I SA/Lu 344/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2009-11-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjnezajęcie wierzytelnościzajęcie rachunku bankowegobankorgan egzekucyjnyuchylenie postanowieniakontrolaprawo bankoweodpowiedzialność banku

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów egzekucyjnych dotyczące nieprzekazania kwoty przez bank, uznając brak podstaw prawnych do ich wydania wobec banku.

Sprawa dotyczyła postanowień organów egzekucyjnych nakładających na bank obowiązek zapłaty kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności. Bank kwestionował te postanowienia, argumentując, że działał w porozumieniu z organem egzekucyjnym i zgodnie z prawem, realizując inwestycję budowlaną. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do ich wydania wobec banku, ponieważ banki są wyłączone z zakresu kontroli w tym trybie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę Banku A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organy te określiły wysokość kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności, wskazując na nieprawidłowości w działaniach banku przy realizacji zajęcia wierzytelności i rachunku bankowego. Bank argumentował, że jego działania były uzgodnione z organem egzekucyjnym i miały na celu zaspokojenie wierzycieli poprzez realizację dużej inwestycji budowlanej. Podkreślał, że organy egzekucyjne nie wykazały, iż bank bezpodstawnie uchylał się od realizacji zajęcia. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), stwierdził, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, którym jest bank, ani do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty wobec banku. Zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a., banki są wyłączone z zakresu kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego, uznając je za niezgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do wydania takiego postanowienia wobec banku, ponieważ banki są wyłączone z zakresu kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego na podstawie art. 71a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 71a § 1 u.p.e.a. wprost wyłącza banki z możliwości przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. W konsekwencji, brak podstawy do przeprowadzenia kontroli oznacza brak podstawy do wydania postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. wobec banku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (30)

Główne

u.p.e.a. art. 71a § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organy egzekucyjne nie są uprawnione do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, którymi są banki, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 71a § 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny wydaje postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności. Postanowienie to nie może być wydane wobec banku.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi co do naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości lub w części.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 81 § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 81 § 5

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 80 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 8

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 19 § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 19 § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 19 § 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 19 § 8

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 5

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 6

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 115

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 168e

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.k. art. 231 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny nie był uprawniony do wydania postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. wobec banku, ponieważ banki są wyłączone z zakresu kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów egzekucyjnych dotyczące nieprawidłowości w działaniach banku i nieprzekazania kwoty, które nie miały znaczenia wobec braku uprawnienia do wydania postanowienia.

Godne uwagi sformułowania

organ egzekucyjny nie jest uprawniony do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, którymi są banki, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego brak uprawnienia organu egzekucyjnego do przeprowadzenia kontroli z art. 71a § 1 u.p.e.a. w banku, w następstwie nie uchyla braku uprawnienia organu egzekucyjnego do wydania postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. adresowanego do banku.

Skład orzekający

Wiesława Achrymowicz

przewodniczący sprawozdawca

Anna Kwiatek

przewodniczący

Wojciech Kręcisz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska o braku uprawnienia organów egzekucyjnych do wydawania postanowień o nieprzekazaniu kwoty wobec banków, ze względu na wyłączenie ich z zakresu kontroli."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia banków z kontroli w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje istotne ograniczenia proceduralne organów egzekucyjnych w stosunku do banków, co jest ważne dla praktyków prawa bankowego i administracyjnego.

Bank poza zasięgiem organu egzekucyjnego? WSA wyjaśnia granice kontroli.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 344/09 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2009-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2009-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 766/10 - Wyrok NSA z 2011-10-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 71a par 1 i par 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.),, Sędzia WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 października 2009 r. sprawy ze skargi Banku A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Banku A. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Lu 344/09
UZASADNIENIE
1. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia Banku "A" / Banku /, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – k.p.a. / oraz w związku z art. 18 i art. 71 a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. – u.p.e.a. / utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności w wysokości 320 681,61 zł.
Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniał, że w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w stosunku do R. K. / zobowiązanego /, Naczelnik Urzędu Skarbowego / organ egzekucyjny / dokonał zajęcia prawa majątkowego w postaci wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności / Banku / z tytułu płatności za wykonane przez R. K. usługi budowlane. W okresie od 9 maja 2005 r. do 26 czerwca 2008r. organ egzekucyjny skierował 5 zawiadomień o zajęciu wierzytelności łącznie na 401 045,71 zł z odsetkami. Bank niezupełnie wywiązał się z obowiązków z art. 89 § 3 u.p.e.a. Na zawiadomienie z dnia 9 maja 2005 r. Bank nie zareagował w ogóle. Na zawiadomienie z dnia 23 listopada 2005 r. odpowiedział, że zobowiązany nie posiada wolnych kwot należności Banku. Na zawiadomienie z dnia 27 listopada 2007 r. Bank odpowiedział, że zobowiązany nie posiada na rachunku środków ani innych należności pozwalających na realizację zajęcia. Na zawiadomienie z dnia 1 kwietnia 2008 r. Bank poinformował o likwidacji rachunku bieżącego. Na zawiadomienie z dnia 25 czerwca 2008 r. Bank odpowiedział, że zobowiązany nie posiada wierzytelności. Złożone oświadczenia są niepełne, wymijające, nie na temat, wprowadzające w błąd organ egzekucyjny co do istnienia wierzytelności zobowiązanego względem Banku. Bank nie informował o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej. W żadnym piśmie Bank jednoznacznie nie stwierdził, że nie uznaje zajętych wierzytelności. Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego prowadzonego przez Bank. Bank cyklicznie przekazywał kwoty w różnej wysokości, powołując w treści przelewów numery zawiadomień dotyczących zarówno zajęcia prawa majątkowego w postaci wierzytelności za wykonane usługi budowlane, jak również zajęcia rachunku bankowego. Organ egzekucyjny kwalifikował te wpływy jako realizację zajęcia rachunku bankowego, bo środki finansowe wpływały do organu egzekucyjnego z rachunku bankowego zobowiązanego. W toku dokonanych czynności organ egzekucyjny powziął informację, że Bank tytułem realizacji faktur za wykonane usługi budowlane dokonuje systematycznych przelewów na rachunek bankowy zobowiązanego.
Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego przeprowadził kontrolę u zobowiązanego na podstawie art. 71a § 1 w związku z art. 71a § 2 u.p.e.a. Wyniki kontroli wskazują, że zobowiązany z Bankiem stale współpracował, realizując na jego rzecz prace budowlane. Bank w miarę realizacji prac przekazywał środki na rachunek bieżący oraz pomocniczy zobowiązanego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w zaskarżonym postanowieniu szczegółowo przedstawił przykłady takich działań. Zgromadzone środki na rachunku bankowym zobowiązanego Bank rozdysponował z uwzględnieniem art. 81 § 4 - § 5 u.p.e.a., z naruszeniem art. 80 § 1, art. 89 § 1 u.p.e.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny opisał przykłady takich działań. Twierdzenie Banku, że stale współdziałał z organem egzekucyjnym, a działania które podejmował dokonane zostały za wiedzą i pełną akceptacją organu egzekucyjnego, nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Przeczą temu twierdzeniu Banku działania organu egzekucyjnego, który na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. wzywał Bank aby należnej od niego kwoty bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, dokonywał prób dyscyplinowania Banku przez wysyłanie ponagleń do nadesłania odpowiedzi na doręczone wezwanie, żądał od Banku informacji o kwotach przekazanych na rachunek zobowiązanego po dacie zajęcia, zwracał się o udostępnienie dokumentacji dotyczącej współpracy Banku ze zobowiązanym. Organ egzekucyjny ze względu na ograniczenia dotyczące możliwości przeprowadzenia kontroli w Banku / art. 71a u.p.e.a. / przeprowadził kontrolę u zobowiązanego. Powyższe dowodzi, że organ egzekucyjny nie wyraził zgody na działania Banku, które Bank podejmował wbrew art. 89 § 1 u.p.e.a. Brak jest jakiejkolwiek dokumentacji / notatka służbowa, protokół, tym podobne / potwierdzającej porozumienie między organem egzekucyjnym a Bankiem, na mocy którego Bank mógłby swobodnie dysponować zajętą wierzytelnością. Również Wiceprezes Zarządu Banku oświadczył, że porozumienia miały charakter ustny. Nawet jeśli organ egzekucyjny został poinformowany przez Bank o sposobie, w jaki zamierza rozdysponować wierzytelnością zobowiązanego, to ta wiedza organu egzekucyjnego nie oznacza akceptacji postępowania Banku. Systematyczna realizacja zajęcia rachunku bankowego nie ma związku z postępowaniem prowadzonym w zakresie stwierdzenia nieprawidłowości w realizacji przez Bank zajęcia prawa majątkowego w postaci wierzytelności za wykonane usługi budowlane. Żadne z powołanych przez Bank okoliczności / akceptacja organu egzekucyjnego, realizacja umowy kredytowej, zbieg egzekucji / nie uzasadniają uchylenia się Banku od realizacji zajęcia wierzytelności.
Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniał, że organ egzekucyjny przeprowadził postępowanie w sposób wnikliwy i kompletny. Zaskarżone postanowienie uzasadnił wyczerpująco. Opisał szczegółowo stan faktyczny, stan prawny.
2. Bank złożył skargę na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej.
Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia, postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 71a § 9 u.p.e.a. przez przyjęcie, że Bank bezpodstawnie uchylał się od realizacji zajęć i utrudniał prowadzenie egzekucji.
Bank argumentował, że organ egzekucyjny wybiórczo ustalił stan faktyczny, w rezultacie wybiórczej oceny niekompletnie zgromadzonych dowodów. Zobowiązany od wielu lat był stałym klientem Banku, posiadał tam swoje rachunki, zaciągał kredyty na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Od roku 2005 organ egzekucyjny dokonał 18 zajęć wierzytelności za wykonane na rzecz Banku roboty budowlane na łączną kwotę 479 286,34 zł oraz 20 zajęć rachunku bankowego na łączną kwotę 611 321,61 zł. W miarę dokonywanych zajęć na rachunku zobowiązanego drastycznie zmniejszały się wpływy środków z zewnątrz, aż do całkowitego zaprzestania wpłat. W dacie dokonywania zajęć stan środków własnych zobowiązanego był zerowy, przy jednoczesnym zadłużeniu zobowiązanego wobec Banku. Te okoliczności ewidentnie wskazywały na to, że zobowiązany stał w obliczu upadłości, na małe prawdopodobieństwo choćby częściowego zaspokojenia roszczeń wierzycieli, w tym głównie Skarbu Państwa z tytułu należnych podatków i składek ZUS. Zarząd Banku stwierdził, że w tej sytuacji jedyną możliwością zaspokojenia roszczeń wierzycieli, w tym też i kredytowych, jest powierzenie zobowiązanemu zadania inwestycyjnego, polegającego na budowie Oddziału Banku w S.za wynagrodzeniem. Majątek zobowiązanego nie był znaczny. Przed podjęciem decyzji co do dalszego postępowania, z uwagi na prowadzoną egzekucję, Prezes Zarządu przeprowadził rozmowę służbową z ówczesnym Zastępcą Naczelnika Urzędu Skarbowego. W wyniku dokonanych w jej trakcie uzgodnień, Bank uzyskał zapewnienie, że najwłaściwszym trybem postępowania będzie powierzenie zobowiązanemu realizacji zadania inwestycyjnego, gdyż tylko w takim przypadku wierzyciele mają szansę zaspokojenia znacznej części swoich roszczeń. W dniu 1 sierpnia 2005 r. Bank zawarł umowę ze zobowiązanym na budowę budynku Banku "A"f Oddział w S. Wartość zadania inwestycyjnego określono na 1 160 877,91 zł. Rozliczenia za wykonanie umowy miały być dokonywane sukcesywnie w miarę realizacji prac budowlanych na podstawie kosztorysu powykonawczego. Należności miały być płatne na rachunek zobowiązanego w Banku, zajęty w toku prowadzonej egzekucji. W okresie od 9 maja 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. Bank przekazał na należności publicznoprawne bieżące i zaległe / podatki, ZUS / łącznie 583 955 zł, pozostałą część / 1 107 546 zł - 583 955 zł / przekazał na wynagrodzenia pracowników, na rozliczenie zaliczek pobranych przez zobowiązanego na zakup materiałów, na realizację zajęcia ZUS, komornika sądowego, na spłatę kredytu. Jedyne wpływy na rachunek bankowy zobowiązanego, z których pokrywano bieżące zobowiązania podatkowe, składki ZUS, wynagrodzenia pracowników, zajęcia egzekucyjne, pochodziły tylko z wpłat Banku z tytułu realizacji umowy z dnia 1 sierpnia 2005 r. W tych okolicznościach zajęcia wierzytelności z tytułu robót budowlanych i wierzytelności z rachunku bankowego objęły te same należności. Organ egzekucyjny pominął, że zobowiązany musiał regulować bieżące obciążenia publicznoprawne, wynagrodzenia dla pracowników, dokonywać zakupu materiałów niezbędnych do dalszych prac budowlanych, rozliczać zaliczki pobierane na ten cel. W tych okolicznościach Bank nie utrudniał organowi egzekucyjnemu prowadzenia egzekucji.
Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. umorzył śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień przez członków Zarządu Banku, które miało polegać na zaniechaniu przekazywania Urzędowi Skarbowemu należności wpływających do Banku od zobowiązanego oraz na ukrywaniu istniejących na koncie zobowiązanego środków finansowych, na szkodę organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu Prokurator wskazał na ustalenie, że działania Zarządu Banku w zakresie egzekucji prowadzonej w stosunku do zobowiązanego podejmowane były w uzgodnieniu z organem egzekucyjnym. Prokurator stwierdził, że "/.../ W sytuacji, gdy prowadzono konsultacje z Urzędem Skarbowym co do sposobu zaspokajania wierzycieli, nie można przyjąć, że nastąpiło umyślne i świadome przekroczenie uprawnień. Nie można również przyjąć, że było to działanie na szkodę Urzędu. Niewątpliwym jest bowiem to, że działanie Banku pozwoliło na dalsze funkcjonowanie firmy R. K. i tym samym prowadzenie egzekucji. Gdyby Bank przekazał od razu całość wierzytelności pieniężnej do Urzędu Skarbowego Zakład Budowlany R. K. ogłosiłby upadłość i niemożliwym byłoby prowadzenie egzekucji./.../".
Bank argumentował, że postępowanie Banku nie dowodzi negatywnego stosunku do obowiązków wynikających z u.p.e.a. Brak stosownej dokumentacji na okoliczność uzgodnień Banku z organem egzekucyjnym stanowi zaniechanie organu egzekucyjnego, za które odpowiada organ egzekucyjny, nie Bank. Bank w swoim postępowaniu miał na uwadze art. 81 § 4 u.p.e.a. oraz ustalenia dokonane z organem egzekucyjnym.
3. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko, argumentację, przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
4. W toku postępowania sądowego Bank złożył pismo z dnia 20 października 2009 r., w którym podtrzymał stanowisko, argumentację, przedstawione w skardze.
Argumentował, że przypadająca za wykonanie robót budowlanych kwota brutto 1 363 356,25 zł była jedyną należnością, pozwalającą na skuteczną egzekucję. Organ egzekucyjny pominął, że z kwoty 1 363 356,25 zł przekazano w rezultacie realizacji zajęć egzekucyjnych w prowadzonych egzekucjach kwotę 332 952,41 zł, w tym zajęcia Naczelnika Urzędu Skarbowego zrealizowano w kwocie 228 509,60 zł. Wykonując na rzecz Banku roboty budowlane zobowiązany musiał pokrywać bieżące należności publicznoprawne i przekazano ze wskazanej kwoty na ten cel kwotę 251 003,90 zł / bieżący VAT, podatek dochodowy, podatek dochodowy od wynagrodzeń pracowników, składki na ubezpieczenia społeczne własne i pracowników /. Na koszty wynagrodzenia pracowników przekazano 403 198,24 zł. Kwotę 185 000,18 zł Bank potrącił na zaspokojenie zaciągniętego jeszcze przed datą dokonania zajęć kredytu. Kwota 112 889,93 zł wypłacona została jako zaliczka na materiały i podlegała rozliczeniu w wynagrodzeniu zgodnie z umową. Z przypadających za roboty budowlane należności 1 363 356,25 zł oraz 6 237 zł / środki, którymi w tym czasie zasilony został rachunek zobowiązanego / na wskazane cele wydatkowano łącznie 1 285 044,60 zł. Pozostała kwota została rozdysponowana w ten sposób, że: 2 930,15 zł potrącono na prowizje za prowadzenie rachunku bankowego i przelewy, 81 618,44 zł wypłacono zobowiązanemu na pokrycie innych płatności związanych z bieżącym funkcjonowaniem przedsiębiorstwa.
W latach 2005 - 2009 Działem Egzekucyjnym Urzędu Skarbowego kierowało trzech komorników skarbowych, sześciu lub siedmiu naczelników i trzech lub czterech zastępców naczelników. Do połowy 2008 r. nie było żadnych wątpliwości, że Bank realizuje uzgodnienia z organem egzekucyjnym, o czym świadczy brak jakichkolwiek dokumentów na tę okoliczność, brak działań organu egzekucyjnego w celu zdyscyplinowania Banku. Kolejne osoby pełniące funkcje komornika skarbowego, naczelnika urzędu skarbowego, jego zastępcy, mogły nic nie wiedzieć o wcześniejszych uzgodnieniach. Wystąpienie w 2009 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do organów ścigania z zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przez Zarząd Banku czynu z art. 231 § 1 k.k. dokonane zostało, jak wskazują na to wszelkie okoliczności, z tak zwanej ostrożności procesowej. Sam fakt dokonywania kolejnych zajęć przez organ egzekucyjny nie dowodzi braku uzgodnień Banku z organem egzekucyjnym. Brak zajęć czyniłby zbędnymi wszelkie uzgodnienia co do czynności Banku podejmowanych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Skoro Bank stosował się do art. 81 § 1 - § 4 u.p.e.a., to działał prawidłowo, w oparciu o obowiązujące prawo, bez szkody dla wierzycieli. Bieżąco informował organ egzekucyjny o podejmowanych działaniach, o stanie środków zobowiązanego na rachunkach bankowych, o stanie wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane.
Z orzecznictwa sądowego i z art. 71a u.p.e.a. można wyprowadzić wniosek, że wydanie postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty powinno być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym stosownie do art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Brak takiego postępowania powoduje, że organ egzekucyjny wydał postanowienie bez prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Organ egzekucyjny powinien wykazać, że Bank uchylał się od realizacji zajęcia egzekucyjnego; że działania Banku nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach; że Bank działał bez wiedzy i zgody organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny powinien ściśle określić rozmiar egzekucji nieskutecznej w rezultacie działań Banku, którym przypisuje bezprawność i dowolność / jako podejmowanych bez zgody organu egzekucyjnego /.
Bank przedstawione stanowisko, argumentację wsparł stanowiskiem, argumentacją w sprawach: II FSK 1082/06, I FSK 984/06, II FSK 751/06, III SA 77/03, I SA/Kr 249/09.
5. Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z dnia 12 listopada 2009 r., na podstawie art. 133 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – ustawa p.p.s.a. / wniósł o otwarcie na nowo rozprawy zamkniętej w dniu 23 października 2009 r.
Argumentował, że nie wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wyjaśnione w toku dotychczasowego postępowania sądowego. Organ egzekucyjny nie żąda całej kwoty, przypadającej zobowiązanemu za wykonanie robót budowlanych w wysokości 1 363 356,25 zł. W postanowieniu określił żądaną kwotę na 320 681,61 zł, po rozliczeniu otrzymanych kwot. Dokonanie zajęć przez organ egzekucyjny dowodzi braku zgody organu egzekucyjnego na dysponowanie przez Bank wierzytelnością zobowiązanego. Stosowanie przez organ egzekucyjny art. 168e u.p.e.a. nie jest wymogiem bezwzględnym. Przede wszystkim w interesie Banku pozostawało pozyskanie dokumentu na okoliczność zgody organu egzekucyjnego na dysponowanie wierzytelnością zobowiązanego. Bank przekazywał wynagrodzenie należne zobowiązanemu na jego rachunek bankowy, nie organowi egzekucyjnemu, z naruszeniem art. 89 § 1 u.p.e.a. Z pism Banku do organu egzekucyjnego nie wynika, by organ egzekucyjny był informowany bieżąco o działaniach Banku, o stanie środków na rachunkach bankowych zobowiązanego, o stanie wierzytelności z tytułu wykonywanych robót. Kwoty objęte zajęciem powinny być przekazane organowi egzekucyjnemu, który zgodnie z art. 115 u.p.e.a. dokonuje podziału uzyskanej kwoty między wierzycieli. Stosownie do art. 71a § 1 u.p.e.a. kontrolę przeprowadza się z wyłączeniem banków / ustawodawca uznaje banki za instytucje zaufania publicznego /. Organ egzekucyjny miał natomiast podstawę do przeprowadzenia kontroli u zobowiązanego stosownie do art. 71a § 8 u.p.e.a. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w związku z art. 15 u.p.e.a. argumentował, że postępowanie egzekucyjne ze względu na swoją specyfikę i charakter nie wymaga spełnienia tego warunku. W rozpatrywanym postępowaniu egzekucyjnym nie miały miejsca okoliczności, które by uzasadniały postępowanie Banku i wyłączały stosowanie art. 71a § 9 u.p.e.a., także za stanowiskiem w sprawie I FSK 984/06. Zgodzić się należy z Bankiem, że w przypadku gdy zajęcie egzekucyjne stanowi jedynie niewielką część wierzytelności przypadającej zobowiązanemu, to przepis ten nie wnosi ograniczeń w dysponowaniu pozostałą częścią wierzytelności, która nie jest objęta zajęciem. Bank zobowiązany był do wykonania zajęcia, czego nie uczynił, a zajętą wierzytelnością dysponował w sposób "kreatywny".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Zaskarżone postanowienie, postanowienie organu egzekucyjnego, nie odpowiadają prawu. Naruszenie prawa podlegało stwierdzeniu poza granicami skargi stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.
7. Stosownie do art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2; stosownie do § 2 jeżeli środek egzekucyjny zastosowany został przez organ egzekucyjny, o którym mowa w art. 19 § 3, 4, 7 i 8, kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego przeprowadza, z urzędu lub na wniosek tego organu, naczelnik urzędu skarbowego; stosownie do § 3 udostępnienie organowi egzekucyjnemu dokumentów i informacji niezbędnych do przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego nie narusza obowiązku zachowania przez dłużników zajętej wierzytelności tajemnicy określonej w odrębnych przepisach; stosownie do § 4 czynności kontrolnych dokonuje się w obecności dłużnika zajętej wierzytelności lub osoby odpowiedzialnej za realizację zajęcia; stosownie do § 5 osoba dokonująca czynności kontrolnych obowiązana jest okazać pisemne upoważnienie organu egzekucyjnego do dokonywania tych czynności; stosownie do § 6 kopię protokołu z czynności kontrolnych doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności lub osobie odpowiedzialnej za realizację zajęcia; stosownie do § 7 jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w protokole, może zgłosić niezwłocznie do protokołu odpowiednie wyjaśnienia lub zastrzeżenia albo w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia przedłożyć je w formie pisemnej; stosownie do § 8 przepisy § 1-7 stosuje się odpowiednio do zobowiązanego; stosownie do § 9 jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.
8. W tym stanie prawnym wprost zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do przeprowadzania u dłużnika zajętej wierzytelności, którym jest bank, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Wprost zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
W tym stanie prawnym postanowienie z art. 71a § 9 u.p.e.a., adresowane do dłużnika zajętej wierzytelności, jest wydawane na podstawie wyniku kontroli z art. 71a § 1 u.p.e.a. u dłużnika zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banku. Brak uprawnienia organu egzekucyjnego do przeprowadzenia w banku kontroli z art. 71a § 1 u.p.e.a., wyłącza uprawnienie organu egzekucyjnego do wydania w stosunku do banku postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. / Zob. System egzekucji administracyjnej pod red. J. Niczyporuka, S. Fundowicza, J. Radwanowicz, C.H.BECK 2004, s. 186 – 188 /.
Odpowiednie stosowanie do zobowiązanego art. 71a § 1 - § 7 u.p.e.a., przewidziane w art. 71a § 8 u.p.e.a., daje uprawnienie organowi egzekucyjnemu do odpowiedniego stosowania przepisów o kontroli do zobowiązanego. Odpowiednie stosowanie art. 71a § 1- § 7 u.p.e.a. do zobowiązanego nie uchyla braku uprawnienia organu egzekucyjnego do przeprowadzenia kontroli z art. 71a § 1 u.p.e.a. w banku, w następstwie nie uchyla braku uprawnienia organu egzekucyjnego do wydania postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. adresowanego do banku. Odpowiednie stosowanie art. 71a § 1 - § 7 u.p.e.a. do zobowiązanego nie daje uprawnienia organowi egzekucyjnemu do wydania postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. adresowanego do banku wbrew art. 71a § 1 i § 9 u.p.e.a. Odpowiednie stosowanie art. 71a § 1 - § 7 u.p.e.a. do zobowiązanego poszerzyło zakres stosowania art. 71a § 1 - § 7 u.p.e.a., ale nie zmieniło zakresu stosowania wprost art. 71a § 1 i § 9 u.p.e.a., z którego został wyłączony bank. Prawidłowa interpretacja art. 71a § 8 u.p.e.a. daje uprawnienie organowi egzekucyjnemu do odpowiedniego stosowania przepisów o kontroli do zobowiązanego i nie daje organowi egzekucyjnemu uprawnienia do wydania postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. w stosunku do banku. Odpowiednie stosowanie art. 71a § 1 - § 7 u.p.e.a. do zobowiązanego samo nie daje organowi egzekucyjnemu prawa do wydania postanowienia adresowanego do banku, które zostało wyłączone wprost mocą art. 71a § 1 i § 9 u.p.e.a.
9. W tych okolicznościach faktycznych i stanie prawnym zarzuty skargi pozostają bez wpływu na wynik sądowej kontroli legalności. Organ egzekucyjny nie był uprawniony do wydania postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. w stosunku do Banku, podmiotu wyłączonego z zakresu kontroli stosownie wprost do art. 71a § 1 u.p.e.a. Dlatego brak było podstaw do stosowania art. 133 § 2, § 3 ustawy p.p.s.a.
10. Z tych względów zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu egzekucyjnego, podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, przy zastosowaniu art. 135 ustawy p.p.s.a. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonego postanowienia uzasadnia art. 152 ustawy p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI