I SA/Lu 315/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-11-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjnezajęcie wierzytelnościnieprzekazanie należnościspółka z o.o.organ egzekucyjnyprawo administracyjne WSAskarga

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę spółki "A" na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, utrzymujące w mocy decyzję o określeniu wysokości nieprzekazanej należności z tytułu zajęcia wierzytelności.

Spółka "A" zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o określeniu wysokości nieprzekazanej należności z tytułu zajęcia wierzytelności. Spór dotyczył skuteczności zajęcia wierzytelności dokonanych przez organ egzekucyjny w 2022 roku oraz późniejszego porozumienia wekslowego zawartego przez spółkę "A" z wierzycielem. Sąd uznał, że porozumienie wekslowe zawarte po dacie zajęcia nie usprawiedliwia braku przekazania środków organowi egzekucyjnemu i oddalił skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie. Postanowienia te dotyczyły określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu należności z tytułu zajęcia wierzytelności pieniężnej. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności "B" sp. z o. o. u G. S. w sierpniu i listopadzie 2022 roku. Mimo ciążącego obowiązku, dłużnik zajętej wierzytelności nie odpowiedział na zajęcie. Po przekształceniu jednoosobowej działalności G. S. w spółkę "A" sp. z o. o., organ egzekucyjny wystosował ponaglenie, wskazując na art. 584² § 1 k.s.h. Spółka "A" argumentowała, że porozumienie wekslowe zawarte z "B" sp. z o. o. na kwotę 1.463.065,32 zł z terminem płatności na 2028 rok stanowi podstawę do uchylenia się od przekazania zajętej wierzytelności, gdyż wierzytelność nie była wymagalna. Sąd uznał, że porozumienie wekslowe zawarte po dacie zajęcia nie wywołuje skutków prawnych i nie usprawiedliwia braku przekazania środków organowi egzekucyjnemu. Podkreślono, że skuteczne uchylenie się od przekazania wierzytelności wymaga okoliczności prawnych takich jak przedawnienie czy potrącenie, a porozumienie wekslowe zawarte po zajęciu, bez zgody organu egzekucyjnego, jest bezskuteczne. Sąd oddalił skargę, uznając, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował art. 71a § 9 u.p.e.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, porozumienie wekslowe zawarte po dacie zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny nie wywołuje skutków prawnych i nie usprawiedliwia braku przekazania środków organowi egzekucyjnemu.

Uzasadnienie

Zajęcie wierzytelności pozbawia wierzyciela możliwości dysponowania nią. Porozumienie zawarte po zajęciu, bez zgody organu egzekucyjnego, jest bezskuteczne i stanowi próbę uniknięcia zobowiązania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 71a § § 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § § 1-3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.s.h. art. 584² § § 1

Kodeks spółek handlowych

k.c. art. 506

Kodeks cywilny

k.c. art. 65 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Porozumienie wekslowe zawarte po dacie zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny nie wywołuje skutków prawnych i nie usprawiedliwia braku przekazania środków organowi egzekucyjnemu. Przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę z o.o. nie stanowi przeszkody w dochodzeniu należności od powstałej spółki w ramach postępowania egzekucyjnego. Brak odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu i nieprzekazanie środków, w sytuacji braku skutecznych podstaw prawnych do uchylenia się, jest traktowane jako bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności.

Odrzucone argumenty

Porozumienie wekslowe stanowiło podstawę do uchylenia się od przekazania zajętej wierzytelności z uwagi na niewymagalność zobowiązania wekslowego. Organy naruszyły przepisy k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów i błędne ustalenie stanu faktycznego. Zakres rozporządzania zajętą wierzytelnością nie obejmuje zakazu korzystania z instytucji nowacji zobowiązania.

Godne uwagi sformułowania

"bezpodstawnie uchyla się", o czym stanowi również orzecznictwo, należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Skuteczne uchylenie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej np. przedawnienia, potrącenia, czy też wygaśnięcia. kluczowym dla skuteczności takiej czynności było uzyskanie zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. zgody od organu egzekucyjnego, której to skarżący nawet nie próbował uzyskać. Zobowiązany w złożonej skardze prowadzi wywód z pominięciem przepisu kluczowego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tj. art. 89 § 1 u.p.e.a. każde rozporządzanie wierzytelnością po jej zajęciu nie jest dopuszczalne. Faktura VAT [...] z dnia 31 lipca 2023 roku wystawiona na kwotę 1.463.065,32 zł brutto, jak i porozumienie wekslowe z dnia 28 sierpnia 2023 roku są dokonane blisko rok po doręczeniu zobowiązanemu zawiadomień od organu egzekucyjnego.

Skład orzekający

Marcin Małek

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Wałejko

sędzia

Jakub Polanowski

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zajęcia wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności skutków zawarcia porozumień po dacie zajęcia oraz wpływu przekształcenia przedsiębiorcy na postępowanie egzekucyjne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia wierzytelności pieniężnej i późniejszego porozumienia wekslowego. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznych aspektów postępowania egzekucyjnego i potencjalnych pułapek prawnych związanych z zajęciem wierzytelności, co jest istotne dla przedsiębiorców i prawników zajmujących się windykacją.

Zajęcie wierzytelności: Czy porozumienie wekslowe po fakcie uchroni Cię przed organem egzekucyjnym?

Dane finansowe

WPS: 422 288,55 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 315/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Wałejko
Jakub Polanowski
Marcin Małek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 71a § 9, art 89 § 1-3 Pole wyszukiwania op Wyczyść pole wyszukiwania 2025-01-28 Szukaj art. 71a § 9, art. 89 § 1-3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Małek (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 22 marca 2024 r., znak: 0601-IEE.7192.55.2024.2 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu należności z tytułu zajęcia wierzytelności pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 22 marca 2024 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) – po rozpatrzeniu zażalenia "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "dłużnik" lub "skarżący") na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie z 13 grudnia 2023 roku (dalej: "organ egzekucyjny") w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu należności – utrzymał zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w mocy.
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.
Organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi z 17 sierpnia 2022 roku nr 0611-723.739905.2022, nr 0611-723.740022.2022 i nr 0611-723.740029.2022 zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 19 sierpnia 2022 roku nr 0611-SEE.711.57808756.2022.1.ETHM dokonał zajęcia wierzytelności "B" sp. z o. o. u G. S.. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności za pośrednictwem poczty w dniu 12 września 2022 roku. Dłużnik zajętej wierzytelności, pomimo ciążącego na nim obowiązku nie odpowiedział na ww. zajęcie.
Kolejnym zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 2 listopada 2022 roku nr 0611-SEE.711.62277646.2022.1.BYQN Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie na podstawie tytułu wykonawczego z 2 listopada 2022 roku nr 0611-723.974928.2022 dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego u G. S.. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności za pośrednictwem poczty w dniu 7 listopada 2022 roku. Dłużnik zajętej wierzytelności, pomimo ciążącego na nim obowiązku nie odpowiedział na ww. zajęcie.
W dniu 10 listopada 2023 roku nastąpiło przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej prowadzonej przez G. S. pod nazwą "A" w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Przekształcenie nastąpiło na podstawie oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością oraz akt założycielski spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 10 lutego 2023 roku.
Następnie, w dniu 18 listopada 2022 roku Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie wystosował do dłużnika ponaglenie nr 0611-SEE.7110.62277646.2023.2.MKA i 0611-SEE.7110.57808756.2023.2.MKA. Pisma te zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 6 listopada 2023 roku. Organ egzekucyjny poinformował, że zgodnie z art. 5842 § 1 k.s.h. spółce przysługują wszelkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego.
W odpowiedzi na powyższe ponaglenia dłużnik zajętej wierzytelności pismami z 20 listopada 2023 roku wskazał, że "B" sp. z o. o. nie jest i nie była na dzień doręczenia zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 19 sierpnia i 2 listopada 2022 roku jego wierzycielem z jakiegokolwiek tytułu, w tym wobec niego jako osoby fizycznej i wobec niego jako wspólnika "B" sp. z o. o. oraz członka zarządu wskazanej spółki. Dłużnik argumentował, że jeżeli "B" sp. z o. o. stanie się wobec niego wierzycielem z tytułu, który spowoduje powstanie wierzytelności, to zostanie ona zrealizowana zgodnie z zajęciem.
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie postanowieniem z 13 grudnia 2023 roku znak: 0611-SEE.7113.1.2662.2023.1, wydanym na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. określił "A" sp. z o. o. wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu należności na kwotę 422.288,55 złotych.
Zażaleniem z dnia 16 lutego 2024 roku dłużnik zaskarżył ww. postanowienie organu pierwszej instancji, w którym żądał uchylenia go w całości. Jego zdaniem naruszono art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez zastosowanie wskazanego przepisu mimo braku spełnienia przesłanek do wydania postanowienia, a mianowicie przesłanki bezpodstawnego uchylenia się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania jej organowi i wskazał, że "B" sp. z o. o. i spółka "A" sp. z o. o. zawarły porozumienie wekslowe na sumę 1.463.065,32 złotych z terminem płatności na dzień 31 sierpnia 2028 roku, wobec czego powstało zobowiązanie wekslowe, które na dzień złożenia zażalenia nie było wymagalne. W ocenie skarżącego wygaśnięcie zobowiązania stanowi przesłankę prawną mogącą stanowić podstawę do braku zapłaty zajętej wierzytelności. Na moment wydania postanowienia nie istniały jeszcze przesłanki w nim określone, wobec czego organ pierwszej instancji naruszył art. 71a § 9 u.p.e.a.
Odnosząc się do środka zaskarżenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wskazał, że zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Ponadto, otrzymanie zawiadomieniu o zajęciu nakłada na dłużnika zajętej wierzytelności ustawowy obowiązanej realizacji tego zajęcia (doręczenie wraz ze stosownym pouczeniem nastąpiło w dniu 12 września i 7 listopada 2022 roku).
Ponadto, między "B" sp. z o. o. a "A" sp. z o. o. istniała wierzytelność powstała po dokonaniu zajęć egzekucyjnych. Z analizy złożonych plików JPK VAT wynika, że "B" sp. z o. o. dokonała sprzedaży na rzecz "A" sp. z o. o. wystawiając w dniu 31 lipca 2023 roku fakturę VAT [...] na kwotę 1.189.484,00 zł netto, 1.463.065,32 zł brutto z terminem płatności na dzień 29 października 2023 roku.
Organ odwoławczy wskazał, że bezsprzecznym jest skuteczność zajęcia przysługujących "B" sp. z o. o. od G. S. wierzytelności, a przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej przez G. S. w "A" sp. z o. o. nie stanowi przeszkody w dochodzeniu należności od powstałej spółki. Organ powołał się na art. 5842 § 1 k.s.h., zgodnie z którym spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie podzielił stanowiska skarżącego odnośnie tego, że łączące "B" sp. z o. o. i dłużnika porozumienie dawało podstawy do uchylenia się od przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności wynikającej z faktury [...] Porozumienie wekslowe z 28 sierpnia 2023 roku miało miejsce po dokonaniu zajęć przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie z 19 sierpnia i 2 listopada 2022 roku, wobec czego nie wywołuje skutków prawnych. Wskutek tego, organ odwoławczy uznał, że "A" sp. z o. o. bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności, co stanowi naruszenie art. 89 § 1 u.p.e.a. Tym samym wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty należności na dzień wydania zaskarżonego postanowienia z dnia 16 lutego 2024 roku wynosi 492.288,55 zł, co odpowiada kwocie zaległości zobowiązanego "B" sp. z o. o. na podstawie tytułów wykonawczych 0611-723.739905.2022, nr 0611-723.740022.2022, nr 0611-723.740029.2022 i nr 0611-723.974928.2022.
W dniu 26 kwietnia 2024 roku dłużnik wniósł skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, któremu zarzucił naruszenie:
1. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów, błędnym ustaleniu stanu faktycznego oraz pominięcia skutków wynikających ze złożonych przez skarżącego dowodów;
2. art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a. poprzez wadliwe uznanie, że zakres rozporządzania zajętą wierzytelnością obejmuje także zakaz korzystania przez zobowiązanego oraz dłużnika zajętej wierzytelności z prawnie dopuszczalnej instytucji nowacji zobowiązania, w sytuacji gdy instytucja nowacji stanowi przesłankę prawną wygaśnięcia wierzytelności i zgodną z prawem podstawę do uchylenia się od przekazania zajętej wierzytelności;
3. art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że dłużnik bezpodstawnie uchyliła się od zobowiązania i nieuwzględnienie, że termin wymagalności z tytułu wystawionego weksla zupełnego jeszcze nie nastąpił;
4. art. 91. u.p.e.a w zw. z art. 71b u.p.e.a. polegającego na utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia mimo, że w dacie jego wydania wierzytelność wynikająca ze zobowiązania wekslowego nie była jeszcze wymagalna;
5. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 2 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że między stronami istniało zwarte porozumienie wekslowego, na podstawie którego wygasło pierwotne zobowiązanie;
6. art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 3531 k.c. w zw. z art. 506 k.c. i art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez niewłaściwą wykładnię u przyjęcie przesłanek do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a.;
7. art. 8 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez nie nakazanie skarżącemu podjęcia działania nieprzewidzianego przepisami prawa, tj. przekazania kwoty wskazanej w postanowieniu na konto organu egzekucyjnego, pomimo tego, że wierzytelność z tytułu weksla własnego zupełnego wystawionego przez spółkę "A" sp. z o. o. wobec zobowiązanego jest niewymagalna.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 22 marca 2024 roku oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie z dnia 13 grudnia 2023 roku, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W ocenie skarżącego, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie oraz Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie niezasadnie przyjęli istnienie przesłanek do wydania zastrzeżonych postanowień w sprawie. Jego zdaniem organy w sposób nieuprawniony wyłączyli instytucję nowacji jako przyczynę o charakterze prawnym, która uprawnia do prawnego uchylenia się od przekazania zajętej wierzytelności w żądanym przez organ momencie i ogranicza tym samym możliwość uchylenia się wyłącznie do instytucji potrącenia lub przedawnienia, na co wskazuje uzasadnienie wydanych orzeczeń. Ponadto, organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy pomijają fakt, że powstała w wyniku nowacji wierzytelność na moment wydawania postanowienia z dnia 13 grudnia 2023 roku nie była jeszcze wymagalna, co stanowi przeszkodę do jego wydania. Skarżący nie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności co do zasady, ale wskazuje na jej niewymagalność w dacie wydania postanowienia przez organ egzekucyjny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu odwoławczego porozumienie wekslowe, które zostało dokonane po zajęciu przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie nie wywołało skutków prawnych, w konsekwencji czego skarżący bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zgodnie z art. 89 u.p.e.a. Organ odwoławczy wskazał, że porozumienie wekslowe z 28 sierpnia 2023 roku sprowadzało się do rozporządzenia zajętą wierzytelnością przez zobowiązanego ("B" sp. z o. o.) oraz dłużnika zajętej wierzytelności ("A" sp. z o. o.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 i 2 pkt 3 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje m.in. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie wystąpienia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Ponadto w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego koniecznością jego wyeliminowania z porządku prawnego.
Należy podnieść, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu należności. Istota sporu między stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 71a § 9 u.p.e.a. uprawniające organ egzekucyjny do uznania, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawową zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest jego celowość, czyli dążenie możliwie najprostszą drogą do wykonania przez zobowiązanego spoczywającego na nim obowiązku. Stosownie do treści art. 71b u.p.e.a., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a.
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie próbując wyegzekwować należną wierzytelność podjął w oparciu o posiadane tytuły wykonawcze względem zobowiązanego działania, które finalnie okazały się bezskuteczne. Tytuł wykonawczy został wystawiony przez organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajęcia wierzytelności.
Istotnym dla zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a. było ustalenie, że porozumienie między zobowiązanym a dłużnikiem zajętej wierzytelności, zawarte po datach zajęcia i uznania wierzytelności, nie usprawiedliwia braku przekazania kwot organowi egzekucyjnemu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2023 r., o sygn. III FSK 1975/21). Jak wynika z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, porozumienie wekslowe z dnia 28 sierpnia 2023 roku zostało dokonane po doręczonych skarżącemu w dniu 12 września i 7 listopada 2022 roku zawiadomieniach zawierających pouczenie, że zobowiązanemu nie wolno zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem. Skarżący nie zastosował się do tych zaleceń.
Natomiast organ egzekucyjny trafnie interpretując zachowanie skarżącego, postanowił odstąpić od przeprowadzenia czynności kontrolnych, o których mowa w art. 71a u.p.e.a. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że czynności kontrolne nie były konieczne z uwagi na brak wątpliwości co do określenia zachowania zobowiązanego jako bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności.
Zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się", o czym stanowi również orzecznictwo, należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Skuteczne uchylenie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej np. przedawnienia, potrącenia, czy też wygaśnięcia. W tym celu skarżący próbował przyjąć porozumienie wekslowe jako umowę odnowienia w myśl art. 506 k.c. z terminem wymagalności na dzień 31 sierpnia 2028 roku, co miało na celu uniemożliwić skuteczność dokonanego przez organ zajęcia egzekucyjnego. Niemniej należy wskazać, że kluczowym dla skuteczności takiej czynności było uzyskanie zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. zgody od organu egzekucyjnego, której to skarżący nawet nie próbował uzyskać.
Skutkiem egzekucyjnego zajęcia wierzytelności jest pozbawienie wierzyciela możliwości dysponowania zajętym prawem. W tej sytuacji "B" sp. z o. o. nie posiadał podstaw prawnych do zawarcia porozumienia wekslowego. Zgodnie z intencją ustawodawcy, z chwilą zajęcia wierzytelności wyłącznym dysponentem tego prawa staje się organ egzekucyjny, który może żądać od dłużnika zajętej wierzytelności jej spełnienia na rzecz organu egzekucyjnego. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, który próbuje zastosować prymat zawartego porozumienia wekslowego nad przepisy dotyczące egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu materiał dowodowy nie dostarcza żadnych wątpliwości co do skuteczności i czasu doręczenia zawiadomień o zajęciu, a także co do zakwalifikowania czynności skarżącego jako bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności.
Zobowiązany w złożonej skardze prowadzi wywód z pominięciem przepisu kluczowego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tj. art. 89 § 1 u.p.e.a. Na jego podstawie organ egzekucyjny w przypadku skutecznego doręczenia zawiadomienia o zajęciu pozbawia zobowiązanego oraz dłużnika możliwości rozporządzania zajętą wierzytelnością. Czynność podjęta przez skarżącego, a polegająca na zawarciu porozumienia wekslowego między podmiotami, w których G. S. występował w różnym charakterze pozwala na przyjęcie, że porozumienie wekslowe zostało zawarte w celu uniknięcia zobowiązania w wysokości 492.288,55 złotych. Mając na względzie chronologię zdarzeń, w tym przekształcenie spółki, które miało miejsce po doręczeniu zawiadomienia o zajęciu, tj. 10 lutego 2023 roku należy stwierdzić, że skarżący próbował stworzyć narrację korzystną dla jego sytuacji procesowej, która pozwoliłaby mu odwlec w czasie spłatę wierzytelności wykazanych w zawiadomieniu o zajęciu egzekucyjnym. Ponadto, nieistotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest, czy wierzytelność jest wymagalna, czy też nie, ponieważ każde rozporządzanie wierzytelnością po jej zajęciu nie jest dopuszczalne. Zajęcie wierzytelności nastąpiło zgodnie z procedurą administracyjną i na długo przed tym, zanim skarżący podjął czynności związane z wystawieniem weksla na potrzeby późniejszej narracji. Bezsporne przy tym jest, że na dzień zawarcia porozumienia wekslowego (8 sierpnia 2023 roku) skarżący posiadał wobec zobowiązanego zadłużenie w kwocie 1.463.065,32 zł (pkt 1 porozumienia wekslowego). Zgodnie z treścią pkt 2 porozumienia wekslowego, zobowiązany potwierdził istnienie i wymagalność wskazanej kwoty.
Przepis art. 89 § 2 u.p.e.a. wprost wskazuje, że zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (doręczono 19 sierpnia i 2 listopada 2022 roku). Na skutek tego, każdą czynność dokonaną po tej dacie należy uznać za pozbawioną skutków prawnych i zmierzającą do uchylenia się od przekazania zaległości pieniężnych. Faktura VAT [...] z dnia 31 lipca 2023 roku wystawiona na kwotę 1.463.065,32 zł brutto, jak i porozumienie wekslowe z dnia 28 sierpnia 2023 roku są dokonane blisko rok po doręczeniu zobowiązanemu zawiadomień od organu egzekucyjnego. Tym samym zawarte porozumienie wekslowe nie daje podstaw zobowiązanemu do uchylenia się od przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności. Nie bez znaczenia dla oceny zachowania skarżącego jest również okoliczność, że wbrew nałożonemu obowiązkowi nie odpowiedział w terminie 7 dni na odebrane w dniu 19 sierpnia i 2 listopada 2022 roku zawiadomienia o zajęciu. Dopiero po ponagleniu (z dnia 18 października 2023 roku) wystosowanym przez organ pierwszej instancji, ustosunkował się do dokonanego zajęcia wierzytelności. Istotnym w sprawie jest, że dłużnik wówczas nie kwestionował wierzytelności "B" sp. z o. o., lecz wskazywał jedynie na jej wygaśnięcie w skutek okoliczności wcześniej opisanych.
Zdaniem Sądu, organ egzekucyjny dochował czynności wynikających z art. 89 § 3 pkt 1 i 2 u.p.e.a. wobec czego w chwili odebrania zawiadomień zostały nałożone na skarżącego określone obowiązki procesowe, w przypadku których niedokonania groziło mu poniesienie negatywnych skutków procesowych. Oświadczenie, o którym mowa w art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a., powinien złożyć każdy dłużnik zajętej wierzytelności, w tym wierzytelności pieniężnej. Termin tygodniowy do jego złożenie nie ma charakteru zawitego, jednakże brak takiego oświadczenia lub złożenia nienależytego oświadczenia ma ten skutek, że okoliczności faktyczne, co do których oświadczenie takie miało być złożone, mogą zostać potraktowane jako ich przyznanie. Tym samym brak wyraźnego oświadczenia o uznaniu zajętej wierzytelności zobowiązanego lub o tym czy i w jakiej wysokości przysługuje dłużnikowi zajęta wierzytelność stanowi dla organu egzekucyjnego wystarczającą podstawę do traktowania takiej wierzytelności jako uznanej przez dłużnika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. II FSK 1449/20). Skarżący jako dłużnik uchybił w ten sposób obowiązkowi dochowania należytej staranności wynikającej z profesjonalnego charakteru prowadzonej działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu także zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 czy art. 80 k.p.a. nie znajdują uzasadnienia. Organy bowiem zebrały kompletny materiał dowodowy oraz poddały go ocenie z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego, logicznie oceniając poszczególne dowody zarówno względem siebie jak i całościowo. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organy wyprowadziły prawidłowe wnioski.
Sąd wskazuje, że skarżący powiela często zarzut wymagalności wierzytelności w oparciu o przepisy przywołanych ustaw w sposób lakoniczny i pozbawiony całościowego ujęcia zarzucanego naruszenia. Zarzut dotyczący przepisów art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 2 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd poczytuje za całkowicie bezpodstawny i nie mający zastosowania w niniejszej sprawie. Również zarzut dotyczący art. 8 ustawy Prawo przedsiębiorców, należy uznać za nieuzasadniony z tej racji, że dotyczy on kwestii podnoszonych już w pozostałych zarzutach skargi i wyczerpująco uzasadnionych.
Reasumując Sąd stwierdza, że w realiach rozpatrywanej sprawy wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. było zasadne. Wbrew zatem zarzutom skargi nie doszło do naruszenia tego przepisu i pozostałych wymienionych w środku zaskarżenia.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI