I SA/LU 314/24

I SA/Lu 314/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jakub Polanowski
Marcin Małek
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GZ 270/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 § 1, § 2, art. 79 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Małek Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 11 marca 2024 r. nr 0601-IEE.7192.41.2024.2 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 marca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpoznaniu zażalenia J. B. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z 15 stycznia 2024 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie prowadzi wobec strony administracyjne postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie, wystawionych przez wierzyciela - ZUS Oddział w Lublinie - tytułów wykonawczych z 7 listopada 2023 r. o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], którymi objęto zaległości w płatności składek na ubezpieczenia zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne. Tytuły wystawiono w oparciu o prawomocne decyzje: z 4 października 2016 r. nr wg RWA [...], z 7 marca 2018 r. nr wg RWA [...], z 21 maja 2018 r. nr wg RWA [...], z 9 stycznia 2019 r. nr wg RWA [...] i z 23 września 2020 r. nr wg RWA: [...] Zawiadomieniami z 7 listopada 2023 r. o numerach od [...]do [...], [...], [...], od [...] do [...] o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, organ egzekucyjny dokonał zajęcia tego świadczenia w ZUS Oddział w Lublinie. Dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu doręczono 8 listopada 2023 r., natomiast zobowiązanemu odpisy wraz z odpisem tytułów wykonawczych – w dniu 20 listopada 2023 r.
Zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego skargę na czynności egzekucyjne zajęcia świadczenia emerytalnego. Wskazał, że zaskarża wszystkie czynności dokonane wskazanymi powyżej zawiadomieniami, ponieważ są dokonane bezprawnie, noszą znamiona uporczywego nękania przez ZUS, podczas gdy podlegał ubezpieczeniu w KRUS.
Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie w dniu 15 stycznia 2024 r. oddalił skargę. W treści zażalenie skarżący zarzucił, że postanowienie nie jest podpisane zgodnie z wymogami art. 124 k.p.a.
Rozpoznając zażalenie organ odwoławczy wskazał, że skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie egzekucyjnej. Dlatego w tym trybie nie można skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji.
W sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej. W ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie egzekucyjnej. Zawiadomienia z 8 listopada 2023r. o zajęciu doręczono zarówno zobowiązanemu, jak i organowi rentowemu. Treść zawiadomień jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i zawiera wszystkie wymagane przez art. 67 § 2 i § 2a u.p.e.a. elementy (oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność, została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, datę wystawienia zajęcia, jego numer, informację o podpisie zgodnie z art. 26e § 1 u.p.e.a.). Zastosowany wzór zawiadomienia o zajęciu odpowiadał załącznikowi nr 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U, z 2021 r., poz. 26).
Organ podkreślił nadto, że w przedmiotowej sprawie zajęcie świadczeń emerytalnych było jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym, który ustalił Dyrektor Oddziału ZUS i dzięki któremu mógł zostać zaspokojony wierzyciel. Sam zobowiązany nie wskazał żadnego innego środka, mniej dla niego uciążliwego, a jednocześnie skutecznego w toku egzekucji. Postanowienie zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 124 § 1 k.p.a., w tym również podpis przez uprawnioną osobę. Podpis powinien być tak złożony, żeby identyfikował autora - z imiennej pieczątki na ostatniej stronie zaskarżonego postanowienia w sposób oczywisty wynika, kto podpisał przedmiotowe postanowienie.
W odpowiedzi na zawarte w zażaleniu wnioski strony organ odwoławczy wskazał, że przepisy prawa nie dopuszczają udziału organizacji społecznej na żądanie strony, zaś art. 89 k.p.a., zapewniający przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, nie ma z zasady zastosowania w postępowaniu wykonawczym.
W skardze na wskazane postanowienie J. B. zażądał uchylenia wszystkich czynności i całego postanowienia. Ponownie podniósł, że nie jest ono podpisane z podaniem imienia i nazwiska. Postawienie znaczków czy parafy nie spełnia wymogu podpisu. Ustawy nie przewidują zastępowania podpisu z podaniem imienia i nazwiska np. pieczątkami imiennymi. Ponadto wydane jest w oparciu tytuły egzekucyjne i decyzje wydane z przekroczeniem uprawnień ustawowych organu rentowego. Twierdzenie, że ZUS Oddział w Lublinie jest wierzycielem nie ma umocowania w ustawach. Organ rentowy (ZUS Oddział w Lublinie) miał podstawy do wydawania decyzji w przedmiocie świadczeń. Z art. 83c1a. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie wynika, że wierzycielem może być Zakład, a nie terenowa jednostka administracyjna Zakładu. Stanowisko Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, potwierdzone przez Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że jednostki terenowe ZUS nie są uprawnione do wydawania decyzji wymiarowych. Skutkuje to nieważnością wydawanych decyzji i postanowień. Poza tym skarżący odwołał się od decyzji i nie ma podpisanych wyroków z podaniem imion i nazwisk sędziów.
Skarżący podkreślił, że prowadzenie egzekucji z emerytury niższej niż kwota wolna od zajęcia dla pracujących narusza art. 32 Konstytucji RP. Władze doprowadziły do nadmiernej różnicy między wynagrodzeniami, a średnimi i niskimi emeryturami, kwota wolna od egzekucji w przypadku emerytów jest niższa niż dla pracujących i z rachunku bankowego. Jest to – zdaniem skarżącego -niedopuszczalna dyskryminacja.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest w postępowaniu zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym. Kompetencje do prowadzenia egzekucji mają zaś dyrektorzy oddziałów wyznaczeni przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 19 § 4 u.p.e.a.). Takie uprawnienia przyznano dyrektorowi Oddziału ZUS w Lublinie.
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2024 r. Sąd dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika Stowarzyszenie I.
Zarządzeniem z dnia 7 października 2024 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wbrew stanowisku skarżącego, w sprawie nie istnieje podstawa do stwierdzenia nieważności postanowienia.
Zgłoszone przez skarżącego zarzuty nie dotyczą prawidłowości stosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego, ale wyrażają ocenę co do braku podstaw do wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Wykraczają zatem poza granice określone przepisem art. 54 § 1 u.p.e.a.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest legalność dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a w konsekwencji zasadność oddalenia skargi na tę czynność. Sposób zakwalifikowania podania strony nie jest przedmiotem sporu.
Podstawę prawną postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.), w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r. (ustawa zmieniająca - Dz.U. z 2019, poz. 2070), a w szczególności jej art. 54 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Przepisy te stanowią o wyłącznych podstawach skargi, która powinna określać zaskarżoną czynność, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Czynność egzekucyjna to, jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu powszechnego. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku.
Zatem, skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13).
Zatem w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, co zasadnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).
Przechodząc do oceny zasadności skargi wskazać trzeba, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (o czym mowa w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego lub też zastosowaniu określonego wprawdzie w ustawie środka, ale zastrzeżonego do egzekucji innego rodzaju obowiązków, albo zastosowaniu go w sposób naruszający ustawę.
Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W art. 1a pkt 12 lit a) u.p.e.a ustawodawca wskazał środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie egzekucyjnej, tj. w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 3 u.p.e.a. - egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej.
Zgodnie z treścią art. 79 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń (art. 79 § 2 u.p.e.a.). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób; 2) wzywa organ rentowy, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2 (art. 79 § 4 u.p.e.a.).
Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny w dniu 20 listopada 2023 r. doręczył skarżącemu (do rąk ustanowionego pełnomocnika) zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie emerytalne w ZUS Oddział w Lublinie (okoliczność ta nie jest w sprawie kwestionowana). Wcześniej, w dniu 8 listopada 2023 r. zawiadomienia otrzymał organ rentowy. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał organ rentowy do realizacji zajęcia i zawiadomienia o ewentualnej w tym przeszkodzie.
Organ egzekucyjny dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 79 § 1 - § 4 u.p.e.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 pkt 1-8 u.p.e.a. oraz § 2a pkt 1-2 tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 67 § 2, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego – również wskazanie jego rodzaju; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych: a) opłaty manipulacyjnej, b) opłaty za czynności egzekucyjne, c) wydatków egzekucyjnych, d) opłaty egzekucyjnej; e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego lub z użyciem środków komunikacji elektronicznej, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie: 1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego raz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego; 2) zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w KRS, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi.
Skierowane do skarżącego zawiadomienia zawierają wszystkie wymagane i wskazane powyżej elementy. Wskazano w nim organ egzekucyjny, wierzyciela, zobowiązanego, kwotę należności głównej oraz należności ubocznych.
W ocenie Sądu, organ słusznie stwierdził też, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego i renty socjalnej nie może być uznany za zbyt uciążliwy dla skarżącego.
Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości dokonania wyboru w tym zakresie. Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka z wielu dostępnych organowi. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego zawsze będzie dla zobowiązanego swego rodzaju dolegliwością. O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może jednak świadczyć subiektywne przekonanie strony. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe (choć w tym względzie pewne wskazania wykształciła judykatura). W toku danego postępowania egzekucyjnego organ to postępowanie prowadzący powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Natomiast wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale wymaga zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu, co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie (i co też zasadnie podkreślił organ).
Podkreślenia jednak wymaga, że skarżący nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, ograniczając się do negowania skuteczności czynności zajęcia i bezpodstawności wystawienia tytułów wykonawczych. Prowadzenie egzekucji z jakiegokolwiek składnika majątkowego stanowi bez wątpliwości dolegliwość, jednak ustawodawca przewidział kwotę wolną od zajęcia, która ma zabezpieczać słuszny interes zobowiązanego oraz jego podstawowe potrzeby życiowe. Postulaty skarżącego dotyczące zrównania emerytów i osoby pracujące w uprawnieniach w zakresie wysokości kwoty wolnej od zajęcia stanowią uwagi de lege ferenda. Sądy administracyjne są bowiem obowiązane działać w granicach ustanowionego prawa, a w ramach kontroli działalności administracji publicznej stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.).
Pozostałe zarzuty podniesione w skardze wykraczają poza zakres możliwej kontroli, jakiej dokonują w trybie skargi na czynność egzekucyjną organy i sąd administracyjny. Dotyczy to m.in. bezpodstawności wystawienia tytułów wykonawczych z powodu nieistnienia obowiązku. W kontekście podniesionego w skardze zarzutu, że zaskarżone postanowienie nie zostało właściwie podpisane przez pracownika organu wskazać trzeba, że pod treścią postanowienia znajduje się co prawda nieczytelny podpis pracownika organu upoważnionego do jego wydania, ale szczegółowe dane w zakresie imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego autora wynikają z treści imiennej pieczęci przynależnej do tego pracownika. Dane te należycie identyfikują pracownika (a jest to zasadniczy cel, jakiemu służy obowiązek złożenia podpisu), nie sposób zatem uznać, że skarżący pozostaje nieświadomy, kto w jego sprawie wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. W takiej sytuacji parafowanie pieczęci, tj. opatrzenie jej nieczytelnym podpisem, którym zwyczajowo posługuje się dany pracownik, jest wystarczające do przyjęcia, iż wypełniony został warunek formalny sporządzenia postanowienia. Cytowane przez skarżącego orzeczenie Sądu Najwyższego zapadło w ściśle określonym stanie faktycznym i nie może zostać uznane za kreujące określoną zasadę. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, orzeczenie należy uznać za podpisane, nawet jeżeli podpis jest nieczytelny. W postanowieniu z dnia 11 grudnia 2018 r. (sygn. III KO 130/18) Sąd Najwyższy wprost stwierdził, że orzeczenie należy uznać za podpisane, nawet jeżeli podpis pod wyrokiem jest nieczytelny. W obowiązującym ustawodawstwie nie ma wyraźnego wskazania, jaka ma być treść podpisu i w jaki sposób ma być wykonany (wyrok SN z 24 sierpnia 2021 r., VI Ka 465/20). Powyższy problem był też przedmiotem analizy w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 27 października 2016r., sygn. akt II OSK 164/15 NSA stwierdził, powołując orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, że prawne i praktyczne znaczenie podpisu polega na tym, że podpis pozwala na identyfikację osoby wydającej rozstrzygnięcie. Istota podpisu sprowadza się do utożsamienia się organu z treścią decyzji (postanowienia). Ponadto podpis służy do zidentyfikowania osoby, która działa w imieniu organu, przez co umożliwia weryfikację uprawnień danej osoby do wydawania decyzji. Pod pojęciem podpisu należy więc rozumieć znak ręczny określonej osoby, pozwalający, dzięki jego indywidualnym cechom, na identyfikację tej osoby. Nie musi obejmować pełnego nazwiska, gdyż w praktyce stosowany jest najczęściej skrót (podpis nieczytelny). Wprawdzie ww. wyrok dotyczył art. 124 § 1 k.p.a., zgodnie z którym postanowienie, wydawane w toku postępowania administracyjnego, powinno zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania, ale przywołane uwagi znajdują zastosowanie także co do przepisów u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt I GSK482/20).
Zarzuty braku podstawy do wystawienia tytułów wykonawczych (z powodu nieprawomocności i nieostateczności decyzji) oraz wadliwego określenia wierzyciela (Oddziału ZUS zamiast Zakładu) pozostają poza zakresem badania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Jedynie informacyjnie wskazać należy, że kwestia nieczytelnych podpisów członków składów sądów kontrolujących decyzje wyjaśniona została powyżej. Z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a w jego ramach dyrektorzy oddziałów, są wierzycielami uprawnionymi do wystawiania tytułów wykonawczych, zgodnie z art. 24 ust. 2, art. 32 u.s.u.s. oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2024 poz. 146 ze zm.). Ponadto Dyrektorzy Oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mają status organów egzekucyjnych z mocy art. 19 § 4 u.p.e.a.
W konsekwencji Sąd uznał zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego za zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.