I SA/Lu 128/24

I SA/Lu 128/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Jakub Polanowski /sprawozdawca/
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 15 grudnia 2023 r., znak: 0601-IEE.7192.209.2023.10, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwrot zajętych wierzytelności oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 15 grudnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (wcześniej: Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie; dalej: Dyrektor, organ odwoławczy, organ), po rozpatrzeniu zażalenia B. S. (dalej: skarżąca, zobowiązana, strona), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej także: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie (dalej: Naczelnik, organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z 29 września 2023 r., nr 0612-SEE2.7113. 011.351.2023, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 31 lipca 2023 r. o zwrot bezprawnie zajętych wierzytelności.
W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor przedstawił następujący stan faktyczny.
Decyzją z 30 lipca 1998 r., znak: K23-075-43980283-01, Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w Lublinie (dalej: Inspektor) określił podatek dochodowy od osób fizycznych za 1996 rok (k. 34, tom I akt adm.). Od decyzji zostało złożone w terminie odwołanie. Izba Skarbowa w Lublinie (dalej: IS) decyzją z 30 listopada 1998 r., nr PD.2-823/1276/98, uchyliła decyzję tego organu i określiła należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1996 r. Na decyzję IS została wniesiona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie.
Wyrokiem z 26 marca 2001 r., I SA/Lu 1714/98, Sąd ten uchylił decyzje obu instancji. W konsekwencji obie decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, co skutkowało brakiem ostatecznej decyzji wymiarowej określającej skarżącej zobowiązanie za 1996 rok. W związku z powyższym sprawa została przekazana do Inspektora celem wypełnienia dyspozycji wynikających z wyroku i wydania decyzji podatkowej.
Decyzją z 26 czerwca 2002 r., znak: K23-075-43980283-01 Inspektor określił zaległy podatek dochodowy od osób fizycznych za 1996 rok.
W celu wykonania tej decyzji w dniu 19 lipca 2002 r. wystawiony został tytuł wykonawczy nr SM [...] (SM [...]/2002) (k. 893, tom I akt adm.), którego odpis wraz z zawiadomieniem z 22 lipca 2002 r. o zastosowaniu środka egzekucyjnego – egzekucji z rachunku bankowego – został stronie doręczony 23 lipca 2002 r.
Od tej decyzji zostało wniesione odwołanie. IS decyzją z 26 września 2002 r., nr PD.3-4117/158/02, uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i określiła zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkową i odsetki (k. 99, tom I akt adm.). W oparciu o tę decyzję wierzyciel w dniu 26 września 2002 r. wystawił nowe tytuły wykonawcze nr SM [...] (SM [...]/2002) i SM [...] (k. 95, tom I akt adm.). Na podstawie tych tytułów wykonawczych dokonano w dniu 6 listopada 2002 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z kopią zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zostały zobowiązanej doręczone w dniu 12 listopada 2002 r. Natomiast tytuł wykonawczy SM [...] został 28 października 2002 r. wycofany z egzekucyjnej realizacji, a zajęcie z 22 lipca 2002 r. uchylone.
Decyzja IS z 26 września 2002 r. została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie. Wyrokiem z 23 kwietnia 2003 r., I SA/Lu 898/02, Sąd ten uchylił decyzje obu instancji. W związku z powyższym sprawa została po raz kolejny zwrócona do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Po otrzymaniu wyroku Naczelnik postanowieniem z 29 sierpnia 2003 r., nr N1-921/11/97/03, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej w celu wyegzekwowania zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. (k. 121, tom I akt adm.).
Decyzją z 16 października 2003 r. nr K23-075-43980283-01 Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Lublinie określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 rok oraz odsetki od nieterminowo uiszczonych zaliczek (k. 123, tom I akt adm.). Od decyzji zostało wniesione odwołanie. Decyzją z 17 lutego 2004 r. nr PD.3-4117/160/03 Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora UKS (k. 127, tom I akt adm.).
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji odwoławczej wniesiono kolejną skargę do WSA w Lublinie. Sąd ten wyrokiem z 16 marca 2005 r., I SA/Lu 207/04, oddalił skargę na decyzję Dyrektora. NSA wyrokiem z 6 lipca 2006 r., II FSK 943/05, oddalił skargę strony od tego wyroku WSA. Decyzja Dyrektora stała się prawomocna i ostateczna. W uzasadnieniu wyroku WSA w Lublinie stwierdził: "Oceniając skutki przedstawionych czynności w toku postępowania egzekucyjnego w świetle art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej stwierdzić należy, że podjęte w dniu 22 lipca 2002 r. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego spowodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania B. S. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 rok. Była to bowiem - jak wynika z materiałów sprawy - pierwsza czynność egzekucyjna dotycząca egzekucji podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 rok skarżącej, o której została ona powiadomiona, a czynność polegała na zastosowaniu środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 w związku z art. 67 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". W dalszej części uzasadnienia Sąd stwierdził "zajęcie z dnia 22 lipca 2002 roku należało uznać za przerywające bieg terminu przedawnienia stosownie do art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, po tym zaś przerwaniu termin przedawnienia zaczął biec od dnia 24 kwietnia 2003 r., tj. od dnia następnego po ogłoszeniu wyroku w sprawie I SA/Lu 898/02".
Wobec nieuregulowania wskazanych należności Naczelnik wystawił na zobowiązaną tytuły wykonawcze nr SM [...]/03 i SM [...]/04 (k. 156, tom I akt adm.).
W celu realizacji tych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny zawiadomił szereg banków o zajęciu rachunku bankowego oraz dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej, a także świadczenia emerytalno-rentowego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie.
Odpis tytułu wykonawczego nr SM [...]/03 doręczono zobowiązanej 19 stycznia 2004 r. wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego nr N1-921/II/378/03 (k. 125, tom I akt adm.). Natomiast odpis tytułu wykonawczego nr SM [...]/04 doręczono stronie 29 listopada 2004 r. wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego nr N1-721/11/387/2004 (k. 1331, tom I akt adm.).
Zawiadomieniem z 17 października 2012 r. nr EA/721/STI/176/2012 organ egzekucyjny zajął należący do zobowiązanej udział wynoszący 1/2 w nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] (k. 23-24, tom II akt adm.).
Zajęcie to zostało uchylone przez organ egzekucyjny po uwzględnieniu skargi na czynności egzekucyjne postanowieniem Dyrektora z 27 grudnia 2012 r. nr EA/7240/I-81/12/BP/39252 (k. 43, tom II akt adm.).
Następnie zawiadomieniem z 21 stycznia 2013 r. nr EA-721/STI/14/2013 organ egzekucyjny zajął należący do strony udział wynoszący 1/2 w nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] i wezwał ją do zapłaty egzekwowanej należności pieniężnej w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości tego udziału w nieruchomości (k. 48, tom II akt adm.).
W dniu 21 stycznia 2013 r. Naczelnik wystąpił do Sądu Rejonowego w L. Wydział Ksiąg Wieczystych (dalej: Sąd Rejonowy) m.in. o dokonanie wpisu w dziale III księgi wieczystej KW [...] o wszczęciu egzekucji należącego do zobowiązanej udziału w opisanej nieruchomości (k. 49, tom II akt adm.).
7 lutego 2013 r. Sąd Rejonowy poinformował Naczelnika o dokonaniu wpisu w Księdze Wieczystej nr [...] (k. 51, tom II akt adm.).
Na opisaną czynność egzekucyjną polegające na zajęciu udziału w nieruchomości, dokonaną zawiadomieniem z 21 stycznia 2013 r., zobowiązana złożyła skargę. Dyrektor oddalił ją postanowieniem z 13 marca 2013 r., nr EA/7240/I-19/13/PM/9527 (k. 63, tom II akt adm.). Postanowienie to zostało utrzymane w mocy Ministra Finansów postanowieniem z 21 stycznia 2015 r. nr AP9/841/252/2013/KQM. Na postanowienie Ministra zobowiązana złożyła skargę do WSA w Warszawie, który oddalił ją prawomocnym wyrokiem z 28 kwietnia 2016 r., III SA/Wa 916/15.
Ponadto pismem z 20 sierpnia 2013 r. strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego (k. 105, tom II akt adm.). Wniosek ten został rozpatrzony odmownie postanowieniem Naczelnika z 18 września 2013 r. nr EA/721/STI/156/13 (k. 106, tom II akt adm.). Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora z 6 listopada 2013 r. nr EA/7240/II- 77/13/MW/35061 (k. 110, tom II akt adm.). WSA w Lublinie skargę na to postanowienie oddalił wyrokiem z 23 maja 2014 r., I SA/Lu 40/14. Od wyroku tego zobowiązana wniosła skargę kasacyjna, która została oddalona przez NSA wyrokiem z 9 grudnia 2016 r., II FSK 3219/14.
Z kolei, pismem z 30 grudnia 2013 r. (k. 113, tom II akt adm.) zobowiązana składając odwołanie od decyzji Naczelnika z 10 grudnia 2013 r. nr PPIII/4113-82/12 w sprawie odmowy umorzenia odsetek, wniosła jednocześnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Wniosek ten został rozpatrzony odmownie postanowieniem Naczelnika z 15 stycznia 2014 r. nr EA/721/STI/08/2014 (k. 116, tom II akt adm.). Na postanowienie to zobowiązana wniosła zażalenie (k. 117, tom II akt adm.).
Dyrektor postanowieniem z 5 marca 2014 r. nr EA/7240/II-22/14/DB/7753 (k. 119, tom II akt adm.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 15 stycznia 2014 r. nr EA/721/STI/08/2014 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr SM [...]/04. WSA w Lublinie skargę na to postanowienie oddalił wyrokiem z 25 września 2014 r., I SA/Lu 259/14. Od wyroku tego zobowiązana wniosła skargę kasacyjną, która została oddalona wyrokiem NSA z 9 grudnia 2016 r., II FSK 287/15.
W celu wyegzekwowania należności objętych opisanymi tytułami wykonawczymi, zawiadomieniem z 15 kwietnia 2015 r. nr EA-511/IV/809/2015/Z organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej. Zawiadomienie to zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 21 kwietnia 2015 r. (k. 140, tom II akt adm.). Pismem z 28 kwietnia 2015 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o przyjęciu zajęcia do realizacji (k. 144, tom II akt adm.). Zawiadomieniem z 15 kwietnia 2015 r. nr EA-511/IV/810/2015/Z organ egzekucyjny dokonał zajęcia kolejnej wierzytelności pieniężnej. Zawiadomienie to zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 23 kwietnia 2015 r. (k. 141, tom II akt adm.). Pismem z 9 czerwca 2015 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o przyjęciu zajęcia do realizacji (k. 158, tom III akt adm.). Odpisy tych zawiadomień zostały doręczone stronie 28 kwietnia 2015 r. (k. 141a, tom II akt adm.).
5 maja 2015 r. do Naczelnika wpłynęło pismo strony zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego" (k. 145, tom II akt adm.).
Dyrektor postanowieniem z 11 czerwca 2015 r. nr EA/511-88/15/DB/19887 oddalił skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu najmu (k. 160, tom III akt adm.).
Natomiast postanowieniem z 11 czerwca 2015 r. nr EA/511-89/15/DB/19888 Dyrektor oddalił skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika polegające na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego kolejną wierzytelność pieniężną (k. 159, tom III akt adm.).
Po rozpatrzeniu zażalenia strony Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z 24 listopada 2016 r. nr AP9.843.707.2015.WA.WK utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora z 11 czerwca 2015 r. nr EA/511-88/15/DB/19887 oddalające skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika polegające na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu najmu (k. 252, tom III akt adm.).
Postanowieniem z 24 listopada 2016 r. nr AP9.843.708.2015.WA.WK Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora z 11 czerwca 2015 r. nr EA/511-89/15/DB/19888 oddalające skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika polegające na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego kolejną wierzytelność pieniężną (k. 251, tom III akt adm.).
Z kolei, w dniu 14 września 2015 r. Naczelnik wydał obwieszczenie nr EA-511/IV/418/2015 o pierwszej licytacji udziału w wysokości 1/2 nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w L. przy ul. [...] (k. 206, tom III akt adm.).
Pierwsza licytacja tego udziału w nieruchomości została wyznaczona na dzień 3 grudnia 2015 r. na godz. 10.00; cenę wywoławczą nieruchomości określono jako trzy czwarte oszacowanej wartości, tj. 264.000 zł. Obwieszczenie o licytacji doręczono stronie 22 września 2015 r. (k. 180-181, tom III akt adm.).
3 grudnia 2015 r. poborca skarbowy, pod nadzorem komornika skarbowego Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. (dalej: komornik skarbowy) o godz. 10.00 w siedzibie tego urzędu, po stwierdzeniu że wszyscy uczestnicy postępowania zostali prawidłowo powiadomieni, wywołał pierwszą licytację nieruchomości. Wobec braku licytantów pierwsza licytacja nieruchomości nie doszła do skutku. Z czynności tych sporządzony został protokół nr EA-511/IV/650/2015 (k. 204, tom III akt adm.). Do protokołu tego pełnomocnik zobowiązanej złożył skargę na czynności poborcy skarbowego.
Komornik skarbowy oddalił skargę uznając, że podnoszone w niej argumenty nie dotyczą czynności poborcy skarbowego dokonywanych w toku licytacji. Rozstrzygnięcie to, mające moc postanowienia, zawarto w powyższym protokole z 3 grudnia 2015 r. nr EA-511/IV/650/2015. Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie (k. 207, tom III akt adm.).
Dyrektor postanowieniem z 8 stycznia 2016 r. nr 0601-EA.511.298.2015.3 utrzymał w mocy postanowienie komornika skarbowego z 3 grudnia 2015 r. nr EA-511/IV/650/2015 (k. 209, tom III akt adm.).
Na to postanowienie Dyrektora zobowiązana wniosła skargę do WSA w Lublinie, który prawomocnym wyrokiem z 14 października 2016 r., I SA/Lu 208/16 uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie komornika skarbowego z 3 grudnia 2015 r. nr EA-511/IV/650/2015. Sąd w tym wyroku wskazał, że "lektura protokołu licytacji z dnia 3 grudnia 2015 r. prowadzi do wniosku, zgodnie z którym zobowiązana (reprezentowana przez męża, jako pełnomocnika) nie sformułowała żadnych zarzutów dotyczących ściśle czynności poborcy skarbowego, prowadzącego pierwszą licytację. Natomiast wyraźnie domagała się umorzenia, zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niej oraz wstrzymania czynności egzekucyjnych, a nawet samego postępowania egzekucyjnego. Wobec tego kwestionowała samą zasadę prowadzenia postępowania egzekucyjnego i stosowania wobec niej jakichkolwiek środków egzekucyjnych, podejmowania czynności egzekucyjnych. W tych okolicznościach żądania zgłoszone przez zobowiązaną w dniu 3 grudnia 2015 r., w toku pierwszej licytacji, ściśle rzecz biorąc, nie stanowiły skargi na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji, o której stanowi art. 111l u.p.e.a.".
Naczelnik zawiadomieniem z 31 stycznia 2017 r. nr 0612-EA-2.511.IV.116.2017 dokonał zajęcia opisanej wierzytelności pieniężnej (k. 247, tom III akt adm.).
Następnie Dyrektor przy piśmie z 9 lutego 2017 r. przesłał organowi egzekucyjnemu odpis wyroku WSA w Lublinie z 14 października 2016 r., I SA/Lu 208/16, do wykonania w zakresie zgłoszonych przez zobowiązaną w dniu 3 grudnia 2015 r., w toku pierwszej licytacji, wniosków o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego (k. 249, tom III akt adm.).
Wykonując wyrok WSA w Lublinie z 14 października 2016 r., I SA/Lu 208/16, Naczelnik postanowieniem z 3 marca 2017 r., nr 0612-EA2.711.IN/.P.225.2017 odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a postanowieniem z 7 marca 2017 r., nr 0612-EA2.711.IV.P.263.2017 odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego (k. 259, 260 tom III akt adm.). Na postanowienia te strona wniosła zażalenia (k. 265-266, tom III akt adm.).
Po rozpatrzeniu złożonych zażaleń Dyrektor postanowieniem z 26 kwietnia 2017 r.:
- nr 0601-IEE-1.711.39.2017.2 utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 3 marca 2017 r. nr 0612-EA2.711.IV.P.225.2017 o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego (k. 274, tom III akt adm.);
- nr 0601-IEE-1.711.38.2017.2 utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 7 marca 2017 r. nr 0612-EA2.711.IV.P.263.2017 o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego (k. 273, tom III akt adm.); na to postanowienie to strona wniosła skargę do WSA w Lublinie.
Z kolei 20 lipca 2017 r. Naczelnik wydał obwieszczenie nr 0612-SEE-2.711.IV.626.2017 o drugiej licytacji udziału w wysokości 1/2 nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w L. przy ul. [...] (k. 290 tom IV akt adm.).
Druga licytacja udziału w przedmiotowej nieruchomości została wyznaczona na 30 sierpnia 2017 r. na godz. 11.00; cenę wywoławczą nieruchomości określono jako 70% oszacowanej wartości, tj. 246,400 zł. Obwieszczenie o licytacji doręczono stronie 8 sierpnia 2017 r.
Na te czynności polegające na obwieszczeniu o drugiej licytacji udziału w nieruchomości, wydane przez Naczelnika 20 lipca 2017 r. nr 0612-SEE-2.711.IV.626.2017, zobowiązana wniosła skargę żądając uchylenia zaskarżonego obwieszczenia oraz odstąpienia od czynności egzekucyjnej w postaci licytacji nieruchomości objętej obwieszczeniem (k. 302 tom IV akt adm.).
Naczelnik postanowieniem z 28 sierpnia 2017 r. nr 0612-SEE-2.711.IV.709.2017 oddalił skargę na czynności polegające na obwieszczeniu o drugiej licytacji udziału w nieruchomości (k. 306 tom IV akt adm.). Na to rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie (k. 312a tom IV akt adm.).
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor postanowieniem z 12 października 2017 r. nr 0601-IEE-1.711.187.2017.2 utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji (k. 323 tom IV akt adm.).
W międzyczasie 30 sierpnia 2017 r. poborca skarbowy pod nadzorem komornika skarbowego o godz. 11.00 w siedzibie Trzeciego Urzędu Skarbowego w L., po stwierdzeniu, że wszyscy uczestnicy postępowania zostali prawidłowo powiadomieni o terminie licytacji, wywołał drugą licytację nieruchomości. Z czynności tej sporządzony został stosowny protokół, z którego wynika, że najwyższą cenę (cenę wywoławczą – 246.400 zł) zaoferował T. R. (dalej: licytant, nabywca) (k. 307, tom IV akt adm.).
Do protokołu tego strona złożyła skargę na czynności poborcy skarbowego wywołania licytacji i wniosła o uchylenie wywołanej licytacji.
Przed wydaniem rozstrzygnięcia komornik skarbowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia czy przedmiotem skargi jest bezpodstawne wywołanie drugiej licytacji, co zostało potwierdzone przez pełnomocnika zobowiązanej.
Komornik skarbowy oddalił skargę uznając, że podnoszone w niej argumenty są bezzasadne. Licytacja pierwsza doszła do skutku, pomimo niestawienia się licytantów 3 grudnia 2015 r., o czym świadczy protokół znak EA-511/IV/650/2015 podpisany przez pełnomocnika strony S. S.. Zdaniem komornika skarbowego – w świetle obowiązujących przepisów licytacja miała miejsce. Rozstrzygnięcie to, mające moc postanowienia, zawarto w powyższym protokole z 30 sierpnia 2017 r. nr 0612-SEE- 2.711.IV.710.2017 (k. 307 tom IV akt adm.). Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie (k. 310 tom IV akt adm.).
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor postanowieniem z 5 października 2017 r. nr 0601-IEE-l.711.180.2017.2 utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji (k. 321 tom IV akt adm.).
Z kolei, Naczelnik wydał postanowienie z 25 października 2017 r. nr 0612-SEE-2.711.IV.852.2017 o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował cenę nabycia wynoszącą 246.400 zł za licytowany udział w wysokości 1/2 nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w L. przy ul. [...], działka nr [...] o obszarze 0,1999ha, dla której Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w L. prowadzi księgę wieczystą nr LU [...]/4 należący do zobowiązanej (k. 324 tom IV akt adm.). Na to rozstrzygnięcie zobowiązana złożyła zażalenie (k. 325 tom IV akt adm.).
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor postanowieniem z 24 listopada 2017 r. nr 0601-IEE-1.711.209.2017.2 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie (k. 327 tom IV akt adm.).
Następnie Naczelnik pismem z 29 listopada 2017 r. wezwał licytanta, aby w terminie 14 dni od otrzymania wezwania, złożył do depozytu organu egzekucyjnego cenę nabycia z potrąceniem wadium. Wezwanie doręczone nabywcy 29 listopada 2017 r. Pozostała kwota do zapłaty wynosiła 211.200,00 zł (k. 331 tom IV akt adm.). Licytant 29 i 30 listopada 2017 r. uregulował wymaganą cenę nabycia nieruchomości (k. 332 tom IV akt adm.).
Naczelnik postanowieniem z 15 grudnia 2017 r., nr 0612-SEE-2.711.IV.952.2017, przyznał licytantowi prawo własności udziału w wysokości 1/2 opisanej nieruchomości gruntowej zabudowanej (k. 333 tom IV akt adm.). Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie (k. 335 tom IV akt adm.).
Dyrektor postanowieniem z 7 lutego 2018 r., nr 0601-IEE-1.711.19.2018.2, utrzymał w mocy opisane postanowienie Naczelnika (k. 339, tom IV akt adm.).
Na to postanowienie Dyrektora strona wniosła skargę do WSA, który skargę tę oddalił wyrokiem z 22 sierpnia 2018 r., I SA/Lu 310/18. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej zobowiązanej, NSA wyrokiem z 16 października 2019 r., II FSK 3730/18, uchylił w całości wyrok WSA w Lublinie z 22 sierpnia 2018 r., I SA/Lu 310/18 oraz uchylił postanowienie Dyrektora z 7 lutego 2018 r., nr 0601-IEE-1.711.19.2018.2, w przedmiocie przyznania własności udziału w nieruchomości.
W związku z tym, Dyrektor zobligowany został ponownie rozstrzygnąć zażalenie strony na postanowienie Naczelnika z 15 grudnia 2017 r., nr 0612-SEE-2.711.IV.952.2017 o przyznaniu własności licytantowi udziału w nieruchomości.
Następnie Dyrektor postanowieniem z 13 stycznia 2020 r. nr 0601-IEE-1.711.371.2019.2 zawiesił postępowanie zażaleniowe dotyczące postanowienia Naczelnika z 15 grudnia 2017 r., nr 0612-SEE-2.711.IV.952.2017, o przyznaniu własności udziału licytantowi do czasu ostatecznego rozpatrzenia przez Dyrektora zażalenia z 6 listopada 2017 r. na postanowienie Naczelnika z 25 października 2017 r. nr 0612-SEE-2.711.IV.852.2017 w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta (k. 421 tom V akt adm.).
Po wydaniu wyżej wymienionego postanowienia, WSA w Lublinie przy piśmie z 21 stycznia 2020 r., I SA/Lu 99/18, zwrócił akta egzekucyjne dotyczące postępowania w sprawie przybicia na rzecz licytanta.
Dyrektor postanowieniem z 10 lutego 2020 r., nr 0601-IEE-1.711.20.2020.2, po ponownym rozpoznaniu zażalenia na postanowienie Naczelnika z 25 października 2017 r., nr 0612-SEE-2.711.IV.852.2017, o przybiciu na rzecz licytanta, umorzył postępowanie zażaleniowe (k. 424 tom V akt adm.).
Natomiast, przy piśmie z 10 lutego 2020 r. Dyrektor przekazał wyrok NSA z 16 października 2019 r., II FSK 2429/18, do wykonania w pozostałym zakresie Naczelnikowi jako organowi egzekucyjnemu (k. 423 tom V akt adm.).
Na postanowienie Dyrektora z 10 lutego 2020 r. strona wniosła skargę do WSA w Lublinie, który wyrokiem z 16 czerwca 2020 r., I SA/Lu 249/20, uchylił zaskarżone postanowienie.
Skargi kasacyjne od tego wyroku wnieśli Dyrektor oraz licytant. Po ich rozpoznaniu, WSA w Lublinie, w ramach autokontroli, wyrokiem z 28 października 2020 r., I SA/Lu 249/20 uchylił zaskarżony wyrok (pkt 1), uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora (pkt 2) oraz zasądził koszty postępowania (pkt 3 i pkt 4). Uchylenie wyroku nastąpiło w związku z uznaniem przez Sąd zarzutu nieważności postępowania sformułowanego w skardze kasacyjnej uczestnika postępowania (nabywcy nieruchomości). W sytuacji kiedy uczestnika powiadomiono o sprawie w dniu wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym, nie miał on możliwości wzięcia udziału w postępowaniu, którego wynik dotyczy jego interesu prawnego.
Od powyższego wyroku skargi kasacyjne wnieśli Dyrektor i T. R., po których rozpoznaniu, NSA wyrokiem z 25 stycznia 2024 r., III FSK 3567/21: 1) uchylił zaskarżony wyrok WSA w Lublinie z 28 października 2020 r., I SA/Lu 249/20, w części dotyczącej punktu 2, 3 i 4, 2) oddalił skargę strony w całości.
Z kolei, wobec wydania postanowienia z 10 lutego 2020 r., nr 0601-IEE-1.711.20.2020.2, Dyrektor stwierdził, że ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania dotyczącego zażalenia z 4 stycznia 2018 r. na postanowienie Naczelnika z 15 grudnia 2017 r. nr 0612-SEE- 2.711.IV.952.2017 w przedmiocie przyznania własności udziału w nieruchomości. Z tego względu zawieszone postępowanie zostało podjęte przez Dyrektora postanowieniem z 13 lutego 2020 r. nr 0601-IEE-1.711.371.2019.8 (k. 425, tom V akt adm.).
W międzyczasie, w związku z wyrokiem NSA z 4 września 2018 r., II FSK 141/18, którym uchylono w całości wyrok WSA w Lublinie z 4 października 2017 r. I SA/Lu 582/17 oraz uchylono postanowienie Dyrektora z 26 kwietnia 2017 r. nr 0601-IEE-1.711.38.2017.2 i poprzedzające je postanowienie Naczelnika z 7 marca 2017 r. nr 0612-EA2.711.IV.P.263.2017 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, Naczelnik postanowieniem z 28 listopada 2018 r, nr 0612-SEE2.711.IV.P.878.2018, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec strony na podstawie tytułów wykonawczych nr SM [...]/03 i SM [...]/04 (k. 366, tom IV akt adm.).
Dyrektor postanowieniem z 19 lutego 2020 r., nr 0601-IEE-l.711.371.2019.9, umorzył opisane postępowanie zażaleniowe (dotyczące postanowienie Naczelnika z 15 grudnia 2017 r. nr 0612-SEE-2.711.IV.952.2017 o przyznaniu własności udziału w nieruchomości na rzecz licytanta). Organ uznał, że licytant jako osoba trzecia nabył na skutek dokonanych czynności egzekucyjnych prawo własności opisanego udziału w nieruchomości (k. 426, tom V akt adm.). Natomiast, przy piśmie z 19 lutego 2020 r. Dyrektor przekazał wyrok NSA z 16 października 2019 r., II FSK 3730/18, do wykonania w pozostałym zakresie Naczelnikowi (k. 428 tom V akt adm.).
Na postanowienie Dyrektora z 19 lutego 2020 r. strona wniosła skargę do WSA w Lublinie, który wyrokiem z 16 czerwca 2020 r., I SA/Lu 250/20, uchylił zaskarżone postanowienie.
Skargi kasacyjne od tego wyroku wniósł Dyrektor i licytant. WSA w Lublinie, po rozpoznaniu tych skarg kasacyjnych, w ramach autokontroli, wyrokiem z 28 października 2020 r., I SA/Lu 250/20 uchylił zaskarżony wyrok (pkt 1), uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora (pkt 2) oraz zasądził koszty postępowania (pkt 3 i pkt 4). Uchylenie wyroku nastąpiło w związku z uznaniem przez Sąd zarzutu nieważności postępowania sformułowanego w skardze kasacyjnej uczestnika postępowania (nabywcy nieruchomości). W sytuacji kiedy uczestnika powiadomiono o sprawie w dniu wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym, nie miał on możliwości wzięcia udziału w postępowaniu, którego wynik dotyczy jego interesu prawnego.
Od powyższego wyroku skargi kasacyjne wnieśli Dyrektor i licytant. Po ich rozpoznaniu, NSA wyrokiem z 25 stycznia 2024 r., III FSK 3568/21: 1) uchylił zaskarżony wyrok WSA w Lublinie z 28 października 2020 r., I SA/Lu 250/20 w części dotyczącej punktu 2, 3 i 4; 2) oddalił skargę strony w całości.
Z kolei strona pismem z 31 października 2020 r. (k. 439 tom V akt adm.), skierowanym do Dyrektora wniosła o przywrócenie: prawa własności stronie jako rzeczywistemu właścicielowi udział w wysokości [...] opisanej nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w L. przy ul. [...]; użytkowania tej nieruchomości rzeczywistym współwłaścicielom stronie i jej małżonkowi, którą od marca 2019 r. w oparciu o bezprawne działanie organów użytkuje licytant. Wniosek ten Dyrektor przy piśmie z 12 listopada 2020 r. przesłał do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Naczelnikowi.
Naczelnik postanowieniem z 27 listopada 2020 r. nr 0612-SEE-2.711.011.530.2020 zawiesił postępowanie wszczęte na wniosek strony z 31 października 2020 r. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi na postanowienia Dyrektora z 10 lutego 2020 r. nr 0601-IEE-171.711.20.2020.2 i z 19 lutego 2020 r. nr 0601-IEE-1.711.371.2019.9 (k. 441 tom V akt adm.). Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie (k. 442 tom V akt adm.).
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor postanowieniem z 10 lutego 2021 r. nr 0601-IEE.711.113.2020.9, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 27 listopada 2020 r. nr 0612-SEE-2.711.011.530.2020 (k. 445 tom V akt adm.).
Na to postanowienie Dyrektora strona wniosła skargę do WSA w Lublinie. Wyrokiem z 7 lipca 2021 r., I SA/Lu 147/21, WSA w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora i poprzedzające je postanowienie Naczelnika w sprawie zawieszenia postępowania dotyczącego wniosku z 31 października 2020 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ, do którego wpływa podanie w pierwszej kolejności zobowiązany jest do precyzyjnego ustalenia, co jest przedmiotem żądania. Bez tego utrudnione może się okazać prawidłowe zakwalifikowanie żądania strony, a w konsekwencji prowadzenie postępowania obarczonego od początku wadą. Uwaga ta jest poczyniona dlatego, że żądanie Skarżącej nie jest do końca jasne. Wskazana bowiem podstawa prawna wniosku nie jest spójna ze sformułowaną treścią żądania, w szczególności żądanie przywrócenia użytkowania przedmiotowej nieruchomości w ocenie Sądu ma charakter raczej cywilnoprawny. Na tym jednak etapie formułowanie wiążących wniosków, co do prawidłowej treści żądania skarżącej jest przedwczesne. Sąd stwierdził, że organy rozpoznając wniosek skarżącej z 31 października 2020 r. zobowiązane będą do prawidłowego zastosowania przepisów w sprawie, przy czym w przypadku powzięcia wątpliwości co do treści żądania skarżącej, zadaniem organów będzie współdziałanie ze Skarżącą w celu precyzyjnego określenia, co jest przedmiotem jej wniosku.
Dyrektor otrzymał ten wyrok z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi w dniu 5 października 2021 r.
W międzyczasie strona złożyła do Dyrektora wniosek z 10 września 2021 r. o wykonanie prawomocnego wyroku WSA w Lublinie z 7 lipca 2021 r., I SA/Lu 147/21 oraz wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika z 15 grudnia 2017 r., nr 0612-SEE-2.711IV.952.2017, o przyznaniu na rzecz licytanta prawa własności udziału w nieruchomości (k. 457 tom V akt adm.).
Dyrektor pismem z 6 października 2021 r. wezwał stronę do sprecyzowania treści żądań zawartych w wyżej wymienionych pismach (k. 449 tom V akt adm.).
W odpowiedzi strona w piśmie z 25 października 2021 r. wyjaśniła, że istotą wniosku z 31 października 2020 r. i wniosku z 10 września 2021 r. jest przywrócenie stronie prawa własności nieruchomości sprzed daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem strony, konieczne jest w tym celu stwierdzenie nieważności postanowień Naczelnika z 25 października 2017 r. nr 0612-SEE-2.711.IV.852.2017 o przybiciu na rzecz licytanta i postanowienia z 15 grudnia 2017 r. nr 0612-SEE-2.711.IV.952.2017 o przyznaniu temu licytantowi własności udziału w nieruchomości (zob. k. 452 tom V akt adm.).
Mając powyższe na uwadze Dyrektor przyjął, że intencją strony było złożenie:
1) wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika z 25 października 2017 r., nr 0612-SEE- [...], o przybiciu na rzecz licytanta T. R.,
2) wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika z 15 grudnia 2017 r., nr 0612-SEE-2.711.IV.952.2017, o przyznaniu własności udziału w wysokości 1/2 w nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w L. przy ul. [...], działka nr [...] o obszarze 0,1999 ha, dla której Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie prowadzi księgę wieczystą nr [...] na rzecz licytanta.
Dyrektor pismami z 9 listopada 2021 r.. nr 0601- IEE.711.210.2021.10 oraz 0601-IEE.711.228.2021.3 zawiadomił uczestników postępowania o wszczęciu na skutek wniosków strony wskazanych postępowań nieważnościowych (k. 459,460 tom V akt adm.).
Następnie Dyrektor postanowieniami z 15 listopada 2021 r. nr 0601-IEE.711.228.2021.4 i nr 0601-IEE.711.210.2021.11 zawiesił postępowanie administracyjne w obu tych sprawach do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez WSA w Lublinie skarg strony na postanowienie Dyrektora z 10 lutego 2020 r., nr 0601-IEE-1.711.20.2020.2 (k. 461 tom V akt adm.) oraz na postanowienie Dyrektora z 19 lutego 2020 r., nr 0601-IEE-1.711.371.2019.9 (k. 462 tom V akt adm.). Na powyższe postanowienia strona złożyła zażalenia (k. 457, 458 tom V akt adm.).
Po rozpatrzeniu tych zażaleń, postanowieniami z 30 grudnia 2021 r., nr 0601-IEE.711.245.2021.4 i nr 0601-IEE.711.246.2021.4 Dyrektor utrzymał w mocy oba wskazane postanowienia własne z 15 listopada 2021 r. zawieszające postępowanie administracyjne (k. 461, 462 tom V akt adm.).
Na wskazane postanowienia Dyrektora strona wniosła skargi do WSA w Lublinie. Sąd prawomocnymi wyrokami z 29 czerwca 2022 r., I SA/Lu 122/22 oraz I SA/Lu 123/22, uchylił postanowienia obu instancji w tych sprawach.
Opisane wyroki z 29 czerwca 2022 r. wraz z uzasadnieniami oraz aktami administracyjnymi organ odwoławczy otrzymał 30 września 2022 r.
Dyrektor postanowieniami z 19 października 2022 r., nr 0601-lEE.711.228. 2021.11 i nr 0601-IEE.711.210.2021.18, odmówił stwierdzenia nieważności odpowiednio: postanowienia Naczelnika z 25 października 2017 r. nr 0612-SEE-2.711.IV.852.2017 o przybiciu na rzecz licytanta (k. 465, tom V akt adm.) oraz postanowienia Naczelnika z 15 grudnia 2017 r., nr 0612-SEE-2.711.IV.952.2017, o przyznaniu licytantowi prawa własności udziału w nieruchomości (k. 466, tom V akt adm.). Na powyższe postanowienia skarżąca złożyła zażalenia (k. 467, 468, tom V akt adm.).
Po rozpatrzeniu zażaleń, Dyrektor postanowieniami z 29 listopada 2022 r., nr 0601-IEE.711.293.2022.5 oraz nr 0601-IEE.711.292.2022.5, utrzymał w mocy postanowienia własne z 19 października 2022 r., nr 0601-IEE.711.228.2021.11 (w sprawie przybicia) (k. 472, tom V akt adm.) i nr 0601-IEE.711.210.2021.18 (w sprawie przyznania własności) (k. 471, tom V akt adm.).
Na te postanowienia Dyrektora strona wniosła skargi do WSA w Lublinie, który prawomocnymi postanowieniami z 23 lutego 2023 r. I SA/Lu 57/23 i I SA/Lu 58/23, odrzucił obie skargi.
W międzyczasie, wnioskiem z 31 lipca 2023 r. skarżąca wystąpiła "o zwrot bezprawnie zajętych wierzytelności" przysługujących z tytułu najmu lokalu użytkowego w L. przy ul. [...] od P.W. A. C. B. G. w łącznej kwocie 3.900 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wskazała, że wierzytelności te zostały zajęte zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności z 15 kwietnia 2015 r. nr EA-511/IV/810/2015/Z (k. 474, tom V akt adm.).
Naczelnik postanowieniem z 29 września 2023 r., nr 0612-SEE2.7113.011.351.2023, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 31 lipca 2023 r. o zwrot bezprawnie zajętych wierzytelności. Stwierdził, że w sprawie zachodziła opisana w art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przedmiotowa przesłanki odmowy wszczęcie postępowania. Wynikało to z tego, że po pierwsze, żądanie tożsamej w tym zakresie treści (zawarte we wniosku z 3 stycznia 2019 r.) zostało ostatecznie rozpoznane w postanowieniu Naczelnika z 25 stycznia 2019 r., znak: 0612-SEE2.711.003.55.2019, o odmowie wszczęcia postępowania o "zwrot zajętych należności pieniężnych". Po drugie, jak wskazał Naczelnik, Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie I Wydział Cywilny prawomocnym wyrokiem z [...]., I. , oddalił powództwo skarżącej o zasądzenie na jej rzecz od Skarbu Państwa – Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie kwoty 3.900,00 zł z tytułu przekazania na rachunek pozwanego na podstawie zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej A.-C. B. G. (k. 478, tom V akt adm.).
Po rozpoznaniu zażalenia strony (zob. k. 489, tom V akt adm.), organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem, wymienionym na wstępie, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 29 września 2023 r. Dyrektor opisał obszernie stan sprawy, przywołał mające w sprawie zastosowanie przepisy i podzielił w całości stanowisko organu pierwszej instancji co do tego, że w sprawie z wniosku strony z 31 lipca 2023 r. "o zwrot bezprawnie zajętych wierzytelności", zachodziła przedmiotowa przesłanka odmowy wszczęcia postępowania (k. 494, tom V akt adm.). Zdaniem Dyrektora, organ egzekucyjny słusznie zauważył, że w tej samej przedmiotowo sprawie zobowiązana złożyła już wniosek (co prawda w szerszym zakresie niż wniosek z 31 lipca 2023 roku) o zwrot zajętych należności pieniężnych przekazanych na rzecz Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie w oparciu m. in. o zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej A.-C. B. G.. Wskazany wniosek z 3 stycznia 2019 r. został ostatecznie rozstrzygnięty postanowieniem znak: 0612-SEE2.711.003.55.2019 z 25 stycznia 2019 r. którym Naczelnik odmówił wszczęcia postępowania o "zwrot zajętych należności pieniężnych". Wobec niezaskarżenia postanowienia stało się ono ostateczne w administracyjnym toku instancji. Naczelnik rozpatrując tamto pismo zakwalifikował go jako wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych w oparciu o art. 64c § 3 u.p.e.a. Zauważył przy tym, że zwrot kosztów egzekucyjnych dokonywany jest w drodze czynności materialno-technicznej. Oznacza to, że w przypadku zaistnienia sytuacji zasadności dokonania zwrotu kosztów z urzędu, nie istnieje konieczność, ani w gruncie rzeczy nawet możliwość wydawania postanowienia w sprawie kosztów w oparciu o art. 64c § 3 u.p.e.a. Na poparcie tej tezy przywołał wyroki sądów administracyjnych. W ocenie Naczelnika zaprezentowanym w tamtym postanowieniu warunkiem niezbędnym dokonania zwrotu kosztów egzekucyjnych w oparciu o wskazany wyżej przepis jest zaistnienie sytuacji, w której doszłoby do niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Przez wszczęcie i prowadzenie egzekucji niezgodnie z prawem należy rozumieć sytuację, gdy egzekucja nie była dopuszczalna, jak również gdy stwierdzono w toku postępowania, że jest ono prowadzone niezgodnie z prawem. Istnienie wad postępowania, powodujących przejście na wierzyciela lub organ egzekucyjny odpowiedzialności za koszty egzekucyjne, musi być stwierdzone wydanymi wcześniej postanowieniami, z których jednoznacznie wynika, ze wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. W ocenie zawartej w tamtym postanowieniu mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny, brak jest podstaw do uznania, iż organ egzekucyjny działał w sposób niezgodny z prawem. A organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zgodności z prawem decyzji podatkowej ani na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani na etapie prowadzenia postępowania, nawet jeżeli w charakterze organu podatkowego i organu egzekucyjnego występował ten sam organ.
Dyrektor zgodził się z organem pierwszej instancji, że wniosek z 31 lipca 2023 r. "o zwrot bezprawnie zajętych wierzytelności" dotyczy wierzytelności od A.-C. B. G. w tych samych kwotach i opiera się na tym samym twierdzeniu strony, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, bowiem decyzje wymiarowe i stosowane środki egzekucyjne były bezprzedmiotowe co wynika z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2018 r., IIFSK141/18 i II FSK 1173/18, jak i z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2019 r., II FSK 2082/18. Postępowanie w sprawie zwrotu wyegzekwowanych kwot zaksięgowanych następnie na koszty egzekucyjne dotyczyło tych samych podmiotów, miało taki sam przedmiot, mimo obecnie zmienionego stanu prawnego zgodnie z przepisami przejściowymi powinno być rozpatrzone według stanu prawnego z dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie zmienił się stan faktyczny sprawy, mianowicie strona nie powołała się na jakiekolwiek inne rozstrzygnięcia sądów administracyjnych czy organów administracji, które wskazywały by na spełnienie przesłanek do dokonania zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych.
Ponadto zarówno w ocenie organu pierwszej, jak i drugiej instancji, odmowa wszczęcia postępowania w sprawie "zwrotu bezpodstawnie zajętych wierzytelności" - podanie z 31 lipca 2023 r., jest również uzasadniona z tego powodu, że sprawa została także rozstrzygnięta w postępowaniu sądowym. Wynika to z tego, że pozwem z 6 sierpnia 2019 r. (data prezentaty Biura Podawczego Sądu) złożonym do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, występująca w charakterze powódki zobowiązana wniosła o zasądzenie na jej rzecz kwoty 55.715,98 zł wyszczególniając jakie należności składają się na ww. kwotę, jakich żąda odsetek i za jakie okresy. W pozwie nie było wskazane roszczenie powódki związane z realizacją zajęcia innej wierzytelności pieniężnej A.-C. B. G.. Pismem z 2 grudnia 2019 r. (data prezentaty) pełnomocnik powódki dokonał korekty pozwu i wskazał, że dochodzi również kwoty 3.900,00 zł z tytułu przekazania na rachunek pozwanego na podstawie zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej Auto-Camp B. G., ul. [...], [...]. Z kolei, pismem z 10 marca 2020 r. (data prezentaty), pełnomocnik powódki ponownie sprecyzował roszczenie i wniósł o zasadzenie od pozwanego na rzecz powódki łącznej kwoty 53 996,30 zł, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w której mieściły się należności z tytułu przekazanych wierzytelności powódki przez A.-C. B. G. przekazanych od dnia 15 maja 2015 r. do dnia 15 maja 2016 r. w kwotach miesięcznych po 300,00 zł, w łącznej kwocie 3.900,00 zł. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie I Wydział Cywilny wyrokiem sygn. akt I. z [...] r. w pkt. I zasądził od Skarbu Państwa - Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. na rzecz strony kwotę 46.762,38 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 12 lutego 2019 r. do dnia zapłaty, zaś w pkt. II oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Oddalenie powództwa nastąpiło m.in. w stosunku do wierzytelności wobec B. G. w kwocie 3.900,00 zł. W ocenie Sądu Rejonowego, na tę okoliczność nie było żadnych dowodów. W konsekwencji Sąd ten uznał, że powódka nie udowodniła, aby pozwany wyegzekwował kwotę 3 900,00 zł i zarachował ją na poczet tytułów wykonawczych o nr SM [...]/03 i SM [...]/04. Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny wyrokiem sygn. akt I. z [...] r. oddalił obie apelacje złożone przez powódkę i pozwanego. Wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie sygn. akt I. z [...]. stał się prawomocny.
Jak podkreślił Dyrektor, tym samym w sprawie "zwrotu bezpodstawnie zajętych wierzytelności" sąd powszechny wydał prawomocne rozstrzygnięcie, którym jest związany organ egzekucyjny i nie może rozstrzygać jeszcze raz w tej samej sprawie. Wniesienie pozwu do sądu powszechnego z szerszym żądaniem zasądzenia dochodzonych kwot niż wniosek w postępowaniu administracyjnym nie zmienia nic w ocenie tożsamości żądania. Organ administracji nie może tym samym rozstrzygać jeszcze raz tożsamego żądania w postępowaniu administracyjnym, gdyż mogłoby to teoretycznie doprowadzić do wypłaty podwójnie dochodzonego roszczenia.
W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora z 15 grudnia 2023 r. skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
1) art. 138 § 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 w zw. z art. 60 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika, który nie zastosował się do stanu prawnego po umorzeniu rażąco wadliwego postępowania egzekucyjnego w rozumieniu tych przepisów, nakazujących uchylenie czynności egzekucyjnych wydanych bez podstawy prawnej, w okresie gdy obowiązek nie był wymagalny; co spowodowało odmowę wszczęcia postępowania;
2) art. 138 § 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 72 § 1 pkt 1, w zw. z art. 73 § 2, w zw. z art. 75 § 2 i § 4 O.p., poprzez bezpodstawne uznanie za uzasadnioną odmowę wszczęcia postępowania podatkowego, skutkującą o uchyleniu się organu pierwszej instancji od zwrotu nadpłaty na rzecz skarżącej, w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r.;
3) art. 138 § 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 60 § 1 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 O.p., poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego, z uwagi na błędne ustalenie stanu faktycznego, że zeznanie podatkowe skarżącej (deklaracja) w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r., nie stanowi podstawy prawnej do zwrotu nadpłaty w tym podatku;
4) art. 23 § 4 w zw. z art. 60 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 21 § 1 pkt 1, w zw. z art. 72 § 1 pkt 1, w zw. z art. 73 § 2, w zw. z art. 75 § 2 i § 4 O.p., poprzez nie wykonanie rzeczywistej kontroli przestrzegania przepisów przez organ pierwszej instancji w przedmiocie bezpodstawnej odmowy zwrotu nadpłaty należnej skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r.;
5) art. 23, art. 29 § 1 w zw. z art. 60 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 73 § 2 w zw. z art. 75 § 2 i § 4 O.p w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez uchybienie zasadom praworządności, sprawiedliwości społecznej i działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa, w sytuacji gdy żadne działanie organów władzy publicznej nie może być dowolne i winno być podejmowane na podstawie i w granicach prawa;
6) art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), poprzez nie zastosowanie się organów pierwszej i drugiej instancji do zasady związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania w tej sprawie, która to ocena oraz wskazania w sposób wyraźny zostały zakreślone w prawomocnych wyrokach NSA z: 4 września 2018 r., II FSK 141/18 i II FSK 1173/18 i 16 października 2019 r., II FSK 2082/18, skutkujących przywróceniem stanu faktycznego i prawnego sprzed wszczęcia postępowania egzekucyjnego;
7) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciągnięcie wniosków nieuprawnionych w świetle rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego sprawy, co spowodowało wydanie zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem prawa;
8) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy w sposób wyczerpujący zasadności przesłanek, jakimi organ kierował się przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga nie jest zasadna.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu odnosi się do tego, czy zachodziły podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącej z 31 lipca 2023 r. o zwrot bezpodstawnie zajętych wierzytelności w łącznej kwocie 3.900,00 zł przekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności A. C. B. G., na podstawie zawiadomienia z 15 kwietnia 2015 r., nr EA-511/IV/81/2015/Z, o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.
Rozstrzygając tę kwestię należało najpierw rozstrzygnąć, jakie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogłyby w sprawie znajdować zastosowanie, w sytuacji gdy przepisy tej ustawy dotyczące zwrotu kosztów egzekucyjnych zmieniały się w trakcie toczącego się w sprawie postępowania egzekucyjnego.
W sprawie tej jest poza sporem, że egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego nr SM [...]/03 została wszczęta 30 grudnia 2003 r. w wyniku doręczenia zawiadomienia nr Nl-921/11/378/03 o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Natomiast egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego nr SM [...]/04 została wszczęta 24 listopada 2004 r. w wyniku dręczenia zawiadomienia nr NI 721/11/387/2004 o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem.
W okresie od 1 stycznia 2004 r. w przedmiocie zwrotu kosztów egzekucyjnych obowiązywał art. 64c § 3 u.p.e.a. stanowiący, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Stosownie do obowiązującego wówczas art. 64c § 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela: Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Zgodnie zaś z § 8 tego artykułu u.p.e.a., żądanie, o jakim mowa § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.
Na podstawie nowelizacji dokonanej ustawą z 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1289) skreślone zostało zastrzeżenie wynikające z art. 64c § 3a u.p.e.a. Następnie z mocy ustawy z 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1269) zmieniono zasady zwrotu kosztów egzekucyjnych. W myśl dodanego wówczas art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zawiadamia: zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia: a) wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne, b) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne. Zgodnie zaś ze zmienionym wtedy art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Uchylono jednocześnie art. 64c § 8 u.p.e.a. Jednocześnie jednak w przepisach przejściowych nie wskazano jakie normy znajdują zastosowanie do kosztów egzekucyjnych. W konsekwencji, zgodnie z zasadą bezpośredniego działania nowego prawa, trafnie organy przyjęły, że procedura zwrotu kosztów egzekucyjnych podlega nowym regulacjom.
Kolejna istotna zmiana omawianych regulacji nastąpiła w dniu 20 lutego 2021 r., gdy weszła w życie ustawa z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553), na mocy której w dodanym art. 64cd u.p.e.a. na nowo uregulowano oraz doprecyzowano procedurę zwrotu kosztów egzekucyjnych zobowiązanemu i wierzycielowi. Na podstawie regulacji zawartej w tym artykule, jeżeli po pobraniu tych kosztów okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji administracyjnej było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu wyegzekwowane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi. Zwrot kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami dokonuje się na wniosek lub z urzędu niezwłocznie po dniu m.in., w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne. Równocześnie ze zwrotem kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami zawiadamia się o tym zwrocie zobowiązanego. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami w szczególności, gdy wniosek zobowiązanego o zwrot kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami nie zasługuje na uwzględnienie. Na postanowienie w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami przysługuje zażalenie.
Zauważyć należy, że z przepisem międzyczasowym zawartym art. 11 opisanej ustawy nowelizującej z 4 lipca 2019 r., do postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych, wszczętego i niezakończonego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W przypadku konieczności zwrotu kosztów egzekucyjnych, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie wszczęto postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych naliczonych na podstawie dotychczasowych przepisów, a przed tym dniem m.in. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne, zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami dokonuje się niezwłocznie na wniosek lub z urzędu po wejściu w życie niniejszej ustawy. Do obowiązku zwrotu zobowiązanemu kosztów egzekucyjnych stosuje się odpowiednio procedurę określoną w art. 64cd u.p.e.a.
W trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr SM [...]/03 i SM [...]/04, pismem z 3 stycznia 2019 r. skarżąca wystąpiła z "wnioskiem o zwrot zajętych należności pieniężnych". Pismo to wszczęło postępowanie w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych. Jak prawidłowo organ stwierdził, wynika z tego, że do ewentualnego rozpatrzenia wniosku "o zwrot bezpodstawnie zajętych wierzytelności" z 31 lipca 2023 r. miałyby zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu z dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. 28 listopada 2018 r. Organ egzekucyjny, opierając się na brzmieniu tych przepisów, postanowieniem z 25 stycznia 2019 r., znak: 0612-SEE2.711.003.55.2019, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "wniosku o zwrot zajętych należności pieniężnych". Dokonana tym postanowieniem odmowa wszczęcia postępowania jest rozstrzygnięciem formalnym nie powodującym merytorycznego rozpoznania sprawy, niewątpliwie jednak ma znaczenie przy ocenie obecnego wniosku z 31 lipca 2023 r.
Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji (art. 61 § 3 k.p.a.). W myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Zatem jedną z przestanek wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest zaistnienie uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w postępowaniu administracyjnym.
Prawidłowo stwierdziły organy, że w sprawie wystąpiła opisana w przywołanym przepisie przeszkoda przedmiotowa uniemożliwiająca wszczęcie postępowania. Istotne jest zarazem, jak celnie wskazał organ odwoławczy, że przepis art. 61a § 1 k.p.a. należy rozpatrywać w kontekście art. 18 u.p.e.a., który stanowi o odpowiednim stosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd, jakkolwiek istotnie w orzecznictwie niekiedy wskazuje się na brak możliwości wydawania takiego postanowienia, to z uwagi na potrzebę zagwarantowania stronie ochrony prawnej, należało przyjąć, że możliwe było odpowiednie stosowanie w sprawie tego przepisu, zwłaszcza wobec umorzenia "głównych" postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o nr SM [...]/03 i SM [...]/04 postanowieniem Naczelnika z 28 listopada 2018 r. nr 0612-SEE2.711.IV.P.878.2018.
W ocenie Sądu, celnie organ ocenił, że opisany wyżej wniosek strony z 31 lipca 2023 r. o zwrot bezpodstawnie zajętych wierzytelności w łącznej kwocie 3 900,00 zł przekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności A. C. B. G. na podstawie zawiadomienia z 15 kwietnia 2015 r., nr EA-511/IV/81/2015/Z, o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, nie jest pierwszym wnioskiem w tym przedmiocie w niniejszej sprawie. Niewątpliwie bowiem – jak stwierdziły organy – w tej samej przedmiotowo sprawie skarżąca złożyła już wniosek o zwrot zajętych należności pieniężnych przekazanych na rzecz Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. w oparciu m.in. o zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej A.-C. B. G., z tą tylko różnicą, że poprzedni wniosek złożyła strona w szerszym zakresie niż wniosek z 31 lipca 2023 r.
Poza sporem jest zaś, że opisany wniosek z 3 stycznia 2019 r. został rozpoznany przez Naczelnika postanowieniem z 25 stycznia 2019 r., znak: 0612-SEE2.711.003.55.2019, o odmowie wszczęcia postępowania o "zwrot zajętych należności pieniężnych". Postanowienie to nie zostało przez stronę zaskarżone w administracyjnym toku instancji i stało się ostateczne. Naczelnik tym postanowieniem pismo strony z 3 stycznia 2019 r. zakwalifikował je jako wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. Stwierdził przy tym, że zwrot kosztów egzekucyjnych dokonywany jest w drodze czynności materialno-technicznej, a to oznacza, że w razie zaistnienia sytuacji zasadności dokonania zwrotu kosztów z urzędu, nie istnieje konieczność ani nawet możliwość wydawania postanowienia w sprawie kosztów – w myśl art. 64c § 3 u.p.e.a. Naczelnik wskazał również, że warunkiem dokonania zwrotu kosztów egzekucyjnych w oparciu o ten przepis jest zaistnienie sytuacji, w której doszłoby do niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Przy tym wyjaśnił, że przez wszczęcie i prowadzenie egzekucji niezgodnie z prawem należy rozumieć sytuację, gdy egzekucja nie była dopuszczalna oraz gdy stwierdzono w toku postępowania, że jest ono prowadzone niezgodnie z prawem. Uznał zarazem, że istnienie wad postępowania, powodujących przejście na wierzyciela lub organ egzekucyjny odpowiedzialności za koszty egzekucyjne, musi być stwierdzone wydanymi wcześniej postanowieniami, z których wynika, ze wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Naczelnik ocenił, że brak jest podstaw do uznania, iż organ egzekucyjny działał w sposób niezgodny z prawem, zaś organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zgodności z prawem decyzji podatkowej na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani prowadzenia postępowania, nawet jeżeli w charakterze organu podatkowego i organu egzekucyjnego występował ten sam organ.
Podkreślenia zatem wymaga, że jak słusznie oceniły organy, wniosek z 31 lipca 2023 r. "o zwrot bezprawnie zajętych wierzytelności" dotyczy wierzytelności od A.-C. B. G. w tych samych kwotach i opiera się na tym samym twierdzeniu strony, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, poniewać decyzje wymiarowe i stosowane środki egzekucyjne były bezprzedmiotowe, co wynika z wydanych w tej sprawie wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2018 r., III FSK 141/18 i II FSK 1173/18 oraz z 16 października 2019 r., I FSK 2082/18. Zdaniem Sądu, jest jasne, że postępowanie w sprawie zwrotu wyegzekwowanych kwot zaksięgowanych następnie na koszty egzekucyjne dotyczyło tych samych podmiotów, miało taki sam przedmiot, zaś mimo obecnie zmienionego stanu prawnego, zgodnie z przepisami przejściowymi, powinno być rozpatrzone według stanu prawnego z dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie zmienił się zarazem stan faktyczny sprawy, gdyż strona nie powołała się na jakiekolwiek inne rozstrzygnięcia sądów administracyjnych czy organów administracji, które wskazywałyby na spełnienie przesłanek do dokonania zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych.
Trafnie oceniły również organy obu instancji, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie "zwrotu bezpodstawnie zajętych wierzytelności", zgodnie z żądaniem zawartym w piśmie strony z 31 lipca 2023 r. jest uzasadniona także z tego powodu, że sprawa ta została również rozstrzygnięta w postępowaniu sądowym. Tym samym w sprawie zachodzi druga jeszcze podstawa przedmiotowa odmowy wszczęcia postępowania.
W świetle art. 66 § 3 k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zasadniczo zatem sprawy rozstrzygane przez sądy powszechne nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia przez organy administracji. Jedynie wyjątkowo k.p.a. dopuszcza rozpatrzenie sprawy cywilnej przez organ administracji publicznej. Analogiczne regulacje przewidują przepisy kodeks postępowania cywilnego, albowiem zawiera on mechanizmy uniemożliwiające rozstrzygnięcie sprawy, która powinna być załatwiona przez organ administracji publicznej. W konsekwencji, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, można sformułować jako zasadę występującą w obowiązującym systemie prawnym zakaz rozstrzygania tej samej sprawy przez organ administracji publicznej i zarazem przez sąd powszechny. Do odmiennego wniosku nie prowadzi art. 168b § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wskazane bowiem przepisy mają charakter przepisów uzupełniających do żądań opartych na przepisach u.p.e.a. Jeżeli jednak sprawa administracyjna zostanie rozstrzygnięta przez sąd powszechny w prawomocnym wyroku to organ administracji publicznej nie może rozstrzygać sprawy ponownie.
Nie jest w sprawie kwestionowane, jak wyjaśnił organ, że pozwem z 6 sierpnia 2019 r. (data prezentaty Biura Podawczego Sądu) złożonym do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, występująca w charakterze powódki skarżąca wniosła o zasadzenie na jej rzecz od Skarbu Państwa – Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie kwoty 55.715,98 zł, wyszczególniając jakie należności składają się na tę kwotę, jakich żąda odsetek i za jakie okresy. W pozwie nie było wskazane roszczenie powódki związane z realizacją zajęcia innej wierzytelności pieniężnej A.-C. B. G.. Co jest jednak niezwykle istotne dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej obecnie sprawy – powódka pismem z 2 grudnia 2019 r. dokonała korekty pozwu i wskazała jednoznacznie, że złożonym pozwem dochodzi również kwoty 3.900,00 zł z tytułu przekazania na rachunek pozwanego na podstawie zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej A.-C. B. G., ul. [...], [...]. Ponadto pismem z 10 marca 2020 r. (data prezentaty), powódka ponownie sprecyzowała roszczenie i wniosła o zasadzenie od pozwanego na jej rzecz łącznej kwoty 53.996,30 zł, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w której mieściły się należności z tytułu przekazanych wierzytelności powódki przez A.-C. B. G. przekazanych od 15 maja 2015 r. do 15 maja 2016 r. w kwotach miesięcznych po 300,00 zł, to jest w łącznej kwocie 3.900,00 zł.
Rozpoznając ten pozew Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie I Wydział Cywilny wyrokiem z [...]., I. , zasadził od Skarbu Państwa – Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie na rzecz skarżącej kwotę 46.762,38 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 12 lutego 2019 r. do dnia zapłaty (pkt. I sentencji) oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II sentencji). Nie ulega przy tym wątpliwości, że oddalenie powództwa nastąpiło między innymi w stosunku do opisanej wyżej wierzytelności wobec B. G. w kwocie 3.900,00 zł. Sąd Rejonowy stwierdził bowiem, że na te okoliczność nie było żadnych dowodów. W konsekwencji uznał, że powódka nie udowodniła, aby pozwany wyegzekwował kwotę 3.900,00 zł i zarachował ją na poczet tytułów wykonawczych o nr SM [...]/03 i SM [...]/04 (zob. s. 21 uzasadnienia wyroku, k. 487, tom V akt adm.). Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny wyrokiem z [...] r., I. , oddalił apelacje złożone przez powódkę i pozwanego (zob. k. 488, tom V akt adm.). Sąd drugiej instancji podzielił m.in. stanowisko Sądu Rejonowego dotyczące opisanej wyżej wierzytelności wobec B. G. w kwocie 3.900,00 zł (wobec braku oznaczenia numeracji – zob. s. 3. liczona od końca tego uzasadnienia, k. 488, tom V akt adm.). Omówiony wyżej wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z [...] r., I. , stał się prawomocny.
Pamiętać trzeba, że każdy prawomocny wyrok sądu powszechnego, zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Organy obu instancji był więc związane opisanym wyrokiem Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z [...]., I. . Inaczej mówiąc, w sprawie "zwrotu bezpodstawnie zajętych wierzytelności" sąd powszechny wydał prawomocne rozstrzygnięcie, którym jest związany organ, egzekucyjny i nie może rozstrzygać jeszcze raz w tej samej sprawie. Wniesienie pozwu do sądu powszechnego z szerszym żądaniem zasądzenia dochodzonych kwot niż wniosek w postępowaniu administracyjnym nie zmienia nic w ocenie tożsamości żądania. W konsekwencji organy nie mogły rozstrzygać merytorycznie jeszcze raz tożsamego żądania w postępowaniu egzekucyjnym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie opisanego wyżej wniosku z 31 lipca 2023 r.
Niezależnie od tego, jak trafnie wskazał organ, w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 rok zostało już wydane ostateczne rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] r., I. , oddalił bowiem skargę kasacyjną wniesioną przez skarżącą od wyroku WSA w Lublinie z [...] r., I. , którym to wyrokiem Sąd oddalił skargę strony na postanowienie Dyrektora z 14 września 2020 r., znak: 0601-IOD-1.4102.14.2020.7, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 rok.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, Sąd nie stwierdził, aby w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji dopuściły się – mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy – naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organy zebrały wystarczający do podjęcia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji materiał dowodowy oraz poddały go ocenie z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego, logicznie oceniając poszczególne dowody zarówno względem siebie, jak i całościowo. Na podstawie zebranego materiału dowodowego wyprowadziły prawidłowe wnioski. Dały temu wyraz wyczerpująco w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień, spełniających wymagania art. 107 § 3 k.p.a. Jakkolwiek organy nie uwzględniły w istocie żądania skarżącej, albowiem stwierdziły, że zachodziły podstawy do odmowy wszczęcia postępowania z jej wniosku z 31 lipca 2023 r., to nie sposób też – w ocenie Sądu – stwierdzić naruszenia zasad postępowania wynikających z art. 8 k.p.a., to jest zasady zaufania i zasady zachowania utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw. Jak wspomniano bowiem wyżej, organy podjęły w sprawie prawidłowe rozstrzygnięcia, które uzasadniły nie tylko obszernie, lecz i nader trafnie.
Ponadto, odnosząc się do przywołanych w skardze orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnwgo dotyczących przybicia i przeniesienia własności udziału nieruchomości, należy wyjaśnić, że nie miały one wpływu na wynik rozpoznawanej aktualnie sprawy. Niewątpliwie bowiem wyrokami z [...] r., I. oraz I. NSA uchylił we wskazanej w tych wyrokach części zaskarżone wyroki WSA w Lublinie [...] r., I. oraz I. oraz oddalił w całości wniesione w tych sprawach skargi zobowiązanej. Bezzasadny był zatem zarzut skarżącej co do naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Nie ulega również wątpliwości Sądu to, że nieuzasadnione były zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przez Dyrektora przepisów Ordynacji podatkowej. Ustawa ta nie była w ogóle stosowany przez organy egzekucyjne obu instancji w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu, brak było także podstaw, by stwierdzić uchybienie przez organy obu instancji zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP). Zarówno organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji, działały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie uchybiając wartościom chronionym przez przywołane przepisy konstytucyjne.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł jak w sentencji.