I SA/Lu 157/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o nałożeniu kary porządkowej, uznając, że organ podatkowy nadużył tej instytucji, nie uwzględniając obiektywnych przeszkód w dostarczeniu dokumentów przez podatnika.
Skarżący G. S. został ukarany karą porządkową za nieprzedłożenie ewidencji środków trwałych i księgi przychodów i rozchodów, mimo wezwań organu podatkowego. Sąd administracyjny uchylił jednak postanowienie o karze, stwierdzając, że organ nadużył instytucji kary porządkowej. Sąd uznał, że skarżący nie odmówił współpracy w sposób uniemożliwiający zakończenie postępowania, wskazując na obiektywne przeszkody w dostarczeniu dokumentów lub sposób ich pozyskania przez organ.
Sprawa dotyczyła skargi G. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy karę porządkową nałożoną przez Prezydenta Miasta Zamość. Kara została nałożona za nieprzedłożenie ewidencji środków trwałych oraz księgi przychodów i rozchodów, mimo trzykrotnych wezwań organu. Skarżący argumentował, że nie prowadzi ewidencji środków trwałych, a księgowość prowadzi biuro rachunkowe w formie elektronicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że organ podatkowy nadużył instytucji kary porządkowej, nie uwzględniając obiektywnych przeszkód w dostarczeniu dokumentów przez podatnika oraz możliwości pozyskania ich z innych źródeł. Sąd podkreślił, że kara porządkowa ma zdyscyplinować uczestników postępowania, a nie stanowić cel sam w sobie, a organ powinien wykorzystywać dostępne alternatywne sposoby pozyskania dowodów. Sąd zwrócił również uwagę na wadliwość stanowiska organu, że ewidencja środków trwałych lub księga przychodów i rozchodów są jedynymi dowodami na związek nieruchomości z działalnością gospodarczą.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nieprawidłowo nałożył karę porządkową, nadużywając tej instytucji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podatnik nie odmówił współpracy w sposób uniemożliwiający zakończenie postępowania. Wskazał na obiektywne przeszkody w dostarczeniu dokumentów (brak prowadzenia ewidencji) lub sposób ich pozyskania (elektroniczna forma księgi prowadzona przez biuro rachunkowe). Organ powinien był skorzystać z alternatywnych sposobów pozyskania dowodów, zamiast bezrefleksyjnie ponawiać wezwania i nakładać kary.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
O.p. art. 262 § § 1
Ordynacja podatkowa
Podstawa do nałożenia kary porządkowej na stronę, która bezzasadnie odmówiła lub nie dokonała w terminie złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności, albo bezzasadnie odmówiła okazania lub nie przedstawiła w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach.
Pomocnicze
O.p. art. 155 § § 1
Ordynacja podatkowa
Instytucja wezwania strony do złożenia wyjaśnień, zeznań, przedłożenia dokumentów niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Obowiązek organów podatkowych podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie.
O.p. art. 193a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Możliwość żądania przez organ podatkowy księgi za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznym nośniku danych, z obowiązkiem wskazania formy.
O.p. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Możliwość wykorzystania przez organ materiału dowodowego zgromadzonego w innych postępowaniach.
O.p. art. 125 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Obowiązek organów podatkowych działania w sposób zapewniający sprawność postępowania.
O.p. art. 1a § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Definicja nieruchomości związanej z działalnością gospodarczą.
u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Definicja nieruchomości związanej z działalnością gospodarczą.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c)
Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia.
p.p.s.a. art. 200
Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego
Podstawa do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nadużył instytucji kary porządkowej, nie uwzględniając obiektywnych przeszkód w dostarczeniu dokumentów przez podatnika. Podatnik nie odmówił współpracy, a jedynie wskazał na niemożność obiektywnego spełnienia obowiązku lub potrzebę pozyskania dokumentów przez organ z innych źródeł. Ewidencja środków trwałych i księga przychodów i rozchodów nie są jedynymi dowodami na związek nieruchomości z działalnością gospodarczą. Organ dysponował możliwością pozyskania dowodów z innych źródeł, w tym od biura rachunkowego podatnika.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów obu instancji o zasadności nałożenia kary porządkowej z uwagi na nieprzedłożenie dokumentów przez podatnika.
Godne uwagi sformułowania
Organ w sposób wyraźny nadużył bowiem instytucji kary porządkowej Kara porządkowa nie jest celem samym w sobie, ale ma w założeniu doprowadzić do pozyskania informacji i dokumentów Stanowisko organu, iż zasadniczym (lub wręcz jedynym) dowodem na okoliczność związania nieruchomości z działalnością gospodarcza [...] jest ewidencja środków trwałych lub księga przychodów i rozchodów, jest wadliwe.
Skład orzekający
Halina Chitrosz-Roicka
przewodniczący
Monika Kazubińska-Kręcisz
sprawozdawca
Grzegorz Wałejko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania kary porządkowej w postępowaniu podatkowym, obowiązki organów w zakresie pozyskiwania dowodów, interpretacja przepisów dotyczących związku nieruchomości z działalnością gospodarczą."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości dostarczenia dokumentów przez podatnika i nadużycia przez organ instytucji kary porządkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organy administracji mogą nadużywać swoich uprawnień, nakładając kary na obywateli, nawet gdy istnieją obiektywne przeszkody w spełnieniu ich żądań. Podkreśla znaczenie prawidłowej interpretacji przepisów i obowiązków organów.
“Sąd: Kara porządkowa nałożona przez organ podatkowy była nadużyciem prawa!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Lu 157/23 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2023-04-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Grzegorz Wałejko Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący/ Monika Kazubińska-Kręcisz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 155 § 1, art. 262 § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi G. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2022 r. nr SKO.PO/40/23/2022 w przedmiocie kary porządkowej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia 26 maja 2022 r. nr F.3120.199.2022.ES; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz G. S. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 18 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, po rozpatrzeniu zażalenia G. S. na postanowienie Prezydenta Miasta Zamość z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie nałożenia kary porządkowej w wysokości 1.500 zł, utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z dnia 17 marca 2022r. Prezydent Miasta Zamość wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2022 rok, za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy Z. , tj. działkę nr [...] o powierzchni 17.169 m2 oraz usytuowanych na niej budynków i budowli, stanowiących własność G. S.. Organ ustalił, że G. S. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo- Usługowe "A"", którego przeważający profil stanowi wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi i dzierżawionymi. Na podstawie art. 155 § 1 O.p. organ wezwał G. S. do: złożenia wyjaśnień, czy stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres uległ zmianie, jeżeli tak - do złożenia informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych (druk IN-1, ZIN-1); przedłożenia księgi przychodów i rozchodów P.H.U. "A" za okres od stycznia do lutego 2022 r., przedłożenia ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych P.H.U. ""A"" na dzień 01.01.2022r.; przedłożenia aktualnie obowiązujących umów najmu nieruchomości położonych w [...] przy ulicy Z. . Wskazano, że informacje te są niezbędne w celu prawidłowego opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2022 rok oraz pouczono o konsekwencjach niedopełnienia tego obowiązku, a mianowicie o uprawnieniu organu do nałożenia kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 O.p. W odpowiedzi na powyższe wezwanie G. S., pismem z dnia 21 marca 2022r. poinformował organ, że stan nieruchomości nie uległ zmianie. Wskazał, że grunty, budowle i budynki są jego prywatną własnością i nie są amortyzowane. Postanowieniem z dnia 31 marca 2022 r. organ ponownie wezwał G. S. do: przedłożenia ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych P.H.U. "A" na dzień 01.01.2022r., księgi przychodów i rozchodów P.H.U. "A" za okres od stycznia do marca 2022 r. i aktualnie obowiązujących umów najmu nieruchomości położonych w [...] przy ulicy Z. . W odpowiedzi G. S., pismem z dnia 11 kwietnia 2022 r., podjął polemikę z organem podatkowym stwierdzając, że Wydział Finansowy Urzędu Miasta Zamość powinien zwrócić się do Urzędu Skarbowego w Zamościu o przedstawienie wszystkich danych o jego działalności gospodarczej, które w każdym miesiącu są aktualizowane. W tych okolicznościach, postanowieniem z dnia 26 maja 2022r. Prezydent Miasta Zamość nałożył na podatnika karę porządkową w wysokości 1.500 zł, w związku z niezastosowaniem się do pkt 1 i 2 wezwania z dnia 31 marca 2022 r. W zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł, że nie prowadzi ewidencji środków trwałych, ponieważ nie korzysta z odpisów amortyzacyjnych, natomiast odnośnie księgi podatkowej wyjaśnił, że wszelkie dane dotyczące przychodów i rozchodów składa za pośrednictwem biura podatkowego w formie JPK do Urzędu Skarbowego. Wskazując na powyższe, wniósł o uchylenie kary porządkowej. W rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu podkreśliło, że skarżący - pomimo trzykrotnego kierowania do niego wezwań - nie przedłożył żądanych przez organ dokumentów. Podatnik nie jest właściwym podmiotem do oceny tego, jakie dokumenty są istotne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i nie ma podstaw do kwestionowania potrzeby ich złożenia. Obowiązkiem strony jest przedstawienie żądanych przez organ dokumentów lub informacji. Jeżeli natomiast istniały obiektywne i nieusuwalne przeszkody uniemożliwiające wypełnienie wezwania organu, to przyczyny te muszą być przez wezwanego podatnika w sposób niebudzący wątpliwości wykazane. Zdaniem Kolegium, obowiązki nałożone przez organ nie wykraczały poza granice racjonalności i nie pozostawały w sprzeczności z obowiązującym prawem. W wezwaniach Prezydent Miasta Zamość w sposób jasny i nie pozostawiający wątpliwości sprecyzował treść żądania, uzasadnił zarówno przyczynę żądania, jak i jego podstawę prawną. Wezwania zawierały pouczenie o możliwości ukarania karą porządkową w przypadku bezzasadnej odmowy zastosowania się do wezwania. W ocenie organu, także wysokość nałożonej kary porządkowej została należycie uzasadniona i jest adekwatna do zachowania żalącego oraz wagi sprawy, bowiem postawa żalącego nosi znamiona uporczywego utrudniania postępowania, ukierunkowana była bowiem na uniemożliwienie przeprowadzenia istotnych w sprawie dowodów, a tym samym wydania decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości na 2022 rok. W skardze na powyższe postanowienie G. S. zaskarżył je w całości i zarzucił : - naruszenie art 193a w zw. z art. 262 O.p. poprzez wymierzenie kary porządkowej za brak przedłożenia ewidencji środków trwałych oraz podatkowej księgi przychodów i rozchodów w sytuacji gdy podatnik nie miał obowiązku prowadzenia ewidencji środków trwałych, a prowadzenie księgowości podatkowej zlecił biuru rachunkowemu, które prowadzi księgowość w formie programu komputerowego, a organ podatkowy nie podał w wezwaniu czy księga ma być przesłana za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, czy na nośniku informatycznym. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przesłankami legalnego ukarania podatnika karą porządkową za nie przedłożenie dokumentów jest obowiązek ich posiadania ,przez podatnika, wynikający z przepisów prawa. Podatnik nie zamierzający dokonywać odpisów amortyzacyjnych, nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji środków trwałych. Skarżący podkreślił, że nie ma obowiązku prowadzenie ewidencji środków trwałych, o czym informował organ. Prowadzenie ksiąg podatkowych zlecił natomiast biuru rachunkowemu, które prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów jedyni w formie informatycznej. W takiej sytuacji, zgodnie z art 193a O.p., organ podatkowy może żądać księgi za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznym nośniku danych. W wezwaniu organ zobowiązany jest zaznaczyć, w jakiej formie chce otrzymać dane. W niniejszej sprawie, organ nie tylko nie wzywał do przedłożenia księgi w wyznaczonej formie, ale wzywał do jej wydania w formie papierowej, o czym świadczy żądanie przekazania księgi na adres miejsca siedziby organu podatkowego. Skarżący zaznaczył, że w dacie wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, organ podatkowy zwrócił się o przesłanie księgi do biura rachunkowego i dokumenty te otrzymał. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wniosło o oddalenie skargi, popierając stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Podkreśliło, że skarżący nie podjął próby wyjaśnienia wątpliwości, w jakiej formie ma przedłożyć żądaną dokumentację. Sam także nie dokonał wyboru formy wykonania tego obowiązku. Forma udostępnienia dokumentów nie jest obligatoryjnym elementem wezwania. Zarządzeniem z dnia 28 marca 2023 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Jej przedmiotem jest prawidłowość rozstrzygnięcia organu w przedmiocie nałożenia na podatnika kary porządkowej w wysokości 1.500 zł. Kara ta została nałożona z uwagi na nieprzedłożenie przez skarżącego w toku postępowania w sprawie wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2022 r. - mimo dwukrotnego wezwania w dniach: 17 marca 2022 r. i 31 marca 2022r. (wezwania doręczone w dniach 21 marca 2022 r. i 4 kwietnia 2022 r.) - dokumentów w postaci: ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonego przez skarżącego przedsiębiorstwa na 1 stycznia 2022 r. oraz księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do marca 2022 r., a także umów najmu nieruchomości położonej w [...] przy ul. Z. . W wezwaniach zawarto pouczenie o skutkach niewykonania nałożonych obowiązków, o jakich mowa w art. 262 O.p. Zdaniem organu podatkowego, skarżący uporczywie odmawiał wykonania nałożonego na niego obowiązku, czym utrudniał prowadzenie postępowania podatkowego. Zdaniem z kolei skarżącego, udzielił stosowanych informacji, zgodnie z którymi nie jest on w stanie w części sprostać zobowiązaniu organu (nie prowadzi bowiem ewidencji środków trwałych), zaś w części – z uwagi na prowadzenie księgi przychodów i rozchodów w formie elektronicznej przez obsługujące go biuro rachunkowe – skarżący wskazał to biuro (F. ), podał też że wszelkie dane przekazuje do Urzędu Skarbowego w Zamościu. W skardze dodatkowo powołał się na brak wskazania przez organ w kierowanych do niego wezwaniach sposobu wykonania nałożonego zobowiązania (z pisma organu wynika, że oczekuje przedstawienia danych w formie papierowej, gdy tymczasem zgodnie z art. 193a § 1 O.p. winien wskazać formę udostępnienia danych elektronicznych). Skarżący wskazał też, że na etapie postępowania odwoławczego, po stosownym wezwaniu przez organ pierwszej instancji, prowadzący biuro księgowe udostępnił żądane materiały. W ocenie skarżącego, okoliczności te stanowią o bezpodstawności nałożenia na niego grzywny. W ocenie Sądu, analiza akt postępowania podatkowego prowadzi do przekonania, że stanowisko skarżącego jest zasadne. Organ w sposób wyraźny nadużył bowiem instytucji kary porządkowej, nakładając ją wielokrotnie na skarżącego w toczących się równolegle sprawach podatkowych opartych na tych samych podstawach faktycznych i prawnych (podatek od nieruchomości), ale też – jak w badanej sprawie – powtarzając jej stosowanie w różnych kwotach, w tym w wysokości maksymalnej (postanowienie w równolegle kontrolowanej przez Sąd sprawie sygn. I SA/Lu 156/23). Zgodnie z art. 262 § 1 O.p. strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego: - bezzasadnie odmówili lub nie dokonali w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności, (pkt 2) lub - bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach (pkt 2a), mogą zostać ukarani karą porządkową do 3.000 zł. Z powyższego przepisu wynika, że przesłanką nałożenia kary porządkowej jest skierowanie do strony przez organ podatkowy prawidłowego wezwania do określonego zachowania się, z którego powinno wynikać w sposób jasny i precyzyjny, jakiego zachowania, spośród wymienionych w art. 262 § 1 O.p. oczekuje organ podatkowy, a nastąpienie bezzasadna odmowa strony wykonania wezwania. Celem powyższej regulacji jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie wykonywania obowiązków nałożonych przez organy podatkowe. Równocześnie przepis ten ma zapewnić sprawny przebieg postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie. Przy wykładni art. 262 § 1 O.p. niezbędne jest zatem odniesienie się nade wszystko do obowiązków organów podatkowych wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej, których emanacją jest prawo do zobowiązania strony postępowania do wykonania określonych obowiązków związanych bezpośrednio z gromadzeniem niezbędnego dla prawidłowego rozstrzygnięcia materiału dowodowego, a tym samym również prawo do stosowania kar porządkowych. Na mocy art. 122 O.p. organy podatkowe mają obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast z art. 187 § 1 O.p. wynika obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie. Na organie zatem spoczywa inicjatywa w zbieraniu dowodów i wyjaśnianiu stanu faktycznego, a temu celowi służy m.in. określona w art. 155 § 1 O.p. instytucja wezwania strony lub innej osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań, przedłożenia dokumentów, niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Osoba wezwana na podstawie art. 155 § 1 O.p. jest co do zasady zobowiązana podporządkować się temu wezwaniu, co wynika również z art. 189 § 1 i 2 O.p. Szereg informacji dotyczących stanu faktycznego sprawy posiada podatnik i nie może być tak, by on decydował, które dane przekazać organowi podatkowemu, a które nie mają znaczenia w sprawie (por. np. wyrok NSA z 22 marca 2022r., sygn. akt III FSK 436/21). Równocześnie jednak należy podkreślić, że przedmiot i zakres wezwania, jak również sposób zachowania się strony wobec skierowanego do niej żądania organu podlegać muszą ocenie instancyjnej i sądowej w ramach oceny zasadności nałożenia na podatnika kary porządkowej. Istotnym jest bowiem dla tej oceny, czy organ zasadnie nałożył na podatnika określone obowiązki, czy są one uzasadnione w świetle prowadzonego postępowania, a także czy podatnik należycie zareagował na wezwanie, tj. wypełnił lub nie obowiązek, a jeśli uchylił się od jego wykonania, to czy uczynił to bezpodstawnie, czy też podał określone argumenty, na które winien zważyć organ prowadzący postępowanie. Bezzasadność uchylenia się bowiem od złożenia wyjaśnień lub dokumentów należy interpretować w ten sposób, że zobowiązana do tego strona nie dopełniła tego obowiązku, nie podając jednocześnie istotnych powodów, które uzasadniałyby takie jej zachowanie. Odmowa musi mieć przy tym charakter jednoznaczny i wskazywać na brak woli poddania się obowiązkom nałożonym przez organy podatkowe. W rozpoznanej sprawie przedmiotem postępowania podatkowego jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2022 r. Postępowania podatkowe wobec skarżącego zostały jednak wszczęte i były prowadzone, co wynika z notoryjności urzędowej, także za okresy poprzednie, w tym za 2020 r., bowiem skarżący złożył za ten okres korektę informacji podatkowej, w której wskazał, że od 1 kwietnia 2020 r., w związku z pandemią COVID-19, nie wykorzystuje do działalności gospodarczej (prowadzenie przez najemczynię domu weselnego) budynku o powierzchni 460 m2. Każde kolejne postępowanie podatkowe wszczynane przez organ związane było – jak wskazują postanowienia – z koniecznością ustalenia tych okoliczności, które są istotne dla właściwego opodatkowania nieruchomości osoby fizycznej będącej przedsiębiorcą, z punktu widzenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19. W rozstrzygniętej już przez tut. Sąd sprawie sygn. akt I SA/Lu 352/22 (dotyczącej podatku od nieruchomości za 2021 r.) zwrócono uwagę na wielość zebranych dowodów, w tym dowodu z oględzin nieruchomości, z dokumentu w postaci umowy zakupu nieruchomości przez podatnika, dowodu z przesłuchania w charakterze świadka najemczyni obiektu – A. C. i jej oświadczenia, które złożyła w rozmowie telefonicznej z przedstawicielem organu w dniu 14 czerwca 2021 r., wyjaśnień i oświadczeń podatnika, informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu w sprawie rozliczenia podatku dochodowego oraz treści faktur VAT wystawianych z tytułu czynszu najmu na rzecz A. C. oraz rejestrów sprzedaży VAT. W sprawie tej również domagano się od skarżącego złożenia ewidencji środków trwałych oraz księgi przychodów i rozchodów, a w związku z brakiem oczekiwanej reakcji podatnika – nałożono na niego karę porządkową (postanowienie z 16 lipca 2021 r.). Pomimo tego, że organowi znane było zaprezentowane w tej sprawie stanowisko skarżącego (analogiczne jak w niniejszej sprawie), w każdej z kolejnych spraw ponawiał wystąpienia tej samej treści i w każdej stosował co raz to surowsze restrykcje karno-porządkowe. Tymczasem należy wyraźnie podkreślić, że skarżący nie odmówił współpracy z organem w sposób, który uniemożliwiał zakończenie postępowania. Wskazał on co prawda, że nie prowadzi ewidencji środków trwałych, co w oczywisty sposób uniemożliwia wywiązanie się ze zobowiązania do jej złożenia, ale okoliczność ta nie jest podstawą do stosowania sankcji. W wypadku zaś pozostałych dokumentów księgowych skarżący wskazał na biuro Usługi Księgowe [...] które prowadzi całość tej dokumentacji w formie elektronicznej. W ten sposób wskazał organowi miejsce przechowywania danych i równocześnie sposób pozyskania tych dokumentów. Dodatkowo poinformował też, że dane istotne dla rozliczeń podatkowych przekazywane są systematycznie do właściwego urzędu skarbowego. Jakkolwiek więc w konsekwencji wezwania podatnik nie złożył wymaganych od niego dokumentów, to jednak nie sposób stwierdzić, że uchylił się wprost od współpracy z organem, a jedynie wskazał, że albo obiektywnie nie może ich złożyć (bo nie prowadzi takiej dokumentacji), bądź nie jest w ich bezpośredniej dyspozycji. Co warte podkreślenia, skarżący nie uchylał się też od złożenia istotnych dla sprawy wyjaśnień, a już na etapie odpowiedzi na wezwanie organu wskazał, że z tytułu czynszu najmu wystawia comiesięczne faktury VAT, a należności rozlicza podatkowo. Bez wątpliwości też organ dysponował materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, o której mowa powyżej, który – zgodnie z art. 180 § 1 O.p. - również mógł zostać wykorzystany w postępowaniu i pozwalał na dokonanie niezbędnych ustaleń faktycznych. Należy stanowczo podkreślić, że stanowisko organu, iż zasadniczym (lub wręcz jedynym – jak wynika z przedstawionych akt administracyjnych) dowodem na okoliczność związania nieruchomości z działalnością gospodarcza w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. jest ewidencja środków trwałych lub księga przychodów i rozchodów, jest wadliwe. Dowód taki jest tylko jednym z wielu, na podstawie których organ może dokonać stosownych ustaleń w sprawie. Z wyroku NSA z 15 grudnia 2021 r., sygn. III FSK 4061/21, jak również z innych orzeczeń tego Sądu wynika jednoznacznie, że wyjaśnienie, czy nieruchomość została ujęta w prowadzonej przez osobę fizyczną ewidencji środków trwałych, czy osoba ta dokonywała związanych z tym odpisów amortyzacyjnych bądź czy zaliczała do kosztów uzyskania przychodów wydatki dotyczące nieruchomości, nie ma rozstrzygającego znaczenia dla uznania nieruchomości za "związaną z działalnością gospodarczą" w myśl art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Co akcentuje wyrok NSA z 4 lipca 2017 r., sygn. II FSK 1586/15, nie są to jedyne kryteria gospodarczego przeznaczenia nieruchomości. Trudno zatem uznać, że brak takich dowodów uniemożliwia, czy nawet utrudnia rozpoznanie sprawy. Nawet jednak przy założeniu, że dowody te mają charakter istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, to bez wątpliwości organ dysponował możliwością ich pozyskania, z pominięciem osoby podatnika, ze źródła które wskazał sam skarżący. Zamiast skorzystać z tej możliwości niezwłocznie po uzyskaniu informacji od skarżącego, organ pierwszej instancji bezrefleksyjnie ponawiał wezwania do podatnika tylko po to, by następnie nakładać na niego kolejne kary porządkowe. Przeczy to w sposób oczywisty ustawowym zasadom działania organów podatkowych, a także celowi instytucji kary porządkowej. W tych okolicznościach ponawianie przez organ kierowanych do podatnika wezwań o złożenie dokumentów uznać należy nie tylko za nieuzasadnione, ale i sprzeczne z przepisami art. 122 i art. 125 § 1 O.p., a tym samym nie uzasadniające uruchamiania mechanizmu stosowania kary porządkowej. W stosowaniu kar porządkowych nie chodzi bowiem o mnożenie wobec podatnika dolegliwości, ale o osiągnięcie efektywności postępowania. Nakładanie kar porządkowych nie jest celem samym w sobie, ale ma w założeniu doprowadzić do pozyskania informacji i dokumentów, które mogą przyczynić się do ukończenia postępowania. Jeśli zaś ich pozyskanie jest możliwe w inny niż dotychczas stosowany sposób, organ winien sposób ten wykorzystać. Skoro skarżący na każdym etapie postępowania, w odpowiedzi na kierowane do niego wezwania organu wskazywał, jakim obowiązkom nie może obiektywnie sprostać, a jakie są wykonalne, ale przez inny niż podatnik podmiot, organ powinien zreformować sposób działania i decyzje dowodowe w sprawie tak, aby doprowadzić do ukończenia postępowania. O tym zaś, że zmiana sposobu działania organu przynosi oczekiwane efekty świadczy fakt, o którym mowa w skardze, że żądane materiały zostały ostatecznie udostępnione przez biuro księgowe na stosowne wystąpienie organu. Inną rzeczą w sprawie (choć z punktu widzenia powyższej jej oceny – kwestią drugorzędną) jest wysokość nałożonej przez organ kary porządkowej. Ustawodawca pozostawił wprawdzie organowi ocenę stopnia przewinienia podatnika, a tym samym także decyzję o wysokości stosowanej kary porządkowej, określając wyłącznie jej wysokość maksymalną, ale jej wysokość musi być zindywidualizowana i odpowiednio uzasadniona, a tym samym odpowiadać stopniowi zawinienia podatnika, jak też istotności jego zaniechania w kontekście biegu postępowania podatkowego. W niniejszej sprawie organ, stosując karę porządkową w wysokości 1.500 zł (czyli ˝ kwoty maksymalnej) wskazał na uporczywość w biernym zachowaniu podatnika, który nie reagował na dwa wezwania o wypełnienie tych samych obowiązków. Nie uwzględnił jednak tego, że skarżący nie prezentował jednoznacznie negatywnej postawy, odmawiając współpracy z organem i blokując dostęp do niezbędnej dokumentacji. W części wskazał też, że z obiektywnych względów nie może wykonać nałożonego obowiązku. Okoliczności te nie znalazły jednak żadnego odzwierciedlenia w decyzji organu. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu kwotę składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI