.1 pkt.2c w/w przepisu ustawodawca wymienił umowy pożyczki.
W kwestii zasad związanych z solidarną odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe, art.91 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137poz. 926 z późn. zmian.), odsyła do przepisów Kodeksu cywilnego regulujących tą problematykę. Odpowiednie stosowanie prawa cywilnego dotyczy w głównej mierze art.366 kodeksu cywilnego. Tylko pokrótce charakteryzując to zagadnienia, należy wskazać: iż każdy
z dłużników solidarnych zobowiązany jest do spełnienia całego świadczenia, tak jakby był jedynym dłużnikiem. Wierzyciel z kolei może żądać spełnienia całości lub części świadczenia - według własnego wyboru - od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna. Osoba ponosząca solidarną odpowiedzialność nie może kwestionować wyboru wierzyciela, jeżeli jest on zgodny z przepisami Ordynacji podatkowej oraz przedmiotowych ustaw. Zapłata podatku przez jednego z solidarnych dłużników odnosi skutek w stosunku do wszystkich osób ponoszących solidarną odpowiedzialność. Podatnik nie może zwolnić się z ciążącego na nim obowiązku podatkowego w drodze umowy cywilnoprawnej. [zob. wyrok NSA z 25.11.1992 r., SA/Kr 1838/92]. Tym samym, umowa cywilnoprawna, która określałaby odmiennie niż obowiązujące przepisy prawa podatkowego obowiązek płacenia podatku, nie wywiera skutków w zakresie obowiązków publicznoprawnych (zob. wyrok NSA z 4.01.1995 r., III SA 357/94).
Oczywistym jest, że okoliczność, iż zasady solidarnej odpowiedzialności pozwalają organom podatkowym na egzekwowanie należnej opłaty skarbowej od jednej ze stron czynności cywilnoprawnej, nie podważa wynikającej z art.4 ust.2 ustawy
o opłacie skarbowej zasady, iż stronami postępowania w sprawie określenia należnej opłaty skarbowej są wszystkie strony tych czynności.
Zaakcentowania wymaga fakt, że solidarna odpowiedzialność rodzi skutki proceduralne. Organy podatkowe są zobowiązane zapewnić czynny udział stronom tego postępowania na każdym jego etapie. Postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego winno być doręczone, zarówno pożyczkodawcy jak i pożyczkobiorcy. Także decyzja podatkowa powinna być skierowana do obu stron tej czynności prawnej (zob. wyrok SN z dnia 10.07.2000 r., III RN 146/01,). Co więcej, organ podatkowy wymierzając opłatę skarbową wszystkim stronom czynności cywilnoprawnej, powinien zaznaczyć solidarny charakter tego zobowiązania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, kwestią nie budzącą żadnych wątpliwości jest fakt, iż stronami umów przedmiotowych pożyczek zawartych na przestrzeni 2000 roku obok strony skarżącej będącej pożyczkobiorcą - Spółka Q Sp. z o.o. –był pożyczkodawca – Spółka S Norwegia, jedyny udziałowiec Q Sp. z o.o., reprezentowana przez Pana S.L.O..
Z materiału zebranego w sprawie wynika, że organy podatkowe, ani nie powiadomiły strony będącej pożyczkodawcą o wszczęciu postępowania, ani nie zapewniły jej czynnego udziału w działaniach organu. Również decyzja dotycząca wymiaru opłaty skarbowej od umowy pożyczki nie została skierowana do obu stron tej czynności cywilnoprawnej, tj. do pożyczkobiorcy i pożyczkodawcy.
Skoro zatem decyzje wymiarowe w zakresie opłaty skarbowej od umów pożyczek adresowane były tylko do strony skarżącej, a postępowanie toczyło się tylko z jej udziałem - to uznać należy, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej uzasadniającym wznowienie postępowania.
Wobec powyższego, Sąd skargę uwzględnił i na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.b ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w pkt1 sentencji wyroku. Uwzględnienie skargi wymagało określenia, na zasadzie art.152 ustawy, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy .
Asesor WSA Sędzia WSA Asesor WSA
Alina Rzepecka Krystyna Skowrońska-Pastuszko Barbara Rennert

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI