I SA/LU 301/23

I SA/Lu 301/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Wałejko
Marcin Małek
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 266
art. 31 zo ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2023 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 marca 2023 r. nr 260/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 13 marca 2023 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej: "Prezes ZUS", po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję, z dnia 6 kwietnia 2021 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie pisma K. C., dalej: "strona", "skarżąca", z dnia 4 marca 2021 r., dotyczącego zwolnienia z obowiązku opłacenia składek od marca do maja 2020 r.
Prezes ZUS w pierwszej kolejności odwołał się do przepisów mających zastosowanie w sprawie, wskazując na treść art. 31zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r, poz. 266, ze zm.), dalej: "ustawa o COVID", zgodnie z którym płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych od 1 marca. do 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: (1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., (2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., (3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 3 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Następnie Prezes ZUS wskazał, że w myśl art. 31zp ust. 1 ustawy COVID, wniosek o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 marca do 31 maja 2020 r. płatnik składek przekazuje do ZUS nie później niż do 30 czerwca 2020 r.
Prezes ZUS podał, że pismem z 4 marca 2021 r. (data wpływu 8 marca 2021 r.) strona wystąpiła o informację dotyczącą przyczyn figurowania na jej koncie rozliczeniowym zadłużenia od marca. do maja 2020 r. Jednocześnie wyjaśniła ona, że 21 kwietnia 2020 r. przesłała do ZUS wniosek RDZ (o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r.) listem poleconym, aby mieć potwierdzenie nadania tej przesyłki. Na dowód powyższego załączyła kserokopię wniosku RDZ z datą wypełnienia 4 kwietnia 2020 r. i potwierdzenie nadania przesyłki poleconej nr [...] z 21 kwietnia 2020 r. Strona informowała też, że pracownik ZUS w rozmowie telefonicznej poinformował ją, że wniosek RDZ nie wpłynął do ZUS.
Wskazaną wyżej decyzją z dnia 6 kwietnia 2021 r. Prezes ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie strony z obowiązku opłacenia składek a okres od 1 marca do 31 maja 2020 r. wyjaśniając, że wskazany przez nią wniosek RDZ nie wpłynął do ZUS. Nie zgadzając się z treścią decyzji, wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2021 r. strona wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując argumentację, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek wysłała ona w dniu 21 kwietnia 2020 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej listem poleconym, ponownie załączając kopię wniosku RDZ z dnia 4 kwietnia 2020 r., potwierdzenie nadania przesyłki poleconej nr R [...] z dnia 21 kwietnia 2020 r. oraz wydrukowane ze strony internetowej Poczty Polskiej "Śledzenie przesyłki". Strona twierdziła, że wniosek RDZ został wysłany w tej przesyłce wraz z wnioskiem o symbolu RSP-D o świadczenie postojowe. Strona zapewniała, że obydwa wnioski zostały złożone w jednej kopercie, gdyż jej zamiarem było skorzystanie z obydwu form pomocy. Twierdziła ona też, że jako przedsiębiorca wnioskowała o wszystkie ulgi wynikające z ustawy COVID. Z nieznanych przyczyn, wniosek RDZ nie został jednak rozpatrzony, a jako przyczynę ZUS wskazał brak wpływu wniosku. Zdaniem strony ZUS powinien uznać wniosek jako złożony w terminie i przyznać przedmiotowe zwolnienia, które umożliwi stronie zmniejszenie strat spowodowanych niemożnością prowadzenia działalności wskutek Covid-19. Strona zaznaczyła, że skutki pandemii są dla niej nadal odczuwalne, gdyż nie może prowadzić działalności w normalnym zakresie, a utrata wnioskowanej ulgi stanowi znaczne obciążenie, zważywszy na niewielki rozmiar prowadzonej działalności.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes ZUS z dnia 31 maja 2021 r. stwierdził, że podnoszone przez stronę argumenty i załączone dokumenty, nie stanowią podstawy do zwolnienia strony z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Powyższą decyzję strona zaskarżyła i do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 464/21, uchylił wskazaną decyzję Prezesa ZUS. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd zalecił organowi przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istotnych okoliczności dotyczących złożenia przez stronę wniosku RDZ, w szczególności przeprowadzenie postępowania dowodowego na tę okoliczność.
Rozpoznając sprawę ponownie, w wykonaniu wyroku z 26 października 2021 r. ZUS pismem z dnia 23 grudnia 2021 r. wezwał stronę do złożenia dowodów, innych niż dotychczas załączone do akt sprawy, które wskazywałyby, że istnieje podstawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okresy od marca do maja 2020 r. W odpowiedzi strona skierowała do ZUS pismo z dnia 10 stycznia 2022 r., w którym twierdziła, że wniosek RDZ oraz ponadto wniosek RSP-C musiały zaginąć w ZUS, ponieważ 21 kwietnia 2020 r. nadała pocztą kopertę, w której znajdowały się trzy wnioski: wniosek RDZ, z załączonym ksero wniosku, wniosek RSP-D, z załączonym ksero wniosku oraz wniosek RSP-C, z załączonym ksero wniosku. Strona odniosła się przy tym do prowadzonego przez ZUS postępowania w zakresie ustalenia uprawnień do zwolnienia z obowiązku opłacania składek oraz wniosków o przyznanie prawa do świadczenia postojowego, wskazanych powyżej, które zostały przez ZUS rozpatrzone w odrębnym postępowaniu oraz zarzuciła, że ZUS nie informował jej o fakcie złożenia niekompletnej dokumentacji i o zadłużeniu z tytułu składek figurującym na koncie rozliczeniowym. W ocenie strony korespondencja została zagubiona przez urzędników.
ZUS po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 8 marca 2022 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek a okresy od marca do maja 2020 r. wskazując na brak możliwości wydania w sprawie decyzji merytorycznej.
Na tę decyzję strona złożyła również skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 214/22, stwierdził nieważność zaskarżonej przez decyzji ZUS z dnia 8 marca 2022 r. o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek od 1 marca do 31 maja 2020 r. Sąd stwierdził bowiem, że ZUS w swoim rozstrzygnięciu pominął przepisy prawa funkcjonujące w obowiązującym porządku prawnym oraz zlekceważył wyraźną treść prawomocnego wyroku z dnia 26 października 2021 r. przez co doprowadził do sytuacji, w której w obrocie prawnym w tej samej sprawie znalazły się dwa odmienne w swej treści rozstrzygnięcia.
Ponownie rozpatrując sprawę ZUS pismem z dnia 1 lutego 2023 r. wezwał stronę do udziału w podejmowanych czynnościach przez złożenie dowodów, innych niż dotychczas załączono do akt sprawy, które wskazywałyby, że istnieje podstawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okresy od marca do maja 2020 r.
ZUS ustalił ponadto, że wskazana przez stronę przesyłka o numerze [...] faktycznie wpłynęła do Oddziału ZUS w Lublinie w dniu 22 kwietnia 2020 r. i została otwarta przez pracownika. W kopercie znajdował się tylko oryginał wniosku RSP-D w formacie A-4 zawierający dwie wypełnione maszynowo strony, z uwidocznioną datą wypełnienia: "16 kwietnia 2020 r." wraz z odręcznym podpisem o brzmieniu: K. C.. Na wniosku obecnie znajduje się pieczęć zawierająca datę wpływu do ZUS, czyli dzień 22 kwietnia 2020 r. Przy wniosku znajdowała się oryginalna koperta w formacie A-6 wypełniona odręcznie, ze wskazaniem nadawcy i odbiorcy korespondencji, z naklejką z uwidocznionym Nr [...] oraz oryginalnym znaczkiem pocztowym. Organ zwrócił przy tym uwagę, że w aktach sprawy znajduje się również kserokopia potwierdzenia nadania przesyłki poleconej, priorytetowej, nadanej w placówce Poczty Polskiej LUBLIN 50 dnia 21 kwietnia 2020 r., co potwierdza stempel pocztowy. Wniosek RSP-D wraz z kopertą pracownik ZUS przekazał do rejestracji i 27 kwietnia 2020 r. został on wprowadzony do systemu informatycznego ZUS.
Mając powyższe na uwadze ZUS ocenił, że posiadanie przez stronę potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nie przesądza o tym, że w nadanej przez stronę przesyłce z dnia 21 kwietnia 2020 r. znajdował się również wniosek RDZ. Strona nie podjęła też żadnych prób uzyskania informacji o wpływie wniosku RDZ, czy też stanu zaawansowania prac nad tym wnioskiem, korzystając z uprawnień przewidzianych w przepisie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000), dalej: "K.p.a.",tj. z instytucji wniesienia ponaglenia.
ZUS wskazał też, że przeprowadził również postępowanie dowodowe na okoliczność analizy wszystkich wniosków RDZ zarejestrowanych w systemie informatycznym ZUS w okresie od 1 kwietnia do 30 kwietnia 2020 r. Analiza ta została dokonana na podstawie karty udostępnienia dokumentacji Nr [...], zawierającej wniosek o udostępnienie dokumentacji z właściwej komórki ZUS ze wskazanym sposobem udostępnienia: wypożyczenie poza lokal archiwum z określoną sygnaturą archiwalną: [...], [...], [...]. Dokument ten określał dane identyfikacyjne dotyczące: K. C. i numer PESEL [...]. Jako data skrajna wskazany został dzień: 22 kwietnia 2020 r. oraz zawierał on zgodę na udostępnienie dokumentacji przez osobę kierującą właściwą komórką organizacyjną ZUS z podpisem elektronicznym datowanym na 3 lutego 2023 r. i potwierdzenie odbioru dokumentacji z podpisem elektronicznym z 3 lutego 2023 r., z pouczeniem dla osoby odbierającej dokumentację. Jako istotna treść pouczenia organ wskazał, że niedopuszczalne jest: wyłączanie z udostępnionej dokumentacji pojedynczych przesyłek i pism, przekazywanie dokumentacji innym podmiotom, nanoszenie na dokumentacji notatek, jak również że osoba wypożyczająca ponosi pełną odpowiedzialność za uszkodzenia i zniszczenia wypożyczonej dokumentacji. Pod treścią pouczenia znajdował się podpis elektroniczny osoby odbierającej dokumentację z dnia 3 lutego 2023 r. Zwrot wypożyczonej dokumentacji do archiwum nastąpił dnia 3 lutego 2023 r. z uwidocznionymi podpisami elektronicznymi osoby oddającej dokumentację oraz osoby przyjmującej dokumentację.
ZUS wskazał, że opisana karta była podstawą do udostępnienia spisu zdawczo-odbiorczego akt Nr 4556. Spis ten uwidaczniał wszystkie wnioski RDZ, które wpłynęły do ZUS od 1 do 30 kwietnia 2020 r. i zostały uszeregowane według daty wpływu do ZUS oraz wymienione w liczbie porządkowej z pozycjami od 1 do 224. Wnioski RDZ, które wpłynęły do ZUS od 22 do 30 kwietnia 2020 r. zawierały liczbę porządkową od 183 do 224. Ponadto spis ten w pozycji spis teczki lub tomu akta płatnika RDZ zawierał wykaz wszystkich wniosków uszeregowanych według imienia i nazwiska osoby lub nazwy podmiotu składającego wniosek RDZ. Przeprowadzona szczegółowa jednostkowa analiza tych wniosków wskazała na brak wniosku RDZ w omawianym okresie na nazwisko K. C..
Organ wyraził przekonanie, że gdyby wniosek RDZ znajdował się w tej przesyłce, analogicznie jak wniosek RSP-D opatrzony zostałby datą wpływu i przekazany do rozpatrzenia przez właściwą komórkę. Na podstawie prowadzonych rejestrów, w tym omówionego spisu zdawczo - odbiorczego akt za kwiecień 2020 r., ZUS nie stwierdził wpływu wniosku strony o zwolnienie z opłacania składek za marzec-maj 2020 r.
Wniosek taki należało złożyć najpóźniej do 30 czerwca 2020 r., termin ten nie podlega przywróceniu ani wydłużeniu. W sytuacji stwierdzenia braku wniosku RDZ w przesyłce poleconej z dnia 21 kwietnia 2020 r. oraz nieskorzystania przez stronę z pozostałych form skutecznego złożenia pisma mimo braku obiektywnych przeszkód w tym zakresie, nie było podstaw do jego rozpatrzenia, co skutkowało obowiązkiem odmowy wszczęcia postępowania w sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję strona, nie precyzując zarzutów wniosła o uchylenie decyzji ZUS, rozpatrzenie jej wniosku i zwolnienie z obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne. W ocenie skarżącej "na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt: I SA/Lu 214/22 ZUS był zobowiązany rozpatrzyć jej wniosek z dnia 21 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należnych składek i zwrot składek za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r." Tymczasem ZUS po półrocznym okresie od daty uprawomocnienia się wyroku, ponownie odmówił pozytywnego załatwienia jej wniosku, nadal twierdząc, że nie otrzymał wniosku RDZ. W ocenie skarżącej ZUS zagubił ten wniosek oraz załączniki, wskutek czego pracownica ZUS zwróciła się o dołączenie wniosków. ZUS nadal jednak utrzymuje, że wniosku nie otrzymał. Skarżąca zaś złożyła do ZUS kopię złożonego wniosku. Zatem wobec braku dowodu po stronie ZUS, powinien on rozpatrzyć jej prośbę na podstawie kopii.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Lublinie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, niemającym znaczenia w rozpoznawanej sprawie.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości wydania przez organ decyzji odmawiającej skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. ze względu na brak złożenia stosownego wniosku.
Dokonując sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy podkreślić, że WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 464/21, uchylił decyzję Prezesa ZUS z dnia 31 maja 2021 r. odmawiającą wszczęcia postępowania. oraz, po ponownym rozstrzygnięciu sprawy przez organ, kolejnym wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 214/22, stwierdził nieważność decyzji z 8 marca 2022 r. o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek od 1 marca do 31 maja 2020 r. W związku z powyższym orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania oceną prawną, o których mowa w art. 153 P.p.s.a.
Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w powołanym przepisie zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 505/05, z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06 oraz z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12).
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16).
Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.
Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt II FSK 1393/21).
Wskazania co do dalszego postępowania wynikające z powołanych wyroków Sąd powołał wyżej, przy czym zwięźle rzecz ujmując, Sąd zalecił Prezesowi ZUS przeprowadzenie rzetelnego postępowania celem wyjaśnienia, czy wniosek o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek został przez skarżącą rzeczywiście złożony, zwłaszcza, że niesporna była okoliczność wpływu do ZUS korespondencji od skarżącej o wskazanym przez nią numerze przesyłki. W kolejnym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny, zwracając również uwagę na istotne kwestie proceduralne związane z wydaniem kolejnej decyzji w warunkach uzasadniających stwierdzenie jej nieważności, odwołał się do obowiązku zrealizowania wskazań dla organu wynikających z wyroku z dnia 26 października 2021 r.
Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organ administracji publicznej, uwzględniając zalecenia co do dalszego postępowania, w zaskarżonej decyzji prawidłowo przeprowadził postępowanie, którego rezultat uzasadniał utrzymanie w mocy decyzji o odmowie wszczęcia postępowania.
Trzeba bowiem zauważyć, że przepisy art. 31zo ust. 1 oraz art. 31zo ust. 1a ustawy o COVID przewidują, że na wniosek płatnika składek zwalnia się go z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od 1 marca do 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres – na zasadach określonych w tych przepisach.
Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID, należnych za okres od 1 marca do 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do ZUS nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. (art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID). Obsługa przez ZUS wniosków o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek (art. 31 zt ustawy o COVID). ZUS zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy o COVID). ZUS informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31 zq ust. 5 ustawy o COVID). Natomiast odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy o COVID). Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID).
Przywołane przepisy wskazują, że pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek przyznawana jest na wniosek strony.
Zgodnie z art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Natomiast na mocy art. 61a § 1 powołanej ustawy, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy tym zgodnie z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", zamiast postanowienia w tym przedmiocie, ZUS wydaje decyzję.
Przepis art. 61a § 1 K.p.a. stanowił podstawę wydania decyzji z 6 kwietnia 2021 r. utrzymanej w mocy decyzją będącą przedmiotem zaskarżenia. Nie ma wątpliwości i nie jest przedmiotem sporu, że skarżąca w terminie nadała do ZUS przesyłkę poleconą. Ponadto skarżąca twierdziła, że w przesyłce tej znajdowały się 3 jej wnioski: RDZ, RSP-D, RSP-C wraz z kopiami. Organ przyjął, że wbrew twierdzeniom strony, w przesyłce formularze RDZ i RSP-C nie zostały do ZUS wysłane. Skoro zatem wniosek RDZ nie wpłynął do ZUS, to nie mogło być wszczęte i prowadzone postępowanie w przedmiocie zwolnienia strony z obowiązku opłacenia składek za okres od 1 marca do 31 maja 2020 r.
Jak wynika z akt sprawy, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS rzetelnie zbadał zarówno okoliczności wpływu przesyłki poleconej od skarżącej, w której miały się znajdować opisywane przez nią formularze oraz przedstawił tryb obiegu dostarczonych do ZUS dokumentów. W nawiązaniu do tego ZUS przedstawił analizę wniosków RDZ zarejestrowanych w systemie informatycznym ZUS w kwietniu 2020 r., zwracając się do właściwej komórki ZUS o udostępnienie dokumentacji archiwalnej. Na podstawie dostępu do archiwum przejrzane zostały wnioski RDZ, które wpłynęły do ZUS pomiędzy 22. a 30. dniem kwietnia 2020 r., uszeregowane według nazwisk i nazw podmiotów, będących wnioskodawcami. W dokumentacji ZUS nie figurował wniosek RDZ pochodzący od skarżącej. Słusznie organ przy tym zwraca uwagę, że skoro wniosek RSP-D nadany tą samą, jedną, przesyłką poleconą został niezwłocznie opatrzony datą wpływu i przekazany celem rozpatrzenia stosownej jednostce ZUS, to w taki sam sposób potraktowane byłyby pozostałe formularze z koperty, gdyby tam się znajdowały.
W aktach sprawy znajduje się korespondencja mailowa między pracownikami ZUS odpowiedzialnymi za poszczególne wydziały oraz karta udostępnienia dokumentacji nr 13/2023. Z akt wynika również (wezwanie z 1 lutego 2023 r), że organ zwracał się do strony, wzywając do udziału w podejmowanych czynnościach, do złożenia dowodów, poza dołączonymi do sprawy, z których wynikałoby, ze istnieje postawa do zwolnienia jej z obowiązku z opłacania składek. Jak wynika z akt oraz decyzji, skarżąca nie zaoferowała organowi innych dowodów, a także nie składała dodatkowych wyjaśnień, które mogłyby dostarczyć organowi dodatkowej wiedzy o faktycznym złożeniu wniosku w przesyłce poleconej o wskazanym wyżej numerze.
Z analiz dokumentów archiwalnych dokonanych przez organ w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją oraz z twierdzeń skarżącej nie wynika aby w przesyłce oprócz wniosku rozpatrzonego przez ZUS znajdowało się pismo przewodnie skarżącej wskazujące jakie wnioski składa i czego żąda od organu. Trudno zatem oczekiwać od ZUS, aby założył, iż wbrew zamiarowi strona, np. przez niedopatrzenie, nie umieściła w przesyłce innych jeszcze wniosków i występuje z innymi jeszcze żądaniami, niż wynikające z dokumentu znajdującemu się w przesyłce.
Nie można założyć takiego stanu faktycznego jedynie na podstawie gołosłownych twierdzeń skarżącej, że w kopercie znajdowały się również inne formularze. Zauważyć przy tym trzeba, że w pismach z dnia 21 kwietnia 2021 r. oraz z dnia 28 czerwca 2021 r. skarżąca podawała, że w przesyłce poleconej umieściła wnioski: RDZ oraz RSP-D. Z kolei w piśmie z dnia 10 października 2022 r. twierdzi już, że w tej przesyłce znajdowały się trzy wnioski: RDZ, RSP-D oraz RSP-C. Trudno też oczekiwać od ZUS podjęcia innych jeszcze czynności, poza tymi, które zostały podjęte, celem poszukiwania wniosku, o którym twierdzi skarżąca, że znajdował się w przesyłce. Sąd ocenia, że czynności te zostały podjęte w stosownym zakresie, trudno byłoby też wskazać organowi jakiego innego rodzaju czynności, przy udziale jakich osób i narzędzi mógłby jeszcze zrealizować.
Powyższe, w ocenie Sądu, w sposób oczywisty wskazuje na to, że prawidłowo przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające, do którego z mocy art. 180 K.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy K.p.a., w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 K.p.a.). Okoliczności sprawy zostały wystarczająco i w sposób pełny ustalone, sposób i zakres procedowania umożliwiały zaś rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.
Nie znajdując w tych okolicznościach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak i tego, że uchybia ona przepisom postępowania stosownie do przepisu art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.