I SA/Lu 328/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-11-08

NSAAdministracyjnewsa

postępowanie egzekucyjnenależności pieniężnedotacjezwrot dotacjidecyzja administracyjnatytuł wykonawczyumorzenie postępowaniauchylenie decyzjiprawo administracyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że zmiana wysokości należności nie stanowi podstawy do umorzenia egzekucji.

Skarżąca domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego, argumentując, że pierwotna decyzja administracyjna, stanowiąca podstawę tytułu wykonawczego, została wyeliminowana z obrotu prawnego. Sąd uznał jednak, że nawet po uchyleniu pierwotnej decyzji i wydaniu decyzji określającej niższą kwotę należności, postępowanie egzekucyjne może być kontynuowane, a zmiana wysokości zobowiązania nie stanowi przesłanki do jego umorzenia.

Sprawa dotyczyła skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które uchyliło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 lipca 2019 r., dotyczącego zwrotu dotacji oświatowych wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem w 2015 r. Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania, powołując się na wyeliminowanie z obrotu prawnego pierwotnej decyzji administracyjnej będącej podstawą tytułu wykonawczego. Sąd administracyjny uchylił tę decyzję wyrokiem z dnia 22 października 2021 r. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało nową decyzję, określającą niższą kwotę zwrotu dotacji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego było błędne, wskazując, że zmiana wysokości należności nie powoduje ustania wymagalności obowiązku ani niedopuszczalności egzekucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podzielił to stanowisko, oddalając skargę. Sąd podkreślił, że obowiązek zwrotu dotacji powstaje z mocy prawa, a decyzja określająca kwotę zwrotu ma charakter deklaratoryjny. Wystawienie tytułu wykonawczego w czasie, gdy istniała ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, było prawidłowe. Nawet po uchyleniu tej decyzji i wydaniu nowej, określającej niższą kwotę, postępowanie egzekucyjne mogło być kontynuowane, a wierzyciel poinformował o zmianie wysokości należności. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym wydanie decyzji reformatoryjnej zmniejszającej wysokość zobowiązania nie ma wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego i nie stanowi podstawy do jego umorzenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchylenie decyzji administracyjnej, nawet jeśli stanowiła podstawę wydania tytułu wykonawczego, nie skutkuje automatycznie niedopuszczalnością lub koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza gdy obowiązek zwrotu dotacji powstaje z mocy prawa, a późniejsza decyzja określa jedynie jego wysokość.

Uzasadnienie

Obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem powstaje z mocy prawa, a decyzja określająca kwotę zwrotu ma charakter deklaratoryjny. Wystawienie tytułu wykonawczego w czasie istnienia ostatecznej decyzji jest prawidłowe. Zmiana wysokości należności na skutek wydania decyzji reformatoryjnej nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie może wymagać poinformowania organu egzekucyjnego o zmianie.

Przepisy (826)

Główne

u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje, gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo gdy obowiązek nie istniał.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 59 § par. 1 pkt 2, par. 3

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 59 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa prawna postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

u.p.e.a. art. 28b § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W przypadku wydania orzeczenia określającego inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym, wierzyciel niezwłocznie sporządza zmieniony tytuł wykonawczy, jeśli nowa kwota jest wyższa.

u.p.e.a. art. 28b § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Nie ma potrzeby sporządzenia zmienionego tytułu wykonawczego, gdy nowa decyzja określa niższą kwotę należności.

u.f.p. art. 252 § 1 pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi.

u.s.o. art. 90 § 1a, 2b, 3d

Ustawa o systemie oświaty

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 59 § par. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 59 § par. 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 56 § § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 60 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 34a § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 33 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 64e § § 2 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 59 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 59 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 59 § § 1 pkt 1-10

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 3a § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 34 § ust. 3

Ust

Skład orzekający

Andrzej Niezgoda

sprawozdawca

Marcin Małek

asesor sądowy

Monika Kazubińska-Kręcisz

przewodniczący

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów

Drafting pism i dokumentów

Odpowiedzi na pytania prawne

Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

postępowanie egzekucyjne należności pieniężne dotacje zwrot dotacji decyzja administracyjna tytuł wykonawczy umorzenie postępowania uchylenie decyzji prawo administracyjne

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony

I SA/Lu 328/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-11-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /sprawozdawca/
Marcin Małek
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 59 par. 1 pkt 2, par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Protokolant starszy inspektor sądowy Marta Ścibor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 marca 2023 r. nr 0601-IEE.7192.36.2023.2 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia Burmistrza Miasta B. będącego wierzycielem, dalej także: "Burmistrz", uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 lipca 2019 r. nr [...].
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że Burmistrz, jako wierzyciel, wystawił na J. W., dalej: "zobowiązana", "skarżąca" i K. G., małżonka odpowiedzialnego majątkiem wspólnym, wskazany wyżej tytuł wykonawczy, obejmujący dotacje oświatowe wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem w 2015 r. Wystawiony tytuł wykonawczy został przekazany organowi egzekucyjnemu. Organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania zawiadomieniem z dnia 18 lipca 2019 r. dokonał próby zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Alior Banku S.A. Odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczony został na adres zobowiązanej w dniu 31 lipca 2019 r. Następnie, zawiadomieniem z dnia 19 lipca 2019 r. organ egzekucyjny dokonał próby zajęcia innych wierzytelności pieniężnych w Gminie M. B.. W odpowiedzi Burmistrz poinformował, że nie posiada żadnych wymagalnych zobowiązań wobec zobowiązanej i jej męża. Ponadto zawiadomieniem z tego samego dnia organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w B.. Zaś zawiadomieniem z dnia 23 lipca 2019 r. organ egzekucyjny dokonał próby zajęcia innych wierzytelności pieniężnych w Fundacji B. D.. W odpowiedzi Fundacja poinformowała, iż nie posiada żadnych wymagalnych zobowiązań wobec zobowiązanej i jej męża.
Postanowieniem z dnia 7 października 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiesił postępowanie egzekucyjne z uwagi na wstrzymanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. w całości wykonania własnej decyzji z dnia 26 czerwca 2019 r. Decyzją tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając jako organ odwoławczy uchyliło decyzję Burmistrza określającą kwotę dotacji wykorzystanej przez skarżącą w 2015 r. niezgodnie z przeznaczeniem i orzekło określając kwotę dotacji objętej obowiązkiem zwrotu w wysokości niższej. Z kolei pismem z dnia 3 stycznia 2023 r. wierzyciel zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego informując jednocześnie, że należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] uległa zmniejszeniu wskutek wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji reformatoryjnej. Było to następstwem wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia 12 grudnia 2022 r., określającej wysokość dotacji objętej obowiązkiem zwrotu w kwocie jeszcze niższej, po uchyleniu przez sąd administracyjny decyzji z dnia 26 czerwca 2019 r. Jednocześnie wierzyciel skierował do organu egzekucyjnego zawiadomienie z dnia 5 stycznia 2023 r. o zmianie wysokości dochodzonych należności polegającej na zmniejszeniu wysokości dochodzonej należności. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 5 stycznia 2023 r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne.
Pismem z dnia 12 stycznia 2023 r. pełnomocnik zobowiązanej złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na "brak prawomocnego i ostatecznego istnienia obowiązku zapłaty", powołując się na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej będącej pierwotną podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2019 r. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył zaś postępowanie egzekucyjne.
W zażaleniu na to postanowienie, wniesionym przez wierzyciela zarzucił on, że organ egzekucyjny błędnie uznał, że uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2019 r. skutkowało ustaniem wymagalności egzekwowanego obowiązku w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Podstawą formalną prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest bowiem tytuł wykonawczy nr [...], w którym w części E pkt 4, jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazano przepisy odpowiednich ustaw. Wierzyciel nie zgadza się ze stanowiskiem Naczelnika Urzędu Skarbowego, że skoro ww. decyzja Kolegium stanowiła konkretyzację egzekwowanego obowiązku, to jej uchylenie znosi wymagalność tego obowiązku i stan braku "trwania dalszego stosunku procesowego". W ocenie wierzyciela wymagalność jest kategorią prawa materialnego, której nie kształtuje deklaratoryjna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Uchylając postanowienie organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w pierwszej kolejności zauważył, że ze względu na datę wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), stanowiącego, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy dotychczasowe.
Następnie organ nadzorczy zauważył, że zażalonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na brak wymagalności obowiązku objętego tym tytułem wykonawczym. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] było błędne. Organ nadzorczy zwrócił uwagę, że wierzyciel wystawił wskazany tytuł wykonawczy, obejmujący dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem za 2015 r. podając w części E poz. 1, 3, 4 tego tytułu wykonawczego, że obowiązek objęty tytułem powstał z mocy prawa, a podstawą prawną obowiązku jest art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz art 90 ust. 1a, 2b oraz 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że w myśl art. 28b § 1 ustawy egzekucyjnej, jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydana decyzja, postanowienie lub inne orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym albo zostanie złożona korekta dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, powodująca zwiększenie wysokości należności pieniężnej, wierzyciel niezwłocznie sporządza zmieniony tytuł wykonawczy. Żaden przepis prawa nie nakłada natomiast na wierzyciela obowiązku wystawienia zmienionego tytułu wykonawczego w sytuacji wydania orzeczenia zmniejszającego wysokość zobowiązania. Wydanie decyzji reformatoryjnej, zmniejszającej w określonym zakresie wysokość zobowiązania, nie ma wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do okoliczności rozpatrywanej sprawy organ nadzorczy zaznaczył, że należność pieniężna w postaci dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem objęta tytułem wykonawczym w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego cały czas istniała, a kolejna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2022 r, podjęta w wyniku postępowania odwoławczego nie spowodowała wygaśnięcia obowiązku, a jedynie zmianę wysokości należności objętej wskazanym wyżej tytułem wykonawczym na kwotę 59.805,86 zł należności głównej. Zmiana ta polegała na zmniejszeniu należności. Nie było zatem potrzeby wydawania zmienionego tytułu wykonawczego, o którym mówi art. 28b ustawy egzekucyjnej. Natomiast wierzyciel zawiadomieniem z dnia 5 stycznia 2023 r. poinformował organ egzekucyjny o zmianie wysokości należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym.
W tej sytuacji umorzenie postępowania egzekucyjnego zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jest przedwczesne. Z akt sprawy wynika, że na etapie złożenia wniosku i wniesienia zażalenia nie było żadnych okoliczności skutkujących umorzeniem postępowania, wymienionych w przepisach art. 59 § 1 pkt 1-10 ustawy egzekucyjnej. Wierzyciel do czasu wydania zażalonego postanowienia nie zażądał też umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ zaś nie stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej pełnomocnik skarżącej zarzuciła, po pierwsze, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 § 1 pkt 1 oraz § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w sytuacji, gdy istniały uzasadnione przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po drugie, pełnomocnik zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez organ, że pomimo wyeliminowania z obrotu prawnego pierwotnej decyzji administracyjnej będącej podstawą do wydania tytułu wykonawczego, nie istnieją uzasadnione przesłanki do uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego.
Formułując powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 3 tej ustawy, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i umorzenie postępowania egzekucyjnego:; na podstawie art. 200 wskazanej wyżej ustawy w zw. z art. 205 § 2 o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, według norm przepisanych; a także o wyznaczenie rozprawy administracyjnej, celem rozpoznania przedmiotowej skargi.
Uzasadniając skargę pełnomocnik podała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2019 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 400/21. Nie powinno zatem, zdaniem pełnomocnik, ulegać jakiejkolwiek wątpliwości, że decyzja stanowiąca podstawę do wydania tytułu wykonawczego została wyeliminowana z obrotu prawnego, wraz ze wszystkimi skutkami prawnymi, jakie mogła ona pierwotnie wywoływać, w tym także dotyczącymi wydawania na jej podstawie tytułów wykonawczych. Zdaniem pełnomocnik, przywołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w swojej istocie spowodował, że decyzja, która stanowiła podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego względem skarżącej nie tylko nie posiada waloru ostateczności, lecz również nigdy nie weszła do obrotu prawnego. Wraz z jej uchyleniem, jak argumentowała pełnomocnik skarżącej, upadły wszelkie czynności, jakie były dokonywane na jej podstawie, w szczególności te, które związane były z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a więc również czynność wydania i skierowania do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego z dnia 15 lipca 2019 r. nr [...]. Wprawdzie w okresie do 12 grudnia 2022 r., tj. do czasu wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nowej decyzji w obrocie pozostawała decyzja Burmistrza z dnia 19 grudnia 2018 r., która jednak jako nieostateczna, bowiem zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie mogła być podstawą wystawienia tytułu wykonawczego ani prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Wzmacniając swoją argumentację pełnomocnik skarżącej powołała fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt III FSK157/21, w którym Sąd ten stwierdził: "Jeżeli zatem uchylenie decyzji ostatecznej unicestwia jej skutki (...), brak podstaw do twierdzenia, że podjęte w oparciu o tę decyzję środki egzekucyjne oraz ich skutki pozostają w mocy, skoro "odpadła" podstawa prawna ich zastosowania, co oznacza przywrócenia stanu, jaki istniał przed dokonaniem pierwszej czynności egzekucyjnej. Odnosi się to również do skutku, który powstał na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, tzn. przerwania biegu przedawnienia w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego na podstawie wadliwej decyzji".
Zdaniem pełnomocnik brak jest jakiejkolwiek przesłanki, która uzasadniałaby w ogóle wszczęcie postępowania egzekucyjnego z uwagi na uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 26 czerwca 2019 r. Niedopuszczalna jest bowiem egzekucja obowiązku, który nie podlega egzekucji administracyjnej lub wynika z nieostatecznej lub nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej (por., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Legalis).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie z dnia 25 października 2023 r. zatytułowanym "Replika z odpowiedzią na skargę" pełnomocnik skarżącej zaznaczyła, że podtrzymuje w całości skargę i wniosła o nieuwzględnianie argumentacji strony przeciwnej. Zwróciła raz jeszcze uwagę na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2019 r. prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. I SA/Lu 400/21, co spowodowało, że odpadła podstawa tytułu egzekucyjnego i nie mógł być on niejako aktualizowany kolejną, inną decyzją w tej samej sprawie. Wraz z uchyleniem decyzji upadły bowiem wszelkie czynności dokonywane na jej podstawie. w istocie, zdaniem pełnomocnik, postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało bez podstawy prawnej, gdyż egzekwowany obowiązek określony był z naruszeniem przepisów prawa, a tym samym nie był wymagalny.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga jest niezasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszone zostały przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 lipca 2019 r. nr [...], którego umorzenia domagała się skarżąca, dotyczy dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W treści tego tytułu wierzyciel wskazał, że objęty nim obowiązek powstał z mocy prawa, a identyfikując podstawę prawną tego obowiązku podał on art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz art. 90 ust. 1a, 2b oraz 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Jako zobowiązana wskazana została w treści tytułu wykonawczego skarżąca, a jako małżonek odpowiedzialny majątkiem wspólnym, jej maż. W toku egzekucji prowadzonej na podstawie tego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny, na podstawie zawiadomienia z dnia 19 lipca 2019 r., dokonał skutecznie zajęcia rachunku bankowego.
Jak wynika z akt administracyjnych, Burmistrz decyzją z dnia 19 grudnia 2018 r. określił kwotę i nakazał zwrot części dotacji udzielonej skarżącej w 2015 r. na rzecz prowadzonego przez nią przedszkola i wykorzystanej przez nią niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 84.188,99 zł. Decyzją z dnia 26 czerwca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, o rozpatrzeniu odwołania skarżącej uchyliło wskazaną decyzją Burmistrza w całości, określiło kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 61.913,86 zł i nakazało zwrot kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
15 lipca wystawiony został wskazany wyżej tytuł wykonawczy. Natomiast uwzględniając wniosek pełnomocnik skarżącej zawarty w skardze do sądu administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 29 lipca 2019 r. wydanym na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a. wstrzymało wykonanie swojej decyzji z dnia 26 czerwca 2019 r.
Z kolei postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2019 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowań egzekucyjnych, w tym postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], zaś postanowieniem z dnia 5 września 2019 r. uznał zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za niezasadne. Natomiast postanowieniem z dnia 7 października 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 56 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 400/21, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2019 r. Wyrok ten nie został zaskarżony skargą kasacyjną i jest prawomocny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po otrzymaniu akt sprawy w kwietniu 2022 r., wydało w dniu 12 grudnia 2022 r. nową decyzję, którą uchyliło wskazaną wyżej decyzję Burmistrza z dnia z dnia 19 grudnia 2018 r. i określiło kwotę dotacji za 2015 r. podlegającą zwrotowi w części wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 59.805,86 zł.
W tym stanie rzeczy pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 12 stycznia 2023 r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 oraz 4 w zw. z art. 60 § 1 w zw. z art. 34a pkt § 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej będącej pierwotną podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz o uchylenie wszelkich czynności egzekucyjnych dokonanych w toku tego postępowania. Pełnomocnik skarżącej wniosła również o umorzenie na podstawie art. 64e § 2 pkt 1 lit. a ustawy egzekucyjnej kosztów postępowania egzekucyjnego oraz zwrot dotychczas wyegzekwowanych kwot. Zdaniem pełnomocnik skarżącej uchylenie pierwotnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego powoduje stan trwałej niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. W takiej sytuacji brak jest, jej zdaniem, jakiejkolwiek przesłanki uzasadniającej wszczęcie postępowania egzekucyjnego. To zaś przemawia za umorzeniem postępowania egzekucyjnego w całości, jako opartego na nieistniejącej decyzji administracyjnej, i uchylenie czynności egzekucyjnych.
Odnosząc się do stanowiska prezentowanego przez pełnomocnik skarżącej zauważyć trzeba, że zgodnie z treścią powołanego przez nią art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie: Dz.U. z 2019 r. poz.1438 ze zm., powołany przepis w brzmieniu nadanym w 2013 r.), dalej "u.p.e.a.", postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania. W tym miejscu zauważyć należy, że podstawą prawną postanowienia organu egzekucyjnego uchylonego zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej był art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne należy umorzyć, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Z kolei zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu pkt 1. postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Biorąc pod uwagę argumentację pełnomocnik skarżącej, która podnosiła, że ze względu na uchylenie pierwotnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2019 r. brak było w ogóle podstawy by prowadzić postępowanie egzekucyjne, bowiem jej zdaniem uchylenie tej decyzji wymagało uchylenia wszelkich jej skutków, decyzja ta, jak podkreśliła pełnomocnik, w ogóle nie weszła do obiegu prawnego, jest nieistniejąca, można wnioskować, że pełnomocnik formułując skargę miała na uwadze obecną treść przepisu art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Tym bardziej, że w treści skargi przywołana została ta właśnie, obecnie obowązująca treść przepisu.
Zdaniem Sądu zauważyć natomiast trzeba, że zgodnie z treścią art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1. Jak zaś stanowi art. 60 pkt 1 powołanej ustawy, kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa. Oznacza to m.in, że kwotę dotacji podlegającej zwrotowi określa właściwy organ w drodze decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem powstaje z mocy samego prawa, a decyzja określająca kwotę dotacji podlegającej zwrotowi, jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, ma charakter deklaratoryjny.
Mając powyższe na względzie zauważyć trzeba, że kwotę dotacji podlegającą zwrotowi przez skarżącą za 2015 r., jako wykorzystaną przez nią niezgodnie z przeznaczeniem, określił Burmistrz decyzją z dnia 19 grudnia 2018 r. w wysokości 84.188,99 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 czerwca 2019 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, określając kwotę dotacji przypadającą do zwrotu w wysokości 61.913,86 zł. Po uchyleniu tej decyzji prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało kolejną decyzję w dniu 12 grudnia 2022 r., także uchylającą decyzję Burmistrza oraz określającą dotację wykorzystanej przez skarżącą w 2015 r. niezgodnie z przeznaczeniem, tym razem w wysokości 59.805,86 zł.
Zwrócić należy więc uwagę, że tytuł wykonawczy nr [...], na podstawie którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącej, wystawiony został w dniu 15 lipca 2019 r., a zatem w czasie, gdy w obrocie prawnym znajdowała się ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2019 r. Nie ma racji pełnomocnik skarżącej twierdząc, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącej było niedopuszczalne, bowiem decyzja ta nigdy nie weszła do obrotu prawnego. Gdyby decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie weszła do obrotu prawnego, nie mogłaby zostać skuteczne zaskarżona do sądu administracyjnego. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny poddał tę decyzję kontroli i prawomocnym wyrokiem z dnia 22 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 400/21, decyzję tę uchylił, ale nie umorzył postępowania administracyjnego, w ramach którego została ona wydana. Przeciwnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny sformułował wskazania, które organ odwoławczy powinien uwzględnić ponownie rozpatrując sprawę.
Z kolei w czasie, kiedy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podjął postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], zaskarżone w niniejszej sprawie, w obrocie prawnym znajdowała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2022 r., podjęta po wskazanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z jej treści wynika, że wysokość dotacji za 2015 r. objęta obowiązkiem zwrotu, jako wykorzystana przez skarżącą niezgodnie z przeznaczeniem, wynosi 59.805,86 zł. Jest to więc kwota niższa, niż ujęta w pierwotnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2019 r. Odnotować jednocześnie trzeba, że dnia 5 stycznia 2023 r. wierzyciel skierował do organu egzekucyjnego zawiadomienie o zmianie wysokości dochodzonych należności polegającej na zmniejszeniu jej wysokości.
Zarówno zatem w czasie, kiedy wystawiony został tytuł wykonawczy nr [...], jak w czasie orzekania przez organ nadzorczy w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w obrocie prawnym znajdowała się ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego określająca objętą obowiązkiem zwrotu wysokość dotacji za 2015 r. wykorzystanej przez skarżącą niezgodnie z przeznaczeniem. Należy też odnotować, że również w czasie, kiedy dokonywane były skutecznie czynności egzekucyjne na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego, w obrocie prawnym znajdowała się ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2019 r., a postępowanie egzekucyjne nie było zawieszone. Z akt postępowania, ani z twierdzeń stron nie wynika przy tym, aby z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja tego organu z dnia 12 grudnia 2022 r.
Mając powyższe na uwadze zauważyć trzeba, że zgodnie z treścią art. 28b § 1 u.p.e.a., jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydana decyzja, postanowienie lub inne orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym albo zostanie złożona korekta dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, powodująca zwiększenie wysokości należności pieniężnej, wierzyciel niezwłocznie sporządza zmieniony tytuł wykonawczy. Z przepisu tego wynika, że wydanie po wszczęciu postępowania egzekucyjnego decyzji określającej inną wysokość egzekwowanej należności pieniężnej, co przecież nastąpić może po uchyleniu decyzji dotychczasowej, nie wywołuje skutku w postaci umorzenia prowadzonej egzekucji, skoro na wierzyciela nakłada się obowiązek niezwłocznego sporządzenia zmienionego tytułu wykonawczego, o ile z nowej decyzji wynika większa kwota należności pieniężnej.
Także zatem z przytoczonego przepisu u.p.e.a. wyraźnie wynika, że wbrew twierdzeniom pełnomocnik skarżącej, w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie zachodzi niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Dodatkowo należy zauważyć, że przepis ten, ani żaden inny, nie wymaga wystawienia zmienionego tytułu wykonawczego w sytuacji, w której nowa decyzja określa wysokość egzekwowanej należności w kwocie niższej.
Sąd podziela stanowisko wyrażone w prawomocnym wyroku w sprawie I SA/Gl 790/19 z dnia z dnia 22 października 2019 r., zgodnie z którym wydanie decyzji reformatoryjnej, zmniejszającej w określonym zakresie wysokość zobowiązania podatkowego nie ma wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego. W sytuacji, gdy na podstawie wydanego orzeczenia dojdzie do zmniejszenia wysokości wskazanej w tytule wykonawczym należności, stosownie do art. 28b § 2 u.p.e.a., nie ma potrzeby sporządzenia zmienionego tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny kontynuuje wówczas prowadzone postępowanie egzekucyjne, ograniczając swoje czynności egzekucyjne do kwoty pozostałej do wyegzekwowania po zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalając wyrokiem z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 1797/21, skargę kasacyjną od wskazanego wyroku sądu pierwszej instancji dodatkowo stwierdził, że okoliczność zmiany wysokości dochodzonego zobowiązania podatkowego poprzez wydanie przez organ odwoławczy decyzji reformatoryjnej nie wypełnia znamion żadnej z określonych w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Jak wskazał organ nadzorczy, z akt sprawy wynika, że na etapie złożenia wniosku i wniesienia zażalenia nie było również żadnych innych okoliczności skutkujących umorzeniem postępowania, wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a.. Wierzyciel do czasu wydania zaskarżonego postanowienia nie zażądał też umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd i nie znajdując innych powodów uchylenia zaskarżonego postanowienie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI