I SA/Lu 183/23

I SA/Lu 183/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Andrzej Niezgoda
Grzegorz Wałejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 162 par. 1 i 2, art. 223 par., 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2023 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 16 lutego 2023 r. nr 0601-IOV-2.4103.56.2022.8 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz D. G. 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie odmówił D. G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach z dnia 10 listopada 2022 r. zmieniającej rozliczenie podatku od towarów i usług za okres od października 2017 r. do maja 2018 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach z dnia 10 listopada 2022 r. doręczono pełnomocnikowi strony doradcy podatkowemu I. S. w dniu 15 listopada 2022 r., w związku z czym termin do złożenia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 29 listopada 2022 r. Do tego dnia odwołanie jednak nie zostało wniesione. W dniu 30 listopada 2022 r. zostało nadane w placówce pocztowej odwołanie od ww. decyzji. Wraz z odwołaniem pełnomocnik strony złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Organ odwoławczy postanowieniem wydanym przed rozstrzygnięciem wniosku o przywrócenie terminu, to jest 15 listopada 2002 r. stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu 14 dni określonego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022, poz. 2651 ze zm.). W ocenie organu w pierwszej kolejności powinna być rozpoznana sprawa dotycząca stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że strona uchybiła terminowi, powstaje kwestia ewentualnego przywrócenia tego terminu.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Relacjonując treść wniosku z dnia 30 listopada 2022 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ podał, że według jego uzasadnienia pełnomocnik strony w dniu 29 listopada 2022 r. od godz. 5.40 do 18.00 przebywał poza L., uczestnicząc w czynnościach procesowych, w trakcie których pojawiły się problemy żołądkowe. Stan zdrowia pełnomocnika w tym dniu nie pozwolił na dokończenie odwołania i jego wysyłkę, na co pełnomocnik przedłożył stosowny dokument wystawiony na jego wniosek, to jest zaświadczenie lekarskie z 29 listopada 2022 r., z którego wynika rozpoznanie dolegliwości żołądkowych wymagających pilnej interwencji medycznej. Powyższe okoliczności, których pełnomocnik nie mógł przewidzieć były powodem uchybienia terminowi do złożenia odwołania. Po ustaniu tej przesłanki pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu na złożenie odwołania, dołączając jednocześnie do wniosku odwołanie od decyzji podatkowej.
Organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Z art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej wynika, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest łączne spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek, to jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełnienie czynności, dla której był przewidziany termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Poza sporem jest, że pełnomocnik strony spełnił dwie z ww. przesłanek - wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz dopełnił czynności, której dotyczy prośba o przywrócenie terminu, to jest złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania strona złożyła z zachowaniem 7-dniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminu, gdyż ustanie przyczyny uchybienia należy wiązać z dniem złożenia i nadania pocztą wniosku, to jest 30 listopada 2022 r. Natomiast w ocenie organu odwoławczego pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Uprawdopodobnienie nie jest równoznaczne z udowodnieniem, niemniej wymaga wiarygodnej argumentacji, przekonującej, że zaistniała niedająca się usunąć przeszkoda uniemożliwiająca dotrzymanie terminu. Strona musi zatem powołać się na dowody lub okoliczności, które przekonująco i wiarygodnie będą wskazywać na to, że nie ponosi winy za niedotrzymanie terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Kluczowe jest, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda, na którą się powołuje, była od niej niezależna i uniemożliwiła jej działanie nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach. Instytucja przywrócenia terminu znajduje zastosowanie w wyjątkowych, nadzwyczajnych sytuacjach. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona postępowania podatkowego powinna bowiem należycie dbać o swoje interesy, co podlega ocenie przez pryzmat obiektywnego miernika staranności. Przywrócenie terminu będzie uznane za niezawinione, jeśli doszło do niego na skutek przeszkód nie do przezwyciężenia. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako przyczynę uzasadniająca przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej wskazuje się np. nagłą chorobę, jeżeli było to schorzenie uniemożliwiające dokonanie tej czynności samodzielnie oraz gdy jednocześnie nie można było przy dokonaniu tej czynności wyręczyć się innymi osobami (wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1920/20).
W ocenie organu odwoławczego wskazane przez pełnomocnika strony okoliczności nie uprawdopodobniają, by pełnomocnik przy zachowaniu maksimum staranności i dołożeniu największego w danych warunkach wysiłku, był pozbawiony możliwości terminowego wniesienia odwołania. Przede wszystkim pełnomocnik wiedział i aktywnie uczestniczył o prowadzonym postępowaniu podatkowym, w związku z czym będąc profesjonalistą miał świadomość, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, to jest w rozpatrywanej sprawie w dniach od 16 listopada 2022 r. do 29 listopada 2022 r. Bezsprzeczne jest zatem, że pełnomocnik miał wiedzę, możliwości i odpowiedni czas (w tym 13 dni przed chorobą) aby dopełnić stosownej czynności (wniesienia odwołania) i zabezpieczyć prawidłowe nadanie korespondencji od organu podatkowego.
Zdaniem organu odwoławczego choroba żołądkowa pełnomocnika, nawet nagła i ostra, ostatniego dnia do wniesienia odwołania (29 listopada 2022 r.), w żaden sposób nie usprawiedliwiała braku możności skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 223 Ordynacji podatkowej. Dodatkowo brak zabezpieczenia prawidłowego nadania korespondencji nie świadczy o dołożeniu staranności przez pełnomocnika w terminowym wykonaniu tego uprawnienia. Zasadniczo zawsze strona (tym bardziej profesjonalny pełnomocnik) powinna podjąć działania zapobiegawcze, aby nie dopuścić do sytuacji by sytuacje losowe, w tym zdrowotne (w przedmiotowym przypadku jednodniowe) zamknęły drogę do złożenia odwołania w sytuacji niekorzystnego rozstrzygnięcia. Organ podkreślił, że już 30 listopada 2022 r. ustała przesłanka zdrowotna. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw. Nawet gdyby przyjąć, że przeszkoda zdrowotna była od pełnomocnika niezależna w dniu 29 listopada 2022 r., to jednocześnie zadecydowanie wskazać należy, że nie istniała ona cały czas (w ciągu 14 dni wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania).
Organ odwoławczy nie kwestionując opisanego we wniosku stanu zdrowia pełnomocnika 29 listopada 2022 r. stwierdził, że ów stan nie stanowił przyczyny w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i nie może być wystarczającą podstawą do przywrócenia terminu na wniesienie odwołania. Niedochowanie przez pełnomocnika wnioskowanego terminu nie jest następstwem okoliczności niezależnych, lecz wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania, winna być dokonana na podstawie odpowiednio wysokich kryteriów/standardów. Osoby takie zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Przywołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie dostarczały dostatecznych podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący reprezentowany przez pełnomocnika doradcę podatkowego wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przewrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:
1. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, to jest zasady zaufania do organu wobec budowania przez niego postawy wzbudzającej nieufność;
2. art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji wobec próby odebrania podatnikowi w sytuacji nadzwyczajnej, niezależnej od pełnomocnika strony, prawa do zaskarżenia decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji,
3. art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wobec bezpodstawnego w świetle ustalonych faktów nieprzywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji jednodniowego uchybienia do jego wniesienia wynikającego z przeszkody, to jest nagłej choroby pełnomocnika, której pełnomocnik przewidzieć obiektywnie nie mógł i nie mógł jej w realiach sprawy przezwyciężyć,
4. art. 180 § 1 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej w zakresie, w jakim organ pomija i nie ocenia dowodu w postaci zaświadczenia lekarskiego (dokumentu urzędowego), w którym udokumentowana była przyczyna uchybienia terminu oraz dowolność i absurdalność oceny, że choroba pełnomocnika w tej sprawie prowadzi do uzasadnienia dla sformułowanej oceny o jego niestaranności w profesjonalnej reprezentacji podatnika,
5. art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej w zakresie uzasadnienia postanowienia, w którym brak odniesienia się organu do stanu faktycznego sprawy, to jest do choroby, która spowodowała uchybienie terminu oraz powodów, dla których pominięto jako dowód w sprawie zaświadczenie lekarskie, które dokumentuje stan zdrowia pełnomocnika w dniu 29 listopada 2022 r., to jest w dniu upływu terminu do wniesienia odwołania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest usprawiedliwiona, ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa.
Z art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej wynika, że w postępowaniu regulowanym tą ustawą należy przywrócić termin do dokonania czynności, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.
Niesporne jest, że w rozpatrywanej sprawie jedyną podstawą odmowy przez organ przywrócenia terminu do złożenia odwołania było stwierdzenie, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy pełnomocnika (którego postępowanie jest traktowane tak jak postępowanie samej strony i wywołuje skutek dla strony).
Jak podkreśla się w judykaturze dokonywana przez organ administracji ocena braku winy musi uwzględniać obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy strony zachodzi więc zasadniczo w sytuacji, gdy nie mogła ona zaistniałej przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji przyjmuje się, że brak winy w niedopełnieniu czynności procesowej oznacza, że do uchybienia terminu doszło na skutek przeszkód nie do przezwyciężenia (por. np. wyroki NSA z dnia: 24 listopada 2022 r., sygn. akt I FSK 1871/19; 31 maja 2022 r., sygn. akt II FSK 739/21; 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II FSK 1028/19).
Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyroki NSA z 15 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3387/17, z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I FSK 689/21). Przyjmuje się jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu, obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I FSK 689/21, postanowienie NSA z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 599/17).
Choroba strony lub jej pełnomocnika może być wprawdzie niekiedy przyczyną niezawinionego uchybienia terminu. Jednak nie każda choroba stanowi przesłankę uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu, lecz tylko taka, która uniemożliwiała dochowanie terminu i tylko w sytuacji, gdy nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu czynności procesowej (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I FSK 1653/17). W związku z tym nawet choroba poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Trzeba ponadto uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość posłużenia się w dopełnieniu czynności w terminie inną osobą (wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FSK 514/20).
Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że nie został on precyzyjnie przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, ponieważ w opisie choroby organ wskazał, jako wynikające z relacji pełnomocnika, że jego stan zdrowia w tym dniu (to jest 29 listopada 2022 r.) nie pozwolił na dokończenie odwołania i jego wysyłkę, na co pełnomocnik przedłożył stosowny dokument wystawiony na jego wniosek, to jest zaświadczenie lekarskie z 29 listopada 2022 r., z którego wynika rozpoznanie dolegliwości żołądkowych wymagających pilnej interwencji medycznej.
W rzeczywistości jednak z zaświadczenia lekarskiego wynika, że stan zdrowia pełnomocnika, opisany przez organ jako dolegliwości żołądkowe wymagające pilnej interwencji, to ostre krwotoczne zapalenie żołądka i że był to stan nagły wymagający pilnej interwencji medycznej
Organ odwoławczy, stwierdzając, że nie kwestionuje opisanego we wniosku stanu zdrowia pełnomocnika w dniu 29 listopada 2022 r. równocześnie stwierdził, że ów stan nie stanowił przyczyny w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i nie może być wystarczającą podstawą do przywrócenia terminu na wniesienie odwołania. Według oceny organu niedochowanie przez pełnomocnika terminu nie jest następstwem okoliczności niezależnych, lecz wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Organ podkreślił, że w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania, winna być dokonana na podstawie odpowiednio wysokich kryteriów/standardów.
Zauważyć należy, że z tych stwierdzeń a także z motywacji przedstawionej w pozostałej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ, nawet przy uproszczonym opisie stanu zdrowia, nie zakwestionował tej okoliczności, że nagła choroba, która wystąpiła w ostatnim dniu terminu do złożenia odwołania nie pozwoliła samemu pełnomocnikowi na dokończenie odwołania i jego wysyłkę. Taki wniosek organu, że w istocie rzeczy stan zdrowia pełnomocnika nie pozwolił temu pełnomocnikowi na dokończenie i złożenie odwołania jest prawidłowy, tym bardziej, że opisane przez organ dolegliwości żołądkowe wymagające pilnej interwencji medycznej, to w rzeczywistości występujące nagle ostre krwotoczne zapalenie żołądka. Nie były to bliżej nieokreślone dolegliwości żołądkowe.
Analiza stanowiska organu wskazuje, że według jego oceny, niedochowanie przez pełnomocnika wnioskowanego terminu było wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. W odniesieniu do osób, które zawodowo występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania, winna być dokonana na podstawie odpowiednio wysokich kryteriów/standardów.
Okoliczności jakie organ wskazał jako potwierdzające brak szczególnej staranności pełnomocnika przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, to - po pierwsze, niezłożenie odwołania przez cały czas biegu terminu, mimo że pełnomocnik miał wiedzę, możliwości i odpowiedni czas (w tym przez 13 dni przed chorobą) do wniesienia odwołania i zabezpieczenia prawidłowego nadania korespondencji do organu. Po drugie, według organu, profesjonalny pełnomocnik powinien podjąć działania zapobiegawcze aby nie dopuścić do sytuacji by sytuacje losowe, w tym zdrowotne, zamknęły drogę do złożenia odwołania.
W ocenie Sądu okoliczności podane przez organ, w stanie faktycznym konkretnej rozpatrywanej sprawy, nie dają podstawy do zarzucenie pełnomocnikowi braku szczególnej staranności.
Przede wszystkim nie można wniosku o braku należytej staranności pełnomocnika wyprowadzać tylko z faktu, że nie złożył odwołania wcześniej, to jest w ciągu pozostałych 13 dni biegu terminu. Strona bowiem nie ma obowiązku wykonania czynności na więcej niż jeden dzień przed upływem ustawowego terminu w celu zabezpieczenia się przed wystąpieniem potencjalnych, niemożliwych do przewidzenia późniejszych okoliczności (w tym choroby), które mogłyby uniemożliwić dokonanie tej czynności w terminie. Strona (pełnomocnik strony) ma prawo wnieść środek odwoławczy w ostatnim dniu ustawowego terminu. Nie może przy tym przewidywać, że w ostatnim dniu tego terminu wystąpi sytuacja uniemożliwiająca stronie złożenie odwołania od decyzji (por. wyrok NSA dnia 27 stycznia z 2017 r., sygn. akt II OSK 1224/15).
Ponadto – jak już wcześniej wskazano- przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I FSK 689/21, postanowienie NSA z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 599/17). Choroba strony lub jej pełnomocnika może być wprawdzie niekiedy przyczyną niezawinionego uchybienia terminu. Jednak nie każda choroba stanowi przesłankę uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu, lecz tylko taka, która uniemożliwiała dochowanie terminu i tylko w sytuacji, gdy nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu czynności procesowej (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I FSK 1653/17). Trzeba uprawdopodobnić, nie tylko, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności procesowej ale także, że nie istniała możliwość posłużenia się w dopełnieniu czynności w terminie inną osobą (wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FSK 514/20).
Wprawdzie można wymagać pełnomocnika strony, aby podjął działania mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I FSK 689/21, postanowienie NSA z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 599/17). Nie oznacza to jednak, że ten obowiązek dotyczy to wszelkich teoretycznie możliwych sytuacji jakie mogą wystąpić. Oznaczałoby to, że zawsze kiedy zaistnieje potrzeba dokonania czynności w terminie, strona powinna, nawet jeżeli nie ma żadnych realnych podstaw do wnioskowania, że wystąpi przeszkoda uniemożliwiająca samej stronie dokonanie czynności, zapewnić możliwość posłużenia się inną osobą w celu wykonania czynności. Wymaganie takiego zachowania się jest zbyt daleko idące. Taki obowiązek ciąży na stronie, jeżeli może realnie przewidywać, że przeszkoda może wystąpić. Będą to sytuacje kiedy np. można przewidzieć, że strona z jakichkolwiek przyczyn będzie nieobecna lub że będzie wykonywać inne pilne obowiązki. W przypadku choroby posłużenie się inną osobą należy przewidzieć i zapewnić, jeżeli jest to choroba trwająca już wcześniej niż w dniu upływu terminu, albo jeżeli ogólny stan zdrowia strony co do zasady nie uniemożliwia dokonywania czynności, lecz jest możliwe takie nagłe pogorszenie stanu zdrowia (nawrót choroby), że strona nie będzie mogła czynności wykonać. W przypadku nagłego wystąpienia choroby u osoby zasadniczo zdrowej, w ostatnim dniu terminu nie można wymagać aby "na wszelki wpadek" przewidziała zastępstwo lub podjęła inne środki organizacyjne umożliwiające dokonanie czynności w terminie. Takie okoliczności, wymagające zorganizowania możliwości posłużenia się inną osobą w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły.
W związku z tym Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zastało wydane z naruszeniem art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej i uchylił to postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687), uwzględniając wpis od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.