I SA/LU 302/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2021-09-24
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychodówakcyzaolej napędowynierzetelne fakturylegalny obrót gospodarczynadpłata podatkudecyzja organuustawa o PITordynacja podatkowa

WSA w Lublinie oddalił skargę podatnika, uznając, że zapłacony podatek akcyzowy, wynikający z decyzji organów podatkowych po ujawnieniu nielegalnego procederu nabywania paliwa, nie stanowi kosztu uzyskania przychodów.

Podatnik domagał się stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r., argumentując, że zapłacony podatek akcyzowy powinien być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów. Organ podatkowy i WSA uznali, że zapłata akcyzy nastąpiła w wyniku ujawnienia przez organy nielegalnego procederu nabywania oleju napędowego z nieznanego źródła, bez udokumentowania transakcji i z pominięciem należnego podatku. W związku z tym, zapłacona akcyza nie mogła stanowić kosztu uzyskania przychodów, gdyż nie była związana z legalnym obrotem gospodarczym.

Sprawa dotyczyła skargi podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. Podatnik zaliczył do kosztów uzyskania przychodów wydatki na paliwo na podstawie faktur, które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Po kontroli podatkowej i przyznaniu się do nieprawidłowości, podatnik skorygował zeznanie. Następnie organy celno-skarbowe określiły mu zaległości z tytułu podatku akcyzowego, stwierdzając, że nabywał olej napędowy z niewiadomego źródła i nie zapłacił należnej akcyzy. Podatnik złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty, twierdząc, że zapłacona w ratach akcyza stanowi koszt uzyskania przychodów. WSA w Lublinie oddalił skargę, uznając, że zapłata akcyzy nastąpiła w wyniku ujawnienia przez organy nielegalnego procederu, a nie w ramach legalnego obrotu gospodarczego. Sąd podkreślił, że koszty uzyskania przychodów muszą być poniesione w celu osiągnięcia przychodów i być związane z legalnym obrotem gospodarczym, a także rzetelnie udokumentowane. Zapłata akcyzy w wyniku decyzji organów, po ujawnieniu oszustwa podatkowego, nie spełnia tych przesłanek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, zapłacony podatek akcyzowy nie stanowi kosztu uzyskania przychodów, jeśli wynika z ujawnienia przez organy nielegalnego procederu nabywania paliwa z nieznanego źródła, bez udokumentowania transakcji i z pominięciem należnego podatku.

Uzasadnienie

Koszty uzyskania przychodów muszą być poniesione w celu osiągnięcia przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, nie mogą być wymienione w art. 23 ustawy o PIT, a także muszą być związane z legalnym obrotem gospodarczym i rzetelnie udokumentowane. Zapłata akcyzy w wyniku decyzji organów, po ujawnieniu oszustwa podatkowego, nie spełnia tych przesłanek, gdyż nie jest związana z legalnym obrotem gospodarczym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.d.o.f. art. 22 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 24 § 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 24a § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

O.p. art. 72 § 1a

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 72 § 1b

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 72 § 2

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 75 § 4a

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 4

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zapłacony podatek akcyzowy, nawet jeśli wynika z decyzji organów po ujawnieniu nielegalnego procederu, nie może być kosztem uzyskania przychodów, jeśli nie jest związany z legalnym obrotem gospodarczym i rzetelnie udokumentowany.

Odrzucone argumenty

Zapłacony podatek akcyzowy, wynikający z decyzji organów podatkowych po ujawnieniu nielegalnego procederu nabywania paliwa, powinien być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ olej napędowy został wykorzystany w działalności gospodarczej.

Godne uwagi sformułowania

nie może ulegać wątpliwości, że aby poniesienie kosztu (wydatku) mogło być uwzględnione w rozliczeniu podatkowym, musi być także właściwie (rzetelnie) udokumentowane. nie mogą stanowić podstawy zapisów w księdze przychodów i rozchodów dowody księgowe, faktury, które nie są zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej. nie ma znaczenia czy podatnik w sposób zawiniony (...) lub niezawiniony dokonywał rozliczenia kosztów uzyskania przychodów na podstawie nierzetelnych dowodów księgowych. Kluczowe znaczenie ma stwierdzenie, że dokumenty, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu poniesienia kosztu uzyskania przychodów. instytucja kosztów uzyskania przychodów jest przewidziana dla tych podatników, którzy prowadząc przedsiębiorstwo nie naruszają standardów i granic obrotu gospodarczego, których postępowanie nie nosi znamion bezprawności ukierunkowanej na uszczuplenie podatków.

Skład orzekający

Wiesława Achrymowicz

przewodniczący sprawozdawca

Krystyna Czajecka-Szpringer

członek

Andrzej Niezgoda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów w kontekście zapłaty podatków (np. akcyzy) wynikających z ujawnienia nielegalnych procedur i braku rzetelnego udokumentowania transakcji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której zapłata podatku nastąpiła w wyniku działań organów po ujawnieniu oszustwa podatkowego, a nie w ramach bieżącej działalności gospodarczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rzetelne dokumentowanie transakcji i prowadzenie działalności w ramach legalnego obrotu gospodarczego, nawet jeśli wiąże się to z późniejszą zapłatą zaległych podatków. Pokazuje konsekwencje prób obejścia prawa podatkowego.

Nawet zapłacona akcyza nie zawsze jest kosztem uzyskania przychodu – kluczowe jest legalne pochodzenie paliwa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 302/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Krystyna Czajecka-Szpringer
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 124/22 - Wyrok NSA z 2024-10-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 361
art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 24a ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 72 § 1a, § 1b, § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lubliniew składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer WSA Andrzej Niezgoda Protokolant asystent sędziego Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2021 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. (organ I instancji) z [...] lutego 2021 r. odmawiającą Z. K. (podatnik) stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że - według ustaleń poczynionych w efekcie kontroli podatkowej - podatnik w podatkowej księdze przychodów i rozchodów za 2014 r. zaliczył do kosztów uzyskania przychodów wydatki na nabycie paliwa (oleju napędowego) na podstawie faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych transakcji gospodarczych, bowiem zarówno wystawca, jak i przyjmujący te faktury świadomie uczestniczyli w procederze ukierunkowanym na osiągnięcie niezgodnych z prawem korzyści podatkowych. Podatnik zgodził się z powyższymi ustaleniami kontroli podatkowej. W konsekwencji [...] czerwca 2018 r. skorygował zeznanie [...] za rok podatkowy 2014 i odpowiednio zmniejszył wysokość kosztów uzyskania przychodów o [...] zł.
Następnie decyzją z [...] stycznia 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. określił podatnikowi prawidłową wysokość zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego za miesięczne okresy rozliczeniowe od stycznia 2014 r. do maja 2016 r. W wyniku odwołania podatnika Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. decyzją z [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2019 r. W ocenie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. , podatnik między innymi w 2014 r. nabywał olej napędowy w rzeczywistości z niewiadomego źródła w ilościach ujętych w zakwestionowanych fakturach, w których jako wystawca figurował R. W.. Podatnik nie dysponował dokumentami na okoliczność pochodzenia, właściwości i jakości pozyskiwanego oleju napędowego. Jednocześnie Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. stwierdził, że w związku z wprowadzeniem do obrotu omawianego oleju napędowego nie została zapłacona akcyza.
Organ odnotował, że powyższe stanowisko Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. przyjęte w ostatecznej decyzji z [...] lipca 2019 r. zostało zaakceptowane w sprawie sygn. I SA/Lu 570/19.
W dalszej kolejności organ motywował, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. decyzją z [...] sierpnia 2019 r. rozłożył podatnikowi zaległości z tytułu podatku akcyzowego za okresy rozliczeniowe od stycznia 2013 r. do maja 2016 r. na 37 miesięcznych rat, poczynając od września 2019 r. do września 2022 r.
W tych okolicznościach, jak tłumaczył organ, [...] grudnia 2020 r. podatnik złożył do organu I instancji wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. w wysokości [...] zł. Zdaniem podatnika, akcyza dotycząca 2014 r. zapłacona w ratach zgodnie z decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z [...] sierpnia 2019 r. stanowi koszt uzyskania przychodów. Są to bowiem wydatki niewątpliwie bezpośrednio związane z przychodami podatnika uzyskanymi z działalności gospodarczej prowadzonej w 2014 r. Z tego względu, w przekonaniu podatnika, zapłacona akcyza przypadająca na 2014 r. powinna zmniejszać podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych za wymieniony rok podatkowy. Podatnik zaznaczył, że olej napędowy ujęty w zakwestionowanych fakturach bezspornie został wykorzystany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Nawiązał przy tym do wyroku w sprawie sygn. II FSK 2312/17.
Organ, podobnie jak organ I instancji, nie zgodził się z podatnikiem. Nawiązał do art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2012.361 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w 2014 r. - ustawa o PIT) i motywował, że podatnik posługiwał się nierzetelnymi fakturami w związku z pozyskiwaniem oleju napędowego. Nie udokumentował ani rzeczywistego źródła pochodzenia tego paliwa, ani rzeczywiście poniesionych wydatków w zamian za jego otrzymanie. Natomiast aktualnie podatnik spłaca kolejne raty zaległości z tytułu podatku akcyzowego w rezultacie ostatecznych decyzji organów podatkowych. Do wydania tych decyzji doszło dlatego, że podatnik wcześniej nie miał zamiaru płacić należnej akcyzy. Zdaniem organu, można powiedzieć, że dopiero decyzje organów podatkowych "zmusiły" podatnika do zapłaty zaległego podatku akcyzowego. Wobec tego organ przyjął, że nie ma bezpośredniego związku między aktualnym ratalnym spłacaniem przez podatnika zaległości z tytułu podatku akcyzowego a jego działalnością gospodarczą prowadzoną w 2014 r. i uzyskiwanymi wówczas przychodami. W podsumowaniu organ skonstatował, że oczekiwania podatnika nie wyczerpują ustawowych przesłanek wymaganych dla zaistnienia w obrocie prawnym kosztów uzyskania przychodów.
Podatnik złożył skargę na zrelacjonowaną wyżej decyzję organu.
Zarzucił naruszenie:
- art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, bowiem - co do zasady - zapłacony podatek akcyzowy jest kosztem uzyskania przychodów;
- art. 75 § 4a, art. 120, art. 121, art. 122, art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2021.1540 ze zm. - O.p.) z powodu bezpodstawnej odmowy stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r.
W następstwie wymienionych zarzutów podatnik domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia od organu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu swego stanowiska podatnik w istocie rzeczy powtórzył tok argumentacji prezentowany w postępowaniu podatkowym zainicjowanym wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podatnika nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja organu jest zgodna z prawem.
Spór podatnika z organem skoncentrował się na zagadnieniu czy podatek akcyzowy za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2014 r. zapłacony przez podatnika w wykonaniu decyzji określającej wysokość zobowiązań podatkowych z [...] lipca 2019 r. oraz o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych z [...] sierpnia 2019 r. realizuje przesłanki kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy o PIT.
Zdaniem podatnika, na tak sformułowane pytanie należy odpowiedzieć pozytywnie, bowiem podatnik poniósł wydatek na zapłatę akcyzy, jest to okoliczność udokumentowana, a nabyty olej napędowy bezspornie służył jego działalności gospodarczej prowadzonej w 2014 r.
Z kolei organ przyjął, że czym innym jest udokumentowanie przez podatnika wydatków ponoszonych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, stanowiących koszty uzyskania przychodów a zdecydowanie czym innym jest wykonanie przez podatnika ostatecznych decyzji organów podatkowych wydanych z tego powodu, że podatnik nie dysponował rzetelnymi dokumentami na okoliczności legalnego pochodzenia paliwa wykorzystywanego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej i faktycznych rozliczeń z rzeczywistymi dostawcami, a więc stwierdzającymi gospodarczy charakter zawieranych transakcji.
Należy przypomnieć, że ustawodawca zdefiniował nadpłatę w art. 72 § 1 O.p. jako: nadpłacony lub nienależnie zapłacony podatek (pkt 1); podatek pobrany przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej (pkt 2); zobowiązanie zapłacone przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej (pkt 3); zobowiązanie zapłacone przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej (pkt 4).
Następnie w art. 72 § 1a, § 1b i § 2 O.p. ustawodawca wymienił sytuacje zrównane z zaistnieniem nadpłaty, których nie dotyczył wniosek podatnika.
Podatnik wywodził nadpłatę z zawyżenia kosztów uzyskania przychodów odnoszących się do 2014 r., w których nie uwzględnił ratalnie zapłaconej akcyzy.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Gramatyczna wykładnia tego przepisu prowadzi do oczywistego wniosku, że aby dany wydatek można było zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów zaistnieć muszą kumulatywnie dwa warunki: 1) celem poniesienia wydatku powinno być osiągnięcie przychodu czy też zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów, 2) wydatek ten nie może być wymieniony w katalogu określonym w art. 23 ustawy o PIT.
Ten ostatni wymóg formułowany przez ustawodawcę nie wymaga szerszego uzasadnienia. Ustalenie bowiem, że określony wydatek został objęty przez art. 23 ustawy o PIT eliminuje możliwość zaliczenia go w poczet kosztów uzyskania przychodów.
Przechodząc natomiast do pierwszego z warunków ujętych w art. 22 ust. 1 ustawy o PIT należy stwierdzić, że ustawa o PIT w sposób ogólny określa wydatki mogące stanowić koszty uzyskania przychodów. Pozwala to zatem na wyprowadzenie wniosku, w myśl którego podatnik ma możliwość odliczenia wszelkich faktycznie poniesionych kosztów, pod tym jednak warunkiem, iż wykaże ich związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a zatem, że ich poniesienie miało lub mogło mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu, na istnienie źródła przychodu. W konsekwencji dany wydatek tylko wtedy stanowić będzie koszt uzyskania przychodu, gdy faktycznie został poniesiony, wiąże się z konkretnym źródłem przychodu i spowodował lub obiektywnie mógł spowodować osiągnięcie przychodu z tego źródła.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że wykazanie spełnienia warunków uznania danego wydatku za koszt podatkowy należy do podatnika. Nie może on ciążących na nim obowiązków przerzucać na organy podatkowe i obarczać winą te organy za swe działania naruszające obowiązujące prawo. Brak odpowiedniego udokumentowania wydatków i ich związku przyczynowo - skutkowego z osiąganym przychodem prowadzi do skutecznego zakwestionowania kosztów uzyskania przychodów (por. przykładowo wyroki w sprawach sygn.: II FSK 1399/14, II FSK 1241/14, II FSK 96/14).
W treści art. 22 ustawy o PIT nie został zawarty wymóg należytego udokumentowania kosztów uzyskania przychodów. Wymóg ten wynika jednak z przepisów normujących zasady ustalania dochodu jako podstawy opodatkowania.
Stosownie do art. 24 ust. 2 omawianej ustawy podatkowej u podatników osiągających dochody z działalności gospodarczej i prowadzących księgi przychodów i rozchodów dochodem z działalności jest różnica pomiędzy przychodem w rozumieniu art. 14 a kosztami uzyskania powiększona o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadków, jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego, lub pomniejszona o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego i końcowego, jeżeli wartość remanentu początkowego jest wyższa. Wyjątki od tej zasady nie dotyczą analizowanej sprawy.
Z kolei art. 24a ust. 1 ustawy o PIT nakłada na wymienione w nim podmioty obowiązek prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów albo ksiąg rachunkowych zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy.
W okolicznościach niniejszej sprawy podatnik w rozpatrywanym roku podatkowym prowadził podatkową księgę przychodów i rozchodów. Z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U.2014.1037 w brzmieniu dla 2014 r.) wynika zaś, że zapisów w księdze dokonuje się na podstawie prawidłowych i rzetelnych dowodów, o jakich mowa w § 12 ust. 3, § 13 i § 14 powołanego rozporządzenia.
Wobec tego nie może ulegać wątpliwości, że aby poniesienie kosztu (wydatku) mogło być uwzględnione w rozliczeniu podatkowym, musi być także właściwie (rzetelnie) udokumentowane. W księdze przychodów i rozchodów ujmuje się bowiem wyłącznie prawidłowe i rzetelne faktury. Bez wątpienia więc nie mogą stanowić podstawy zapisów w księdze przychodów i rozchodów dowody księgowe, faktury, które nie są zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej. Takie dokumenty w istocie opisują fikcję. Wymaga podkreślenia, że mówimy o dokumentach sporządzanych na potrzeby rozliczeń podatkowych i dlatego jest niezmiernie ważne, aby wiarygodność tych dowodów nie mogła zostać skutecznie zakwestionowana, aby była ona niepodważalna.
Ponownie należy nawiązać do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wielokrotnie i konsekwentnie podkreślano, że do uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego, polegającego na zakupie towaru lub usługi u konkretnego sprzedawcy i za konkretną cenę, ale też zgodne z przepisami udokumentowanie tej transakcji (tak m.in. w wyrokach sygn.: II FSK 1438/06, II FSK 1405/07, II FSK 462/11, II FSK 627/12, II FSK 2436/12). Nie wystarczy wykazanie, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć towar lub usługę i wykorzystać je w działalności gospodarczej, aby dany wydatek zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów (por. przykładowo wyroki w sprawach sygn.: FSK 958/04, II FSK 1438/06, II FSK 1755/06, II FSK 1405/07, II FSK 418/09 czy II FSK 1484/15). Z punktu widzenia rozwiązań przyjętych w art. 22 ust. 1, art. 24 i art. 24a ustawy o PIT nie ma znaczenia czy podatnik w sposób zawiniony (wskutek braku dbałości o własne interesy gospodarcze bądź zamierzony) lub niezawiniony dokonywał rozliczenia kosztów uzyskania przychodów na podstawie nierzetelnych dowodów księgowych. Kluczowe znaczenie ma stwierdzenie, że dokumenty, w tym faktury, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu poniesienia kosztu uzyskania przychodów (por. przykładowo sprawa sygn. II FSK 1483/14). Przyjęcie za koszt uzyskania przychodów wydatku wykazanego w nierzetelnym dokumencie, gdy ani jego wystawca, ani przyjmujący nie są w stanie rzetelnie, obiektywnie wykazać jego zgodności z rzeczywistością, prowadziłoby w istocie do akceptacji rozliczenia podatkowego opartego wyłącznie na dokumentach prywatnych, które podatnik chce zaoferować organowi podatkowemu (por. wyrok w sprawie sygn. II FSK 462/11).
Sąd w składzie orzekającym podziela powyższe stanowisko prawne.
Wobec tego podatek akcyzowy, którego podatnik nie udokumentował i nie zapłacił w związku z pozyskiwaniem oleju napędowego, nie jest kosztem uzyskania przychodów, nawet kiedy z upływem czasu organy podatkowe wykryły bezprawny proceder, polegający na przyjmowaniu przez podatnika oleju napędowego niewiadomego pochodzenia od nieustalonych osób i za nieznanym rozliczeniem.
Z ostatecznej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z [...] lipca 2019 r. wynika jednoznacznie, że była ona następstwem bezprawnego postępowania podatnika, pozostającego poza ramami obrotu gospodarczego. Podatnik nie potrafił bądź nie chciał wymienić ani rzeczywistego źródła pochodzenia oleju napędowego, ani rzeczywistego dostawcy lub dostawców, ani też faktycznych okoliczności pozyskiwania tego towaru. W ten sposób podatnik świadomie pomijał akcyzę. Nie płacił jej dostawcy w cenie, bo działał poza ramami legalnego obrotu gospodarczego. Sam również jej nie deklarował i nie płacił.
W tym stanie sprawy - wbrew przekonaniu podatnika - ostateczna decyzja określająca prawidłową wysokość zobowiązań podatnika z tytułu podatku akcyzowego za poszczególne okresy rozliczeniowe zawarte w 2014 r. nie może być traktowana jako udokumentowanie przez podatnika faktu poniesienia wydatków na zapłatę podatku akcyzowego. Przeciwnie, decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z [...] lipca 2019 r. stwierdza w obrocie prawnym, że podatnik nie tylko nie dokumentował faktu zapłaty akcyzy, ale swoim bezprawnym postępowaniem zmierzał do uszczuplenia tego podatku.
Jakkolwiek organ nie kwestionował okoliczności, że olej napędowy ujęty w nierzetelnych fakturach i nieopodatkowany podatkiem akcyzowym został wykorzystany przez podatnika na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, to jednocześnie prawidłowo zauważył, że działania podatnika na etapie przyjmowania oleju napędowego nie mieściły się w granicach legalnego obrotu gospodarczego, a ich istota sprowadzała się do uniknięcia zapłaty podatku akcyzowego. Z kolei taka sytuacja nie tylko nie realizuje ustawowych przesłanek kosztów uzyskania przychodów, ale pozostaje w jawnej sprzeczności z istotą tej instytucji materialnego prawa podatkowego, którą należy odnosić wyłącznie do transakcji w legalnym obrocie gospodarczym i dodatkowo rzetelnie udokumentowanych, także w zakresie zapłaty akcyzy towarzyszącej olejowi napędowemu.
Ustawodawca wyraźnie wiąże koszty uzyskania przychodów nie z jakimkolwiek pozyskaniem określonych towarów czy usług, ale przede wszystkim z rzetelnym udokumentowaniem przebiegu poszczególnych zdarzeń w legalnym obrocie gospodarczym. Co do zasady bowiem, jeżeli podatnik, prowadzący działalność gospodarczą, dokonuje określonych płatności, to powinny być one ekwiwalentem za towary lub usługi dostarczone mu w ramach legalnego obrotu gospodarczego. W takiej sytuacji podatnik niewątpliwie dysponuje rzetelnymi dokumentami i w rezultacie jest w stanie wykazać między innymi zapłatę akcyzy od wyrobu akcyzowego na wcześniejszym etapie obrotu albo sam ją deklaruje i płaci. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sankcjonowania w rozliczeniach podatkowych fikcji i oszukańczych procederów.
Podatnik pomija w swojej argumentacji kluczowy aspekt analizowanej sprawy, a mianowicie okoliczność, że nie dysponował rzetelnymi dokumentami dotyczącymi pochodzenia przyjmowanego oleju napędowego i tym samym zapłaty akcyzy na wcześniejszym etapie obrotu. Sam również chciał uniknąć zapłaty tego podatku i tak by się stało, gdyby nie decyzje organów podatkowych.
W tym stanie rzeczy organ trafnie podkreślił, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z [...] lipca 2019 r. określająca wysokość zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego za kolejne miesięczne okresy rozliczeniowe zawarte w 2014 r. nie dokumentuje zapłaty akcyzy przez podatnika jako kosztów uzyskania przychodów. Decyzja ta dowodzi natomiast, że: - po pierwsze, podatnik przy pozyskiwaniu oleju napędowego działał poza ramami legalnego obrotu gospodarczego; - a po drugie, pozyskiwał olej napędowy w sposób obliczony między innymi na uszczuplenie akcyzy.
W świetle powyższego podatnik aktualnie nie może zasadnie twierdzić, że zapłata podatku akcyzowego w wykonaniu ostatecznych decyzji organów podatkowych (z [...] lipca 2019 r. określającej wysokość zobowiązań podatkowych i [...] sierpnia 2019 r. rozkładającej na raty zaległości podatkowe) miałaby stanowić poniesienie kosztów uzyskania przychodów w zasadzie tylko z tego powodu, że organy podatkowe zdołały przed upływem terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych ujawnić nielegalny proceder, w którym podatnik uczestniczył i przeciwdziałać uszczupleniom podatkowym spowodowanym przez podatnika.
W podsumowaniu przedstawionych rozważań sąd ocenia, że kontrolowana decyzja jest rezultatem prawidłowego rozumienia przez organ art. 22 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 2, art. 24a ust. 1 ustawy o PIT, na gruncie również prawidłowo odtworzonych okoliczności rozpatrywanej sprawy. Bezprawne postępowanie podatnika, polegające na pozyskiwaniu oleju napędowego poza legalnym obrotem gospodarczym i z uszczupleniem w zakresie podatku akcyzowego, w konsekwencji w żaden sposób nie może być zasadnie wiązane z kosztami uzyskania przychodów i kształtować rozliczenie podatkowe. Wymaga podkreślenia, że instytucja kosztów uzyskania przychodów jest przewidziana dla tych podatników, którzy prowadząc przedsiębiorstwo nie naruszają standardów i granic obrotu gospodarczego, których postępowanie nie nosi znamion bezprawności ukierunkowanej na uszczuplenie podatków.
Tak więc - wbrew zarzutom formułowanym przez podatnika w skardze - zaskarżona decyzja organu nie narusza ani przepisów postępowania podatkowego, ani unormowań materialnego prawa podatkowego istotnych z punktu widzenia rozpoznania kosztów uzyskania przychodów ściśle w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę, omówionym wyżej.
Podatnik nieadekwatnie nawiązuje do orzeczeń w sprawach sygn.: II FSK 2312/17 i II FSK 3642/18, które zostały wydane na kanwie istotnie innych okoliczności faktycznych.
W realiach analizowanej sprawy - co ma podstawowe i jednocześnie rozstrzygające znaczenie - podatnik chce wpisać w koszty uzyskania przychodów, a więc w legalny obrót gospodarczy, pozyskiwanie oleju napędowego na zasadach, których nie ujawnił i niewątpliwie obliczonych na pominięcie akcyzy, a więc pozbawionych przymiotu legalności i tylko dlatego, że organy podatkowe na czas ujawniły ten bezprawny proceder, w następstwie podjęły działania w celu wyeliminowania uszczuplenia podatkowego. Raz jeszcze należy podkreślić, że tej treści oczekiwania podatnika pozostają w sprzeczności z instytucją kosztów uzyskania przychodów.
W rezultacie zawarty w skardze wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji organu jest pozbawiony podstaw faktycznych i prawnych.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl oraz w elektronicznym zbiorze LEX.
Z tych powodów niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI