I SA/Lu 215/22

I SA/Lu 215/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący/
Monika Kazubińska-Kręcisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 1a pkt 2, art. 7 § 2, art. 54 § 1 i § 2, art. 89 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Asesor sądowy Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 marca 2022 r. nr SKO.41/862/EG/2022 w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne I. oddala skargę; II. przyznaje na rzecz adwokata J. W. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 15 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia B. K. (strona, podatnik, skarżący) na postanowienie Prezydenta Miasta Lublin z 20 stycznia 2022 r. w przedmiocie oddalenia skargi z 4 stycznia 2022 r. na czynność egzekucyjną z 29 grudnia 2021 r. w postaci zajęcia wierzytelności z tytułu wypłaty odszkodowania, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz akt sprawy wynika, że wobec strony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w oparciu o wymienione w decyzji tytuły wykonawcze obejmujące zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej za lata 2008-2012 oraz kolejne tytuły wykonawcze wymienione w decyzji, obejmujące zaległości z tytułu zwrotu wydatków ze świadczeń z pomocy społecznej za lata 2007-2011 - nieuregulowane raty, jak również tytuły wykonawcze obejmujące zaległości z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2009-2013.
W dniu 30 grudnia 2021 r. (zawiadomienie z dnia 29 grudnia 2021 r.) na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych zastosowany został środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z tytułu wypłaty ustalonego przez Prezydenta Miasta Lublin decyzją z 16 listopada 2021 r. odszkodowania w łącznej kwocie 13.193 zł za szkody powstałe wskutek budowy sieci kanalizacji deszczowej oraz związanego z tym ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2615 ha i przyznanego podatnikowi adekwatnie do posiadanego udziału w nieruchomości.
Organ wskazał, że zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 29 grudnia 2021 r., które wpłynęło do Wydziału Budżetu i Księgowości Urzędu Miasta, wezwano dłużnika wierzytelności do nieuiszczania kwoty z tytułu odszkodowania do wysokości egzekwowanej należności zobowiązanemu, lecz przekazanie jej organowi egzekucyjnemu. Z zajęcia wynika, że łączna wysokość zobowiązań strony wyniosła 8.399,53 zł (należność główna – 5.164,28 zł, odsetki -298,33 zł oraz koszty upomnień- 508,40 zł i koszty egzekucyjne – 2.428,52 zł).
Pismem z 4 stycznia 2022 r. zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia z 29 grudnia 2021 r. Wskazał, że zajęcie dotyczyło środków w kwocie 2.638,60 zł za szkody powstałe wskutek budowy sieci kanalizacyjnej (decyzja z 16 listopada 2021r.). Narusza to prawo, gdyż były to środki za wyrządzone szkody, których nie powinno się zajmować. Podniósł też, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało uprzednio rozłożenia egzekwowanej należności na raty i część z nich nie jest wymagalna. W oświadczeniu skarżący wskazał, że pobiera emeryturę w kwocie 268 zł, bowiem trwa postępowanie dotyczące jego świadczenia z tytułu pracy za granicą. Jest osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Dlatego przyznane odszkodowanie jest niezbędne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż pismo strony stanowi skargę na czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 54 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.). Z akt sprawy wynika także, że skarga została wniesiona w terminie i spełnia wymagania zawarte w przepisach prawa.
Organ ustalił, że decyzją Prezydenta Miasta Lublin z 16 listopada 2021 r. ustalono odszkodowanie w łącznej kwocie 13.193 zł za szkody powstałe wskutek budowy sieci kanalizacyjnej, z czego na rzecz podatnika ustalono kwotę odszkodowania w wysokości 2638,60 zł. Całość kwoty należnej skarżącemu została zajęta przez organ egzekucyjny. Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 29 grudnia 2021 r. zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 4 stycznia 2022 r., stosownie do art. 89 § 3 u.p.e.a.
W tych okolicznościach, zdaniem organu, nie można uznać, że zaistniała podstawa do uwzględnienia skargi określona w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy).
Według organu, nie zaszła też podstawa do uwzględnienia skargi wynikająca z art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej). Zdaniem Kolegium, nie można również uznać, że zastosowany środek egzekucji był niedopuszczalny. Egzekucja innych wierzytelności pieniężnych wynika wprost z art. 1 pkt 12 lit. u.p.e.a.
Pismem z 19 stycznia 2022 r. kierownik ds. osób zobowiązanych MOPR w Lublinie wskazała, że należności z tytułów wykonawczych (objętych przedmiotową egzekucją): 11/PS/2017, 6/PS/2018, 11/PS/2018, 26/PS/2019, 32/PS2019, 15/PS/2020, 3/PS/2021 oraz 23/PS/2022, ustalone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 30 listopada 2015 r., są w całości wymagalne. Decyzją tą organ ustalił wysokość należności z tytułu wydatków na świadczenie z pomocy społecznej w formie rzeczowej, podlegających zwrotowi przez podatnika, na 3.518,90 zł oraz rozłożyło spłatę należności na raty w wysokości po 35 zł miesięcznie. Pierwsza rata była płatna w terminie do 31 grudnia 2015 r., a ostatnia - w niższej niż pozostałe raty kwocie 18,90 zł – jest płatna w terminie do 30 kwietnia 2024 r. W ocenie organu, okoliczność, że spłata ostatniej raty przypada na 30 kwietnia 2024 r. nie oznacza, że nie mogły zostać wystawione tytuły wykonawcze w stosunku do wymagalnych i niespłaconych rat należności. W wyniku czynności egzekucyjnej dokonano zajęcia należności w wysokości 2.638,60 zł, podczas gdy łączna należność, z którą zalega skarżący wynosi 8.399,53 zł.
Zdaniem Kolegium, zastosowany środek egzekucyjny jest najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych dotyczy bowiem dodatkowych nadzwyczajnych środków finansowych, a nie środków, które zwyczajnie, co miesiąc strona otrzymuje na swoje utrzymanie. Organ podkreślił też, że wybór środka egzekucyjnego powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku. Skoro zobowiązany nie wskazał alternatywnego środka, którego zastosowanie mogłoby prowadzić do zaspokojenia roszczeń wierzyciela, brak jest innych składników majątkowych, które stanowiłyby gwarancję spłaty zaległości, a postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych wystawianych od 2009 r., to można stwierdzić, że wybór innego środka egzekucyjnego mógłby zaważyć na braku zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Analiza art. 8 u.p.e.a. prowadzi też do wniosku, że egzekucja nie została skierowana do składników majątku wyłączonych z egzekucji.
B. K. złożył skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Leczy się też psychiatrycznie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutów skargi wskazano, że tytuły wykonawcze obejmują wyłącznie raty, których terminy płatności już zapadły, a zatem są wymagalne. Zastosowany środek egzekucyjny jest też najmniej uciążliwy dla skarżącego. Dotyczy środków, które nie stanowią comiesięcznego przychodu. Co istotne, skarżący nie wskazał innego środka, którego zastosowanie mogłoby prowadzić do zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Egzekucja nie została też skierowana do składników majątku podlegających wyłączeniu z egzekucji, zaś niepełnosprawność skarżącego pozostaje poza istotą omawianej sprawy.
Do sprawy, z uwagi na udzielenie skarżącemu prawa pomocy, wstąpił ustanowiony z urzędu pełnomocnik w osobie adwokata, który w piśmie z dnia 30 czerwca 2022 r. podtrzymał stanowisko w sprawie, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym należnego mu wynagrodzenia. Podkreślił, że zasadniczą w sprawie kwestią jest rozłożenie egzekwowanych należności na raty. Termin ostatniej raty został wyznaczony na 30 kwietnia 2024 r. Pobrane środki nie powinny być przeznaczone na poczet przyszłych rat. W ocenie pełnomocnika skarżącego, zaskarżone postanowienie narusza art. 8 § 1 ust. 6 i art. 54 § 1 ust. 2 u.p.e.a., a zastosowany środek jest zbyt uciążliwy. Organ naruszył przy tym zasadę poszanowania godności zobowiązanego (art. 8-10 i art. 12-13 u.p.e.a. oraz art. 30 Konstytucji RP). B. K. posiada stwierdzoną niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji. Posiada prawo do emerytury w kwocie 286 zł, a dodatkowo otrzymuje świadczenia socjalne w kwotach 500 zł i 268 zł (łącznie 1.054 zł). Skarżący żyje poniżej minimum socjalnego. Kwota wolna od zajęcia na 2022 r. wynosi 2.257,50 zł, co stanowi 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z zajętej kwoty należność w wysokości 760 zł nie powinna podlegać zajęciu jako wyłączona spod egzekucji.
Sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest legalność dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej tj. przyznanego i wypłaconego skarżącemu odszkodowania od Urzędu Miasta Lublin (decyzja z dnia 16 listopada 2021 r.), a w konsekwencji zasadność oddalenia skargi na tą czynność.
Podstawę prawną postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.), w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r. (ustawa zmieniająca - Dz.U. z 2019, poz. 2070), a w szczególności jej art. 54 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Przepisy te stanowią o wyłącznych podstawach skargi, która powinna określać zaskarżoną czynność, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Czynność egzekucyjna to, jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu powszechnego. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego, czego w niniejszej sprawie w istocie domaga się skarżący.
Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3044/21).
Zatem, skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną, zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanej przez organ egzekucyjny i ściśle wskazanej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku, jak to w uzupełnieniu skargi wskazuje pełnomocnik skarżącego), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Dlatego też skarżący w niniejszej sprawie nie może skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i przeciwko niemu prowadzenia egzekucji, bowiem część należności objętych tytułami wykonawczymi jest niewymagalna (z uwagi na zawarcie ugody i terminy, w których mają zostać uregulowane poszczególne raty). Okoliczność ta nie została zresztą potwierdzona w aktach sprawy, bowiem organ, przed dokonaniem czynności zajęcia, zwracał się do wierzyciela z prośbą o wskazanie, czy tytuły obejmują wyłącznie należności wymagalne i uzyskał potwierdzenie w tym względzie. Z powyższego wynika, że skarżący – poza należnościami objętymi ugodą – posiada inne zaległości, na które wystawiono tytuły wykonawcze i które zostały skierowane do przymusowej egzekucji (podobnie: wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 249/21).
Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13). Zatem – jak już powiedziano - w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.
Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wyegzekwowania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie egzekucyjnej, tj. w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a. - egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych.
Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Stosownie do § 2 wskazanego przepisu zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. W myśl § 3 cytowanego przepisu jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:
a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,
c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;
2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.
Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego (co jak wskazano wyżej w niniejszej sprawie nie miało miejsca, bowiem zastosowany środek egzekucyjny wprost jest przewidziany w ustawie) lub też zastosowaniu określonego w ustawie środka, ale zastrzeżonego do egzekucji innego rodzaju obowiązków (co również w sprawie nie ma miejsca, bo środek ten jest przewidziany jako jeden ze sposobów egzekucji należności pieniężnych), albo w sposób naruszający ustawę.
Analizując treść wskazanych przepisów Sąd stwierdza, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Działanie organu egzekucyjnego było zgodne z art. 89-89a u.p.e.a. Wszystkie wymogi formalnoprawne określone w ustawie egzekucyjnej zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej skierowane do Urzędu Miasta Lublin z dnia 29 grudnia 2021 r. (wysłane w formie elektronicznej, z poświadczeniem z 8 lutego 2022 r.) zawiera wszystkie wymagane prawem elementy wskazane w art. 67 § 2 u.p.e.a. oraz zostało sporządzone na prawidłowym wzorze, co zresztą nie podlega kwestionowaniu w sprawie. Skarżącemu doręczono zarówno zawiadomienie o zajęciu, jak i tytuły wykonawcze, których ono dotyczyło (skwitowane w dniu 4 stycznia 2022 r.). Zastosowanie środka egzekucyjnego w tym względzie nie narusza więc przepisów prawa, co nie było przedmiotem sporu w sprawie.
Jak już wskazano wyżej, stosownie do art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka z wielu dostępnych organowi. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego zawsze będzie dla zobowiązanego swego rodzaju dolegliwością. O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może jednak świadczyć subiektywne przekonanie strony. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe (choć w tym względzie pewne wskazania wykształciła judykatura). W toku danego postępowania egzekucyjnego organ to postępowanie prowadzący powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Natomiast wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale wymaga zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu, co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie (i co też zasadnie podkreślił organ).
Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Sąd stwierdza, że zastosowanie mniej uciążliwego środka egzekucyjnego jest możliwe tylko w przypadku istnienia w tym względzie realnej możności wyboru pomiędzy środkami zmierzającymi realnie do wypełnienia celu egzekucji. Organ egzekucyjny, mając do wyboru różne skuteczne środki, powinien wówczas zastosować środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego spośród wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.
Podkreślić stanowczo trzeba, że skarżący w toku postępowania (ani też w skardze) nie wskazał organowi egzekucyjnemu innego środka egzekucyjnego, z pomocą którego można byłoby skutecznie egzekwować należność i tym samym dokonać wyboru środka najmniej uciążliwy, ale równocześnie efektywnego z punktu widzenia interesu wierzyciela. Skarżący oczekiwał natomiast zaniechania działań egzekucyjnych z uwagi na ich uciążliwość, koncentrując się wyłącznie na swojej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. W piśmie procesowym z dnia 30 czerwca 2022 r. pełnomocnik skarżącego wskazał na sprzeczność decyzji z art. 8 § 1 u.p.e.a. i nadmierną uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego. Powołał się na zasadę poszanowania minimum egzystencji i godności zobowiązanego (art. 8-10 i art. 12-13 u.p.e.a.). Podkreślił, że B. K. posiada stwierdzoną niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji. Z tytułu emerytury otrzymuje (po potrąceniach) 286 zł, ze świadczenia socjalnego – 600 zł i 268 zł z tytułu niepełnosprawności (łącznie 1.054 zł). Żyje poniżej minimum socjalnego, korzystając z pomocy rodziny. Tymczasem w 2022 r. kwota wolna od zajęcia wynosi 2.257,50 zł.
Zdaniem Sądu, okoliczności te nie mają jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i w żadnym razie nie dają podstaw do uznania możliwości ograniczenia zastosowanego środka egzekucyjnego, analogicznie jak w przypadku wynagrodzenia za pracę, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej czy wierzytelności z rachunku bankowego. Przepisy art. 89 i nast. u.p.e.a. (regulujące zajęcie innej wierzytelności pieniężnej) nie przewidują ograniczeń egzekucji, o jakich mowa w art. 9-10 u.p.e.a. Z kolei w art. 8 § 1 pkt 6 u.p.e.a. mowa jest o wyłączeniu z egzekucji pieniędzy (a nie innej wierzytelności) w kwocie 760 zł. Powołany przez pełnomocnika skarżącego art. 12 u.p.e.a. dotyczy zbiegu egzekucji (a z tym problemem nie mamy do czynienia w sprawie), zaś w art. 13 u.p.e.a. mowa jest o uprawnieniu zobowiązanego do złożenia wniosku o zwolnienie z egzekucji. Jak zatem widać, podniesione argumenty nie mogą świadczyć o zastosowaniu środka nadmiernie uciążliwego.
W kontekście poczynionych uwag, organ nadzoru prawidłowo dokonał oceny zajęcia innej wierzytelności pieniężnej tj. należnego zobowiązanemu odszkodowania, przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne tej czynności egzekucyjnej oraz zasadnie ocenił, że zastosowany środek nie miał charakteru nadmiernie uciążliwego. Skarżący nie przedstawił skutecznych argumentów, które wskazywałyby na zasadność jego skargi. Należy podkreślić, że skarżący może w odrębnych postępowaniach ubiegać się o wszelkie dostępne dla niego ulgi, aby zmniejszyć dolegliwość prowadzonej przeciwko niemu egzekucji, ale do czasu zapadnięcia rozstrzygnięcia w takich postępowaniach nie może skutecznie domagać się, w ramach rozpatrywanej przez organy skargi, wstrzymania się z podejmowaniem działań egzekucyjnych. Wstrzymanie przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, w tym egzekucji jako takiej, może nastąpić wyłącznie w przypadkach określonych w ustawie.
Organy obu instancji wydając swoje rozstrzygnięcia nie naruszyły także przepisów postępowania.
W konsekwencji Sąd uznał zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego za zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Sąd ustalił i przyznał ustanowionemu w sprawie z urzędu pełnomocnikowi skarżącego (zwolnionemu od kosztów) w osobie adwokata wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł, obejmującą podatek od towarów i usług w stawce 23%, zgodnie z §21 ust. 1 pkt 1 lit c oraz §4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714).