I SA/Lu 256/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymującą w mocy odmowę umorzenia zaległości podatkowych w VAT, uznając brak obiektywnych podstaw do udzielenia ulgi mimo trudnej sytuacji finansowej skarżącego.
Podatnik skarżył decyzję Dyrektora IAS odmawiającą umorzenia zaległości w podatku VAT za okres od lipca 2018 r. do marca 2019 r. Skarżący twierdził, że jego tożsamość została wykradziona i nigdy nie prowadził działalności gospodarczej. Organy podatkowe uznały, że żądanie dotyczyło umorzenia zaległości, a nie wznowienia postępowania czy stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, uznając, że choć wystąpiła przesłanka "ważnego interesu podatnika" (trudna sytuacja finansowa), brak było obiektywnych podstaw do umorzenia zaległości, zwłaszcza że nie powstały one w wyniku nadzwyczajnych okoliczności, a ich zapłata nie zagrażałaby egzystencji podatnika.
Sprawa dotyczyła skargi T. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od lipca 2018 r. do marca 2019 r. Skarżący pierwotnie zwrócił się o "anulowanie" zaległości, co organy zinterpretowały jako wniosek o umorzenie zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Podatnik podnosił, że nigdy nie prowadził działalności gospodarczej, a jego tożsamość została wykradziona, kwestionując tym samym zasadność określenia zobowiązania podatkowego i domagając się wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, stwierdzając, że kontrola sądu ogranicza się do oceny legalności zaskarżonego aktu. Sąd uznał, że organy prawidłowo zakwalifikowały żądanie jako wniosek o umorzenie zaległości, a zarzuty dotyczące wznowienia postępowania wykraczają poza zakres tej sprawy. Sąd podzielił stanowisko organów co do odmowy umorzenia, podkreślając, że jest to ulga wyjątkowa, stosowana w szczególnie uzasadnionych przypadkach i oparta na uznaniu administracyjnym. Choć stwierdzono wystąpienie "ważnego interesu podatnika" (aktualna trudna sytuacja finansowa, brak dochodów, utrzymanie przez rodziców), zabrakło obiektywnych podstaw do umorzenia. Organy prawidłowo uznały, że zapłata zaległości nie zagraża egzystencji skarżącego, który jest osobą w wieku produkcyjnym i może w przyszłości podjąć zatrudnienie. Nie stwierdzono również wystąpienia "interesu publicznego", gdyż umorzenie mogłoby być postrzegane jako preferencyjne traktowanie i popieranie działań niezgodnych z prawem, naruszając poczucie sprawiedliwości. Zaległości powstały w wyniku kontroli podatkowej, a nie nadzwyczajnych okoliczności. Sąd podkreślił, że umorzenie nie może służyć poprawie kondycji finansowej wnioskodawcy, a obecny brak środków nie jest wystarczającym argumentem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Żądanie zostało prawidłowo zakwalifikowane jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowych, a zarzuty dotyczące wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji wykraczają poza zakres sprawy o umorzenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że treść żądania podatnika, mimo początkowej nieprecyzyjności, została doprecyzowana i jednoznacznie wskazywała na chęć umorzenia zaległości podatkowych, a nie podważenia samej decyzji wymiarowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
O.p. art. 67a § 1
Ordynacja podatkowa
Przepis ten stanowi podstawę do umorzenia zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Decyzje w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi przez sąd.
Pomocnicze
K.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przywołany w kontekście zarzutów skargi dotyczących błędnego przyjęcia przez organy, że przedmiotem żądania było umorzenie, a nie stwierdzenie nieważności decyzji.
O.p. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący wznowienia postępowania, podnoszony przez skarżącego jako zarzut wobec organów, ale uznany przez sąd za wykraczający poza zakres sprawy o umorzenie.
u.p.t.u. art. 108
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis, na podstawie którego wydano decyzję określającą zobowiązanie w podatku VAT, stanowiące podstawę zaległości podatkowych.
P.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kontroli sądowej nad działalnością administracji publicznej.
O.p. art. 169 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy wezwania do usunięcia braku formalnego wniosku.
O.p. art. 168 § 2
Ordynacja podatkowa
Określa treść żądania jako niezbędny element podania.
O.p. art. 128
Ordynacja podatkowa
Zasada trwałości decyzji ostatecznych.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy do wyeliminowania aktu administracyjnego z obrotu prawnego.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe prawidłowo zakwalifikowały żądanie jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowych. Zarzuty dotyczące wznowienia postępowania i zasadności wymiaru podatku wykraczają poza zakres sprawy o umorzenie. Brak obiektywnych podstaw do umorzenia zaległości podatkowych, mimo wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika. Umorzenie zaległości nie jest uzasadnione, gdyż nie zagraża egzystencji podatnika i mogłoby naruszyć interes publiczny.
Odrzucone argumenty
Tożsamość skarżącego została wykradziona, nigdy nie prowadził działalności gospodarczej i nie jest stroną w sprawie. Organy powinny były wznowić postępowanie lub stwierdzić nieważność decyzji, zamiast badać przesłanki umorzenia. Trudna sytuacja finansowa skarżącego stanowi wystarczającą podstawę do umorzenia zaległości.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją o charakterze wyjątkowym i nie może być wykorzystywane do poprawy kondycji finansowej wnioskodawcy. Budżet państwa nie może ponosić negatywnych konsekwencji niewywiązywania się przez podatników z obowiązków podatkowych. Uznanie administracyjne nie oznacza swobody decyzji dla organu administracji, lecz jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty ważny interes podatnika oraz interes publiczny.
Skład orzekający
Monika Kazubińska-Kręcisz
przewodniczący
Marcin Małek
sprawozdawca
Andrzej Niezgoda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia zaległości podatkowych (ważny interes podatnika, interes publiczny) w kontekście trudnej sytuacji finansowej podatnika, który nie jest w stanie zapłacić zaległości, ale jego egzystencja nie jest zagrożona."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji podatnika i jego argumentacji, a ocena uznaniowa organów i sądu może się różnić w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe i sądy oceniają wnioski o umorzenie zaległości, nawet w sytuacjach, gdy podatnik twierdzi, że padł ofiarą oszustwa. Podkreśla znaczenie obiektywnych przesłanek i interesu publicznego.
“Czy kradzież tożsamości zwalnia z długu wobec fiskusa? Sąd rozstrzyga w sprawie umorzenia VAT.”
Dane finansowe
WPS: 386 689,3 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Lu 256/24 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2024-10-23 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-04-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Andrzej Niezgoda Marcin Małek /sprawozdawca/ Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2651 art. 67a § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Marcin Małek (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda Protokolant specjalista Marta Wawrzecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 19 lutego 2024 r. nr 0601-IEW.4263.20.2023.9 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług - oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 19 lutego 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ), po rozpatrzeniu odwołania T. F. (podatnik, strona, skarżący) od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. (organ pierwszej instancji) z 6 października 2023 r. odmawiającej umorzenia zaległości podatkowych strony w podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2018 r. do marca 2019 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta został wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 12 czerwca 2023 r. podatnik zwrócił się do organu pierwszej instancji o "anulowanie" wszystkich zaległości dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej firmy F.P.H.U. T. Z. T. F.. Z uwagi na nieprecyzyjne sformułowanie żądania organ pierwszej instancji wezwał stronę do doprecyzowania treści żądania. W wezwaniu tym wyjaśnił, że wniosek strony można rozumieć np. jako wniosek o wznowienie postępowania zgodnie z art. 240 § 1 O.p. albo jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowych zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. (czy też inne żądanie). W odpowiedzi, podatnik wyjaśniła, że domaga się umorzenia w całości zaległości podatkowej wraz z odsetkami do dnia, w którym zostanie podjęta taka decyzja. Ponadto wskazał, że wniosek dotyczy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od lipca 2018 r. do marca 2019 r. w łącznej wysokości 386.689,30 zł oraz odsetek w łącznej wysokości 251.239,00 zł. Przyjmując powyższe organ pierwszej instancji wezwał stronę do wskazania przesłanek przemawiających za przyznaniem ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego wraz z oświadczeniem obrazującym sytuację materialną podatnika. W odpowiedzi strona przesłała oświadczenie o stanie majątkowym osoby fizycznej prowadzącej/nieprowadzącej działalności gospodarczej oraz oświadczenie (ORD-FIL) o nieruchomościach oraz prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego. Decyzja z 6 października 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych. Jego zdaniem, na podstawie złożonych przez podatnika wyjaśnień nie sposób podjąć decyzję o udzieleniu najdalej idącej ulgi jaką jest umorzenie zaległości podatkowych. W szczególności okoliczności powstania zaległości nie posiadają cech na tyle wyjątkowych, by uzasadniały zastosowanie wnioskowanej ulgi. Kwestionując w/w rozstrzygniecie strona wniosła odwołanie, po rozpatrzeniu którego organ odwoławczy przywołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że ze względu na wyjątkowy charakter ulgi (umorzenie) organ podatkowy podejmując decyzję o umorzeniu musi mieć pewność co do słuszności przesłanek i braku możliwości wyegzekwowania zaległej kwoty. Przeprowadzona analiza okoliczności sprawy musi dawać pewność, że taki stan ma charakter trwały. Dalej wskazał, że egzystencja strony nie jest zagrożona. Chociaż obecnie strona nie posiada środków na zapłatę zaległości podatkowych, to nie można wykluczyć, że jej sytuacja finansowa w przyszłości ulegnie poprawie. Biorąc pod uwagę, że strona jest osobą w wieku aktywności zawodowej, zdrową (strona nie przedłożyła żadnych dokumentów, które mogłyby wskazywać, iż jest osobą niezdolną do pracy), nie można wykluczyć, że w przyszłości znajdzie zatrudnienie, a co za tym idzie będzie osiągać dochody, które umożliwią pokrycie kosztów utrzymania, ale także umożliwią zapłatę zaległości podatkowych, chociażby w formie układu ratalnego. Na powyższą decyzję podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 247 § 1 pkt 4 O.p. w zw. z art. art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organy podatkowe, że przedmiotem jego żądania było umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami, co zdaniem organu miało stanowić potwierdzenie faktu, że zobowiązanie podatkowe zostało prawidłowo określone dla strony, podczas gdy zarówno zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie. Jego zdaniem, organy podatkowe zamiast doprowadzić do prawidłowej interpretacji zgromadzonych w sprawie dowodów skupiły się wyłącznie na zbadaniu przesłanek umorzenia zaległości podatkowych oraz odsetek od zaległości podatkowych. Natomiast ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego winna doprowadzić do wniosku, że podatnik od samego początku nie był stroną w sprawie. Nadto podkreślił, że organy podatkowe nie wzięły pod uwagę także tego, iż wnosił w toku postępowania o wznowienie postępowania podatkowego, jak również kwestionował w całości zasadność określenia zobowiązania podatkowego, wszak prawdą jest, iż nigdy nie prowadził działalności gospodarczej. Jego tożsamość została wykradziona w celu prowadzenia działalności przestępczej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.). Oznacza to, że badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Kierując się powyższymi regułami, sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, zaś skarga jest całkowicie niezasadna. Spór pomiędzy stroną a organem dotyczy tego, czy w omawianej sprawie organy obu instancji uprawnione były po pierwsze do zakwalifikowania żądania strony jako wniosku o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od lipca 2018 r. do marca 2019 r. w łącznej wysokości 386.689,30 zł oraz odsetek w łącznej wysokości 251.239,00 zł i po drugie do nieuwzględnienia tak sformułowanego żądania. Zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Oczywistym zatem jest, że postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi (umorzenia zaległości podatkowej) wszczęte może być tylko na wniosek podatnika. Na nim to spoczywa obowiązek określenia w treści wniosku (żądania), czego się domaga od organu podatkowego. Organ nie może domyślać się jakiej zaległości podatkowej podanie dotyczy. W przypadku, gdy analiza treści wniosku nie usuwa wątpliwości, co do zakresu żądania podatnika, organ podatkowy ma obowiązek wezwać podatnika do usunięcia braku formalnego wniosku w trybie art. 169 § 1 O.p. Co istotne do niezbędnych elementów podania należy, zgodnie z art. 168 § 2 O.p. treść żądania. Powyższy przepis w powiązaniu z przywołanym wyżej art. 67a § 1 pkt 3 O.p. jednoznacznie wskazuje, że to treść żądania podatnika kształtuje zakres wszczętego przez organ postępowania. To bowiem podatnik wskazuje jakich zaległości podatkowych wniosek dotyczy (jakiego podatku, za jaki okres) oraz określa zakres umorzenia (w całości, czy w części). Organ nie może domniemywać zakresu żądania podatnika, gdy sprawa podlega rozstrzygnięciu tylko na wniosek. W przedmiotowej sprawie organ uwzględniając treść przywołanych regulacji oraz pierwotne żądanie skarżącego wezwał go do doprecyzowania tego żądania, jednocześnie przywołując odpowiednie przepisy prawa podatkowego oraz dopuszczalne trybu wzruszenia decyzji ostatecznej. W odpowiedzi skarżący natomiast wskazał, cyt. "A zatem aby moje żądanie było dla Państwa organu jasne i precyzyjne w myśl art. 67a par. 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa na mój wniosek jako podatnika wnoszę o umorzenie w całości zaległości podatkowej wraz z odsetkami do dnia, w którym zostanie przez Państwa taka decyzja podjęta." Następnie strona przedłożyła m.in. oświadczenie o stanie majątkowym osoby fizycznej prowadzącej/nieprowadzącej działalności gospodarczej oraz oświadczenie (ORD-HZ) o nieruchomościach oraz prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego, co potwierdza, że intencją skarżącego było umorzenie zaległości podatkowej. W tych okolicznościach bezspornym jest, że zgodnie z wolą skarżącego sprawa dotyczyła umorzenia zaległości podatkowych, a nie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej lub wznowienia postępowania podatkowego jak to podnosił w skardze. Wskazania zatem wymaga, że dopóki decyzja wymiarowa, z której wynikają zaległości podatkowe pozostaje w obrocie prawnym, dopóty skarżącego obciążają wynikające z niej zaległości. Jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego w tym także postępowania podatkowego jest zasadna trwałości decyzji ostatecznych. Zasada ta wyrażona została w art. 128 O.p. Stosownie do postanowień powyższej normy decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w O.p,. oraz w ustawach podatkowych. Wobec powyższego, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej może nastąpić jedynie poprzez zastosowanie odpowiednich trybów nadzwyczajnych. Nie jest natomiast odpowiednim trybem do podważenia decyzji ostatecznych postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Jest to całkowicie inne, odrębne postępowanie, które w żaden sposób nie odnosi się do legalności decyzji ostatecznej. Tym samym zarzuty dotyczące wznowienia postępowania podatkowego i zasadności wymiaru podatku od towarów i usług wykraczają poza zakres rozpatrywanej sprawy i nie mogły być rozpoznane w niniejszym postępowaniu. W powyższym zakresie, tj. o wznowienie postępowania (art. 240 O.p.) skarżący może złożyć odrębny wniosek do właściwego organu, tj. organu który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Przechodząc natomiast do meritum sprawy, sąd podziela stanowisko organów odnośnie odmowy umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych skarżącego. Mianowicie, ulgi w spłacie należności oparte na art. 67a § 1 O.p. stanowią wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, zatem powinny być stosowane w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Zastosowanie ulgi oznacza bowiem rezygnację Skarbu Państwa (jednostki samorządu terytorialnego) z należnych wpływów do budżetu państwa (jednostki samorządu terytorialnego). Co więcej, szczególny i wyjątkowy charakter ulg w spłacie należności przejawia się w oparciu decyzji w tym przedmiocie na tzw. "uznaniu administracyjnym". Innymi słowy decyzje organów podatkowych w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ podatkowy może ale nie musi wydać decyzji pozytywnej, czyli zastosowanie ustanowionych w ww. regulacji ulg jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. Zatem nawet zaistnienie jednej z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p. nie musi prowadzić do pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście swobody decyzji dla organu administracji, lecz jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo przy tym wyjaśnił, co należy rozumieć przez "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny", które to pojęcia nie zostały zdefiniowane w żadnej ustawie podatkowej. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciami niedookreślonymi wymaga od organu wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu podatnika tudzież interesu publicznego, czy też nie. Natomiast z samym uznaniem będziemy mieli do czynienia dopiero wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi istnienie jednej z tych przesłanek lub obu łącznie. Jeżeli jednak organ nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika tudzież interesu publicznego, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany (por. M. Jaśkowska, glosa do wyroku NSA z 26 września 2002 r., III SA 659/01, OSP 2003, nr 9, s. 481). Mówiąc najkrócej, kryterium ważnego interesu podatnika wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które uniemożliwiają wywiązanie się z ciążących obowiązków podatkowych bez doraźnej pomocy ze strony organów podatkowych. Przy czym ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Natomiast nakaz uwzględnienia interesu publicznego oznacza dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego. Nie jest kwestionowane także w orzecznictwie, że przy ocenie istnienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" należy uwzględnić nie tylko okoliczności powstania zaległości, ale także również aktualną w dacie orzekania sytuację podatnika, w tym również jego sytuację ekonomiczną (por. wyrok NSA z 31 października 2012 r., II FSK 510/11), a zatem, czy spłata zaległości, o umorzenie której wnosi zobowiązany, nie nastąpi kosztem jego dalszego funkcjonowania. Jednocześnie należy dodać, że wprawdzie to organ jest zobowiązany do prowadzenia postępowania dowodowego jednak z uwagi na przedmiot sprawy, to w szczególności na wnioskującym o udzielenie ulgi spoczywa ciężar dowodu, tj. przedstawienia dowodów potwierdzających podnoszone przez niego tezy, po analizie których to dowodów i podniesionych argumentów organ ocenia, czy świadczą one o wypełnieniu przesłanek warunkujących dopuszczalność udzielenia ulgi. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, sąd stwierdził, że organy nie naruszyły prawa w zakresie oceny wystąpienia przesłanek umorzenia i trafnie stwierdziły, że jakkolwiek wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika, to działając w ramach uznania administracyjnego brak jest podstaw do uwzględniania wniosku. Taką ocenę sąd podziela w całości. Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że skarżący nie osiąga żadnych dochodów i nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem. Skarżący wskazała, cyt. "na ten moment jestem bezrobotny", "jestem na utrzymaniu rodziców". Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika też, że posiada zaległości alimentacyjne, ale nie wskazuje wobec kogo, ani w jakiej wysokości. W toku postępowania nie zwracał uwagi na problemy zdrowotne i że jest objęty stałym leczeniem. Z akt sprawy nie wynika też, żeby korzystał z pomocy społecznej. Skarżący ponadto wskazał, że nie posiada majątku ruchomego, majątku nieruchomego, środków transportu, środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, papierów dłużnych, polis ubezpieczeniowych, udziałów w spółkach, akcji, obligacji, certyfikatów i jednostek inwestycyjnych, gotówki, dzieł sztuki itp. Mając na uwadze powyższe okoliczności, dotyczące przede wszystkim sytuacji finansowej podatnika, trafnie uznał organ, że w sprawie zaistniała przesłanka "ważnego interesu podatnika", rozumianego jako normalna sytuacja ekonomiczna. Jednakże jak wskazano wyżej, wystąpienia tej przesłanki nie przesądza automatycznie o przyznaniu wnioskowanej ulgi, lecz stwarza wyłącznie taką możliwość. Organ trafnie zaś uznał, że mimo, iż aktualnie sytuacja finansowa podatnika prawdopodobnie nie pozwala na zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę jednorazowo, to posiadanie zaległości nie wpływa na pogorszenie jego sytuacji życiowej. Strona ma zapewnione utrzymania, mieszka z rodzicami, nie borykała się z problemami zdrowotnymi i nie korzysta z pomocy społecznej. Nie istnieje więc bezpośrednie ryzyko, że w przypadku odmowy udzielenia zawnioskowanej ulgi, nastąpią jakakolwiek negatywne i nieodwracalne w skutkach zmiany w opisanej sytuacji materialno-życiowej. Chociaż obecnie strona nie posiada środków na zapłatę zaległości podatkowych, to nie można wykluczyć, że jej sytuacja finansowa w przyszłości ulegnie poprawie. Skarżący jest bowiem osobą w wieku aktywności zawodowej, zdrową mogącą podjąć zatrudnienie zarówno obecnie jak i w przyszłości, a co za tym idzie może osiągać dochody, które umożliwią pokrycie nie tylko kosztów utrzymania, ale także umożliwią zapłatę zaległości podatkowych, chociażby w części lub w formie rat. Konkludując, dowody zgromadzone w sprawie nie wskazują na występowanie zdarzeń nadzwyczajnych, które uzasadniałyby umorzenie zaległości podatkowej w oparciu o tę przesłankę. Organ prawidłowo ocenił sprawę również pod kątem wystąpienia przesłanki "interesu publicznego", trafnie uznając, że ta nie wystąpiła. Mianowicie, przesłanka ta powinna zostać rozważona w świetle okoliczności, w których zapłata zaległości podatkowych spowodowałaby konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż podatnik nie byłby w stanie zaspokoić swoich potrzeb finansowych i materialnych. Jak już wyżej wskazano, odmowa umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych nie zagrozi egzystencji podatnika. Nie korzysta on ze wsparcia pochodzącego z opieki społecznej czy innych instytucji. I choć aktualnie nie pracuje, to pozostaje na utrzymaniu rodziców. Nie wskazał na posiadanie zobowiązań kredytowych lub zaległości związanych z bieżącym utrzymaniem. Trafnie również organ podkreślił (co jej istotne w kontekście omawianej przesłanki), że przedmiotowe zaległości podatkowe nie powstały w wyniku nadzwyczajnych okoliczności. Zostały one bowiem określone decyzją organu podatkowego wydaną na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług. Przepis ten nie ogranicza swojego zastosowania tylko do podatników, a ma zastosowanie również do podatników zwolnionych podmiotowo oraz do osób niebądących podatnikami - istotny jest fakt wystawienia faktury VAT z wykazanym podatkiem do zapłaty. Skarżący podważa jedynie fakt prowadzenia działalności gospodarczej. Nie przedstawia natomiast żadnych dokumentów potwierdzających, że nie był "wystawcą" faktur. Jednocześnie, to w wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej ujawniono nieprawidłowości, które skutkowały wydaniem decyzji określającej zobowiązanie w podatku VAT. Zatem udzielenie wnioskowanej ulgi byłoby przejawem uprzywilejowania strony i preferencyjnego traktowania wobec osób, które odprowadzają do budżetu państwa (w ustawowym terminie płatności) należny podatek. Stanowiłoby to popieranie działań niezgodnych z prawem, co zaburza poczucie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Budżet państwa nie może ponosić negatywnych konsekwencji niewywiązywania sią przez podatników z obowiązków podatkowych, a zapłata podatków w określonej wysokości i w przewidywanych przepisami prawa terminach, jest obowiązkiem każdego podatnika. W interesie publicznym i szeroko rozumianym interesie podatnika leży natomiast prowadzenie swoich spraw w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Nawet więc, jeżeli obecna sytuacja strony - w jej subiektywnym przekonaniu - wyczerpuje przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi podatkowej, to jednak w analizowanej sprawie brak jest obiektywnych podstaw do jej udzielenia. Podsumowują, trafnie uznały organy, że pomimo stwierdzenia występowania w sprawie przesłanki "ważnego interesu podatnika" rozumianej jako normalna sytuacja ekonomiczna, brak jest okoliczności przemawiających obiektywnie za udzieleniem zawnioskowanej pomocy. Umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją o charakterze wyjątkowym i nie może być wykorzystywane do poprawy kondycji finansowej wnioskodawcy. Natomiast obecny brak środków finansowych pozwalających na jednorazową zapłatę zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, nie jest wystarczającym argumentem do umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych. Trzeba też zauważyć, że strona nie podejmowała żadnych prób spłaty zaległości podatkowych. W przedmiotowej sprawie, pozytywne rozstrzygnięcie oznaczałoby aprobowanie niezgodnego z przepisami prawa postępowania w zakresie wywiązywania się z podstawowych obowiązków podatkowych, kosztem interesu publicznego. Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI