I SA/Lu 286/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-10-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneegzekucja administracyjnazarzuty egzekucyjnerozłożenie na ratywymagalność obowiązkuprawo karne wykonawczesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając za bezzasadne zarzuty dotyczące prowadzenia egzekucji administracyjnej mimo złożenia wniosku o rozłożenie należności na raty.

Skarżący M. P. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Skarżący podnosił, że egzekucja była przedwczesna, ponieważ złożył wnioski o rozłożenie na raty należności orzeczonych wyrokiem sądu. Sąd administracyjny uznał, że samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty nie wstrzymuje wykonania obowiązku ani nie stanowi podstawy do zgłoszenia zarzutu egzekucyjnego. Egzekucja była dopuszczalna, ponieważ należności były wymagalne, a postanowienie o rozłożeniu na raty zapadło po wyegzekwowaniu całości zaległości.

Przedmiotem sprawy była skarga M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym art. 33 § 2 pkt 6, wskazując na przedwczesne wszczęcie egzekucji mimo złożenia wniosków o rozłożenie na raty należności orzeczonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie. Sąd Okręgowy orzekł wobec skarżącego karę grzywny oraz środek karny w postaci przepadku korzyści majątkowych. Skarżący złożył wnioski o rozłożenie na raty obu należności. Sąd rozłożył na raty karę grzywny, a następnie, po interwencji, także kwotę przepadku. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy i wszczął postępowanie egzekucyjne, które zakończyło się wyegzekwowaniem całości zaległości przed wydaniem postanowienia o rozłożeniu na raty kwoty przepadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając, że samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty nie wstrzymuje wykonania obowiązku ani nie stanowi podstawy do zgłoszenia zarzutu egzekucyjnego. Podkreślono, że dopiero prawomocne, pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie rozłożenia na raty ma wpływ na postępowanie egzekucyjne. W niniejszej sprawie postanowienie o rozłożeniu na raty kwoty przepadku zapadło po wyegzekwowaniu należności, a zatem zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku były bezzasadne. Sąd uznał również za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty nie wstrzymuje wykonania obowiązku ani nie stanowi podstawy do zgłoszenia zarzutu egzekucyjnego. Dopiero pozytywne rozstrzygnięcie wniosku ma wpływ na postępowanie egzekucyjne.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 33 § 2 pkt 6) wskazują, że podstawą zarzutu jest brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia lub rozłożenia na raty. Jednakże, zgodnie z orzecznictwem, samo złożenie wniosku o ulgę nie wpływa na wymagalność zobowiązania ani nie powoduje niedopuszczalności egzekucji. Wymagalność ustaje dopiero po pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.e.a. art. 6 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zasada obligatoryjnego prowadzenia egzekucji administracyjnej; wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, gdy obowiązek jest wymagalny i zobowiązany się od niego uchyla.

u.p.e.a. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Katalog zamknięty podstaw zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W szczególności pkt 1 (nieistnienie obowiązku) i pkt 6 (brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia lub rozłożenia na raty).

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6 lit. b

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Brak wymagalności obowiązku w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej.

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6 lit. c

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Brak wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie lub rozłożenie na raty.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 29 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Niezasadne uznanie dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy skarżący nie uchylał się od wykonania obowiązków pieniężnych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k.w. art. 25 § § 1

Kodeks karny wykonawczy

k.k.w. art. 27

Kodeks karny wykonawczy

k.k.w. art. 187

Kodeks karny wykonawczy

k.k.w. art. 206 § § 3

Kodeks karny wykonawczy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty nie wstrzymuje wykonania obowiązku ani nie stanowi podstawy do zgłoszenia zarzutu egzekucyjnego. Egzekucja była wymagalna, ponieważ postanowienie o rozłożeniu na raty zapadło po wyegzekwowaniu całości zaległości. Zarzut naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. nie mieści się w katalogu zarzutów z art. 33 u.p.e.a.

Odrzucone argumenty

Egzekucja była przedwczesna z powodu złożenia wniosku o rozłożenie na raty należności. Organ powinien był zbadać przesłanki do rozłożenia na raty przed wszczęciem egzekucji. Naruszenie art. 7, 8, 11 k.p.a. poprzez błędne ustalenia stanu faktycznego i wadliwe postępowanie dowodowe.

Godne uwagi sformułowania

Samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty dochodzonej należności nie wstrzymuje wykonania obowiązku. Dopiero pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie rozłożenia należności na raty oznaczałoby zaistnienie tego rodzaju zarzutu. Podstawy wnoszenia zarzutów określone w art. 33 § 2 u.p.e.a. wyliczone zostały enumeratywnie.

Skład orzekający

Halina Chitrosz-Roicka

przewodniczący sprawozdawca

Monika Kazubińska-Kręcisz

sędzia

Agnieszka Kosowska

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności wpływu wniosku o rozłożenie na raty na wymagalność obowiązku i dopuszczalność egzekucji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postanowienie o rozłożeniu na raty zapada po wyegzekwowaniu należności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w egzekucji administracyjnej, które może być interesujące dla prawników zajmujących się tą dziedziną, choć stan faktyczny jest typowy.

Wniosek o raty nie wstrzyma egzekucji? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady postępowania.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 286/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Kazubińska-Kręcisz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 6 § 1, art. 29 § 1, art. 33 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Asesor sądowy Agnieszka Kosowska Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 marca 2022 r. nr 0601-IEW.711.5.2022.7 w przedmiocie oddalenia zarzutów - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 marca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie z dnia 4 stycznia 2022 r. nr 0610-SEW-2.725 5.9.2021 o oddaleniu zarzutów M. P. w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr 0610-723.973212.2021.
Jak wynika z jego uzasadnienia, w dniu 15 grudnia 2021 r. do organu
I instancji wpłynęły zarzuty skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego, wystawionego dnia 24 listopada 2021 r. Wskazano w nich na naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a.), a mianowicie: art. 7 § 2 art. 33 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 6 w zw.
z art. 29 § 1 poprzez:
- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, polegającego na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (pomimo złożenia wniosku o rozłożenie na raty), co spowodowało zagrożenie bytu przedsiębiorstwa oraz rodziny;
- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym uznaniu, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego
i zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo iż skarżący nie uchylał się od uregulowania orzeczonych należności, a nadto w dniu 10 września 2021 r. złożył wniosek o rozłożenie na raty dochodzonej należności.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący wyjaśnił, że pismem z 10 września 2021 r. zwrócił się do Sądu Okręgowego w Lublinie z wnioskami o rozłożenie na raty kary grzywny oraz równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej, ale został rozpatrzony jedynie ten pierwszy. W jego ocenie, wobec braku rozstrzygnięcia Sądu w przedmiocie wniosku o rozłożenie na raty równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowych, niezasadnym i niecelowym było dokonywanie jakichkolwiek czynności egzekucyjnych.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie zarzutów nie uwzględnił.
W zażaleniu od tego rozstrzygnięcia skarżący – wnosząc o jego uchylenie
i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania – zarzucił naruszenie przepisów u.p.e.a.:
- art. 6 § 1 i art. 29 § 1 poprzez podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo że nie uchylał się od wykonania obowiązków publicznoprawnych;
- art. 33 § 2 pkt 6 lit. b) oraz c) poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo że było to przedwczesne z powodu złożenia wniosku o rozłożenie na raty należności orzeczonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z 30 lipca 2021 r. (sygn. akt IV K 362/19), który przez wierzyciela został pozostawiony w aktach sprawy karnej, a sąd dopiero po interwencji w dniu 10 grudnia 2021 r. podjął rozstrzygnięcie
w sprawie;
- art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego, wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, zebranie niekompletnego materiału dowodowego, a następnie dokonanie dowolnej i sprzecznej jego oceny, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie zachodziła uzasadniona obawa niewykonania orzeczonych kar i środków karnych.
Organ odwoławczy po przytoczeniu treści art. 33 § 2 u.p.e.a. wyjaśnił, że podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności w nim wymienione, stanowiące katalog zamknięty. Dodał, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a. w nim się nie mieszczą. Zastrzeżenia, które nie stanowią zarzutów w rozumieniu art. 33 § 2 u.p.e.a., a dotyczą egzekucji, mogą być rozpatrywane w innych trybach np. jako skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1) lub np. stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 ).
Odnosząc się do zarzutów, w których skarżący wskazał na naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że w sprawie zachodzą przesłanki do wszczęcia
i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo złożenia wniosku o rozłożenie na raty dochodzonej należności, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., podstawą wniesienia zarzutu może być odroczenie wykonania obowiązku, rozłożenie na raty albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu. Samo złożenie wniosku o odroczenie lub rozłożenie na raty dochodzonej zaległości nie wstrzymuje wykonania obowiązku (podobnie samo złożenie wniosku o ulgę).
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że Sąd Okręgowy w Lublinie IV Wydział Karny wyrokiem z 13 lipca 2021 r., sygn. akt IV K 362/19 orzekł wobec skarżącego m.in. karę 400 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 200 zł oraz orzekł środek karny w postaci ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowych w kwocie 13.689,90 zł. Skarżący złożył do wskazanego sądu wiosek o rozłożenie na raty zapłaty tych należności. Sąd rozłożył na raty karę grzywny (36 rat), natomiast
w zakresie przepadku równowartości korzyści majątkowych pismem z 8 października 2021 r. polecił Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie wykonanie wyroku. Następnie, postanowieniem z 10 grudnia 2021 r., sygn. akt IV Ko 1053/21 Sąd Okręgowy w Lublinie IV Wydział Karny rozłożył na raty pozostałą do uiszczenia kwotę środka karnego – ściągnięcia równowartości pieniężnej korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa w wysokości 13.689,90 zł. Odpis wymienionego postanowienia został przekazany wierzycielowi dnia 17 grudnia 2021 r. (data wpływu). Wcześniej, tj. dnia 24 listopada 2021 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie wystawił tytuł wykonawczy nr 0610-723.973212.2021, na podstawie którego prowadzono postępowanie egzekucyjne w administracji. Postępowanie egzekucyjne zostało zakończone 6 grudnia 2021 r. poprzez wyegzekwowanie całości zaległości.
W tym stanie rzeczy, zdaniem organu odwoławczego, pismo Sądu Okręgowego w Lublinie z 8 października 2021 r. sygn. akt IV K 362/19 obligowało Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie do podjęcia czynności windykacyjnych, albowiem zgodnie z art. 6 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
Organ odwoławczy podkreślił, że w dniu 24 listopada 2021 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie (wierzyciel) wystawił tytuł wykonawczy, obejmujący należności zasądzone wyrokiem i skierował go do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego został doręczony skarżącemu.
Obowiązek określony w tytule wykonawczym z 24 listopada 2021 r. nr 0610- 723.9732212.2021 na dzień wystawienia tytułu wykonawczego czy zastosowania środka egzekucyjnego istniał i był wymagalny, ponieważ jego wykonanie nie zostało wstrzymane, nie odroczono terminu wykonania obowiązku i nie nastąpiło również rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty spłat należności pieniężnej nie stanowi skutecznej podstawy zgłoszenia zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., gdyż nie wstrzymuje wykonania obowiązku. Dopiero pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie rozłożenia należności na raty oznaczałoby zaistnienie tego rodzaju zarzutu.
W konsekwencji, obowiązek podatkowy objęty wyżej wymienionym tytułem wykonawczym był wymagalny i podlegał egzekucji. Tym samym zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 oraz art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. został uznany za bezzasadny.
W skardze do Sądu skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił naruszenie przepisów u.p.e.a.:
1. art. 6 § 1 przez podjęcie przez organ czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo że nie uchylał się od wykonania obowiązków publicznoprawnych;
2. art. 33 § 2 pkt 6 lit. b i c przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było przedwczesne z racji wniosku o rozłożenie na raty należności orzeczonych wyrokiem;
3. art. 29 § 1 przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezasadnym uznaniu, iż prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne, podczas gdy nie uchylał się od uregulowania ciążących na nim obowiązków pieniężnych;
4. art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego, wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, zebranie niekompletnego materiału dowodowego, a następnie dokonanie jego dowolnej i sprzecznej oceny.
Zdaniem skarżącego przedmiotowe postępowanie należało uznać za bezprzedmiotowe z uwagi na brak uchylania się przez niego od wykonania ciążących na nim obowiązków pieniężnych, wynikających z wskazanego wyżej wyroku. W jego ocenie skutkować to powinno niemożliwością prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Mimo to, postępowanie egzekucyjne w dalszym ciągu było prowadzone – generując w ten sposób zbędne koszty postępowania, których ciężarem został obarczony. Skarżący wywodził, że organ powinien zbadać, czy istniały przesłanki do rozłożenia na raty orzeczonych wyrokiem kar, a zatem już na etapie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego należałoby zbadać zasadność prowadzenia egzekucji, a tym samym możliwość stosowania przepisów u.p.e.a.
Skarżący podkreślił w szczególności okoliczność złożenia do Sądu Okręgowego w Lublinie wniosku o rozłożenie na raty kary grzywny oraz zapłaty równowartości pieniężnej korzyści majątkowej, wyjaśniając, że mimo zgłoszenia tych dwóch żądań, rozpatrzono najpierw to, które dotyczyło kary grzywny, natomiast drugie, co do obowiązku zapłaty równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej – dopiero po jego interwencji w dniu 10 grudnia 2021 r. Argumentował, że skoro oba wnioski zostały złożone tego samego dnia, to miał prawo oczekiwać ich rozpatrzenia w podobnym terminie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy – wnosząc o jej oddalenie – odwołał się do swojej dotychczasowej argumentacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje:
Kontrola sądowoadministracyjna w sprawach podatkowych sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania
i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, nie wyręczając go
w czynnościach. Jednocześnie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 239 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, (...). Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...) (art. 133 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu odwoławczego z dnia 30 marca 2022 r., utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o oddaleniu zarzutów skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr 0610-723.973212.2021, wystawionego 24 listopada 2021 r.
Stan faktyczny pozostaje poza sporem.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że Sąd Okręgowy w Lublinie IV Wydział Karny (dalej: "Sąd Okręgowy") wyrokiem z 13 lipca 2021 r., sygn. akt IV K 362/19 orzekł wobec skarżącego m.in. karę 400 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 200 zł oraz środek karny w postaci ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowych w kwocie 13.689,90 zł (karty nr 4-5).
Pismem z 8 października 2021 r., sygn. akt IV K 362/19 Sąd Okręgowy polecił Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie wykonanie wyroku (karta nr 6).
W dniu 24 listopada 2021 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego
w Lublinie wystawił tytuł wykonawczy nr 0610-723.973212.2021, na podstawie którego prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne (karty nr 42-44).
W wyniku wniosku skarżącego o rozłożenie na raty zapłaty należności wynikających ze wskazanego wyżej wyroku, Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 24 listopada 2021 r. (sygn. akt IV Ko 791/21) rozłożył na raty karę grzywny (36 rat), natomiast w zakresie przepadku równowartości korzyści majątkowych postanowieniem z 10 grudnia 2021 r. sygn. akt IV Ko 1053/21 rozłożył na raty kwotę 13.689,90 zł tytułem równowartości tej korzyści. Niekwestionowane jest, że odpis wskazanego postanowienia wpłynął do wierzyciela (Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie) dnia 17 grudnia 2021 r.
Postępowanie egzekucyjne zostało zakończone w dniu 6 grudnia 2021 r. poprzez wyegzekwowanie przez organ egzekucyjny całości zaległości.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że problematyka dotycząca wykonania grzywien, przepadku, zakazów i podania wyroku do publicznej wiadomości uregulowana jest w kodeksie karnym wykonawczym. Zgodnie z art. 25 § 1 k.k.w., egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania określonego
w art. 52 kodeksu karnego prowadzi się według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast stosownie do art. 27 i art. 187 k.k.w. egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.
W art. 206 § 3 k.k.w. normodawca nakazuje odpowiednie stosowanie art. 206 § 1 k.k.w. przy wykonaniu przepadku równowartości obejmującej kwotę pieniężną
i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, co polega na przejęciu określonych w tym przepisie czynności przez organ właściwy, którym z mocy art. 27 i art. 187 k.k.w. jest urząd skarbowy.
Obowiązek określony w tytule wykonawczym z 24 listopada 2021 r. na dzień jego wystawienia istniał i był wymagalny, ponieważ jego wykonanie nie zostało wstrzymane, nie odroczono terminu wykonania obowiązku i nie nastąpiło również rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.
Nie może ulegać wątpliwości, że wyżej wskazane pismo Sądu z 8 października 2021 r. obligowało Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego
w Lublinie do podjęcia czynności windykacyjnych.
Zasadą wynikającą wprost z art. 6 § 1 u.p.e.a. jest zasada obligatoryjnego prowadzenia egzekucji administracyjnej (inaczej zasada prawnego obowiązku podjęcia odpowiednich kroków przez wierzyciela w celu wszczęcia egzekucji). Zgodnie z nią wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Oznacza to, iż w sytuacji niewykonania określonych obowiązków przez zobowiązanego wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek (wyroki NSA
z dnia: 30 marca 2022 r., III FSK 440/21 oraz 17 czerwca 2020 r., II FSK 629/20, CBOSA).
Zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, jeżeli obowiązek stał się wymagalny,
a zobowiązany nie podjął działań, zmierzających do jego wykonania. Wskazać należy, że choć u.p.e.a. nie zawiera definicji pojęcia "uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku", to jednakże na podstawie całokształtu przepisów regulujących instytucje administracyjnego postępowania egzekucyjnego można przyjąć, iż organ przystępuje do czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania. Przy tym za spełnienie obowiązku należy uznać jego wykonanie w całości, nie zaś częściowe jego wykonanie lub podjęcie starań w celu realizacji tego obowiązku w przyszłości. Wykonalność aktu administracyjnego obejmuje bowiem wszystkie obowiązki, określone przez właściwy organ administracyjny (zob. wyroki NSA z: 18 listopada 2009 r., II OSK 1820/08; z 20 lutego 2018 r., I OSK 1988/17, CBOSA).
Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, złożenie wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie należności nie jest przesłanką do odstąpienia od podjęcia przez wierzyciela działań wskazanych w art. 6 § 1 u.p.e.a. Przepis ten zatem naruszony nie został.
Podstawy wnoszenia zarzutów określone w art. 33 § 2 u.p.e.a. wyliczone zostały enumeratywnie, na co wskazuje użycie w tej regulacji zwrotu "podstawą zarzutu (...) jest". Innymi słowy, podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności w tym przepisie wymienione.
Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1-6 jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody, uzasadniające to żądanie. Jest wnoszony do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego, w terminie wynikającym z art. 33 § 5 u.p.e.a. Na mocy art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie.
Należy zauważyć, że zgodnie z treścią przepisu art. 33 § 2 pkt 6 lit. a-c u.p.e.a. podstawą zarzutu egzekucyjnego może być brak wymagalności obowiązku
w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu.
Okoliczność złożenia wniosku o rozłożenie na raty należności sama w sobie nie stanowi podstawy do zgłoszenia zarzutu.
Nie sam fakt złożenia wniosku zobowiązanego o udzielenie ulgi w spłacie należności, a jedynie pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w tym przedmiocie może mieć wpływ na postępowanie egzekucyjne. W przeciwnym razie zobowiązany – mimo uchylania się od wykonania obowiązku – mógłby skutecznie bronić się przed stosowaniem wobec niego środków egzekucyjnych, składając różne wnioski
o udzielenie ulg w spłacie należności. Wierzyciel w takim przypadku byłby pozbawiony możliwości dochodzenia realizacji obowiązku do czasu ostatecznego zakończenia wszystkich postępowań, zainicjowanych przez zobowiązanego. Nie ulega wątpliwości, że byłoby to dla zobowiązanego skutecznym sposobem uchylania się od podjęcia przeciwko niemu środków egzekucyjnych. Dlatego w orzecznictwie przyjmuje się, że samo złożenie przez zobowiązanego wniosku o udzielenie ulgi
w spłacie zobowiązania nie ma wpływu na wymagalność zobowiązania, ani nie powoduje niedopuszczalności egzekucji (zob. wyroki NSA: z 19 listopada 2010 r., II FSK 1957/10; z 14 lipca 2016 r., II FSK 1637/14; z 3 sierpnia 2018 r., II FSK 2180/16; z 7 grudnia 2016 r. II FSK 3197/14, CBOSA).
Wbrew wywodom skargi organ nie miał ani obowiązku badania, czy
w przedmiocie sprawy istnieją przesłanki do rozłożenia na raty orzeczonych wyrokiem kar, ani też badania przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego zasadności prowadzenia egzekucji. Organ nie stał również przed wyborem pomiędzy zastosowaniem środka egzekucyjnego a umożliwieniem spłaty zaległości w ratach. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym dopiero prawomocne, pozytywne rozstrzygniecie w sprawie rozłożenia na raty wywiera skutek w postaci konieczności zawieszenia postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2017 r., II FSK 66/15, CBOSA).
Ze względów wyżej przytoczonych, nie doszło do naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. b i c) u.p.e.a. w sytuacji, gdy Sąd Okręgowy dopiero postanowieniem z dnia 10 grudnia 2021 r., sygn. akt IV Ko 1053/21 rozłożył na raty kwotę 13.689,90 zł, orzeczoną jako przepadek tytułem korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa. Stało się to jednak już po wyegzekwowaniu wskazanej kwoty w toku postępowania egzekucyjnego, co miało miejsce w dniu 6 grudnia 2021 r.
Należy zauważyć, że zarzut dotyczący naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezasadnym uznaniu, iż w niniejszej sprawie prowadzenie postępowania egzekucyjnego było dopuszczalne, podczas gdy skarżący nie uchylał się od regulowania ciążących na nim obowiązków pieniężnych, nie mieści się w katalogu zarzutów określonych przez ustawodawcę w art. 33 u.p.e.a.
W ocenie Sądu, za niezasadne należy uznać także zarzuty skargi, dotyczące naruszenia art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. Zarzut wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, zebrania niekompletnego materiału dowodowego czy też błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie jest bezpodstawny. Organ odwoławczy szczegółowo przedstawił podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia oraz przytoczył przepisy, które w sprawie miały zastosowanie. Ustalony w sprawie stan faktyczny był bezsporny, niezależnie od tego, jakie przekonanie w tej kwestii ma skarżący.
Z powyższych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI