I SA/Lu 314/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-09-21
NSApodatkoweWysokawsa
egzekucja administracyjnaspółka w likwidacjidoręczeniazarzuty w sprawie egzekucjiVATKodeks spółek handlowychKodeks postępowania administracyjnegoustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczące egzekucji administracyjnej, wskazując na błędy w doręczeniach korespondencji do spółki w likwidacji.

Sprawa dotyczyła skargi spółki w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję organu egzekucyjnego o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Spółka kwestionowała prawidłowość doręczeń upomnienia i tytułu wykonawczego, argumentując, że korespondencja powinna być kierowana do likwidatora. Sąd uznał, że organy nie ustaliły prawidłowo daty otwarcia likwidacji i nie zastosowały właściwych przepisów dotyczących reprezentacji spółki przez likwidatora, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego oddalające zarzuty spółki w sprawie egzekucji administracyjnej zaległości podatkowych. Spółka podnosiła, że doręczenia korespondencji, w tym upomnienia i tytułu wykonawczego, były wadliwe, ponieważ powinny być kierowane do likwidatora, a nie bezpośrednio do spółki. Sąd administracyjny, analizując przepisy Kodeksu spółek handlowych dotyczące likwidacji spółki, stwierdził, że organy administracji nie ustaliły precyzyjnie daty otwarcia postępowania likwidacyjnego ani trybu jego otwarcia. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, od kiedy spółka w likwidacji jest reprezentowana przez likwidatora jako przedstawiciela ustawowego, a nie przez samą spółkę. Sąd uznał, że wadliwe doręczenia korespondencji, w tym postanowienia organu egzekucyjnego z 28 stycznia 2022 r., mogły skutkować brakiem wejścia tego postanowienia do obrotu prawnego. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone postanowienie organu, wskazując na naruszenie przepisów K.p.a. i u.p.e.a. oraz zobowiązał organ do ponownego wyjaśnienia kwestii związanych z otwarciem likwidacji i prawidłowością doręczeń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Od momentu otwarcia postępowania likwidacyjnego, korespondencja powinna być kierowana do likwidatora jako przedstawiciela ustawowego spółki, a nie do samej spółki.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że likwidator jest przedstawicielem ustawowym spółki w likwidacji, a jego kompetencje obejmują wypełnianie zobowiązań i reprezentowanie spółki. Doręczenia kierowane do samej spółki po otwarciu likwidacji są wadliwe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (47)

Główne

K.s.h. art. 270

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 271

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 272

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 274 § 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 274 § 2

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 274 § 3

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 275 § 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 276 § 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 276 § 11

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 276 § 2

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 276 § 3

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 277 § 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 277 § 3

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 280

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 282 § 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 283 § 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 283 § 2

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 283 § 3

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 26 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 32

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 270

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 272

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 274 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 274 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 274 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 275 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 276 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 276 § 11

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 276 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 276 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 277 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 277 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 280

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 282 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 283 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 283 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 283 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

K.p.a. art. 8 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a.

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwość doręczeń korespondencji w postępowaniu egzekucyjnym, które powinny być kierowane do likwidatora, a nie do spółki w likwidacji. Niewłaściwe ustalenie przez organy daty otwarcia postępowania likwidacyjnego spółki.

Godne uwagi sformułowania

Likwidator ma status prawny przedstawiciela ustawowego, inaczej zastępcy bezpośredniego. Wobec osób trzecich działających w dobrej wierze czynności podjęte przez likwidatorów uważa się za czynności likwidacyjne. Od momentu otwarcia likwidacji przestaje działać zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a jego funkcje przejmuje likwidator.

Skład orzekający

Andrzej Niezgoda

przewodniczący

Wiesława Achrymowicz

sprawozdawca

Agnieszka Kosowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Prawidłowe doręczanie korespondencji spółkom w likwidacji oraz rola i reprezentacja likwidatora w postępowaniach administracyjnych i egzekucyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki w likwidacji i jej reprezentacji przez likwidatora.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawnego reprezentacji spółek w likwidacji w kontekście postępowań administracyjnych i egzekucyjnych, co jest kluczowe dla praktyków prawa gospodarczego i podatkowego.

Spółka w likwidacji: Kto naprawdę reprezentuje ją w sporach z urzędem skarbowym?

Dane finansowe

WPS: 597 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 314/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Andrzej Niezgoda /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 26 § 1, art. 32
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1467
art. 270, art. 272, art. 274- art. 277, art. 280, art.  283
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Asesor sądowy Agnieszka Kosowska Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Bartmińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2022 r. sprawy ze skargi D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w L. reprezentowanej przez likwidatora na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr 0601-IEW.711.13.2022 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w L. reprezentowanej przez likwidatora kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w Lublinie (organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie (organ egzekucyjny) z 28 stycznia 2022 r. oddalające zarzut D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w L. (zobowiązana spółka w likwidacji) w sprawie egzekucji administracyjnej.
Z przedstawionych sądowi akt postępowania egzekucyjnego wynika, że 18 października 2021 r. zobowiązana spółka otrzymała upomnienie zobowiązujące do zapłacenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) wraz z odsetkami za sierpień 2021 r. Korespondencja z upomnieniem została skierowana do zobowiązanej spółki i wydana przez doręczyciela do rąk pełnomocnika pocztowego w osobie H. B..
W Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) od 21 grudnia 2021 r. figuruje wpis z informacją o wyrokach Sądu Okręgowego w L. z 21 lutego 2018 r. oraz Sądu Apelacyjnego w L. z 17 grudnia 2020 r. dotyczących stanu likwidacji zobowiązanej spółki i ustanowienia likwidatora w osobie J. P..
Wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, 30 grudnia 2021 r. wystawił w stosunku do zobowiązanej spółki w likwidacji tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zaległość z tytułu VAT za sierpień 2021 r. wraz z odsetkami. Podstawą wystawienia tego tytułu wykonawczego była deklaracja podatkowa VAT-7.
Odpis omawianego tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązana spółka w likwidacji otrzymała 19 stycznia 2022 r. Korespondencja ta została skierowana do zobowiązanej spółki w likwidacji i wydana przez doręczyciela także pełnomocnikowi pocztowemu, to jest H. B..
Likwidator zobowiązanej spółki w likwidacji 7 stycznia 2022 r. wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Sformułował dwa zarzuty.
Zdaniem likwidatora, doręczenie korespondencji, które miało wszcząć postępowanie egzekucyjne, powinno było nastąpić do rąk zobowiązanego. Poza tym upomnienie, poprzedzające postępowanie egzekucyjne, nie zostało skierowane do zobowiązanej spółki w likwidacji.
Likwidator motywował, że "przypadkiem" dowiedział się o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanej spółki w likwidacji. Dodatkowo likwidator argumentował, że zajęcie rachunku bankowego całkowicie uniemożliwi zobowiązanej spółce w likwidacji prowadzenie jakiejkolwiek działalności gospodarczej.
W następstwie likwidator domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W podstawie prawnej likwidator powołał się na art. 7, art. 26, art. 32, art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2022.479 ze zm. - u.p.e.a.).
Organ egzekucyjny mocą postanowienia z 28 stycznia 2022 r. oddalił zarzut zobowiązanej spółki w likwidacji w sprawie egzekucji administracyjnej.
Przyjął, że zgłoszony zarzut dotyczył kwestii doręczenia upomnienia i podlegał rozpatrzeniu na gruncie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.
W ocenie organu egzekucyjnego, prawnie skuteczne doręczenie upomnienia nastąpiło 18 października 2021 r., zaś 19 stycznia 2022 r. tytułu wykonawczego z zawiadomieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego.
Jednocześnie organ egzekucyjny stwierdził, że 21 grudnia 2021 r. nastąpiła zmiana wpisu w KRS dotycząca nazwy zobowiązanej spółki przez dodanie wzmianki o tym, że jest ona w stanie likwidacji.
Omówione wyżej postanowienie organu egzekucyjnego z 28 stycznia 2022 r. zostało skierowane do zobowiązanej spółki w likwidacji i doręczone do rąk pełnomocnika pocztowego w osobie H. B..
Rozpatrując sprawę ponownie w wyniku zażalenia likwidatora, organ zgodził się z organem egzekucyjnym.
Zdaniem organu, prawidłowe było doręczenie upomnienia zobowiązanej spółce 18 października 2021 r., co miało miejsce jeszcze przed zmianą jej nazwy, poczynając od 21 grudnia 2021 r., przez dodanie wzmianki o stanie likwidacji.
W dalszej kolejności organ tłumaczył, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte 31 grudnia 2021 r., czyli z chwilą nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu do egzekucji administracyjnej, skoro wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Z kolei do wszczęcia egzekucji doszło w wyniku doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zobowiązanej spółki w likwidacji, a więc także 31 grudnia 2021 r. W tej mierze organ nawiązał do art. 26 § 5 u.p.e.a.
Na zakończenie organ zaznaczył, że podstawą zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. W konsekwencji żadne inne sytuacje czy powody nie mogą uzasadniać wniesienia takich zarzutów.
Postanowienie organu zostało zaadresowane do zobowiązanej spółki w likwidacji i doręczone pełnomocnikowi - radcy prawnemu ustanowionemu przez likwidatora.
Likwidator, reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego, złożył skargę na postanowienie organu z 1 kwietnia 2022 r.
Zarzucił naruszenie:
- art. 26 § 1, art. 32 u.p.e.a. przez zajęcie rachunku bankowego zobowiązanej spółki w likwidacji bez uprzedniego zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego;
- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 ze zm. - K.p.a.) z powodu utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego.
W następstwie tej treści zarzutów likwidator domagał się:
- uchylenia zaskarżonego postanowienia wraz z postanowieniem organu egzekucyjnego z 28 stycznia 2022 r.;
- umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości;
- zasądzenia od organu kosztów postępowania sądowego.
Dodatkowo likwidator wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej w kwestii prawidłowości prowadzenia egzekucji z czynszu za najem w wysokości brutto (z VAT) czy też netto (bez VAT).
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze likwidator konsekwentnie stwierdził, że nie doszło do prawnie skutecznego doręczenia upomnienia.
Ponadto likwidator motywował, że egzekwowana zaległość podatkowa znajduje się w dyspozycji komornika sądowego, który otrzymuje od najemców kwoty czynszu, należne zobowiązanej spółce w likwidacji, wraz z VAT. Wcześniej przekazywał je wierzycielowi. Następnie w związku z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego przekazuje otrzymywane kwoty czynszu brutto na rachunek depozytowy Ministerstwa Finansów. W tych okolicznościach likwidator 25 stycznia 2022 r. wystąpił o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej zagadnienia czy zajęciu egzekucyjnemu podlega czynsz z tytułu najmu w kwocie brutto, czy netto (z VAT czy bez VAT). Organ interpretacyjny postanowieniem z 1 kwietnia 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. Likwidator złożył zażalenie, które nie zostało jeszcze rozpatrzone. W przekonaniu likwidatora, rozstrzygnięcie powyższej kwestii prawnej w interpretacji indywidualnej będzie miało znaczenie dla toku rozpatrywanego postępowania egzekucyjnego, co z kolei uzasadnia wniosek o zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie.
W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga likwidatora zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie organu nie jest zgodne z prawem.
Dla wyniku sprawy kluczowe są dwie kwestie:
Po pierwsze - kiedy (w jakiej konkretnej dacie) doszło do otwarcia postępowania likwidacyjnego zobowiązanej spółki w likwidacji.
Po drugie - kto i na jakich zasadach reprezentuje spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji. W konsekwencji do kogo wierzyciel podatkowy i organ egzekucyjny mają obowiązek kierować korespondencję wymaganą przez przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji od momentu otwarcia likwidacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o statusie podatnika i zobowiązanego.
Stosownie do ustawy Kodeks spółek handlowych (Dz.U.2022.1467 - K.s.h.) rozwiązanie spółki powodują:
1) przyczyny przewidziane w umowie spółki;
2) uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki albo o przeniesieniu siedziby spółki za granicę, stwierdzona protokołem sporządzonym przez notariusza;
21) w przypadku spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy, również uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki opatrzona przez wszystkich wspólników kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym;
3) ogłoszenie upadłości spółki;
4) inne przyczyny przewidziane prawem (art. 270 K.s.h.).
Poza przypadkami, o których mowa w art. 21, sąd może wyrokiem orzec rozwiązanie spółki:
1) na żądanie wspólnika lub członka organu spółki, jeżeli osiągnięcie celu spółki stało się niemożliwe albo jeżeli zaszły inne ważne przyczyny wywołane stosunkami spółki;
2) na żądanie oznaczonego w odrębnej ustawie organu państwowego, jeżeli działalność spółki naruszająca prawo zagraża interesowi publicznemu (art. 271 K.s.h.).
Rozwiązanie spółki następuje po przeprowadzeniu likwidacji, z chwilą wykreślenia spółki z rejestru (art. 272 K.s.h.).
Otwarcie likwidacji następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia o rozwiązaniu spółki przez sąd, powzięcia przez wspólników uchwały o rozwiązaniu spółki lub zaistnienia innej przyczyny jej rozwiązania (art. 274 § 1 K.s.h.).
Likwidację prowadzi się pod firmą spółki z dodaniem oznaczenia "w likwidacji" (art. 274 § 2 K.s.h.).
W czasie prowadzenia likwidacji spółka zachowuje osobowość prawną (art. 274 § 3 K.s.h.).
Do spółki w okresie likwidacji stosuje się przepisy dotyczące organów spółki, praw i obowiązków wspólników, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej lub z celu likwidacji nie wynika co innego (art. 275 § 1 K.s.h.).
Likwidatorami są członkowie zarządu, chyba że umowa spółki lub uchwała wspólników stanowi inaczej (art. 276 § 1 K.s.h.).
Sposób reprezentacji spółki w okresie likwidacji określa się w umowie spółki, uchwale wspólników albo orzeczeniu sądu. W każdym przypadku sąd może zmienić sposób reprezentacji spółki w okresie likwidacji (art. 276 § 11 K.s.h.).
Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, likwidatorzy mogą być odwołani na mocy uchwały wspólników. Likwidatorów ustanowionych przez sąd tylko sąd może odwołać (art. 276 § 2 K.s.h.).
W przypadku gdy o rozwiązaniu spółki orzeka sąd, może on jednocześnie ustanowić likwidatorów (art. 276 § 3 K.s.h.).
Do sądu rejestrowego należy zgłosić: otwarcie likwidacji, nazwiska i imiona likwidatorów oraz ich adresy albo adresy do doręczeń elektronicznych, sposób reprezentowania spółki przez likwidatorów i wszelkie w tym zakresie zmiany, nawet gdyby nie nastąpiła żadna zmiana w dotychczasowej reprezentacji spółki. Każdy likwidator ma prawo i obowiązek dokonania zgłoszenia (art. 277 § 1 K.s.h.).
Wpis likwidatorów ustanowionych przez sąd i wykreślenie likwidatorów przez sąd odwołanych następuje z urzędu (art. 277 § 3 K.s.h.).
Do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, chyba że przepisy niniejszego rozdziału stanowią inaczej (art. 280 K.s.h.).
Obowiązki (kompetencje) likwidatorów obejmują: zakończenie interesów bieżących spółki, ściągnięcie wierzytelności, wypełnienie zobowiązań i upłynnienie majątku spółki (czynności likwidacyjne). Nowe interesy likwidatorzy mogą wszczynać tylko wówczas, gdy to jest potrzebne do ukończenia spraw w toku (art. 282 § 1 K.s.h.).
W granicach swoich kompetencji, określonych w art. 282 § 1, likwidatorzy mają prawo prowadzenia spraw oraz reprezentowania spółki (art. 283 § 1 K.s.h.).
Ograniczenia kompetencji likwidatorów nie mają skutku prawnego wobec osób trzecich (art. 283 § 2 K.s.h.).
Wobec osób trzecich działających w dobrej wierze czynności podjęte przez likwidatorów uważa się za czynności likwidacyjne (art. 283 § 3 K.s.h.).
Z przytoczonego stanu prawnego wynika zatem, że otwarcie likwidacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia sądowego o jej rozwiązaniu. Wpis w KRS z 21 grudnia 2021 r. wskazywałby, że zobowiązana spółka została postawiona w stan likwidacji właśnie na mocy prawomocnego orzeczenia sądowego. Jednak - ściśle rzecz biorąc - organ nie ustalił, w jakim trybie i w jakiej konkretnej dacie doszło do otwarcia postępowania likwidacyjnego zobowiązanej spółki. Jeśli było to wynikiem prawomocnego wyroku sądowego, do którego nawiązuje wpis w KRS, organ nie ustalił daty jego prawomocności w tym zakresie.
Wpis w KRS o otwarciu likwidacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma charakter deklaratywny w tym znaczeniu, że ujawnia stan prawny, wynikający już z prawomocnego wyroku sądowego i istniejący od uprawomocnienia się tego wyroku.
Brak ustaleń i stanowiska prawnego ze strony organu w zakresie podstawy i daty otwarcia postępowania likwidacyjnego zobowiązanej spółki w likwidacji ma istotne konsekwencje na gruncie jej reprezentacji na etapie doręczenia upomnienia, wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wszczęcia samej egzekucji administracyjnej, a także rozpatrywania i rozstrzygania zarzutów likwidatora w sprawie egzekucji administracyjnej.
Otwarcie postępowania likwidacyjnego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma ten skutek, że w obrocie prawnym pojawia się likwidator. Przyjmuje się, że od momentu otwarcia likwidacji przestaje działać zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a jego funkcje przejmuje likwidator. Do czasu ustanowienia likwidatora, mimo że mandat członków zarządu wygasł, powinni oni sprawować pieczę nad majątkiem spółki i pomóc w jak najszybszym ustanowieniu likwidatora. Ten ostatni, kiedy zostanie ustanowiony, powinien zgłosić do KRS otwarcie likwidacji, które nastąpiło już wcześniej, ale powinno być wpisane do rejestru (por. szerzej A. Kidyba w opracowaniu komentatorskim do art. 277 K.s.h. - elektroniczny system LEX).
Do ustawowych kompetencji likwidatora należy między innymi wypełnienie zobowiązań. W tym zakresie nie zarząd, ale likwidator prowadzi sprawy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji i reprezentuje ją. Z kolei wypełnienie zobowiązań obejmuje występowanie w charakterze strony zobowiązanej w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Likwidator nie jest przy tym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji (por. tytuł III dział I rozdział 3 K.s.h., w którym ustawodawca określa organy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a likwidator do nich nie należy).
Likwidator ma status prawny przedstawiciela ustawowego, inaczej zastępcy bezpośredniego (por. szerzej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz, A. Kidyba, C.H.BECK 2014 do przytoczonych wyżej przepisów K.s.h.). Tego rodzaju zastępca bezpośredni działa w imieniu i ze skutkiem dla osoby reprezentowanej.
Skutki prawne czynności przedstawiciela ustawowego powstają bezpośrednio w sferze prawnej reprezentowanego. Przepisy polskiego prawa cywilnego wyrażają teorię reprezentacji ukształtowaną w cywilistyce niemieckiej XIX wieku, według której przedstawiciel sam składa lub odbiera oświadczenie woli, a nie tylko przenosi cudzą wolę. Organ osoby prawnej nie jest przedstawicielem takiej osoby. Zgodnie z przyjętą w prawie polskim teorią organów, oświadczenia woli składane przez piastunów funkcji organów, działających w takim właśnie charakterze (tzn. nie jako osoby fizyczne), są przypisywane bezpośrednio osobie prawnej. Osoba prawna bowiem "działa przez swoje organy". Istnieją niewątpliwe elementy różnicujące pozycję prawną przedstawiciela i organu osoby prawnej. Ten pierwszy jest odrębnym podmiotem prawa, który działa za reprezentowanego na podstawie przepisu ustawy. Natomiast ten drugi jest częścią struktury osoby prawnej. Piastuni funkcji organów są prawnie utożsamiani z osobą prawną (por. zwłaszcza uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - sygn. III CZP 8/90 dostępna w elektronicznym systemie LEX). Podobieństwo obu instytucji wyraża się w tym, że zarówno piastun organu osoby prawnej, jak i przedstawiciel ustawowy działają w granicach przyznanych im kompetencji, a konsekwencje tych działań przypisywane są odpowiednio osobie prawnej (por. szerzej opracowanie komentatorskie do art. 95 ustawy Kodeks cywilny pod redakcją J. Gudowskiego dostępne w elektronicznym systemie LEX).
W świetle powyższego od otwarcia postępowania likwidacyjnego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością korespondencja wymagana przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - chociaż adresowana do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji, która jest podmiotem zobowiązanym - powinna być kierowana nie do niej samej, ale do jej ustawowego przedstawiciela w osobie likwidatora. W przeciwnym razie nie można mówić o prawnie skutecznych doręczeniach.
O ile organ skierował zaskarżone postanowienie do zobowiązanej spółki w likwidacji "na ręce pełnomocnika" ustanowionego przez likwidatora, o tyle organ egzekucyjny skierował swoje postanowienie z 28 stycznia 2022 r. do zobowiązanej spółki w likwidacji z pominięciem likwidatora. W takiej sytuacji, jeśli w styczniu 2022 r. zobowiązana spółka była już postawiona w stan likwidacji, skierowanie postanowienia organu egzekucyjnego z 28 stycznia 2022 r. do niej samej było nieprawidłowe, a w rezultacie wymienione postanowienie organu egzekucyjnego nie weszło do obrotu prawnego.
W ten sam sposób, według tych samych kryteriów organ powinien był przeanalizować doręczenie: upomnienia, tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego.
Warto przy tym uściślić, że w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która nie jest postawiona w stan likwidacji, korespondencja jest kierowana do tej spółki, a nie do zarządu reprezentującego spółkę, bo zarząd należy do wewnętrznej struktury spółki, nie ma odrębnej podmiotowości prawnej. Inaczej jest, gdy dojdzie do otwarcia postępowania likwidacyjnego i ustanowienia likwidatora o statusie przedstawiciela ustawowego, odrębnego od spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji podmiotu prawa.
Dlatego - co do zasady - od momentu otwarcia postępowania likwidacyjnego, określonego w art. 274 § 1 K.s.h., błędne jest kierowanie korespondencji przez organ podatkowy czy egzekucyjny do samej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji zamiast do likwidatora jako jej przedstawiciela ustawowego.
W podsumowaniu swoich rozważań sąd ocenia, że dotychczas organ dowolnie pominął przytoczone wyżej unormowania K.s.h. i uchylił się od ustalenia, w jakim trybie i konkretnie od jakiej daty zobowiązana spółka została postawiona w stan likwidacji. W następstwie organ nie wyjaśnił, od jakiego momentu zobowiązana spółka w likwidacji nie była uprawniona do samodzielnego działania w zakresie wypełniania zobowiązań (w tym jako strona zobowiązana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji), a takie uprawnienie uzyskał wyłącznie likwidator jako jej przedstawiciel ustawowy. W rezultacie organ nie wykazał, aby jego przekonanie o prawnej skuteczności doręczeń - poczynając od upomnienia, a na postanowieniu organu egzekucyjnego z 28 stycznia 2022 r. kończąc - miało podstawy faktyczne i prawne.
W ten sposób organ istotnie naruszył art. 7, art. 8 § 1 K.p.a. w powiązaniu z przepisami działu I rozdziału 8 K.p.a. o doręczeniach oraz z art. 18 u.p.e.a. Stwierdzone zaniechania organu niewątpliwie mogą znacząco wpłynąć na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy nie było uzasadnione zawieszenie niniejszej sądowej kontroli legalności w oczekiwaniu na rozstrzygniecie sporu o wydanie interpretacji indywidualnej w przedmiocie egzekucyjnego zajęcia wierzytelności z tytułu czynszu za najem brutto czy netto. Aktualnie ocenianie tego zagadnienia prawnego przez sąd - czy to od strony formalnej, czy merytorycznej - jest przedwczesne.
W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne sądu. Konkretnie wyjaśni:
- od kiedy, w jakim trybie zobowiązana spółka została postawiona w stan likwidacji;
- w konsekwencji, od jakiej daty korespondencja wymagana przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podlegała kierowaniu do likwidatora jako ustawowego przedstawiciela zobowiązanej spółki w likwidacji;
- a wobec tego czy postanowienie organu egzekucyjnego z 28 stycznia 2022 r. weszło do obrotu prawnego i mogło być przedmiotem zażalenia złożonego przez likwidatora zobowiązanej spółki w likwidacji.
W niniejszym postępowaniu sądowym pełnomocnik strony skarżącej legitymował się pełnomocnictwem udzielonym przez likwidatora.
Z powodów omówionych wyżej sąd uchylił zaskarżone postanowienie organu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm. - P.p.s.a.).
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego (597 zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 ze zm.). Obejmują one wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI