I SA/Lu 1426/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2016-07-06
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenie społeczne rolnikówpostępowanie egzekucyjneprzedawnieniezawieszenie biegu terminu przedawnieniaczynność egzekucyjnaupomnienietytuł wykonawczyWSAskładki

WSA w Lublinie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że doręczenie upomnienia i odpisu tytułu wykonawczego nie przerywa biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Sprawa dotyczyła skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że organ egzekucyjny nie wykazał, iż egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy doręczenie upomnienia lub odpisu tytułu wykonawczego stanowi czynność przerywającą bieg terminu przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymywało w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Skarżący P. P. domagał się umorzenia postępowania z uwagi na przedawnienie należności. Sąd uznał, że organ egzekucyjny nie wykazał w sposób wystarczający, że należności te nie uległy przedawnieniu. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, dotyczącego zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Sąd orzekł, że ani doręczenie upomnienia, ani doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, bez podjęcia faktycznych działań egzekucyjnych, nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Wskazano, że czynnościami przerywającymi bieg terminu przedawnienia są te, które zmierzają do faktycznego wyegzekwowania należności, np. zajęcie wierzytelności. W związku z tym, kwestia przedawnienia składek wymagała dalszej analizy przez organ.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie upomnienia nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, a jedynie wezwaniem do dobrowolnej zapłaty.

Uzasadnienie

Doręczenie upomnienia nie wiąże się z zastosowaniem przymusu w celu zmniejszenia majątku zobowiązanego i stanowi jedynie zapowiedź zamiaru wierzyciela wystąpienia z inicjatywą przymusowego odzyskania należności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie.

ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 52 § 1 pkt 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Przedawnienie składek na ubezpieczenie społeczne rolników z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin ich płatności (stan prawny do 1 maja 2004 r.).

ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 41b § 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (stan prawny od 2 maja 2004 r. do końca 2011 r.).

ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 41b § 5

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja czynności egzekucyjnej.

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny nie bada zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Ustawa o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców art. 27 § 1 i 2

Przepisy dotyczące stosowania skróconego terminu przedawnienia (5 lat) od 1 stycznia 2012 r. i jego relacji do biegów rozpoczętych przed tą datą.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skutki uwzględnienia skargi.

o.p. art. 70 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Przedawnienie należności podatkowych (stosowane do składek przed 2004 r.).

o.p. art. 70 § 3

Ustawa Ordynacja podatkowa

Przerwanie biegu terminu przedawnienia wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej (stan prawny do końca 2002 r.).

o.p. art. 70 § 4

Ustawa Ordynacja podatkowa

Nawiązanie do zastosowania środka egzekucyjnego jako przerwanie biegu przedawnienia (stan prawny od 1 stycznia 2003 r.).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie upomnienia nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności i nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego bez podjęcia faktycznych środków egzekucyjnych nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Kwestia przedawnienia składek wymaga dalszej analizy przez organ egzekucyjny.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego dotyczące kwestionowania obowiązku zapłaty składek wynikającego z decyzji administracyjnej (nie badane na etapie egzekucyjnym). Argumenty skarżącego dotyczące odpowiedzialności osoby trzeciej (ojca) za składki. Argumenty skarżącego dotyczące niewykonalności tytułu wykonawczego w dacie jego wystawienia.

Godne uwagi sformułowania

doręczenie upomnienia nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością zmierzającą do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego organ nie wykazał, aby egzekwowane należności zobowiązanego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie uległy przedawnieniu

Skład orzekający

Wiesława Achrymowicz

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Wałejko

sędzia

Małgorzata Fita

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności' w kontekście zawieszenia biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przepisu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i jego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia składek i precyzyjnej interpretacji przepisów proceduralnych, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.

Kiedy przedawnienie składek przestaje biec? Sąd wyjaśnia kluczowe pojęcia w postępowaniu egzekucyjnym.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 1426/15 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2016-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1138/18 - Wyrok NSA z 2019-03-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1619
art. 59 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
art. 52 ust. 1 pkt 1 i art. 41b w brzmieniu od 2 maja 2004 r.
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
Dz.U. 2016 poz 718
art. 145 § 1 pkt 21 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Grzegorz Wałejko WSA Małgorzata Fita Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej (organ), po rozpatrzeniu zażalenia P. P. (zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (organ egzekucyjny) z dnia [...] r., odmawiające zobowiązanemu umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...].
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w stosunku do zobowiązanego, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...], prowadzona jest egzekucja składek na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 2002 r. oraz za I, II i III kwartał 2003 r. Następnie organ motywował, że zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym w sprawie sygn. I SA/Lu 236/15 żądanie zobowiązanego należało rozpoznać jako wniosek o umorzenie powyższego postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie, a więc w świetle przesłanki wymienionej w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2014.1619 ze zm. w brzmieniu na dzień wydania kontrolowanego postanowienia - u.p.e.a.).
Uwzględniając zatem zapatrywanie prawne zaprezentowane w prawomocnym wyroku sądowym, wydanym w sprawie sygn. I SA/Lu 236/15, organ doszedł do wniosku, zgodnie z którym należności zobowiązanego objęte realizowanym tytułem wykonawczym z dnia [...] nr [...] nie są przedawnione. W stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. składki na ubezpieczenie społeczne rolników ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin ich płatności. Stanowił o tym art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (wówczas Dz.U.1998.7.25 – dalej jako ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników) w zw. z art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (wówczas Dz.U.1997.137.926 ze zm., obecnie Dz.U.2015.613 ze zm. - dalej jako o.p.). Następnie od dnia 2 maja 2004 r. przedawnienie tych składek normuje art. 41b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wprowadzony przez ustawę nowelizującą m.in. omawianą ustawę o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2004.91.873). W myśl regulacji zawartej w art. 41b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników należności z tytułu omawianych składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednocześnie organ zauważył, że termin przedawnienia w wymiarze 10 lat ma zastosowanie również do tych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, które stały się wymagalne przed dniem 2 maja 2004 r., kiedy wszedł w życie art. 41b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ustawa wprowadzająca art. 41b do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera żadnych szczególnych rozwiązań międzyczasowych, a zasadą jest stosowanie nowego prawa zarówno do stanów faktycznych zaistniałych po dniu wejścia w życie nowelizacji, jak i tych istniejących w dacie, kiedy zaczęła obowiązywać.
Wobec tego, jak dalej argumentował organ, należne od zobowiązanego składki na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 2002 r. oraz za I, II i III kwartał 2003 r., jako wymagalne i nieprzedawnione w chwili wejścia w życie art. 41b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dniem 2 maja 2004 r., ulegały, co do zasady, przedawnieniu z upływem 10 lat, poczynając od dnia wymagalności każdej z nich. Zatem w przypadku składki za IV kwartał 2002 r. termin jej przedawnienia upływał, co do zasady, z końcem października 2012 r., zaś w odniesieniu do składek za I, II i III kwartał 2003 r. termin przedawnienia każdej z nich upływał, co do zasady, odpowiednio z końcem stycznia, kwietnia i lipca 2013 r. Następnie jednak organ zauważył, że w myśl art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dziesięcioletni termin przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników, o którym stanowi art. 41b ust. 1 tej ustawy, ulega zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do ich wyegzekwowania, o której zobowiązany został zawiadomiony, przy czym zawieszenie trwa do czasu zakończenia postępowanie egzekucyjnego. W przekonaniu organu, czynnością, która spowodowała zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek należnych od zobowiązanego za IV kwartał 2002 r. i I, II, III kwartał 2003 r., było doręczenie mu upomnienia, co nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2007 r. Zobowiązany nie zapłacił dobrowolnie wymienionych składek.
Organ wyjaśnił również zobowiązanemu, że wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia [...]. w sprawie sygn. [...] dotyczył decyzji skierowanej do R. P. i wynika z niego, że nie ponosi on odpowiedzialności za składki P. P. na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od dnia [...] października 2002 r. do dnia [...] grudnia 2003 r. Zatem powyższe orzeczenie sądowe w żadnym razie nie uzasadnia odstąpienia od prowadzenia wobec zobowiązanego egzekucji składek na ubezpieczenie społeczne rolników, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...].
Zobowiązany (skarżący) złożył skargę na powyższe postanowienie organu. Nie zarzucał naruszenia konkretnych przepisów prawa. Natomiast ogólnie stwierdzał, że kwestionowane postanowienie jest niezgodne z prawem i stanem faktycznym. W związku z tym domagał się jego uchylenia. Wywodził, że grunty rolne posiadał od [...] października 2002 r. do [...] lutego 2007 r. , kiedy przekazał je ojcu - R. P.. W tych okolicznościach, w przekonaniu skarżącego, nie ma żadnych podstaw prawnych, aby aktualnie domagać się od niego zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników za ww. kwartały. Skarżący kwestionował również prawidłowość podpisania decyzji, na podstawie której wystawiony został tytuł wykonawczy z dnia [...] r. nr [...]. Ponadto, zdaniem skarżącego, tytuł wykonawczy stracił swoją moc, skoro decyzja, na podstawie której został wystawiony, była przedmiotem rozpatrywania przez Sąd Okręgowy w L., a nadal toczy się sprawa z inicjatywy R. P. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]. Skarżący wyjaśnił również, że dopiero w związku z ubieganiem się o dopłaty uzyskał informację o obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników, a ponieważ nie dysponował środkami na uregulowanie zaległości z tego tytułu nie uzyskał oczekiwanych dopłat.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje;
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie jest zgodne z prawem.
Jednak w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, odnosząc się do wywodów skarżącego, że na etapie postępowania egzekucyjnego nie może on skutecznie kwestionować obowiązku zapłaty składek, wynikającego z decyzji z dnia [...] r., na podstawie której doszło do wystawienia tytułu wykonawczego w dniu [...] r. nr [...]. W myśl bowiem art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wobec tego, jak długo pozostaje w obrocie prawnym decyzja z dnia [...] r. w przedmiocie składek należnych od zobowiązanego, tak długo stanowi ona legalną podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, zaś skarżący, w świetle prawa, nie jest uprawniony domagać się od organu egzekucyjnego weryfikowania tego rozstrzygnięcia o obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 2002 r. i I, II, III kwartał 2003 r. Jednocześnie trzeba zauważyć, że z przedstawionych sądowi akt nie wynika, aby decyzja z dnia [...] r. miała być niewykonalna w dacie wystawienia na jej podstawie tytułu wykonawczego, tj. w dniu [...]
Wbrew przekonaniu skarżącego, dla analizowanego postępowania egzekucyjnego nie ma również żadnego prawnego znaczenia jakie decyzje zostaną wydane w stosunku do jego ojca, tj. R. P. odnośnie jego odpowiedzialności, jako osoby trzeciej, za składki należne od zobowiązanego. Co do zasady bowiem, bez względu na to czy R. P. będzie ponosił odpowiedzialność za omawiane składki jako osoba trzecia, czy też nie, to przede wszystkim na skarżącym spoczywa obowiązek ich zapłaty. Ponadto skarżący pomija w swojej argumentacji, że zgodnie z treścią sentencji orzeczenia w sprawie sygn. [...] R. P. nie ponosi odpowiedzialności za zaległości P. P. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od dnia 10 października 2002 r. do dnia 31 grudnia 2003 r., a więc m.in. za te składki, które objęte zostały tytułem wykonawczym z dnia [...] r. nr [...].
Zatem omówione wyżej argumenty skarżącego nie mogą podważać legalności kontrolowanego postanowienia.
Co do zasady, należy też zgodzić się z organem co do tego, że składki na ubezpieczenie społeczne rolników należne od skarżącego za IV kwartał 2002 r. oraz I, II i III kwartał 2003 r. podlegały przedawnieniu z upływem 10 lat, poczynając od wymagalności każdej z nich, zgodnie z brzmieniem art. 41b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w stanie prawnym obowiązującym od dnia 2 maja 2004 r. do końca 2011 r. Prawidłowo organ zauważył, że ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. (Dz.U.2004.91.873), wprowadzająca do porządku prawnego art. 41b ust. 1, nie zawierała regulacji międzyczasowych w odniesieniu do zasad przedawnienia omawianych składek. Wcześniej, do dnia 1 maja 2004 r., zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.98.7.25 ze zm.), składki na poczet tego ubezpieczenia ulegały przedawnieniu według reguł określonych w ustawie Ordynacja podatkowa, a więc z upływem 5 lat, poczynając od końca roku kalendarzowego, w którym przypadał termin ich płatności. Natomiast ustawa nowelizująca art. 41b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dniem 1 stycznia 2012 r. poprzez skrócenie terminu przedawnienia składek z 10 do 5 lat (por. ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, Dz.U.2011.232.1378) w art. 27 stanowiła, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1). Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2). Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do: 1) nadpłaconych lub nienależnie opłaconych składek, o których mowa w art. 41b ust. 11 ustawy wymienionej w art. 2; 2) nienależnie opłaconych składek, o których mowa w art. 24 ust. 6g ustawy wymienionej w art. 11 (ust. 3).
W świetle przytoczonych regulacji prawnych zasadnie organ motywuje, że skoro z dniem wejścia w życie art. 41b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników składki zobowiązanego nie uległy jeszcze przedawnieniu (od końca 2002 r. do 2 maja 2004 r. nie upłynął bowiem termin 5 lat, o którym stanowił art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art. 70 § 1 o.p.), to do ich przedawnienia należało zastosować termin w wymiarze 10 lat, zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 41b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jednocześnie termin 5 lat, liczony od dnia 1 stycznia 2012 r., nie mógł być wzięty pod uwagę, gdyż wydłużałby czas przedawnienia egzekwowanych składek, wbrew art. 27 ust. 2 ww. ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.
Pozostaje zatem przejść do kwestii zasadniczej z punktu widzenia wyniku rozpatrywanej sprawy, a mianowicie czy doręczenie skarżącemu upomnienia, a w dalszej kolejności odpisu tytułu wykonawczego mogły spowodować zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników, należnych od skarżącego za IV kwartał 2002 r. i trzy pierwsze kwartały następnego roku, na mocy art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Regulacja ta stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zaznaczyć przy tym trzeba, że brzmienie przytoczonego unormowania nie ulegało zmianie, poczynając od wprowadzenia art. 41b do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dniem 2 maja 2004 r.
W ocenie sądu, doręczenie upomnienia nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mówi art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Poprzez doręczenie zobowiązanemu upomnienia wierzyciel wzywa go do dobrowolnego uregulowania wymagalnej należności. Jakkolwiek doręczenie upomnienia zobowiązanemu jest koniecznym warunkiem, poprzedzającym wystawienie tytułu wykonawczego i przystąpienie do jego przymusowej realizacji, to jednak nie jest jeszcze czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, w tym przypadku z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Analizowane doręczenie upomnienia nie wiąże się bowiem z zastosowaniem przymusu w celu zmniejszenia majątku zobowiązanego o należność wierzyciela, a w konsekwencji nie zmierza do wyegzekwowania jakiejkolwiek należności. Stanowi natomiast zapowiedź ze strony wierzyciela, że może on w przyszłości wystąpić z żądaniem przeprowadzenia egzekucji z majątku zobowiązanego. Upomnienie komunikuje więc zobowiązanemu dopiero zamiar wierzyciela wystąpienia w przyszłości z inicjatywą przymusowego odzyskania należności, jeśli zobowiązany nie zapłaci jej dobrowolnie w zakreślonym czasie. Jednak jego doręczenie nie jest ukierunkowane ściśle na wyegzekwowanie należności z majątku zobowiązanego, a zatem nie jest czynnością zmierzającą do jej wyegzekwowania. Warto również odnotować, że art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi o czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Tymczasem istota upomnienia - ściśle rzecz biorąc - polega na przynagleniu zobowiązanego do niezwłocznej zapłaty wymagalnej należności. Natomiast doręczenie upomnienia nie stanowi jeszcze dla zobowiązanego informacji o podjęciu jakiejkolwiek czynności, zmierzającej do przymusowego zmniejszenia jego majątku na rzecz wierzyciela, a więc do wyegzekwowania należności. Ponadto czynności zmierzające do wyegzekwowania należności podejmuje, co do zasady, organ egzekucyjny, nie zaś wierzyciel, który nie ma takich uprawnień.
Zdaniem sądu, także doręczenie zobowiązanemu w dniu [...] stycznia 2009 r. odpisu tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...], w realiach rozpatrywanej sprawy, nie może zostać potraktowane jako czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, w rozumieniu art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że temu doręczeniu nie towarzyszyło - w bezpośrednim związku czasowym - zastosowanie środków egzekucyjnych. Jak wynika z przedstawionych sądowi akt, dopiero w dniu [...] 2014 r. organ egzekucyjny wystosował zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, a sam zobowiązany został o tym powiadomiony w dniu [...] sierpnia 2014 r. W tych okolicznościach nie można zasadnie przyjąć, że doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego w styczniu 2009 r. było czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu omawianych składek, skoro dopiero w drugiej połowie 2014 r. doszło do zastosowania przymusu egzekucyjnego, skierowanego do majątku zobowiązanego.
W ocenie sądu, dla potrzeb prawidłowej wykładni omawianej regulacji art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie można pomijać wskazówek jakie daje wykładnia systemowa zewnętrzna. Pojęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania składek, zawarte w art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, niewątpliwie przecież nawiązuje do egzekucji prowadzonej według reguł określonych w u.p.e.a. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a., na użytek jej stosowania, przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Na gruncie tej definicji przyjmuje się, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, R. Hauser, A. Skoczylas, wyd. 7. C.H. Beck do art. 1a u.p.e.a., s. 21). Wobec tego, skoro doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością zmierzającą do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego według u.p.e.a., to tym samym nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek w świetle treści art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera własnej definicji czynności, o której stanowi jej art. 41b ust. 5, a więc zmierzającej do wyegzekwowania składek (por. zakres pojęć zdefiniowanych w art. 6 wymienionej ustawy).
Pozostając przy wykładni systemowej zewnętrznej warto powiązać ją z ujęciem historycznym. Regulacja art. 70 § 3 o.p., w stanie prawnym obowiązującym do końca 2002 r., stanowiła o tym, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Wówczas w orzecznictwie sądowym wypracowany został pogląd, zgodnie z którym samo doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie stanowiło jeszcze czynności, o której mówił art. 70 § 3 o.p. w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r., jeśli nie towarzyszyła temu doręczeniu czynność ściśle ukierunkowana na zastosowanie egzekucyjnego przymusu (por. dla przykładu sprawy sygn.: FSK 1218/04, II FSK 952/05, II FSK 314/06, dostępne w elektronicznym zbiorze Lex). Nowelizacja art. 70 o.p. poczynając od dnia 1 stycznia 2003 r., w wyniku której w art. 70 § 4 o.p. już wprost nawiązano do zastosowania środka egzekucyjnego, uznana została za uściślającą, usuwającą wątpliwości.
W świetle powyższego w realiach analizowanej sprawy samo doręczenie skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego w styczniu 2009 r. nie było czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia w rozumieniu określonym w art. 41b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, skoro dopiero po ponad pięciu latach doszło do zastosowania przymusu egzekucyjnego, skierowanego do majątku zobowiązanego, a w każdym razie z przedstawionych sądowi akt nie wynika, aby pomiędzy styczniem 2009 r. a lipcem 2014 r. organ egzekucyjny w ogóle podejmował jakiekolwiek czynności egzekucyjne czy zmierzające do wyegzekwowania omawianych składek. Jeśli w tym czasie organ egzekucyjny podejmował działania w celu ustalenia majątku zobowiązanego, to z zaoferowanych sądowi akt nie wynika kiedy i na czym konkretnie one polegały.
Podsumowując, na dotychczasowym etapie rozpatrywania wniosku zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, organ nie wykazał, aby egzekwowane należności zobowiązanego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie uległy przedawnieniu. Kwestia ta wymaga zatem ze strony organu dalszej analizy, wyjaśnienia, zarówno od strony faktycznej, jak i prawnej.
Dlatego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U.2016.718 - p.p.s.a.). Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 152 p.p.s.a. uwzględnienie skargi oznacza, że zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutków prawnych aż do chwili uprawomocnienia się wyroku (por. art. 2 ustawy nowelizującej - Dz.U.2015.658). Skarżący, działający osobiście, korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI