III SA/Łd 765/22

III SA/Łd 765/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-03-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 771/23 - Wyrok NSA z 2024-01-17
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18, art. 26 par. 1, art. 33 par. 1 i par. 2 pkt 1-6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 46 ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 42 par. 1, art. 43, art. 44, art. 77, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 110 pkt 3, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 17 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G.R. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 września 2022 roku nr 210000.2110.71.2022-RED-ŁC w przedmiocie oddalenia zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi E. B. prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w P., kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.l
Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 września 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własne postanowienie z 18 lipca 2022 r. oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wniesione zgodnie z art. 33 § 2 pkt od 1 do 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 479) - dalej: "u.p.e.a.", w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...]
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi prowadzi wobec G. R. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 28 kwietnia 2022 r. nr [...]. Tytuł wykonawczy obejmuje zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za następujące okresy: listopad 2021 r. w wysokości 381,81 zł i grudzień 2021 r. w wysokości 381,81 zł. Zawiadomieniem z 29 kwietnia 2022 r. Dyrektor I Oddziału ZUS w Łodzi zajął rachunki strony skarżącej w [...]. Tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku zostały doręczone stronie 10 maja 2022 r.
Pismem z 17 maja 2022 r. G. R. wniosła zarzuty do I Oddziału ZUS w Łodzi, na prowadzoną egzekucję administracyjną. Strona wskazała, że składa zarzut nieistnienia obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią wynikającego z orzeczeń, dokumentu lub przepisów prawa, błąd co do zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, wygaśnięcie obowiązku w całości i w części, brak wymagalności należności. Ponadto strona skarżąca wniosła o wykazanie legalności uprawnień ZUS i wskazywała, że ZUS działa nielegalnie.
Postanowieniem z 18 lipca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi w całości oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Pismem z 29 lipca 2022 r. G. R. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Przywołanym na wstępie postanowieniem z 2 września 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własne postanowienie z 18 lipca 2022 r. oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Organ odwoławczy przytaczając treść art. 33 § 1 i § 2 u.p.e.a. wyjaśnił, iż przesłanką wniesienia zarzutu nieistnienia obowiązku jest sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z uwagi na fakt, że w ogóle nie zaistniał zaś zobowiązany wnosząc zarzut na tej podstawie, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał. Zakład podniósł, iż strona nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego, że obowiązek nie istniał. Strona nadal prowadzi działalność gospodarczą - R S.C. z siedzibą w Ł., przy ul. [...]. Nie zgłosiła faktu zaprzestania, zawieszenia bądź likwidacji wskazanej działalności. Okoliczność tę potwierdzają również informacje z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Ponadto z danych zawartych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS nie wynika, aby za wskazany okres strona składała dokument wyrejestrowujący działalność gospodarczą. Zatem zarzut nieistnienia obowiązku organ odwoławczy uznał za niezasadny.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż źródłami obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej są trzy grupy podstaw: 1. decyzje, postanowienia i inne orzeczenia właściwych organów oraz tytuły wykonawcze wystawione przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych; 2. deklaracje lub zeznanie złożone przez podatnika lub płatnika (...); a nadto, 3. obowiązek może wynikać bezpośrednio (wprost) z przepisu prawa. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. 2022 r., poz. 1009 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s.", płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. W związku z brakiem opłacania składek, zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Organ odwoławczy podniósł, że niewykonanie obowiązku w związku z nieopłaceniem składek, spowodowało skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego z 28 marca 2022 r., które zostało skutecznie doręczone stronie 12 kwietnia 2022 r. Przedmiotowe okoliczności są więc traktowane jako błąd co do przedmiotu postępowania egzekucyjnego, polegający na przymusowym wykonywaniu obowiązku innej treści niż obowiązek określony w akcie stanowiącym podstawę egzekucji administracyjnej. Aktem stanowiącym podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej, zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a., jest tytuł wykonawczy. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Porównując te dwa dokumenty, tj. upomnienie i tytuł wykonawczy, organ odwoławczy zauważył, że nie nastąpiła rozbieżność co do treści obowiązku. Zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy zawierają należności za ten sam okres, tj. listopad i grudzień 2021 r. z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto zawierają dokładnie te same kwoty należności głównej odpowiednio 381,81 zł za każdy ze wskazanych miesięcy, oraz koszty upomnienia w kwocie 16,00 zł. Na tej podstawie organ II instancji, podniesiony przez stronę zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, uznał za niezasadny.
W dalszej kolejności organ wskazał, że z błędem co do zobowiązanego mamy do czynienia w przypadku, w którym środek egzekucyjny zastosowano wobec podmiotu faktycznie niebędącego zobowiązanym w tym postępowaniu. Może to nastąpić, gdy organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego i której doręczył tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, a także gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. Przyjmuje się, że zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Według CEiDG na wniosku o ponownym rozpatrzeniu sprawy G.R. posługuje się tym samym numerem NIP i PESEL, które są wskazane na tytule wykonawczym, jak i na zawiadomieniu o zajęciu rachunku w [...]. W CEIDG zawarty jest ten sam numer NIP, który jest wskazany na tytule wykonawczym i zawiadomieniu o zajęciu rachunku w [....] Numer NIP jest unikatowym numerem identyfikacji podatnika. Zgodnie z art. 8c ust 3 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji podatników i płatników (tekst jedn.: Dz.U. 2022 r., poz. 166) nie można posługiwać się unieważnionym NIP, a unieważniony NIP nie może zostać ponownie nadany. Ponadto w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS gromadzone są dane płatników. Według art. 34 ust 1 i 2 u.s.u.s., Zakład zapewnia rzetelność i kompletność informacji gromadzonych na kontach ubezpieczonych i na kontach płatników składek w sposób uregulowany tą ustawą. Informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym. Zarówno numer NIP, jak i PESEL, występują na tym samym koncie płatnika – G. R. Nie zachodzi więc wątpliwość, że czynności egzekucyjne zostały dokonane przez Dyrektora I Oddziału ZUS w Łodzi wobec innej osoby. Tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu zostały skutecznie doręczone stronie 10 maja 2022 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis syna strony – M. R., który zamieszkuje wraz z matką. W odpowiedzi na dokonane przez Dyrektora I Oddziału ZUS w Łodzi zajęcie rachunku w [...], bank nie poinformował o jakichkolwiek nieprawidłowościach związanych z błędnymi danymi identyfikacyjnymi wskazanymi na zajęciach. Wobec powyższego organ odwoławczy podniósł, że nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, a zarzut jest podniesiony niezasadnie.
Następnie organ wyjaśnił, iż istotą upomnienia jest indywidualne zagrożenie zobowiązanemu zastosowaniem środków egzekucyjnych w przypadku, gdy dobrowolnie nie wykona on obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. W analizowanej sprawie, upomnienie powinno być skierowane do zobowiązanego, gdyż obowiązek opłacenia składek, podlegający egzekucji nie został przez stronę dobrowolnie wykonany. Realizując ww. obowiązek, wierzyciel 28 marca 2022 r. skierował do G. R. upomnienie o nr UPM 210622002525, które zostało skutecznie doręczone stronie. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis syna strony – M. R., z zaznaczeniem, że jest to osoba pełnoletnia zamieszkująca z adresatem. Biorąc pod uwagę zapis art. 43 k.p.a. istnieje domniemanie, że taka osoba zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi. Zatem upomnienie zostało doręczone skutecznie w dniu 12 kwietnia 2022 r. Ponadto nie została naruszona zasada z art. 15 u.p.e.a., o wszczęciu egzekucji przed upływem 7 dni od doręczenia upomnienia. Upomnienie doręczono 12 kwietnia 2022 r. - natomiast dalsze czynności zmierzające do wszczęcia postępowania egzekucyjnego nastąpiły 28 kwietnia 2022 r., w momencie nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, (co ma miejsce jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, zgodnie z art. 26 ust. 3a pkt 2 u.p.e.a.). Zatem zarzut braku doręczenia upomnienia, organ odwoławczy uznał za niezasadny.
Organ II instancji wskazał dalej, że przesłanką wniesienia zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części jest sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania. Spełnienie tej przesłanki następuje również w przypadku upływu czasu, z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku. Na dzień kierowania należności przez wierzyciela do egzekucji, nie stwierdzono, aby wystąpiły powyższe przesłanki. Należności nie zostały uregulowane na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ponadto w stosunku do składek za wskazane okresy, tj. listopad i grudzień 2021 r. z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, nie nastąpiło przedawnienie. Zgodnie z przepisem art. 24 ust 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. od 5 do 6. Składka za listopad 2021 r. stała się wymagalna 16 grudnia 2021 r., natomiast za grudzień 2021 r. - 18 stycznia 2022 r. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W judykaturze nie ma jednoznacznego stanowiska, co rozumieć jako pierwszą czynności zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Zgodnie z tezą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z siedzibą w Łodzi z 3 kwietnia 2020 r. III SA/Łd 85/20, nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie upomnienia lub odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek. Natomiast inne stanowisko zostało zaprezentowane w wyroku NSA o sygn. akt I GSK 1210/21 z dnia 9 lutego 2022 r. Stwierdzono w nim, że przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można zatem uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych. Biorąc pod uwagę przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. z oczywistych względów nie nastąpiło przedawnienie roszczeń za wskazane okresy (tj. brak upływu pięciu lat od daty wymagalności należności z tytułu składek), niezależnie od przyjęcia, w którym momencie dodatkowo nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Wobec powyższego również zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części organ odwoławczy uznał za niezasadny.
Zakład wskazał nadto, że ustawodawca określił również przyczyny braku wymagalności obowiązku, do których zaliczył: odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej i wystąpienie innej przyczyny powodującej brak wymagalności obowiązku. Do tej ostatniej grupy zaliczyć można np. sytuacje, w których egzekwowany obowiązek wynika z aktu indywidualnego lub generalnego, który nie jest jeszcze wykonalny, np. nieostateczna decyzja administracyjna, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności ani niepodlegająca natychmiastowej wykonalności z mocy prawa. W stosunku do wskazanego zadłużenia nie stwierdzono jednak, aby należności zostały objęte ulgą w spłacie należności, w postaci rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, odroczenia terminu wykonania obowiązku. Z akt nie wynika też, aby wystąpiła inna przyczyna braku wymagalności obowiązku, dlatego organ odwoławczy uznał powyższy zarzut za nieuzasadniony.
Na zakończenie organ odwoławczy dodał, że przesłanki stanowiące podstawę zarzutów są enumeratywnie wymienione w przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. i jest to katalog zamknięty. Zatem nie jest możliwe podniesienie innego zarzutu ponad te wymienione w tym przepisie. Wykazanie legalności uprawnień ZUS nie stanowi zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Na ostateczne postanowienie skargę do sądu administracyjnego złożyła G. R. wnosząc o uwzględnienie wszystkich jej odwołań, zażaleń i zarzutów.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a."., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez sąd, w granicach tak zakreślonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno, co do przyjętego stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Wobec tego sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed nieuzasadnionym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Jak stanowi przepis art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn ściśle wskazanych w art. 33 u.p.e.a. Według art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zdaniem sądu, wniesione przez skarżącą pismem z 17 maja 2021 r. zarzuty były niezasadne i jako takie powinny zostać oddalone, co prawidłowo oceniły organy obu instancji orzekające w sprawie. Ocenę tę zaś sąd całkowicie podziela.
Przypomnienia wymaga, że wystawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 kwietnia 2022 r. tytuł wykonawczy obejmował zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za okresy: listopad i grudzień 2021 r. Stosownie do art. 46 ust. 1 u.s.u.s. płatniku składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy kolejny miesiąc kalendarzowy.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano (czy też nie wysłano) decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana (wysłana), lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (zob. chociażby wyrok WSA w Kielcach z 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 173/22 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Wyjaśniając zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku określony w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., należy również zwrócić uwagę, iż zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. Zobowiązany zaś, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. np. wyroki: NSA z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1378/08; WSA w Gliwicach z 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 451/12).
Mając na względzie powyższe podniesienia wymaga, że w sprawie nie zaistniały żadne zdarzenia (nie zostały one wykazane przez stronę) świadczące o nieistnieniu obowiązku, będące następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego. Organ prawidłowo wskazał, że strona od 1998 r. prowadzi PENSJONAT R S.C. G R. Strona skarżąca nie zgłosiła faktu zaprzestania, zawieszenia bądź likwidacji wskazanej działalności. Nie złożyła ona również dokumentu wyrejestrowującego działalność gospodarczą. Stwierdzić zatem należy, że zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny i nie zasługuje na uwzględnienie.
Również w zakresie zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. sąd przyznaje rację organom administracji publicznej, strona skarżąca nie wskazała bowiem w jakim zakresie określenie obowiązku w tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku. Jak wyżej wskazano zadłużenie po stronie skarżącej powstało z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia zdrowotne za okres: listopad i grudzień 2021 r., co spowodowało skierowanie do strony upomnienia przedegzekucyjnego z 28 marca 2022 r., które – jak wynika z akt sprawy - zostało skutecznie doręczone 12 kwietnia 2022 r. W ślad za Zakładem Ubezpieczeń Społecznych podnieść należy, że zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Sąd stanął na stanowisku, że organ porównując upomnienie i tytuł wykonawczy słusznie zauważył, że nie nastąpiła rozbieżność co do treści obowiązku. Zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy zawierają należności za ten sam okres, tj. listopad i grudzień 2021 r. z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto zawierają dokładnie takie same kwoty należności głównej odpowiednio za listopad i grudzień 2021 r. po 381,81 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 16,00 zł. Wobec również powyższego zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku należało oddalić.
Zgodzić należy się także z organem odwoławczym, że w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do uwzględnienia zarzutu opartego na przepisie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Należy wyjaśnić, że przez błąd co do osoby zobowiązanego rozumie się sytuację, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego, w związku z czym doręczył jej tytuł wykonawczy oraz pouczył o prawie wniesienia zarzutów. Po drugie chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia egzekwowanego obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W ocenie sądu, wniesienie zarzutu opartego o przesłankę wymienioną w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. nie może zmierzać do ustalania osoby zobowiązanego, a powinno się sprowadzać do formalnej kontroli tożsamości osoby, wobec której prowadzi się egzekucję w celu stwierdzenia, czy w orzeczeniu nakładającym obowiązek wskazano tę samą osobę. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (por. np.: wyrok WSA w Olsztynie z 11 października 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 35417; czy wyrok WSA w Gdańsku z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1720/17). Wskazać należy, że w tytule wykonawczym podano prawidłowe dane, poprzez wskazanie skarżącej z imienia i nazwiska, daty jej urodzenia, nr pesel, numeru NIP i adresu. Niewątpliwie dane te pozwalały na prawidłową identyfikację zobowiązanej. Organy prawidłowo uznały zatem, że to strona skarżąca jest zobowiązana w ramach przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem sądu nie można także przyjąć, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego tylko dlatego, że kwestionuje on zasadność nałożenia na niego obowiązku.
Zatem również zarzut błędu co do zobowiązanego jest bezzasadny, zaś egzekucję prawidłowo wszczęto wobec osoby wskazanej w przedmiotowym, przywoływanym już, tytule wykonawczym z 28 kwietnia 2022 r.
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. przez brak uprzedniego doręczenia stronie skarżącej prawidłowego upomnienia. W pierwszej kolejności sąd zwraca jednak uwagę, iż zarówno zgłoszone zarzuty, jak i skarga skierowana do tut. sądu pomimo tego, że wskazują na brak uprzedniego doręczenia stronie skarżącej prawidłowego upomnienia, to jednak zarzutu tego w żaden sposób nie uzasadniają. W aktach sprawy znajduje się jednak zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, że upomnienie o nr UPM 210622002525 zostało skutecznie doręczone – ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, iż skierowane do strony skarżącej upomnienie zostało odebrane przez M. R., tj. syna strony skarżącej (który potwierdził fakt odebrania przesyłki pocztowej własnoręcznym podpisem wraz z adnotacją: "syn"), nadto na zwrotnym potwierdzeniu obioru zaznaczono, iż M. R. jest osobą pełnoletnią zamieszkującą z adresatem. Wskazane, znajdujące się w aktach sprawy, zwrotne potwierdzenie odbioru nie budzi wątpliwości. W tym miejscu przypomnieć należy, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie zawiera norm prawnych regulujących doręczenia pism w postępowaniu egzekucyjnym i z tego powodu organ egzekucyjny do doręczeń pism w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. obowiązany był stosować przepisy regulujące kwestie doręczeń zamieszczone w k.p.a. Przy czym zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Z kolei, w myśl art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Z kolei art. 44 k.p.a. dotyczy sytuacji, gdy nie jest możliwym doręczenie pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. oraz tzw. fikcję doręczenia. Odnotować jeszcze należy, iż w orzecznictwie wskazuje się, że możliwe jest odstępstwo od zasady określonej w art. 42 § 1 k.p.a., gdy strona zażąda doręczania jej korespondencji pochodzącej od organu na wybrany przez nią adres (adres do doręczeń lub adres do korespondencji). Zauważyć jednak należy, że żaden przepis k.p.a. nie przewiduje wprost możliwości wyznaczenia przez stronę adresu "do doręczeń", ani nie reguluje sposobu doręczenia pism na adres wskazany do korespondencji. Niemniej jednak w judykaturze wyrażany jest pogląd, że jeżeli strona, w toku postępowania administracyjnego, podała adres, pod który należy doręczać jej korespondencję pochodzącą od organu, to jest to adres w rozumieniu art. 42 k.p.a. A co za tym idzie w takiej sytuacji, organ powinien dokonywać doręczeń stronie na adres podany w toku postępowania, trudno bowiem przyjąć, że skuteczne byłoby doręczanie stronie korespondencji pod innym adresem, niż ten, który strona sama wskazała. Podkreślić należy, że przepisy regulujące doręczanie korespondencji służą przede wszystkim zagwarantowaniu sprawności postępowania poprzez zapewnienie skuteczności doręczeń.
Wskazując na powyżej przywołane rozwiązania prawne oraz biorąc pod uwagę ich cel należało stwierdzić, że prawidłowe jest doręczenie upomnienia na adres miejsca pracy – w tym przypadku adres wykonywanej działalności gospodarczej. Tym bardziej, iż w postępowaniu administracyjnym nie został ustanowiony obowiązek doręczania przez organ prowadzący to postępowanie korespondencji osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą (a taką niewątpliwie jest strona skarżąca) pod adresem do doręczeń ujawnionym w CEIDG – a co za tym idzie w niniejszej sprawie zastosowanie będzie miała ogólna zasada wyrażona w art. 42 § 1 k.p.a. Niejako na marginesie należy również zauważyć, że i inne kierowane do strony w toku postępowania przesyłki pocztowe odbierał syn strony skarżącej – M.R., który podejmował się oddania pisma adresatowi, podpisywał własnym nazwiskiem zwrotne potwierdzenia odbioru, oświadczając za każdym razem, iż jest dorosłym domownikiem strony. Co więcej z akt sprawy wynika również, iż strona reagowała na przesyłaną doń i odbieraną przez syna M. R. korespondencję – vide np. pismo strony skarżącej z dnia 17 maja 2022 r. którym zgłosiła ona zarzuty. Zauważyć również należy, iż organy administracji zasadnie – po wskazaniu przez stronę skarżącą w piśmie z 17 maja 2022 r. innego adresu, tj. [...], [...] D. - zaczęły kolejne pisma kierować do strony skarżącej na ten właśnie adres.
Zatem sąd i w tym zakresie w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, iż skierowane do strony skarżącej upomnienie zostało jej w sposób prawidłowy, tj. zgodny z przepisami prawa, doręczone.
Należało podzielić również stanowisko organu, iż nie jest także zasadny zarzut z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. W okolicznościach sprawy należności z tytułu składek były wymagalne w dniu wszczęcia przedmiotowego postępowania.
W pełni trafne pozostaje także stanowisko organu, który nie dopatrzył się przesłanek do uwzględnienia zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. W sprawie nie wystąpiła bowiem żadna z przyczyn wskazanych w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., tj. odroczenie terminu wykonania obowiązku (lit. a), rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (lit. b), czy też wystąpienie innej przyczyny niż określona w lit. a i b, np. w postaci umorzenia lub wygaśnięcia obowiązku (lit. c).
Nieuzasadnione są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 oraz art. 77 k.p.a. Jak bowiem wynika z akt sprawy organ zgromadził wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy i ocenił zebrane dowody w świetle przepisów praw mających zastosowanie w sprawie. Dokonana w zaskarżonym postanowieniu ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny. Równocześnie w niniejszej sprawie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Organy wydały rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa, a swoje stanowisko przedstawiły w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, które odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec braku wpływu podnoszonych przez stronę okoliczności na prowadzone postępowanie egzekucyjne sąd uznał, że podniesione zarzuty zostały prawidłowo ocenione jako bezzasadne, co skutkuje tym, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 18).
a.l.