I SA/LU 318/23

I SA/Lu 318/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Wałejko
Marcin Małek
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 34 par. 2, art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 8 marca 2023 r. nr SKO.41/1391/EG/2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz A. M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia A. M., dalej: "zobowiązany", "skarżący", utrzymało w mocy postanowienie wydane przez Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w L. z up. Prezydenta Miasta L., dalej także: "Prezydent Miasta", "organ egzekucyjny", z dnia 7 kwietnia 2022 r., w przedmiocie oddalenia zarzutów zobowiązanego w całości.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w toku prowadzonej egzekucji, dotyczącej należności pieniężnej z tytułu opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania, prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 25 stycznia 2022 r., zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku.
Przedstawiając stan faktyczny Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w dniu 21 grudnia 2020 r. przy ul. O. w L. o godzinie 08:43 odnotowano postój pojazdu marki KIA o numerze rejestracyjnym [...] Z uwagi na brak niebudzącego wątpliwości dowodu uiszczenia opłaty za postój zostało wystawione przez kontrolera zawiadomienie nr [...]. Wobec braku uiszczenia należności wskazanej w zawiadomieniu, na podstawie danych wygenerowanych z Centralnej Ewidencji, Pojazdów i Kierowców, organ ustalił, że właścicielem pojazdu jest zobowiązany. Do niego skierowane zostało upomnienie nr [...] z dnia 2 kwietnia 2021 r. Ponieważ należność wynikająca z upomnienia nie została uiszczona, wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nr [...] oraz podjął czynności zmierzające do przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej.
W treści pisma z dnia z 17 marca 2022 r. skierowanego do Zarządu Dróg i Mostów zobowiązany podnosił, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nie istniał z uwagi na wadliwe działanie parkomatu i brak możliwości opłacenia postoju kartą płatniczą. Zarząd Dróg i Mostów po przeanalizowaniu zgromadzonej w sprawie dokumentacji i stwierdził, że zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym jest nieuzasadniony. Postanowienie organu egzekucyjnego oddalające zarzuty w całości, wydane zostało w dniu 7 kwietnia 2022 r.
W zażaleniu, domagając się uchylenia ww. postanowienia, zobowiązany wskazywał na niewłaściwą interpretację przepisów prawnych i taką ocenę stanu faktycznego sprawy, co skutkowało wydaniem nieprawidłowego rozstrzygnięcia. Konsekwentnie podtrzymywał on, że zobowiązanie wskazane w tytule wykonawczym nie istnieje, a problem ze zrealizowaniem płatności za parkowanie wynikał z wadliwego działania nieintuicyjnego parkomatu, w tym nieprzyjaznych dla użytkowników komend i poleceń. W zażaleniu zobowiązany opisał szczegółowo sytuację z dnia 21 grudnia 2020 r., podając, że bezskutecznie próbował posłużyć się kartą płatniczą, nie posiadając bilonu, kolejne komendy podawane przez parkomat były dla niego trudne do odczytania, a infolinia nie działała.
Postanowieniem z dnia 18 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie wydane przez organ egzekucyjny, argumentując, że parkomat działał prawidłowo, a problem z nieuiszczeniem opłaty wynikał z błędu użytkownika. Poza tym zobowiązany, wbrew temu co twierdził, wybierał w parkomacie płatność bilonem, a nie kartą. Organ nadzorczy zaznaczył również, że zobowiązany w celu dokonania zapłaty mógł skorzystać z aplikacji na telefon komórkowy. Pozostawiając pojazd w płatnej strefie godził się zaś na warunki korzystania z płatnych miejsc parkingowych.
Wskazane wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 18 maja 2022 r. zobowiązany zaskarżył do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 356/22, uchylił zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zwrócił uwagę, że w organ nadzorczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powołuje się wprawdzie na informację od operatora Strefy Płatnego Parkowania, którą jak wynika z akt sprawy, miał uzyskać Zarząd Dróg i Mostów. Jednak takiej informacji brak jest w aktach sprawy. Sąd dalej zwrócił uwagę, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podjęło żadnych działań zmierzających do ustalenia jaka była pełna treść tej informacji, czy wszczęta została procedura weryfikacyjna i jaki był jej wynik. W ocenie Sądu brak ustaleń w tym zakresie prowadzi do uznania za uzasadnione zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania oraz zasady dwuinstancyjności postępowania. Jednocześnie Sąd zalecił, aby organ nadzorczy prowadząc ponownie postępowanie w pierwszej kolejności wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, tak by na podstawie zgromadzonych i rozpatrzonych, a także włączonych do akt sprawy dowodów, dokonać ustaleń co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Z akt sprawy dotyczących postępowania prowadzonego po zwrocie akt organowi egzekucyjnemu wynika, że pismem z dnia 17 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do Zarządu Dróg i Mostów o przedłożenie dokumentu, z którego miałyby wynikać okoliczności, o których mowa z postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2022 r., tj. odnoszących się do prawidłowego działania parkomatu, prób wykupienia biletu przez zobowiązanego, błędu podczas dokonywania zapłaty oraz prób zapłaty bilonem.
Do powyższego wezwania organ egzekucyjny ustosunkował się pismem z dnia 21 lutego 2023 r., podając, że wskazane informacje potwierdza korespondencja mailowa ze Strefą Płatnego Parkowania datowana na "21.12.2022r." Wynikało z niej, że w dniu 21 grudnia 2020 r. na pojazd o numerze rejestracyjnym [...] podejmowano 3 próby zakupu biletu w parkomacie nr 10, w dwóch przypadkach zakończone błędem podczas dokonywania zapłaty, próby te dokonywane były bilonem, wskazany parkomat działał prawidłowo. Z tej korespondencji wynikało również, że serwis nie prowadzi rejestru wyjazdów na interwencje do parkomatów, wszystkie takie wyjazdy dotyczą zablokowanych kart i zawsze wynikają one z błędu użytkownika spowodowanego niewłaściwym umieszczeniem karty. Infolinia funkcjonuje faktycznie od 8.00. Jeśli kierowca odbierał kartę z Biura Strefy to "musiał gdzieś się dodzwonić". Do pisma dołączono screen parkomatu.
Pismem z dnia 28 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się ponownie do Zarządu Dróg i Mostów o dodatkowe wyjaśnienia dotyczące kwestii prób płatności, czy dokonywane były bilonem czy kartą. Organ nadzorczy zwrócił też uwagę, że screen nie spełnia wymogu dokumentu. W odpowiedzi datowanej na 28 lutego 2023 r. organ nadzorczy otrzymał powtórzoną dokładnie treść maila z podpisem E. M. w imieniu Biura Strefy Płatnego Parkowania.
Postanowieniem z dnia 8 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie z organu egzekucyjnego z dnia 7 kwietnia 2022 r., w uzasadnieniu powołując obszernie treści przepisów mających zastosowanie w sprawie: art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", art. 34 § 2, art. 18 u.p.e.a., art. 124 § 1 k.p.a., art. 3 § 1 u.p.e.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania i art. 13f ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową, wysokość opłaty dodatkowej określa rada gminy (rada miasta), a jej wysokość nie może przekroczyć 10% minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. W przypadku Miasta L. opłata dodatkowa aktualnie wynosi 100 zł.
Organ nadzorczy wyjaśniał też, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa i nie prowadzi się postępowania administracyjnego w tym zakresie, przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego przez wniesienie zarzutu. Przesłanką ustawową do obciążenia opłatą dodatkową parkujących auta w strefie płatnego parkowania jest obiektywny fakt postoju bez opłaty. Następnie organ nadzorczy obszernie odniósł się do orzecznictwa sądowego na tle art. 13b ust. 1 ustawy o drogach publicznych.
Dalej organ nadzorczy wskazał, że w przypadku Strefy Płatnego Parkowania istniejącej na terenie Miasta sposoby uiszczenia obowiązującej opłaty reguluje § 3 załącznika nr 4 do uchwały nr 330/XI/2015 Rady Miasta Lublin z dnia 19 listopada 2015 r. zgodnie z tym przepisem zapłata może być przez:
1) wykupienie biletu w parkomacie, przy użyciu monet NBP o nominałach 10 gr, 20 gr, 50 gr, 1 zł, 2 zł i 5 zł lub elektronicznej karty płatniczej;
2) dokonanie płatności za parkowanie za pośrednictwem dedykowanej aplikacji zainstalowanej w urządzeniu mobilnym;
3) wykupienie abonamentu parkingowego;
4) zawarcie umowy o korzystaniu z zastrzeżonego stanowiska postojowego. Organ nadzorczy podał, że z ustaleń dokonanych przez organ egzekucyjny wynika, że parkomat, z którego chciał skorzystać zobowiązany działał prawidłowo. Problem z uiszczeniem opłaty wynikał z błędu zobowiązanego, jako użytkownika. Podjęte bowiem zostały trzy próby wykupienia biletu, w jednej z nich transakcja została anulowana, natomiast w dwóch pozostałych nastąpił błąd podczas dokonywania opłaty, która została zwrócona. W każdej z podjętych prób zobowiązany wybierał płatność bilonem, a w swoich wyjaśnieniach wskazuje, że próbował dokonać jej za pośrednictwem karty płatniczej, choć w zażaleniu wskazuje, że nie posiadał wówczas bilonu. Z danych odczytanych z parkomatu uzyskanych od organu egzekucyjnego i operatora strefy, wnika, że 21 grudnia 2022 r. o godz. 7:51 opłatę za parkowanie zwrócono - id operacji 396391696, o godz. 7:52 płatność anulowano przez użytkownika - id operacji 396391943, o godz. 7:54 kolejny raz opłatę za parkowanie zwrócono - id operacji 3963920807. Z danych z systemu obsługi parkomatów wynika, że w żadnym przypadku zobowiązany nie dokonał płatności, nie korzystał z możliwości dokonania płatności za pośrednictwem karty płatniczej, a do dokonania płatności używany był bilon, choć finalnie żadna opłata nie została wniesiona.
Zdaniem organu nadzorczego zobowiązany wskazuje na sposób płatności, który nie miał miejsca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało też, że mając na uwadze inne sprawy prowadzone z udziałem zobowiązanego, należy wskazać, że sposób uiszczania opłat i zasady korzystania z Strefy Płatnego Parowania powinny być mu znane, podobnie jak kwestia obowiązku uiszczania opłaty (vide decyzja tut. Kolegium z dnia 31 sierpnia 2021 r. sygn. akt SKO.41/3391/EG/2021). Organ nadzorczy zasugerował przy tym, że jeśli zobowiązany nie potrafi lub nie może korzystać z parkomatów, mógł wybrać możliwość uiszczenia opłaty poprzez aplikację przeznaczoną na telefon komórkowy.
Podsumowując organ nadzorczy uznał, że skoro zobowiązany pozostawił pojazd w strefie płatnego parkowania, to godził się na warunki korzystania z płatnych miejsc parkingowych, a brak uiszczenia opłaty za cały okres parkowania uzasadniał konieczność uiszczenia opłaty dodatkowej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i mających zastosowanie przepisów prawa postanowienie organu egzekucyjnego jest prawidłowe, a naliczona opłata i jej przymusowa egzekucja są w pełni uzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 8 marca 2023 r., zobowiązany wnosząc o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie postanowień organów oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. poprzez orzekanie przez organ nadzorczy w tym samym składzie w tej samej sprawie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek uchylenia poprzedniego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2022 r. (znak [...]) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu [...], co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1376), dalej: "u.d.p.", poprzez nieuwzględnienie zachowania skarżącego, przejawiającego się w chęci zgłoszenia problemu i uiszczenia wymaganej opłaty oraz odmowie przyjęcia jej przez pracowników biura Strefy Płatnego. Parkowania, a tym samym nieuzasadnione i niecelowe obciążenie skarżącego opłatą dodatkową, gdyż nieopłacony postój powstał w wyniku sytuacji niezależnej od niego, błędu spowodowanego wciągnięciem karty przez parkomat;
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 18 u.p.e.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez oparcie wydanego postanowienia na niepełnym materiale dowodowym oraz lakoniczne uzasadnienie faktyczne rozstrzygnięcia i niewykazanie, że skarżący opłacał postój w inny sposób niż kartą bankomatową;
4) naruszenie przepisów postępowania art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138k.p.a. w zw. żart. 136 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 85 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej kontroli odwoławczej i bezrefleksyjne podtrzymanie decyzji organu egzekucyjnego i nierozpoznanie wniosków oraz zarzutów podniesionych w zażaleniu, a w konsekwencji naruszenie zasady dwuinstancyjności.
W uzasadnieniu skargi skarżący odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt SK 6/07, w którym stwierdzono, że określenie "brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia" powinno być "rozumiane tak szeroko, jak tego wymaga zachowanie zasady bezstronności w kontekście zasady prawa do sądu, w tym prawa do uczciwego - bezstronnego - postępowania sądowego" oraz do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjny o sygn. akt II OSK 1286/14 i II OSK 168/18) oraz akt II GSK 135/15. W postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2022 r. (znak SKO.41/2301/EG/2022) orzekali w sprawie: P. S., A. i J. R.. Po uchyleniu tego postanowienia przez Sąd wyrokiem z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 356/22, organ wydał zaskarżone postanowienie z dnia 8 marca 2023 r. w identycznym składzie. Rozpoznanie sprawy przez ten sam skład było wadliwe również biorąc pod uwagę, że zaskarżone postanowienie jest praktycznie wierną kopią orzeczenia z dnia 18 maja 2022 r., sporządzoną metodą "kopiuj-wklej". Jedyna zmiana, jaka została wprowadzona w odniesieniu do poprzedniego postanowienia polegała na dopisaniu fragmentu na str. 7.
Dalej skarżący wywodził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle nie odniosło się do twierdzeń skarżącego. Wskazało ono, że z odczytu terminalu miało wynikać, że nie była używana karta płatnicza, podczas gdy wciągniętą kartę płatniczą skarżący odebrał w biurze Strefy Płatnego Parkowania, gdzie chciał również uiścić brakującą opłatę, jednak biuro odmówiło jej przyjęcia, gdyż nałożono opłatę dodatkową. Zdaniem skarżącego ustaleniom organu przeczy również samo zachowanie się skarżącego polegające na podjęciu próby dodzwonienia się do biura Strefy Płatnego Parkowania, udanie się do niego, próba uiszczenia opłaty za postój i odebranie zatrzymanej przez parkomat karty.
W ocenie skarżącego stwierdzenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w zaskarżonym postanowieniu nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, są jedynie dowolnymi twierdzeniami organu, brak jest jakiegokolwiek wydruku czy dokumentu z odczytu terminala, na które powołuje się organ.
Zdaniem skarżącego organ naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, nie rozpoznając sprawy na nowo, podtrzymał tylko bezrefleksyjnie decyzję organu, odnosząc się do kwestii, które w niniejszej sprawie nie są sporne, tj. wykładni art. 13 ust. 1 oraz art. 13b-ust. 1 u.d.p.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wskazało też ono, że wbrew twierdzeniom skargi, stosując się do wytycznych sądu administracyjnego, uzupełniło materiał dowodowy, a z niego wynika, że skarżący faktycznie nigdy nie zamierzał uiścić należnej opłaty za parkowanie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga jest zasadna, co nie oznacza, że wszystkie sformułowane w niej zarzuty są trafne.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. poprzez niewyłączenie od udziału w sprawie pracowników Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którzy brali udział w ponownym rozpoznawaniu sprawy. Zgodnie z brzmieniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis ten, zgodnie z art. 27 § 1 k.p.a., dotyczy również członków organów kolegialnych, a zatem także członków samorządowych kolegiów odwoławczych.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wyłącza od orzekania w sprawie polegającej na kontroli decyzji administracyjnej osobę, która w przeszłości wydała zaskarżoną decyzję, będącą przedmiotem kontroli. Dotyczy to również postanowień. Przywołany przepis przesłankę wyłączenia pracownika organu wiąże bezpośrednio z wniesieniem środka zaskarżenia, co oznacza, że osoba wydająca decyzję w pierwszej instancji nie może rozpoznać środka zaskarżenia od tej decyzji, w której wydaniu brała udział. Powyższa regulacja nie odnosi się jednak do sytuacji ponownego rozpatrzenia sprawy przez pracownika organu, którego wcześniejsze rozstrzygnięcie zostało uchylone na skutek kontroli sądowej bądź na skutek rozpatrzenia środka odwoławczego. I w ten właśnie sposób, znajdujący podstawę w językowym brzmieniu przepisu, rozumiana jest regulacji dotycząca wyłączenia pracownika organu, przyjmowana jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 905/20, z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2115/20 oraz z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 570/18).
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii, czy zasadnie oddalony został zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku wskazywał, że organy błędnie przyjęły, że ponosi on winę w nieopłaceniu parkowania. W ocenie skarżącego nieudana próba opłacenia parkowania kartą, bilonu jak twierdzi nie posiadał, wynikała z nieintuicyjności działania parkomatu, nieczytelnych komend na jego ekranie. Twierdzi też on, że bezskutecznie podejmował próby opłacenia postoju kartą płatniczą.
W pierwszej zatem kolejności należy wskazać, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z treścią art. 33 § 1, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W sprawie niniejszej wierzycielem i organem egzekucyjnym był Prezydent Miasta, z którego upoważnienia działał Dyrektor Dróg i Mostów. Jak zaś stanowi § 2. w pkt. 1., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku. Taki zarzut został też podniesiony przez skarżącego. Pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Biorąc pod uwagę okres, w którym wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, zgodnie z treścią mającego w sprawie zastosowanie § 5. w art. 33, zarzut mógł zostać wniesiony nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Z kolei, jak wynika z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Konsekwencją takiej regulacji jest uznanie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Z tego powodu w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się odrębnego postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga się jej w drodze decyzji administracyjnej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 grudnia 2012r., sygn. akt II GSK 1859/11; z dnia 16 stycznia 2014r., sygn. akt II GSK 1816/12 oraz z dnia 22 czerwca 2017r., sygn. akt II GSK 2783/15). Możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez wniesienie zarzutu nieistnienia obowiązku czy błędu, co do osoby zobowiązanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017r., sygn. akt II GSK 435/16).
Uzasadniając zarzut nieistnienia obowiązku skarżący podnosił, że nie istnieje obowiązek uiszczenia przez niego opłaty dodatkowej ze względu na wadliwe działanie parkomatu, w szczególności w sytuacji, gdy uszkodzony parkomat blokuje kartę płatniczą, a tym samym uniemożliwia dokonanie płatności za parkowanie. Jak skarżący podał, 21 grudnia 2020 r. ok. 7.50 zaparkował swój samochód w strefie płatnego parkowania w L. przy ul. O. . Bezpośrednio po zaparkowaniu, w celu dokonania zapłaty, skarżący włożył do parkomatu kartę płatniczą. Okazało się jednak, że parkomat nie umożliwił dokonanie zapłaty i zablokował kartę płatniczą tak, że nie można było jej wyjąć. W tej sytuacji skarżący o godz. 7.55 zadzwonił na numer telefonu podany na parkomacie by dowiedzieć się w jaki sposób dokonać zapłaty. Połączenie nie zostało odebrane. Ponieważ skarżący o godz. 8.00, zgodnie z wezwaniem, stawił się w Prokuraturze Rejonowejna przesłuchanie, pozostawił "uwięzioną" kartę w parkomacie. Po zakończeniu przesłuchania skarżący skontaktował się z operatorem Strefy Płatnego Parkowania i dowiedział się, że kartę może odebrać w biurze Strefy przy ul. C. . Skarżący podał również, że podczas wizyty w biurze Strefy karta została mu zwrócona, ale odmówiono przyjęcia opłaty ze względu na obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej. Jako dowody swoich twierdzeń skarżący przedstawił screen wyświetlacza telefonu komórkowego z wykonanymi połączeniami oraz pismo Zarządu Dróg i Mostów z dnia 1 lutego 2021 r. W aktach sprawy znajduje się również kserograficzna odbitka wezwania skarżącego w charakterze świadka w dniu 21 grudnia 2020 r. o godz. 8.00 do Prokuratury Rejonowej w L. przy ul. O. .
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, powołując się na ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji, stwierdziło, że parkomat, z którego 21 grudnia 2020 r. chciał skorzystać skarżący działał prawidłowo. Zablokowanie karty płatniczej, zdaniem organu odwoławczego, było zaś błędem użytkownika. Podjęte zostały bowiem przez niego trzy próby dokonania zapłaty. Jedna została anulowana przez samego użytkownika, natomiast w dwóch pozostałych nastąpił błąd podczas dokonywania opłaty, która została zwrócona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dodało, że użytkownik w każdej z prób zapłaty wybierał płatność monetami. Taki, jak przedstawiony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji, przebieg prób dokonania zapłaty przez skarżącego miał wynikać z informacji uzyskanej przez Zarząd Dróg i Mostów od operatora Strefy Płatnego Parkowania, a pochodzić miała ona z systemu informatycznego obsługującego parkomaty.
Jak już wskazano wyżej, zaskarżona decyzja została wydana w ponownie prowadzonym postępowaniu, na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 28 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 356/22, którym Sąd ten uchylił poprzednio wydaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2022 r. Powołany wyrok jest prawomocny. Skutki prawomocnego wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne oraz sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12 oraz z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1101/16). Ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu.
W takim przypadku zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu po prawomocnym wyroku uchylającym decyzję, jest zastosowanie się do wyrażonej przez sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania. Należy podkreślić, że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenianych faktów i dowodów oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.
Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2523/12). Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 729/10).
Powyższe oznacza, że wydany na poprzednim etapie postępowania wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego determinował i determinuje zarówno działania i oceny organów podatkowych, jak też sądu w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, nie budzi natomiast wątpliwości, że w toku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy nie zrealizował w pełni wymagań wynikających z art. 153 p.p.s.a.
W powołanym wyroku sąd zwrócił uwagę, że informacja, która była podstawą dokonania przez organ pierwszej instancji ustaleń faktycznych, które powieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie została w odzwierciedlona w aktach sprawy, co wówczas uniemożliwiało skontrolowanie przez Sąd prawidłowości ustaleń faktycznych, które stały się podstawą rozstrzygnięcia sprawy.
W ponownym postępowaniu, po uchyleniu poprzedniej decyzji przez sąd administracyjny, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, argumentując jak w poprzednio wydanej decyzji, a wręcz powielając tę argumentację. Wprawdzie w postępowaniu zakończonym obecnie kontrolowaną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze włączyło do akt wydruk korespondencji mailowej z Biurem Strefy Płatnego Parkowania (k.62) wraz z wydrukiem reklamacji dotyczącej parkowania pojazdu skarżącego. Wynikało z niej, że 21 grudnia 2020 r. podjęto trzy próby zakupu biletu zakończone niepowodzeniem, że parkomat nr 10 działał prawidłowo i że "wszystkie próby dokonywane były bilonem", o czym świadczyć miał załączony screen. Jak jednak wynika zarówno z tego screena oraz dołączonej kserokopii opieczętowanego wydruku reklamacji (k.69-70), nie potwierdzają one wprost faktu podjęcia prób opłacenia bilonem. Nie wynika też w żaden sposób z dołączonych wydruków, a jedynie ze stanowiska wyrażonego w mailu biura Strefy Płatnego Parowania i następnie powtórzonego w piśmie z dnia 28 lutego 2023 r. Na wydruku reklamacyjnym w formie tabeli nie ma nawet rubryki, która odzwierciedlałaby rodzaj płatności (karta, gotówka), natomiast z "danych dodatkowych" wynika jedynie, iż przy trzech próbach opłacenia postoju nastąpił błąd podczas opłaty lub anulowanie czynności. Innej dokumentacji, która wprost potwierdzałaby twierdzenia organu, że opłaty za postój skarżący próbował dokonać nie kartą lecz bilonem, organ odwoławczy nie zgromadził. Stanowisko wyrażone we wskazanym mailu i następnie powtórzone w powołanym piśmie. Nadal nie znajdują więc odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, którego rzetelne zebranie jest obowiązkiem organu, wszystkie istotne okoliczności sprawy, do których należy także sposób zapłaty za postój w Strefie Płatnego Parkowania. Skarżący twierdzi bowiem, że próbował opłacić parowanie kartą płatniczą, została ona zablokowana w parkomacie. i po kilku godzinach skarżący odebrał tę kartę w biurze Strefy Płatnego Parkowania. To by zaś mogło wskazywać, że skarżący podejmował próby dokonania zapłaty za parkowanie za pomocą karty płatniczej.
Za wyrokiem Sądu z dnia 28 października 2022 r. powtórzyć trzeba, że zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Z art. 80 wynika zaś, że organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Działanie organu wyznaczone treścią przytoczonych przepisów jest jednym z przejawów realizacji zasady prawdy materialnej i uwzględniania słusznego interesu obywateli, wynikającej z treści art. 7 k.p.a., a także zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, ujętej w art. 8 § 1 k.p.a.
W toku postępowania przez organem oraz w treści skargi do sądu administracyjnego skarżący nie neguje, że pozostawił samochód na miejscu parkingowym w Strefie Płatnego Parkowania. Mając świadomość obowiązku uiszczenia opłaty za postój samochodu, próbował opłatę uiścić, choć bezskutecznie. Twierdzi on konsekwentnie przy tym, że wynikało to z przyczyny niezależnej od niego, tj. wadliwego funkcjonowania parkomatu, który nie przyjął płatności kartą płatniczą, i co więcej tę kartę "uwięził", przez co pozbawił skarżącego możliwości uiszczenia opłaty, bowiem gotówki przy sobie nie posiadał. Podał on także, iż podjął działania wyjaśniające i zmierzające do uiszczenia opłaty natychmiast, kiedy stało się to możliwe, tj. po wyjściu z Prokuratury. Wcześniej próbował wykonać połączenie telefoniczne z biurem Strefy, celem zgłoszenia wadliwego działania parkomatu.
Nadal zaś nie wiadomo, bo nie wynika to z materiału, dlaczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podważając dość rzeczowe i logiczne wyjaśnienia skarżącego, przyjmuje bez koniecznego wyjaśnienia opartego na zgromadzonych dowodach, że skarżący podejmował próby dokonania zapłaty wyłącznie za pomocą bilonu. Organ nie odnosi się też do argumentacji skarżącego co do chęci natychmiastowego uiszczenia opłaty, po odebraniu karty z biurze Strefy Płatnego Parkowania po nieudanej próbie uiszczenia opłaty w parkomacie.
Zgodnie zaś z treścią § 2 ust. 6 regulaminu Strefy Płatnego Parkowania opłaty za postój pojazdów można uiszczać w następujący sposób:
1) poprzez zakup biletu w parkomacie (bilon, elektroniczna karta płatnicza, blik),
2) poprzez system płatności mobilnych,
3) poprzez wykupienie określonego rodzaju abonamentu,
4) poprzez wykupienie na określony czas koperty zastrzeżonej.
Z § 5 ust. 4 pkt 1 wynika z kolei, że opłata dodatkowa w wysokości 100 zł pobierana jest za nieuiszczenie opłaty za postój w strefie płatnego parkowania bez wniesienia opłaty jednorazowej. Przy czym, jak stanowi ust. 6., za datę wniesienia opłaty dodatkowej uważa się datę uznania rachunku bankowego Zarządu Dróg i Mostów, zaś – co wynika z ust. 7. - niewywiązanie się z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej skutkuje wszczęciem procedury egzekucyjnej. Przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji, zgodnie z ustępem 8., Zarząd Dróg i Mostów przesyła właścicielowi pojazdu pisemne upomnienie wzywające do uregulowania istniejącej należności (opłaty dodatkowej), z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Jednakże trzeba też mieć na względzie, że regulamin strefy płatnego parkowania w § 6., reguluje procedurę weryfikacyjną, uruchamianą na wniosek osoby wezwanej do zapłaty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołuje się wprawdzie na informację od operatora Strefy Płatnego Parkowania, którą w ponownym postępowaniu dołącza do akt sprawy, jednak treść tej informacji nie uwiarygadnia twierdzeń organu. Wręcz jest im przeciwna. Okoliczność odebrania karty przez skarżącego po wystąpieniu błędów parkomatu z biura Strefy może przeczyć próbie uiszczenia opłaty bilonem. Nadal przy tym nie wiadomo, czy wszczęta została jakakolwiek inna procedura weryfikacyjna. Lakoniczność i duża ogólność odpowiedzi ze strony biura Strefy Płatnego Parkowania wskazuje przy tym na to, że organ podchodzi do argumentacji skarżącego nie dość wnikliwie, negując jego twierdzenia. Brak jest w ocenie Sądu rzetelnych ustaleń w tym zakresie. Powoduje to, że za trafne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przytoczonych wyżej przepisów postępowania oraz art. 15, z którego wynika zasada dwuinstancyjności postępowania, polegająca na tym, że organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, a w razie potrzeby, zgodnie z treścią art. 136 § 1 k.p.a. i w ramach tam wyznaczonych, może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał postanowienie.
W ponownym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokona wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, weźmie pod uwagę argumentację strony zawartą w pismach i wyjaśnieniach i rzeczowo ustosunkuje się do niej, tak by na podstawie we wskazany sposób zgromadzonych i rozpatrzonych, a także włączonych do akt sprawy dowodów, dokonać ustaleń co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że narusza ono prawo w stopniu, który powoduje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, ponieważ organ nie uwzględnił oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku tut. Sądu z 28 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu [...]. Ponownie rozpoznając sprawę organ musi uwzględnić stanowisko wyrażone w tym wyroku.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis w wysokości [...] zł, wynagrodzenie dla pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości [...] zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł, znajduje podstawę w treści art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).