I SA/Lu 248/23

I SA/Lu 248/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Wałejko
Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący/
Monika Kazubińska-Kręcisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 56 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 lutego 2023 r. nr 0601-IEE.7192.15.2023.2 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia P. M. (strona, skarżący, zobowiązany) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Opolu Lubelskim z 4 stycznia 2023r. w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr: PS.4604.252.2013.TW z 25 czerwca 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
Z uzasadnienia postanowienia i akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Opolu Lubelskim prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez Wójta Gminy Łaziska tytułu wykonawczego o nr: PS.4604.252.2013.TW z 25 czerwca 2014 r., obejmującego kwotę należności głównej 80.244,28 zł. Tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie decyzji z 29 kwietnia 2014 r., dotyczącej zwrotu wypłaconego zasiłku celowego w związku z poniesieniem strat w budynku mieszkalnym na skutek powodzi w 2010 r. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącemu w dniu 24 września 2014 r.
W celu wyegzekwowania wskazanej zaległości organ egzekucyjny podjął próby dokonania czynności egzekucyjnych m.in.: zajęcia rachunków w bankach i kasach oszczędnościowo-kredytowych, zajęcia wierzytelności, zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, wszczęto też egzekucję z nieruchomości.
W dniu 5 grudnia 2022 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Wniosek uzasadniono skierowaniem do wierzyciela prośby o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Powołano się też na zły stan zdrowia skarżącego, który uniemożliwia podjęcie pracy. Dodatkowo wskazano na trudną sytuacją finansową, gdyż jedynym dochodem jest wypłacany przez KRUS zasiłek chorobowy w wysokości 600 zł. Powoduje to konieczność korzystania z pomocy finansowej matki, gdyż dochód nie pozawala na samodzielne utrzymanie oraz spłatę trzech kredytów w łącznej kwocie 60.000 zł.
Postanowieniem z 4 stycznia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Opolu Lubelskim odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na nie przytoczono analogiczną argumentację jak we wniosku z 5 grudnia 2022 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że zawieszenie może nastąpić jedynie z przyczyn wskazanych w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej z dniem 30 lipca 2002 r., dalej: u.p.e.a.). Organ nie może wskazać jako podstawy zawieszenia innej przyczyny niż wyraźnie wskazana w ustawie.
W postanowieniu podkreślono, że wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie zostało wstrzymane, ani odroczone, skarżący nie przystąpił do spłaty zadłużenia w ramach układu ratalnego. Posiada on zdolność do czynności prawnych, a wierzyciel nie wystąpił z wnioskiem do organu egzekucyjnego o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ponadto, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą pozostałe przypadki wskazane w art. 56 u.p.e.a., zobowiązujące organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w tym przewidziane w ustawach, które zgodnie z art. 56 § 1 pkt 5 ustawy uzasadniałyby zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zły stan zdrowia i trudna sytuacja finansowa, na które powołuje się skarżący, nie uzasadniają w świetle art. 56 § 1 u.p.e.a. zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W świetle art. 56 § 1 u.p.e.a. okoliczność dotycząca toczącego się przed wierzycielem postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia objętego tytułem wykonawczym, nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ podkreślił, że wierzyciel decyzją z 17 stycznia 2023 r. odmówił umorzenia tej należności.
W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, nie zaistniała żadna ze wskazanych w omawianym przepisie przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a Naczelnik Urzędu Skarbowego w Opolu Lubelskim jako organ egzekucyjny prawidłowo wydał w tym przedmiocie decyzję odmowną. Organ nie stwierdził też istnienia podstaw do wstrzymania czynności egzekucyjnych, zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a.
W skardze na powyższe postanowienie P. M. wniósł o jego zmianę poprzez: zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie decyzji z dnia 29 kwietnia 2014 r. wydanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Łaziskach, wobec wszczęcia postępowania o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, do czasu jego prawomocnego rozpoznania.
Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nierozważenie w sposób szczegółowy i wnikliwy zarzutów podnoszonych w zażaleniu.
Zdaniem skarżącego, postępowanie egzekucyjne powinno zostać czasowo zawieszone, bowiem pozostaje zależne od wyniku postępowania przed OPS, które toczy się pod sygnaturą akt: OPS.515.1.2022. Obecnie stan zdrowia skarżącego uległ znacznemu pogorszeniu. Podczas hospitalizacji z powodu niedrożności jelita cienkiego, wykryto u niego niedrożność przemijającą i guza prawej nerki. Z powodu nowotworu nerki jest on pod stałą kontrolą lekarską. W dniu 20 października 2022 r. złamał obojczyk i do dnia dzisiejszego jest unieruchomiony i czeka na zabieg operacyjny z powodu niezrastania kości obojczyka. Skarżący podlega też opiece psychiatrycznej z powodu depresji. Od dnia 29 lipca 2022 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Zwolnienie zostało przedłużone do końca lipca 2023 r. Dochód skarżącego ogranicza się obecnie do zasiłku chorobowego w wysokości ok. 600 zł. Z uwagi na trudności finansowe wspomaga go finansowo matka. Skarżący spłaca trzy kredyty, jedna rata wynosi 580 zł, a do spłaty pozostało około 60.000 zł. Zdaniem skarżącego, brak zawieszenia postępowania egzekucyjnego może wywołać nieodwracalne skutki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w treści zaskarżonego postanowienia.
Zarządzeniem z dnia 19 maja 2023 r. sprawa skierowana została do rozpoznania, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W piśmie z dnia 26 czerwca 2023 r. organ wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Łaziska z 17 stycznia 2023 r. o odmowie umorzenia zaległości. Organ wskazał zatem, że na obecnym etapie w obrocie istnieje już decyzja ostateczna rozstrzygająca negatywnie o wniosku strony, którego złożenie miało być podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Podnoszone przez skarżącego okoliczności, w szczególności związane z jego pogarszającym się stanem zdrowia, ograniczeniami w podjęciu zatrudnienia i zarobkowaniu oraz trudnościami finansowymi, pozostają irrelewantne z punktu widzenia przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na co zasadnie zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu. Bez wpływu na postępowanie egzekucyjne pozostaje też toczące się z wniosku skarżącego postępowanie przed wierzycielem o umorzenie zaległości objętej tytułem wykonawczym (tym bardziej, że – jak wynika z dołączonego w toku postępowania sądowego dokumentu – postępowanie to zostało zakończone decyzją ostateczną z dnia 12 kwietnia 2023 r., w której podtrzymano argumentację o braku podstawy do umorzenia skarżącemu zaległości płatniczej).
Przedmiotem oceny w rozpatrywanej sprawie jest natomiast postanowienie organu nadzorczego z dnia 20 lutego 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 4 stycznia 2023 r. odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wójta Gminy Łaziska w dniu 25 czerwca 2014 r. Podstawą wystawienia tytułu była decyzja ostateczna wójta Gminy o zwrocie nienależnie pobranego z OPS świadczenia (zasiłek celowy) z dnia 29 kwietnia 2014r.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że organy prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie przepisy ustawy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Zgodnie z treścią art. 13 ust 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r., poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa zmieniająca weszła w życie 30 lipca 2020 r. Tytuł wykonawczy, na podstawie którego wszczęto postępowanie egzekucyjne, doręczono stronie 24 września 2014 r.
Zawieszenie postępowania egzekucyjnego wiąże się z wystąpieniem okoliczności uzasadniających czasową przerwę w jego prowadzeniu. Nie jest to zatem instytucja tożsama z wnioskiem o umorzenie takiego postępowania. Chodzi w tym wypadku o przeszkody, które pojawiły się już w toku postępowania egzekucyjnego oraz co do których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia, tak by postępowanie mogło w przyszłości toczyć się dalej. Wymienione w przepisie art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. przesłanki zawieszenia postępowania mają charakter obligatoryjny w tym znaczeniu, że nie pozostawiają uznaniu organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku należy zawiesić postępowanie bądź też nie zawieszać go. Stosownie do art. 56 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego,
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego,
4) na żądanie wierzyciela,
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Jak prawidłowo wskazał zarówno organ nadzorczy, jak organ egzekucyjny, zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje (zobowiązuje) do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Są to zatem przesłanki obligatoryjne i enumeratywne.
Co istotne, ustawa egzekucyjna nie przewiduje zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika/zobowiązanego (por. wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 1812/19). W związku z tym zobowiązany, domagając się zawieszenia postępowania egzekucyjnego, musi wykazać zaistnienie jednej z przesłanek wskazanych w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. i tylko jeżeli zajdzie którakolwiek z nich - organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia prowadzonego przez siebie postępowania. Pismo zobowiązanego ma w tym wypadku nie tyle charakter wniosku, ile informacji dla organu egzekucyjnego, który w omawianym względzie działa z urzędu. Należy zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym ewentualny wniosek zobowiązanego należy traktować jako oświadczenie wiedzy o istnieniu podstaw do zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 1812/19). Stwierdzenie przez organ, że żadna z określonych ustawowo przesłanek nie zachodzi oznacza, że postępowanie egzekucyjne nie może zostać zawieszone.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy odzwierciedlony w aktach administracyjnych nie daje podstaw do przyjęcia, aby ziściła się którakolwiek z przesłanek ustawowych warunkujących i zobowiązujących do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jak słusznie wskazały organy, w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z wymienionych w przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. przesłanek. Ocena ta nie budzi zastrzeżeń Sądu. Egzekwowany obowiązek jest wymagalny, wynika z decyzji ostatecznej, jego wykonanie nie zostało wstrzymane, nie odroczono terminu wykonania tego obowiązku, ani nie rozłożono na raty jego spłaty. Skarżący niespornie posiada zdolność do czynności prawnych. Wierzyciel w realiach kontrolowanej sprawy nie wystąpił o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Nadto nie wykazano, aby nastąpił inny przypadek przewidziany w ustawie, który czyniłby koniecznym zawieszenie postępowania egzekucyjnego. "Inny przypadek", o którym mowa, dotyczy takich sytuacji, gdy przepis konkretnej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1-4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Analiza przepisów regulujących przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazuje, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane ze złożeniem do wierzyciela wniosku o umorzenie zaległości, jak też bezpośrednio związane ze stanem zdrowia i niemożnością uzyskiwania dochodów z pracy zarobkowej, a przez to z ograniczonymi możliwościami płatniczymi skarżącego, nie uzasadniają zawieszenia tego postępowania.
Zły stan zdrowia oraz trudności materialne i finansowe skarżącego są okolicznościami, które ewentualnie rozważa wierzyciel w ramach wniosku o umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności należności będącej zaległością, objętą tytułem wykonawczym i egzekucją. Zainicjowanie takiego postępowania przed wierzycielem, do czasu uzyskania decyzji w przedmiocie odroczenia terminu płatności lub rozłożenia należności na raty, nie może być podstawą do podjęcia przez organ egzekucyjny decyzji o zawieszeniu trwającego postępowania egzekucyjnego. Podobnie rzecz ma się z wnioskiem o umorzenie należności objętej tytułem wykonawczym. W wypadku umorzenia takiej należności, postępowanie egzekucyjne również podlega umorzeniu. Nie sposób przy tym zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że brak zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez organy wniosku o umorzenie zaległości narazi go na niepowetowaną szkodę. Postępowanie egzekucyjne rządzi się własnymi prawami, wśród których są i te dotyczące ograniczeń w egzekwowaniu należności pieniężnych. Przepisy w tym zakresie stanowią swoiste klauzule zabezpieczające zobowiązanego przed popadnięciem w niedostatek w związku z toczącą się wobec niego egzekucją.
Marginalnie wskazać trzeba, że na etapie rozpoznawania niniejszej sprawy w obrocie prawnym znajduje się decyzja wójta Gminy Łaziska z dnia 17 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranej przez skarżącego świadczenia z pomocy społecznej, o którym mowa w sprawie oraz utrzymująca w mocy tę decyzję decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 kwietnia 2023 r. Na kwestię tę zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu.
Skarżący nie wykazał, na czym miałoby polegać naruszenie przez organ w niniejszej sprawie zasad: prawdy obiektywnej, gromadzenia i swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Sądu, organy rozważyły sprawę w jej całokształcie, zwracając skarżącemu uwagę na bezpodstawność jego wniosku i podniesionych w nim argumentów, w kontekście przepisu art. 56 § 1 u.p.e.a. Uzasadnienie postanowienia w sposób klarowny wyjaśnia podstawy rozstrzygnięcia organu. Tym samym zgłoszone w skardze zarzuty należy uznać za niezasadne.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.