I SA/Lu 288/21

I SA/Lu 288/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący/
Monika Kazubińska-Kręcisz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 274/22 - Wyrok NSA z 2024-04-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 71a, art. 71b, art. 89 , art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 45, art. 44, art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi H. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu należności - oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. I SA/Lu 288/21
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty należności w łącznej wysokości [...] zł na dzień
[...] lutego 2021 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] (dalej jako "organ I instancji" lub "organ egzekucyjny"), będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadził wobec B. K. (dalej jako "zobowiązana") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 stycznia 2019 r., nr [...] oraz z dnia
18 lutego 2019 r., nr [...] Organ egzekucyjny zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 28 lutego 2019 r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanej w J. B. Sp. z o.o. Sp. k. (następnie po zmianie nazwy – H. Sp. z o.o. Sp. K., dalej także jako "strona", skarżąca" lub "spółka") z tytułu wzajemnych rozliczeń. Zawiadomienie wysłane zostało na adres siedziby spółki w miejscowości B.. Korespondencję odebrała H. K. dnia 1 marca 2019 r. Natomiast zawiadomieniem z dnia 2 kwietnia 2019 r, nr [...] dokonano zajęcia pozostałych praw majątkowych zobowiązanej z tytułu zysku wypracowanego przez spółkę. Także i to zawiadomienie doręczono na adres spółki, a odebrane zostało dnia 4 kwietnia 2019 r. przez H. K.. Na przedmiotowe zawiadomienia spółka nie odpowiedziała. W związku z tym organ egzekucyjny pismem z dnia 29 października 2019 r., nr [...] wezwał spółkę do udzielenia informacji w zakresie dokonanych zajęć. W odpowiedzi spółka wyjaśniła, że nie jest w stanie stwierdzić czy zawiadomienie z dnia 2 kwietnia 2019 r. dotarło do niej, gdyż zostało odebrane przez osobę postronną, niezwiązaną ze spółką, a ponadto że W. nie prowadzi żadnych robót na rzecz J. B. Sp. z o.o. Sp. k. Kolejnym pismem z dnia z 8 listopada 2019 r. organ egzekucyjny ponownie wezwał spółkę do udzielenia wyjaśnień. Korespondencja jednak nie została odebrana i powróciła do nadawcy.
W związku ze zmianą nazwy spółki z J. B. Sp. z o.o. Sp. k. na H. Sp. z o.o. Sp. k., jak również zmianą siedziby organ egzekucyjny pismem z dnia 2 grudnia 2019 r. nr [...] wystąpił do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...]
o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zajęcia wierzytelności z dnia
28 lutego 2019 r. W piśmie z dnia 13 grudnia 2019 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] poinformował że pod adresem siedziby znajduje się wirtualne biuro oraz, że nie znajduje się tam dokumentacja rachunkowa spółki. Pismami z dnia 30 czerwca 2020 r. oraz z dnia 18 września
2020 r . organ egzekucyjny ponawiał wnioski o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zajęcia wierzytelności z dnia 28 lutego 2019 r., jednak
w odpowiedzi Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] wskazał, że nie udało się nawiązać kontaktu z przedstawicielami spółki pod wskazanym adresem. Organ egzekucyjny przeprowadził także czynności sprawdzające w zakresie zgodności danych wykazanych w deklaracjach VAT-7
z jednolitymi plikami kontrolnymi - JPK, za okres od stycznia 2019 r. do sierpnia
2020 r, składanymi przez zobowiązaną.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. nr [...] określił skarżącej nieprzekazaną organowi egzekucyjnemu kwotę należności w łącznej wysokości [...] zł na dzień
[...] października 2020 r. Na przedmiotowe postanowienie pełnomocnik spółki wniósł zażalenie. W wyniku rozpatrzenia zażalenia organ odwoławczy postanowieniem
z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu. Przedmiotowe postanowienie organu odwoławczego zostało wysłane na adres pełnomocnika skarżącej a po dwukrotnym awizowaniu korespondencja została zwrócona nadawcy.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ egzekucyjny pismem z dnia 29 grudnia 2020 r. nr [...] wezwał skarżącą do udzielenia wyjaśnień w zakresie realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego dokonanego zawiadomieniem z dnia 28 lutego 2019 r. oraz w zakresie faktur wystawionych na rzecz spółki przez W.-P. B. K. w okresie od stycznia 2019 r. do sierpnia 2020 r. Wezwanie zostało doręczone dnia 4 stycznia 2021 r. pełnomocnikowi spółki. Z uwagi na brak odpowiedzi organ egzekucyjny pismem z dnia 18 stycznia 2021 r. ponownie wezwał skarżącą do udzielenia wyjaśnień w żądanym zakresie. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi spółki dnia 21 stycznia 2021 r, jednak na nie również nie udzielono odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] organ egzekucyjny określił nieprzekazaną przez spółkę kwotę należności w łącznej wysokości [...] zł na dzień [...] lutego 2021 r.
Zażalenie na przedmiotowe postanowienie wniósł pełnomocnik spółki zarzucając w szczególności wadliwość w zakresie doręczeń korespondencji kierowanej do spółki oraz pełnomocnika. W wyniku rozpatrzenia zażalenia organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. Organ
II instancji w szczególności wskazał, że zgodnie z art. 89 § 1 ustawy z dnia
17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Stosownie do § 2 tego przepisu, zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis ten umożliwia dochodzenie należności pieniężnych z wierzytelności przyszłych, tj. takich, które w chwili zajęcia jeszcze nie istniały, ale powstaną po dokonaniu zajęcia. Organ odwoławczy wskazał, że dotychczasowe doręczenia dokonywane były, wbrew zarzutom stawianym w zażaleniu w sposób prawidłowy, a w konsekwencji wywoływały skutki prawne. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 28 lutego 2019 r, zostało sporządzone na obowiązującym formularzu stosowanym
w egzekucji należności pieniężnych, określonym w załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzoru dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r , poz. 1804 oraz z 2019 r, poz. 2114). Druk ten zawiera wszystkie elementy zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności przewidziane w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu nakłada na dłużnika zajętej wierzytelności ustawowy obowiązek realizacji tego zajęcia. Dotyczy to również możliwości dochodzenia należności pieniężnych z wierzytelności przyszłych. Organ egzekucyjny zwrócił również uwagę, że analiza złożonych przez zobowiązaną do Urzędu Skarbowego w [...] plików JPK VAT pozwala na stwierdzenie, że W. w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej współpracowała ze skarżącą w sposób stały. Zdaniem organu odwoławczego nie ma wątpliwości że współdziałanie to obejmuje okres sprzed doręczenia skarżącej zawiadomienia o zajęciu (tj. sprzed 1 marca 2019 r.). Dowodem tego są pliki JPK-VAT złożone przez W. w których zobowiązana wskazała na istnienie 6 transakcji (w lipcu 2018 r. - 1, we wrześniu 2018 r. - 1, w październiku 2018 r. - 4) pomiędzy tymi podmiotami gospodarczymi. Współpraca pomiędzy kontrahentami kontynuowana była także po dokonaniu zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny. W okresie od maja 2019 r. do sierpnia 2020 r. W. wystawiła na rzecz skarżącej dwadzieścia faktur na łączną kwotę brutto [...] zł. W ocenie organu odwoławczego pomiędzy skarżącą, a zobowiązaną istniał stosunek prawny. Dlatego też, skierowanie przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu wierzytelności do skarżącej było uzasadnione. Dalej organ odwoławczy podał, że w myśl art. 71b u.p.e.a., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, wierzytelność ta może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Zgodnie natomiast z art. 71a § 9 u.p.e.a, jeżeli w wyniku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Organ odwoławczy podał, że istotne jest to, że po doręczeniu w dniu 1 marca 2019 r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia 28 lutego
2019 r. skarżąca nie przekazała, zgodnie z art. 89 u.p.e.a., organowi egzekucyjnemu zajętych wierzytelności wynikających z faktur VAT wystawionych na nią po tej dacie przez firmę W. Organ odwoławczy wskazał, że łączna kwota faktur VAT wystawionych w okresie od 31 maja 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r. przez zobowiązaną na rzecz skarżącej czyli [...] zł przekracza kwotę wynikającą z zajęcia, tj. [...] zł. Dalej organ odwoławczy podkreślił, że niemożliwe okazało się przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zajęcia wierzytelności z dnia 28 lutego 2019 r. u dłużnika zajętej wierzytelności, gdyż skarżąca nie prowadzi działalności pod nowym adresem, a zgodnie z pismem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] adres ten jest "wirtualnym biurem". Skarżąca nie skorzystała z możliwości wskazania ewentualnych przyczyn prawnych, z powodu których uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych wierzytelności, Nie przedstawiła też żadnych dowodów na to, że zajęte wierzytelności pieniężne wynikające z faktur VAT wystawionych w okresie od maja 2019 r. do sierpnia 2020 r. w łącznej wysokości brutto [...] zł nie istniały, bądź wynikały z konkretnych odrębnych umów zawartych już po dacie dokonania zajęcia przez organ egzekucyjny.
Organ podsumował, że skoro skarżąca pomimo braku jakichkolwiek przeszkód prawnych, nie przekazała organowi egzekucyjnemu zajętych przez niego wierzytelności to nie budzi wątpliwości, że tym samym bezpodstawnie uchyliła się od przekazania zajętych wierzytelności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zaskarżyła w całości postanowienie organu odwoławczego zarzucając wadliwości doręczenia postanowienia organu I instancji, bowiem doręczenie nastąpiło na adres pełnomocnika skarżącej w innej sprawie, a nie na adres siedziby spółki, a także wadliwość doręczenia postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...], które nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako "k.p.a."). Skarżąca zarzuciła także naruszenie powagi rzeczy osądzonej gdyż w materii faktycznej stanowiącej podstawę wydania zaskarżonego postanowienia uprzednio wydano postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] października 2020 r., znak: [...], które nie zostało skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego. Przy czym ani spółce ani jej pełnomocnikowi nie doręczono postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r.
Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 1a pkt 3) u.p.e.a., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie polegające na błędnym uznaniu spółki za dłużnika zajętej wierzytelności, podczas gdy spółce nie doręczono skutecznie zajęcia wierzytelności;
2. art. 71a § 9 u.p.e.a., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie polegające na błędnym uznaniu spółki za dłużnika zajętej wierzytelności oraz błędnym ustaleniu, że spółka bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, podczas gdy spółce nie doręczono skutecznie zajęcia wierzytelności oraz dalszej korespondencji kierowanej błędnie na adres pełnomocnika spółki w innej sprawie znak [...], a nie na adres siedziby spółki;
3. art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na skierowaniu do spółki zajęcia wierzytelności bez sprecyzowania istniejącej
i wymagalnej wierzytelności, która podlegać miała zajęciu (m.in. brak określenia treści wierzytelności oraz stron zobowiązania);
4. art. 151 § 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu za doręczoną korespondencję z dnia 28 lutego 2020 r. oraz z dnia 2 kwietnia 2020 r., podczas gdy nie doszło do wydania stosownej korespondencji do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi;
5. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 136 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia
z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów
i materiałów w sprawie, co w szczególności polegało na braku ustalenia okoliczności związanych z brakiem skuteczności doręczenia spółce zajęcia wierzytelności przysługujących zobowiązanej B. K.;
6. art. 7, art. 77 § 1, art. 136 oraz art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, pomimo iż organ posiadał wiedzę
o możliwych i w realiach sprawy niezbędnych do przeprowadzenia dowodach;
7. art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu albowiem przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ II instancji (podobnie jak organ I instancji) nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w tym w szczególności zaniechał doręczenia stronie postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...];
8. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji postanowienia organu I instancji, podczas gdy postanowienie to z uwagi na jego wadliwość powinno zostać uchylone;
9. art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego postanowienia, z którego nie wynika w sposób jasny jakie fakty organ uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł oraz przyczyn,
z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co utrudnia weryfikację zasadności rozstrzygnięcia.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a. jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.
Stosownie natomiast do art. 71b u.p.e.a. jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.
W orzecznictwie wskazuje się, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Skuteczne uchylenie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej, np. przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia, nieistnienia wierzytelności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20, CBOSA).
Niemniej jednak, aby przyjąć, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od obowiązku jej przekazania, organ w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy i kiedy doszło do zajęcia wierzytelności. Dopiero bowiem skuteczne zajęcie daje podstawy do badania zachowania dłużnika zajętej wierzytelności.
Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (art. 89
§ 1 u.p.e.a.). Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. (art. 89 § 2 u.p.e.a.) Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby
w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku,
o którym mowa w art. 90 § 1. (art. 89 § 3 u.p.e.a.).
Niewątpliwie zasadą jest, że egzekucję administracyjną z innych wierzytelności pieniężnych, o której mowa w art. 89 § 1 u.p.e.a., można prowadzić, gdy wierzytelność istnieje w chwili zajęcia. Jednakże w § 2 art. 89 u.p.e.a. przewidziano wyjątek od tej zasady, z którego wynika, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, dotyczy wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia.
Termin "wierzytelność" wywodzi się z prawa cywilnego i oznacza prawo wierzyciela do żądania od dłużnika spełnienia określonego świadczenia. Świadczenie to może mieć różny charakter, jednakże z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego w administracji istotne jest, aby świadczenie to mogło być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego. Wierzytelnością pieniężną jest prawo
z jednej strony pozwalające wierzycielowi domagać się określonego świadczenia pieniężnego (zapłaty określonej sumy), zaś z drugiej strony zobowiązuje dłużnika do jego wykonania (zapłaty tej sumy).
Z treści art. 89 u.p.e.a. wynika, że ustawodawca przewidział możliwość zajęcia nie tylko wierzytelności istniejących, ale również wierzytelności, które nie istniały
w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług (wierzytelności przyszłe).
Aby powstały wierzytelności przyszłe, o których mowa w art. 89 § 2 u.p.e.a. musi istnieć zobowiązaniowy stosunek prawny, z którego powstanie wierzytelność po dokonaniu zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług. Czyli musi istnieć stosunek prawny, na mocy którego jedna ze stron zobowiązuje się do wykonania jakiejś czynności (dostawy, roboty czy usługi), a druga ma z tego tytułu dokonać zapłaty.
Mając na uwadze treść art. 89 § 2 u.p.e.a. i przewidziany w nim wyjątek, zajęcie przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług może mieć miejsce w sytuacji, gdy w chwili zajęcia istnieje już stosunek prawny, z którego wynikałyby te wierzytelności.
Zatem w odniesieniu do pieniężnych wierzytelności przyszłych z tytułu dostaw, robót i usług, będzie miało miejsce skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego,
o którym mowa w art. 89 u.p.e.a., w sytuacji istnienia - pomiędzy dłużnikiem zajętej wierzytelności, a zobowiązanym – stosunku prawnego mającego za przedmiot te dostawy, roboty lub usługi.
W związku z powyższym nie tylko istnienie wierzytelności w chwili dokonania zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług skutkuje zajęciem przyszłych wierzytelności, ale również istnienie stosunku prawnego, z którego powstaną po dokonaniu zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. W przypadku istnienia stosunku prawnego strona zobowiązana do dokonania zapłaty, ma obowiązek spełnienia świadczenia wobec zobowiązanego, a w przypadku braku spełnienia świadczenia staje się dłużnikiem zobowiązanego.
Należy zaznaczyć, że zajęcie wierzytelności związanych z istniejącym stosunkiem prawnym nie stanowi prewencyjnego skierowania przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu wszelkich przyszłych wierzytelności, bowiem zajęcie to dotyczy wierzytelności przyszłych związanych z konkretnym, istniejącym już stosunkiem prawnym. Natomiast w przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., organ zobowiązany będzie wykazać, że w chwili zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług istniał stosunek prawny, na podstawie którego powstały wierzytelności po dokonaniu zajęcia. W związku
z powyższym zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 89 u.p.e.a. w odniesieniu do wierzytelności przyszłych z tytułu dostaw, robót i usług jest skuteczne w sytuacji istnienia w momencie doręczenia zawiadomienia o zajęciu - stosunku prawnego - pomiędzy dłużnikiem zajętej wierzytelności, a zobowiązanym - mającego za przedmiot te dostawy, roboty lub usługi, również w przypadku braku wierzytelności istniejącej w chwili dokonania zajęcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2021 r. sygn. III FSK 2936/21, LEX nr 3199951).
Organ II instancji ustalił, że zobowiązana w okresie od 31 maja 2019 r. do
31 sierpnia 2020 r. wystawiła łącznie 20 faktur VAT dokumentujących sprzedaż na rzecz skarżącej na kwotę netto – [...] zł, podatek VAT – [...] zł. Zdaniem Sądu organy prawidłowy przyjęły, że pomiędzy skarżącą, a zobowiązaną istniała stała współpraca gospodarcza. Potwierdzeniem tego są również transakcje handlowe mające miejsce w okresie od lipca do października 2018 r. (łącznie
6 transakcji w zaledwie 5 miesięcy). Skarżąca nie przestawiła żadnych wiarygodnych dowodów, które mogłyby podważyć ustalenia organów egzekucyjnych,
w szczególności, należy zwrócić uwagę, że zarówno skarżąca jak i jej pełnomocnik nie udzielali wyjaśnień na kierowane do nich pisma organu egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu istotne znaczenie dla oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy ma okoliczność powiązań osobowo-kapitałowych pomiędzy skarżącą,
a zobowiązaną. Skarżąca jest spółką komandytową, której wspólnikami są B. K., P. B. oraz H. Sp. z o.o., która jest jednocześnie wspólnikiem reprezentującym skarżącą. Natomiast H. Sp. z o.o. reprezentowania jest przez Zarząd, w skład którego wchodzi B. K. i P. B., którzy są także wspólnikami. B. K. prowadziła także działalność gospodarczą pod firmą W. W istocie rzeczy podmiotem odpowiadającym za podejmowanie decyzji zarówno w spółce H. Sp. z o.o., jak i w spółce H. Sp. z o.o. s. k. jest ta sama osoba – czyli B. K., która jest jednocześnie zobowiązaną. Oczywiste jest więc, że B. K. miała pełną wiedzę w zakresie prowadzonej wobec niej egzekucji w administracji, ale wiedzę taką posiadały także podmioty gospodarcze powiązane z zobowiązaną, w których pełniła ona funkcje zarządcze, w tym także skarżąca. Co istotne pomimo kilkukrotnych wezwań do udzielenia informacji skarżąca nie odpowiadała na wezwania organu egzekucyjnego, a w piśmie z dnia z dnia 6 listopada 2019 r. poinformowała organ
I instancji, że firma W. nie prowadzi żadnych robót na rzecz J. B. Sp. z o.o. Sp. k., podczas gdy w rzeczywistości – jak wynika z ustaleń organów – w okresie od stycznia 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r. zobowiązana wystawiała na rzecz skarżącej faktury, które ujmowała w plikach JPK_VAT. W ocenie Sądu skarżąca w pełni świadomie i celowo uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności, aby uniemożliwić skuteczną egzekucję wobec B. K.. W orzecznictwie słusznie zwrócono uwagę, że takie powiązania osobowo-kapitałowe, wysoce uprawdopodabniają, iż wskazane podmioty, podejmują wspólne działania, mające na celu doprowadzenie do bezskuteczności egzekucji, prowadzonej wobec zobowiązanego. W konsekwencji nie można pominąć wskazywanych powyżej powiązań osobowych (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. I SA/Kr 783/20, CBOSA). Przy takich relacjach właścicielskich poszczególnych powiązanych ze sobą podmiotach oraz de facto wspólnej osobie zarządzającej wszystkimi podmiotami,
w ocenie Sądu, organ II instancji prawidłowo, zachowaniem zasad logiki
i doświadczenia życiowego, a także sposobu funkcjonowania i współpracy podmiotów gospodarczych powiązanych ze sobą przyjął, że pomiędzy skarżącą,
a zobowiązaną istniała stała współpraca gospodarcza. Konsekwencją takiego ustalenia jest stwierdzenie, że zajęcie wierzytelności, które nie istniały jeszcze
w chwili zajęcia, czyli w dniu 1 marca 2019, obejmuje także wierzytelności, które powstały po dokonaniu zajęcia. Tym samym prawidłowo organ II instancji stwierdził, że skarżąca pomimo ciążącego na niej obowiązku uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności. Oceniając materiał dowodowy w całokształcie, w tym zachowanie skarżącej polegające na unikaniu udzielania jakichkolwiek odpowiedzi na kierowane do niej żądania organu egzekucyjnego należy stwierdzić, że organy wyciągnęły prawidłowe wnioski z dowodów zebranych w sprawie. Co więcej organy nie mają obowiązku poszukiwania materiału dowodowego niejako w nieskończoność w sytuacji, gdy z innych dowodów można wyprowadzić logiczne, spójne
i odpowiadające prawdzie materialnej ustalenia. W związku z tym w ocenie Sądu organy wykazały, że pomiędzy skarżącą a zobowiązaną istniał w chwili dokonania zajęcia wierzytelności stały stosunek prawny, na podstawie którego powstały przyszłe wierzytelności.
Natomiast zarzuty skarżącej sprowadzające się do wadliwości dokonywanych doręczeń czy to skarżącej czy też pełnomocnikowi pozbawione są podstaw.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia 28 lutego 2019 r. oraz z dnia 2 kwietnia doręczone zostały na adres siedziby skarżącej. Zgodnie z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Osoba doręczająca pismo nie ma obowiązku każdorazowego sprawdzania, czy odbiera je osoba uprawniona do odbioru pism. Obowiązkiem jednostki organizacyjnej jest takie zorganizowanie odbioru pism, aby odbioru dokonywała osoba upoważniona (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 1999 r., I SA/Po 1829/98, LEX nr 37900), a ponadto podjęcie takich działań organizacyjnych, aby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 10 maja 1995 r., V SA 1692/94, LEX nr 1689085). Skarżąca chcąc zakwestionować prawidłowość doręczenia jej korespondencji powinna to wykazać. Same twierdzenia w tym zakresie są niewystarczające. Przepis art. 45 k.p.a. wymaga doręczenia korespondencji osobie upoważnionej do jej odbioru, a nie wręczenia przesyłki osobie piastującej funkcję organu osoby prawnej. To zaś, czy osoba uprawniona do odbioru pisma przekazała je następnie członkom organu obciąża adresata i pozostaje bez wpływu na skuteczność doręczenia.
Tak samo decyzja organu II instancji z dnia [...] grudnia 2020 r. została wysłana prawidłowo na adres pełnomocnika skarżącej, a z uwagi na jej niepodjęcie
w wyznaczonym czasie z placówki pocztowej – zwrócona nadawcy. Prawidłowo organ odwoławczy w realiach sprawy zastosował w takim przypadku domniemanie doręczenia przewidziane w art. 44 k.p.a. Co warte podkreślenia poprzednio kierowana do pełnomocnika korespondencja została przez niego osobiście odebrana. Pełnomocnik nie wskazał na żadne okoliczności, które uprawdopodobniały, że nie został zawiadomiony o pozostawieniu kierowanej do niego przesyłki w placówce pocztowej. Warto również zauważyć, że jeśli na nieodebranej przesyłce – zwracanej przez pocztę nadawcy – umieszczone zostały informacje o awizowaniu i powtórnym awizowaniu przesyłki, opatrzone podpisem doręczyciela i datami tych czynności, to taki dokument potwierdza, że adresat został zawiadomiony o możliwości, miejscu i czasie odbioru przesyłki. Brak jest podstaw do przyjęcia w takim przypadku ogólnego założenia, że awizo nie zostało pozostawione w jednym z miejsc wymienionych w art. 44 § 2 k.p.a. i że tym samym doręczenie zastępcze nie może być uznane za skuteczne. Podkreślenia natomiast wymaga, że domniemanie doręczenia przesyłki wynikające z art. 44 § 4 k.p.a. jest domniemaniem usuwalnym i może zostać obalone przeciwdowodem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2012 r., II GSK 975/12, CBOSA). Argumentacja pełnomocnika w tym zakresie sprowadza się do zakwestionowania doręczenia,
z uwagi na fakt, że informacja o pozostawieniu awizo umieszczona została na kopercie, a nie na potwierdzeniu odbioru. Nie zmienia to jednak w żadnym zakresie okoliczności, że pozostawienie przesyłki w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia było prawidłowe.
Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej,
w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym zarzut naruszenia art. 151 § 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej jest chybiony, gdyż organ odwoławczy nie stosował tego przepisu, a tym samym nie mógł go naruszyć.
Należy zwrócić także uwagę, że w postępowaniu egzekucyjnym znacznie ograniczone zastosowanie ma wynikająca z art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Wskazuje się, że zasada ta w ogóle nie znajduje zastosowania w tym postępowaniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r., III SA 3483/03, LEX nr 165982). Ustawa egzekucyjna w wielu miejscach pozwala na skuteczne dokonanie czynności egzekucyjnych bez konieczności zapewnienia uczestnikom możliwości czynnego w nich udziału, np. zajmowanie praw majątkowych. Zastosowanie art. 10 k.p.a. do każdej czynności w praktyce uniemożliwiłoby wyegzekwowanie od zobowiązanych jakiegokolwiek świadczenia. Organ egzekucyjny nie mógłby wykonać żadnej czynności, jeżeli nie miałby dowodu na skuteczne doręczenie zobowiązanemu i wierzycielowi informacji o zamierzonej do wykonania czynności. W ściśle określonych przypadkach w ustawie egzekucyjnej organ egzekucyjny został zobowiązany do zawiadomienia uczestników postępowania o określonej czynności. Przykładowo należy wskazać, że jeżeli organ egzekucyjny zamierza przeprowadzić oględziny w celu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, musi ze względu na postanowienia art. 110o u.p.e.a. zawiadomić
o tym uczestników postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu także zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 czy art. 80 k.p.a. nie znajdują uzasadnienia. Organy bowiem zebrały kompletny materiał dowodowy oraz poddały go ocenie z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego, logicznie oceniając poszczególne dowody zarówno względem siebie jak i całościowo. Na podstawie zebranego materiału dowodowego wyprowadziły prawidłowe wnioski.
W tym zakresie Sąd nie dostrzega braków ani uchybień przepisom prawa.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) skarga podlegała oddaleniu.