I SA/Lu 1272/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2015-05-08
NSApodatkoweWysokawsa
VATdziałalność gospodarczamajątek prywatnysamochodypodatek akcyzowyzwolnienie podmiotowesprzedażinterpretacja przepisów

WSA uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie opodatkowania sprzedaży samochodów, wskazując na konieczność wyjaśnienia obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym.

Sprawa dotyczyła opodatkowania sprzedaży samochodów przez osobę fizyczną. Skarżący twierdził, że sprzedawał majątek prywatny, podczas gdy organy podatkowe uznały to za działalność gospodarczą. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na konieczność wyjaśnienia, czy skarżący podlegał obowiązkowi podatkowemu w podatku akcyzowym, co ma wpływ na możliwość skorzystania ze zwolnienia z VAT.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług. Spór dotyczył tego, czy sprzedaż samochodów przez skarżącego w 2009 roku stanowiła działalność gospodarczą, czy też zarząd majątkiem prywatnym. Organy podatkowe uznały sprzedaż za działalność gospodarczą, powołując się na zorganizowany charakter transakcji, naprawę uszkodzonych pojazdów i ich odsprzedaż z zyskiem. Skarżący argumentował, że nabywał samochody do celów osobistych i że sprzedaż majątku prywatnego nie podlega VAT. Sąd, analizując przepisy dotyczące definicji podatnika i działalności gospodarczej, uznał, że organy zasadnie oceniły transakcje jako działalność gospodarczą, biorąc pod uwagę liczbę i częstotliwość transakcji oraz zaangażowanie środków. Jednakże, kluczowym elementem rozstrzygnięcia stała się kwestia opodatkowania podatkiem akcyzowym. Sąd, odwołując się do orzecznictwa NSA, stwierdził, że dla wyłączenia ze zwolnienia z VAT (art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b u.p.t.u.) nie wystarczy sam fakt dokonywania dostaw towarów akcyzowych, lecz konieczne jest, aby na podatniku ciążył obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym. Organy podatkowe nie wyjaśniły tej kwestii, ograniczając się do stwierdzenia, że dostawa samochodów osobowych podlegała akcyzie. Sąd uznał, że brak wyjaśnienia tego zagadnienia może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego uchylił decyzję, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli sprzedaż ma charakter zorganizowany, profesjonalny i zarobkowy, nawet jeśli formalnie działalność nie była zarejestrowana.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zorganizowany charakter transakcji, naprawa pojazdów i ich odsprzedaż z zyskiem, w połączeniu z liczbą i częstotliwością transakcji, wskazują na prowadzenie działalności gospodarczej, a nie zarząd majątkiem prywatnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 7 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 15 § ust. 1, 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 113 § ust. 1, 5 i 9, ust. 13 pkt 1 lit. b)

Ustawa o podatku od towarów i usług

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Podstawa prawna opodatkowania VAT.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 43 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.a.

Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym art. 72 § ust. 1 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200

Argumenty

Skuteczne argumenty

Konieczność wyjaśnienia, czy na skarżącym ciąży obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym, co ma wpływ na możliwość zastosowania zwolnienia z VAT. Organy podatkowe nie wykazały w sposób jednoznaczny, że skarżący działał jako podatnik VAT w rozumieniu art. 15 u.p.t.u., a jedynie oceniły transakcje po fakcie.

Odrzucone argumenty

Sprzedaż samochodów stanowiła zarząd majątkiem prywatnym, a nie działalność gospodarczą. Sprzedaż samochodów używanych ponad 6 miesięcy, od których nie odliczono VAT naliczonego, powinna korzystać ze zwolnienia przedmiotowego z VAT.

Godne uwagi sformułowania

O tym, czy dokonujący sprzedaży towaru działał w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, a nie w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykonując prawo własności, decyduje stopień jego aktywności i zaangażowanie środków podobnych do wykorzystywanych przez handlowców w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. Nie jest istotne również, czy podmiot wykonujący daną działalność, traktuje ją jako prowadzoną w celu zarobkowym. O tym czy działalność prowadzona przez dany podmiot jest działalnością gospodarczą decyduje kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot jest aktywny i faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może (nie musi) przynosić dochód. Dla utraty prawa do zwolnienia (art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b u.p.t.u.) nie jest wystarczający sam fakt dokonywania dostaw towarów akcyzowych, lecz okoliczność, że to na jednostkowo określonym podatniku ciąży obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym.

Skład orzekający

Małgorzata Fita

przewodniczący sprawozdawca

Monika Kazubińska-Kręcisz

sędzia

Andrzej Niezgoda

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia ze zwolnienia podmiotowego z VAT w przypadku dostawy towarów akcyzowych, a także kryteria uznania sprzedaży majątku prywatnego za działalność gospodarczą."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji i wymaga analizy indywidualnych okoliczności sprawy, zwłaszcza w kontekście obowiązku podatkowego w akcyzie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między sprzedażą majątku prywatnego a działalnością gospodarczą w kontekście VAT, a także zawiera ważną wykładnię przepisów dotyczących podatku akcyzowego.

Czy sprzedaż naprawionego samochodu to biznes czy hobby? Kluczowa interpretacja VAT i akcyzy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 1272/14 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2015-05-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2014-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Małgorzata Fita /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Kazubińska-Kręcisz
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1559/15 - Wyrok NSA z 2017-05-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7  ust. 1, art. 15 ust. 1, 2, art. 43 ust. 1 pkt 2, art. 113 ust. 1, ust. 5 i 9, ust. 13 pkt 1 lit. b)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Sędziowie SO del. Monika Kazubińska-Kręcisz,, WSA Andrzej Niezgoda, Protokolant Referent Ewelina Piskorek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz P. N. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z dnia 3 lipca 2012 r., poz. 749 ze zm, dalej – O.p.), Dyrektor Izby Skarbowej (dalej – DIS), po rozpatrzeniu odwołania P. N. (dalej – podatnik, strona, skarżący) od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. P. (dalej – NUS) z dnia 25 lipca 2014 r. określającej stronie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień, czerwiec i październik 2009 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu podał, że zaskarżoną decyzją NUS określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za kwiecień 2009 r. w wysokości [...] zł, za czerwiec 2009 r. w wysokości [...] zł i za październik 2009 r. w wysokości [...] zł. Powodem wydania decyzji było ustalenie w toku kontroli podatkowych przeprowadzonych wobec strony w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od 1 stycznia 2007 r. do 31 marca 2010 r. oraz od 1 kwietnia 2010 r. do 30 kwietnia 2013 r., że w kontrolowanym okresie podatnik prowadził niezarejestrowaną działalność gospodarczą, polegającą na sprzedaży samochodów osobowych i ciężarowych. Z uwagi na fakt, że podatnik dokonywał dostawy wyrobów akcyzowych w wykonaniu działalności gospodarczej, zarówno w 2008 r., jak i w następnych latach nie mógł korzystać ze zwolnienia przedmiotowego w podatku od towarów i usług, bez względu na wysokość uzyskanych obrotów. W 2009 r. podatnik w ramach działalności gospodarczej dokonał dostawy trzech środków transportu, od których nie rozliczył należnego podatku.
W odwołaniu od decyzji NUS, skarżący wnosząc o jej uchylenie zarzucił organowi pierwszej instancji, że dowolnie i bezpodstawnie stwierdził, że samochody zostały nabyte w celu zarobkowym, pomimo, że przeczą temu: brak ofert sprzedaży oraz długi okres między nabyciem, a sprzedażą. Skarżący stwierdził, że NUS opodatkował sprzedaż majątku prywatnego, który był używany przez niego oraz członków rodziny na własne pogrzeby, a jego zbywanie nigdy nie odbywało się efekcie zamiaru dokonania częstotliwych transakcji. Potwierdzeniem takiego stanowiska są m.in. zaświadczenia VAT-25 konieczne dla rejestracji samochodu przez osobę fizyczną, nieprowadzącą działalności gospodarczej, wydawane przez NUS, który dokonując tej czynności każdorazowo potwierdzał użytkowanie samochodu przez podatnika w celach osobistych. Niezależnie od tego, NUS ustalając charakter czynności podatnika i jego zamiar, winien go wykazać w chwili zakupu konkretnego środka transportu i w odniesieniu do pojedynczych transakcji, czego nie uczynił. Niezależnie od tego, wydając zaskarżoną decyzję, NUS pominął regulację zawartą w art. 113 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Nie uwzględnił też wartości rezydualnej pojazdów, tj. spodziewanej utraty wartości nabytego samochodu, jednocześnie łączącej się z większą pewnością odsprzedaży.
Nie zgadzając się z zarzutami odwołania, DIS w pierwszej kolejności stwierdził, że z akt sprawy wynika, że podatnik w okresie od dnia 1 grudnia 2007 r. do dnia 30 kwietnia 2013 r. był w posiadaniu 19 środków transportu: samochodów osobowych, ciężarowych i przyczep samochodowych, zakupionych przez niego na terytorium RP oraz w Wielkiej Brytanii, Niemczech i Belgii. Samochody te w większości zostały sprzedane osobom fizycznym (niektóre z transakcji odbyły się za pośrednictwem komisu samochodowego). Część zakupionych pojazdów podatnik posiadał do dnia zakończenia kontroli podatkowych.
Sprzedając w dniu 29 kwietnia 2009 r. samochód V. T. 2.5 TDI, w dniu 5 czerwca 2009 r. samochód O. V. C 2,2 DTI i w dniu 20 października 2009 r. samochód R. M. 2,5 DCI, skarżący działał w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r., nr 54, poz. 535 ze zm. – dalej u.p.t.u.), a sprzedaż wyżej wymienionych środków transportu stanowiła odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 u.p.t.u.
Dokonując sprzedaży opisanych powyżej środków transportu, skarżący nie mógł skorzystać ze zwolnienia podmiotowego w podatku od towarów i usług, ponieważ zgodnie art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b) u.p.t.u., zwolnień, o których mowa w ust. 1 i 9, nie stosuje się do importu towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów dla której podatnikiem jest ich nabywca, oraz podatników dokonujących dostaw towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym.
Zgodnie z obwiązującą od 1 marca 2009 r. ustawą z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 1645 ze zm., dalej – u.p.a.) dostawa samochodów osobowych podlegała opodatkowaniu podatkiem akcyzowym.
Z powyższych unormowań wynika, że z chwilą dokonania pierwszej dostawy samochodu osobowego, podatnik utracił prawo do korzystania ze zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i ust. 9 u.p.t.u. Z tego powodu z tytułu dokonania przez podatnika w kwietniu, czerwcu i październiku 2009 r. dostaw towarów akcyzowych należało określić podstawę opodatkowania zgodnie z art. 29 ust. 1 i art. 120 ust. 10 pkt. 1 u.p.t.u. oraz obliczyć kwotę podatku należnego według stawki podatku VAT 22%.
Wracając do kwestii oceny, czy skarżący dokonując dostaw środków transportu działał w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.p.t.u., czy też dokonywał sprzedaży majątku własnego, zwolnionej od podatku VAT w ramach zarządu tym majątkiem, DIS odwołując się do wyroku ETS z dnia 21 kwietnia 2005 r. wydanego w sprawie C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach vs HE, stwierdził, że majątkiem osobistym jest mienie wykorzystywane do zaspokajania potrzeb własnych. "Majątek prywatny'" albo "majątek wykorzystywany do celów prywatnych" oznacza tę część majątku danej osoby (majątku nabywanego na potrzeby danej osoby), która nie jest przez nią wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej i która nie jest przedmiotem tej działalności, a zatem jej sprzedaż zarówno w całości, jak i w częściach, jednemu lub wielu nabywcom, z zyskiem lub bez nie może być uznana za działalność handlową ze skutkiem w postaci uznania tej osoby za podatnika VAT.
Aby przedstawić rozmiar działań podatnika organ, DIS wymienił wszystkie transakcje skarżącego przeprowadzone w okresie od 1 grudnia 2007 r. do 30 kwietnia 2013 r. Dotyczą one samochodów, które zostały nabyte i sprzedane w tym okresie, nabytych przed tym okresem i sprzedanych w kontrolowanym okresie, jak i nabytych w tym okresie, ale nie sprzedanych. Transakcje te obejmują:
1. nabycie w dniu 22 września 2007 r. samochodu V. T. LT 35 D 2.0 KAT za [...] zł i jego sprzedaż w dniu 19 lutego 2008 r. za [...] zł;
2. nabycie w dniu 13 kwietnia 2008 r. samochodu V. G. 1.6 za kwotę [...]zł i jego sprzedaż w dniu 28 czerwca 2008 r. za [...] zł;
3. nabycie samochodu V. S. 1.9 TDI w dniu 14 lipca 2008 r. za kwotę [...]GBP (17.199,84 zł) i jego sprzedaż w dniu 6 października 2008 r. za [...] zł;
4. nabycie samochodu V. B. 1.6 KAT Basis w dniu 25 maja 2008 r. za kwotę [...]GBP (8.998,92 zł) i jego sprzedaż w dniu 26 czerwca 2008 r. za (po odjęciu prowizji komisowej) [...] zł;
5. nabycie samochodu V. T. 2,5 TDI w dniu 10 października 2008 r. za kwotę brutto [...] zł i jego sprzedaż w dniu 29 kwietnia 2009 r. za kwotę [...]zł;
6. nabycie samochodu V. T. T4 TDI w dniu 15 stycznia 2008 r. za kwotę [...]EURO (1.791,25 zł) i jego sprzedaż w dniu 4 września 2008 r. za (po odjęciu prowizji komisowej) [...] zł;
7. nabycie samochodu R. M. 2.5 DCI w dniu 5 kwietnia 2009 r. za [...] zł i jego sprzedaż w dniu 20 października 2009 r. za [...] zł;
8. nabycie samochodu O. V. w dniu 12 lutego 2009 r. za kwotę [...]zł i jego sprzedaż w dniu 5 czerwca 2009 r. za (po odjęciu prowizji komisowej) [...] zł;
9. nabycie samochodu H. A. S. w dniu 24 marca 2006 r. za kwotę [...]EURO (23.362.20 zł);
10. nabycie ciągnika rolniczego U. C 330 w dniu 18 grudnia 1996 r.;
11. nabycie samochodu B. 730D. w dniu 18 marca 2010 r. za kwotę [...]zł;
12. nabycie samochodu F. D. w dniu 3 września 2012 r. za kwotę [...]zł;
13. nabycie samochodu M. 3 w dniu 12 października 2012 r. za [...] zł;
14. nabycie samochodu F. D. w 25 czerwca 2012 r. za [...] zł;
15. nabycie samochodu H. A. w dniu 18 listopada 2009 r. za [...] zł i jego sprzedaż w dniu 27 lipca 2011 r. za (po odjęciu prowizji komisowej) [...] zł;
16. nabycie samochodu M. 3 w dniu 11 marca 2013 r. za [...] zł;
17. nabycie przyczepy ciężarowej R. A.2700 w dniu 18 sierpnia 2011 r. za [...] zł;
18. nabycie przyczepy ciężarowej B. w dniu 1 września 2012 r. za [...] zł oraz
19. sprzedaż w dniu 7 stycznia 2013 r. przyczepy lekkiej SAM, wykonanej przez stronę we własnym zakresie za [...] zł.
Odnosząc się do powyższych transakcji, DIS przypomniał, że wynika z nich, iż w 2009 r. podatnik posiadał cztery pojazdy: Volkswagen Transporter 2.5 TDI - nabyty w październiku 2008 r. i sprzedany w kwietniu 2009 r., R. M. 2.5 DCI - nabyty w kwietniu 2009 r. i sprzedany w październiku 2009 r., O. V. - nabyty w lutym 2009 r. i sprzedany w czerwcu 2009 r. oraz H. A. S. - nabyty w marcu 2006 r. który podatnik posiadał do dnia zakończenia kontroli podatkowych. Jako, że pojazd ten sfinansowany został kredytem bankowym, DIS uznał, że nabyty został do majątku prywatnego. Niezależnie od tego, żona skarżącego w 2009 r. była w posiadaniu samochodu osobowego V. B. 1,4.
Dalej DIS podał, że kwestie związane z opodatkowaniem powyższych transakcji regulują przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 6, art. 7 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.p.t.u. Zgodnie z tymi regulacjami, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju, przez którą rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Towarami są rzeczy ruchome, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej. Podatnikami są natomiast osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza obejmuje przy tym wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Powyższe regulacje zawarte w ustawie o podatku od towarów i usług są zbieżne z brzmieniem przepisów prawa wspólnotowego, tj. Dyrektywą 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE.L.06.347.1 z dnia 11 grudnia 2006r. ze zm., dalej – dyrektywa VAT).
Wyjaśniając powołane przepisy, DIS stwierdził, że powstanie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług uzależnione jest od wystąpienia trzech warunków:1) działalność wykonywana przez daną osobę można uznać za samodzielną działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów u.p.t.u., 2) osoba wykonująca określoną czynność spełnia warunki przyznania jej statusu podatnika podatku od towarów i usług i 3) wykonywana czynność jest opodatkowana podatkiem VAT według jednej z obowiązujących stawek podatkowych.
Powołując się na wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2007 r., I FSK 603/06, DIS dodał, że jeśli chodzi o "handel", to pod pojęciem tym należy rozumieć dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży. W ten sposób opodatkowaniu podlega, chociażby jednorazowo, czynność spełniająca kryteria zaliczenia jej do tak rozumianego pojęcia handel, czyli zrealizowana w formie zorganizowanej sprzedaży towaru, poprzedzonej zakupem dokonanym w celu jego odsprzedaży, wskazująca na zamiar jej kontynuacji w tej formie.
W ocenie DIS, sprzedaż w 2009 r. wcześniej wymienionych samochodów dokonana została w ramach działalności gospodarczej. Świadczą o tym okoliczności związane z każdą z dokonanych transakcji. I tak: samochód ciężarowy V. T. 2.5 T., rok produkcji 2003, nabyty został przez stronę w dniu 10 października 2008 r. na podstawie faktury VAT nr [...] za kwotę brutto [...] zł od Firmy Handlowo Usługowej "D." J. D. w L. . Samochód ten w dniu sprzedaży nie posiadał dowodu rejestracyjnego i był w złym stanie technicznym - po wypadku nie nadawał się do samodzielnej jazdy. Po zapłaceniu należności gotówką i odbiorze pojazdu, skarżący we własnym zakresie naprawił pojazd, a następnie w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprzedał go E. N. za kwotę [...]zł. Zakupiony przez nią samochód był już w bardzo dobrym stanie technicznym. Powyższe okoliczności, świadczą, że przedmiotowy samochód został nabyty przez stronę z zamiarem odsprzedaży.
Podobnie, w złym stanie technicznym w chwili zakupu był samochód osobowy O. V. C 2,2 DTI, rok produkcji 2003, nabyty przez stronę za [...] zł w dniu 12 lutego 2009 r. od R. I. w Białymstoku. Zakupiony pojazd był po wypadku - uderzony z przodu i z boku, i nie nadawał się do samodzielnej jazdy. Skarżący po wcześniejszej rozmowie ze sprzedawcą, odebrał go korzystając z lawety, a następnie naprawił we własnym zakresie, ubezpieczył i zarejestrował. W dniu 3 czerwca 2009 r. zawarł umowę komisową przyjęcia pojazdu z B. P. prowadząca A.-K. "K.". Przedmiotowy samochód został sprzedany w dniu 5 czerwca 2009 r. E. G. za kwotę [...]zł, z czego prowizja komisu zgodnie z umową wyniosła [...] zł. W chwili sprzedaży pojazd był sprawny i nie dokonywano w nim żadnych napraw. Powyższe okoliczności także wskazują na to, że samochód został nabyty z zamiarem odsprzedaży.
Z kolei samochód ciężarowy R. M. 2.5 DCI, rok produkcji 2003, został nabyty w dniu 5 kwietnia 2009 r. na terytorium Niemiec za kwotę [...]zł od T. S.. Pojazd był uszkodzony, więc został przetransportowany na lawecie należącej do osoby towarzyszącej podatnikowi w wyjeździe (podatnik nie pamięta jego danych). Skarżący sam dokonał napraw w tym pojeździe. W dniu 29 lipca 2009 r. złożył do NUS wniosek VAT-24 o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu z innego państwa członkowskiego środka transportu. W tym dniu zaświadczenie takie otrzymał. W dniu 29 lipca 2009 r. wykonany został pierwszy przegląd techniczny na terytorium RP, a następnie pojazd został zarejestrowany. W dniu 20 października 2009 r. skarżący sprzedał powyższy samochód D. Z. za [...] zł. Zdaniem DIS i ta sprzedaż nastąpiła w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.
Dalej DIS wskazał, że w zakresie określenia zobowiązania podatkowego za miesiące: czerwiec i październik 2009 r. do wyliczenia podstawy opodatkowania należało zastosować art. 120 ust. 10 pkt 1 u.p.t.u., ponieważ samochody sprzedane w tych miesiącach zostały zakupione od osób fizycznych bez podatku od wartości dodanej, na podstawie umów kupna sprzedaży. Zgodnie z art. 120 ust. 4 u.p.t.u., w przypadku podatnika wykonującego czynności polegające na dostawie towarów używanych (...), nabytych uprzednio przez podatnika dla celów prowadzonej działalności lub importowanych w celu odsprzedaży, podstawą opodatkowania jest marża.
Natomiast w zakresie określenia zobowiązania podatkowego za kwiecień 2009 r. do wyliczenia podstawy opodatkowania należało zastosować zasady ogólne, określone w art. 29 ust. 1 u.p.t.u., ponieważ samochód Volkswagen Transporter będący przedmiotem dostawy w tym miesiącu został zakupiony od podmiotu będącego podatnikiem podatku od towarów i usług, na podstawie faktury VAT.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego i jego twierdzeń, jakoby wcześniej wymienione pojazdy nabywał do majątku prywatnego, DIS stwierdził, że nie mają one oparcie w zebranym materiale dowodowym.
DIS wskazał, że: nabywane przez podatnika pojazdy w większości były uszkodzone, a podatnik sam dokonywał ich napraw i we własnym zakresie dokonywał przystosowania pojazdu dla potrzeb ruchu prawostronnego. Z wykształcenia podatnik jest mechanikiem samochodowym i posiada odpowiednio przystosowane miejsce do napraw pojazdów oraz niezbędny sprzęt W latach 2000-2004 r. prowadził na własne nazwisko działalność gospodarczą w zakresie obsługi i naprawy pojazdów mechanicznych, wznowioną w 2010 r. pod nazwą A. G.. Podatnik nie zna żadnych języków obcych, a jednak dokonywał zakupu pojazdów w innych krajach, korzystając przy tym z pomocy osób towarzyszących mu w wyjeździe. Wyjazdy takie były zatem przemyślane i z góry ukierunkowane na dokonanie zakupu. O tym, że już w momencie nabycia samochodów skarżący przejawiał zamiar ich dalszej odsprzedaży, świadczą również: ilość zawieranych transakcji, ich częstotliwość, odsprzedaż samochodów z zyskiem. Z akt sprawy wynika, że duża część środków transportu była w posiadaniu podatnika krócej niż jeden rok. Działaniom podatnika należy też przypisać cechę zorganizowanej działalności, o czym świadczy m.in. to, że zakupione samochody przewoził właściwym do tych czynności sprzętem (lawetą). Działalność podatnika posiada również cechy profesjonalizmu: umiejętność zorganizowania nabycia i sprzedaży samochodów oraz ich naprawy. Podatnik działał przy tym w obrocie gospodarczym w sposób częstotliwy, tj. dokonywał czynności powtarzalnych w czasie, posiadał wolę powtarzalnego wykonywania czynności mających charakter działalności gospodarczej. Nabywanie takiej ilości samochodów na potrzeby własne (w tym potrzeby prowadzonego gospodarstwa rolnego) nie znajdowało żadnego logicznego uzasadnienia. Sprzedaż "bez ogłoszeń", na którą wskazuje strona w odwołaniu jednocześnie stwierdzając, iż jest to argument potwierdzający dokonywanie sprzedaży majątku prywatnego, nie wyklucza działań w charakterze handlowca.
DIS nie kwestionuje, że część samochodów mogła być tymczasowo wykorzystywana w majątku osobistym, jednakże docelowo były one przeznaczone do odsprzedaży.
Dalej DIS stwierdził, że z akt sprawy wynika, że w 2009 r. skarżący z żoną poza prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie pracowali zawodowo. Nie złożyli żadnego zeznania podatkowego za 2009 r. i nie zadeklarowali dochodów lub przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych lub mieszczących się w kwocie wolnej od opodatkowania tym podatkiem. Nie zgłosili otrzymania w 2009 r. darowizny, czy spadku, ani nie deklarowali zawierania w 2009 r. umów pożyczek. Jedynym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny były dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego, a także kwoty dopłat bezpośrednich przyznawanych z ARiMR. W 2009 r. dochody z gospodarstwa rolnego strony mogły wynieść [...] zł. Wraz z kwotą otrzymaną z ARMR w wysokości [...] zł, środki pieniężne pozostające do dyspozycji podatnika i jego rodziny wyniosły łącznie [...] zł, co wynosi miesięcznie po podzieleniu na członków rodziny: [...] zł. Nie jest to kwota wystarczająca na utrzymanie rodziny, zwłaszcza w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami, zarówno na bieżące potrzeby jak i wydatki dodatkowe - zakup trzech samochodów w 2009 r. i związane z tymi przedsięwzięciami niezbędne koszty - paliwa, transportu oraz inne. W 2009 r. podatnik wraz z małżonką ponieśli także wydatki na zakup niezabudowanej nieruchomości o powierzchni 1.42 ha we wsi U. w dniu 2 czerwca 2009 r. za kwotę [...]zł i gruntu ornego o powierzchni 1.48 ha we wsi U. w dniu 23 listopada 2009 r. również za kwotę [...]zł. Dodatkowo, małżonka podatnika w 2009 r. nabyła dwie przyczepy ciężarowe: w dniach 14 września 2009 r. i 15 października 2009 r. W 2009 r. podatnik spłacał też kredyt zaciągnięty w Getin Banku (miesięczna rata kredytu wraz z odsetkami wynosiła [...] zł.).
DIS podkreślił, że posiadanie kilku pojazdów w gospodarstwie domowym wiąże się z obowiązkowymi wydatkami, przede wszystkim na paliwo i ubezpieczenie, także prowadzenie gospodarstwa rolnego wymaga ponoszenia nakładów finansowych - zakup środków ochrony roślin, nawozów, paliwa do maszyn rolniczych, czy obowiązkowych opłat, jak podatek rolny.
Mając powyższe na uwadze, DIS uznał, że dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego nie mógł być jedynym źródłem utrzymania podatnika.
Co do argumentu odwołania, że samochody były nabywane w celach osobistych, ewentualnie związanych z działalnością rolniczą, DIS zauważył, że w 2009 r. podatnik posiadał na wyposażeniu gospodarstwa ciągnik rolniczy U. C.330, który był wykorzystywany wraz z przyczepą w prowadzonym gospodarstwie rolnym. Tego typu pojazd w ocenie organów podatkowych jest zdecydowanie bardziej przydatny w gospodarstwie rolnym niż samochód, zwłaszcza, że z pojazdów nabytych w 2009 r. ewentualnie tylko dwa można by uznać za przydatne w prowadzeniu gospodarstwa rolnego (Volkswagen Transporter i R. M.). Z akt sprawy jednakże wynika, iż były one w posiadaniu strony przez krótki okres czasu (wliczając naprawę, gdyż w momencie nabycia nie nadawały się do jazdy), zatem trudno uznać, że były niezbędne przy prowadzeniu gospodarstwa.
Co do zaświadczenia VAT-25, DIS stwierdził, że zaświadczenie to, wydawane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jest dokumentem niezbędnym i obowiązkowym do zarejestrowania pojazdu, co wynika wprost z art. 72 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) i służy jedynie jako dowód do ustalenia praw i obowiązków adresata.
Na powyższą decyzję, podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc w niej o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji NUS, z uwagi na bezpodstawne stwierdzenie, że prowadził on działalność w zakresie handlu samochodami. Jego zdaniem organy podatkowe dowolnie i bezzasadnie określiły, że wskazane w decyzji samochody zostały przez niego nabyte w celu zarobkowym. Takiemu stanowisku przeczą: brak ofert sprzedaży i długi okres między nabyciem, a sprzedażą pojazdu. W ocenie skarżącego, decyzja rażąco narusza zasady ogólne O.p. oraz przepisy dotyczące gromadzenia i oceny dowodów, a także podstawowe normy dotyczące podatku od towarów i usług, gdyż opodatkowano czynności sprzedaży majątku prywatnego.
Skarżący stwierdził, że nigdy nie nabył samochodu kierując się potencjalnym zarobkiem, związanym z chęcią natychmiastowej sprzedaży. Powtórzył za odwołaniem, że jego stanowisko zostało potwierdzone działaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. P. , który wydając zaświadczenia VAT-25 konieczne dla rejestracji samochodu przez osobę fizyczną nie prowadzącą działalności gospodarczej, każdorazowo potwierdzał użytkowanie samochodu w celach osobistych. Zdaniem strony, bezsporne jest też, że ani zakup, ani sprzedaż samochodów prywatnych nie miała częstotliwego charakteru. Skarżący podniósł, że wszystkie samochody były użytkowane przez podatnika i jego rodzinę, w okresach co najmniej kilkumiesięcznych.
W ocenie strony, organ podatkowy ustalając charakter czynności podatnika i jego zamiar, powinien wskazać na niego w chwili zakupu towaru. Nie może być to ocena po upływie kilku lat, co wynika z treści uzasadnienia decyzji, ale ma dotyczyć każdego towaru, który rzekomo nabywany jest w celu sprzedaży. Organ podatkowy takiej oceny nie przeprowadził w odniesieniu do pojedynczych transakcji, czym w ewidentny sposób pominął wykazanie zamiaru sprzedaży nabytych samochodów i dokonywanie tych transakcji w celach zarobkowych.
Strona podniosła też, że każdy nabywca samochodu ma w perspektywie czasowej zamiar zmiany nabytego pojazdu. Podatnik sprzedawał samochody, gdy uznał, że są nieodpowiednie dla jego potrzeb i możliwości finansowych. Decyzje podatnika były naturalne i nigdy nie kierowała nim chęć uczynienia źródła zarobkowego z handlu samochodami. Uzasadnienie decyzji nie zawiera żadnego opisu ani argumentu o nieużywaniu samochodu w celach osobistych oraz jego nabycia na cele pozostające w związku z działalnością gospodarczą, inną niż rozlicza, lub nabycia do dalszej sprzedaży i uzyskiwania zarobku z tego źródła.
Skarżący zarzucił też, że organy podatkowe nie zauważyły treści art. 43 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u., gdzie wskazano, iż sprzedaż samochodu używanego ponad 6 m-cy, od którego podatnik nie odliczył podatku naliczonego, podlega zwolnieniu przedmiotowemu. W niniejszej sprawie bezsporne jest korzystanie przez podatnika i jego rodzinę ze wszystkich trzech samochodów, przed ich sprzedażą w 2009 r.
W odpowiedzi na skargę, DIS wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia, czy realizowana przez skarżącego w roku 2009, sprzedaż samochodów, następowała w ramach zarządu majątkiem prywatnym, jak twierdzi skarżący, czy też, jak wywodzą organy podatkowe, przedmiotowe pojazdy skarżący nabywał, a następnie sprzedawał w celu prowadzenia działalności gospodarczej i czy dostawa przedmiotowych towarów winna być opodatkowana podatkiem od towarów i usług, czy też z tego podatku zwolniona.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.t.u., podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Stosownie do art. 15 ust. 2 u.p.t.u., działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.o organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie.
Pojęcie podatnika podatku od towarów i usług, skonstruowane na podstawie art. 15 ust. 1 w związku z ust. 2 u.p.t.u., poprzez odwołanie się do definicji działalności gospodarczej, obejmuje swym zakresem wszystkie podmioty, które prowadzą określoną działalność - w tym rolniczą, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ustawodawca określił podmiot zobowiązany na tyle szeroko, by w każdym wypadku profesjonalnej aktywności zawodowej, wykonywanej w sposób niezależny i z zamiarem dokonywania czynności opodatkowanych w taki sposób - mógł on zostać uznany za podatnika w zakresie tych czynności. Działalność gospodarcza ma miejsce również wówczas, gdy nie przynosi ona żadnych widocznych efektów, co dotyczy także podjęcia czynności przygotowawczych do faktycznego rozpoczęcia danego typu działalności.
Przyjąć zatem należy, że w każdym przypadku, gdy działalność m.in. osoby fizycznej przybierze charakter zorganizowany oraz zarobkowy - stanie się działalnością gospodarczą. Działalność handlowa oznacza dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży, wskazujący na zamiar kontynuacji tej działalności. Zatem przyjęcie, że dana osoba fizyczna, sprzedając rzeczy ruchome, np. samochody działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą, wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną), czyli stałą (powtarzalność czynności i zamiar wykazany obiektywnymi dowodami ich kontynuacji), a w konsekwencji zorganizowaną. Działalnością gospodarczą jest działalność mająca charakter zarobkowy, zorganizowany, w ramach której podejmowane są aktywne działania, pozwalające na uczestnictwo w obrocie gospodarczym. W świetle powyższego o tym, czy dokonujący sprzedaży towaru działał w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, a nie w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykonując prawo własności, decyduje stopień jego aktywności i zaangażowanie środków podobnych do wykorzystywanych przez handlowców w ramach prowadzenia działalności gospodarczej.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy zauważyć, że bezspornym jest fakt, że skarżący w okresie 2007 r. – 2012 r. był właścicielem co najmniej 19 pojazdów samochodowych. Nabywając je i sprzedając zawarł 28 umów związanych z przeniesieniem ich własności.
Jeśli chodzi o rok 2009 r., skarżący w dniu 10 października 2008 r. nabył samochód ciężarowy Volkswagen Transporter 2.5 TDI, rok produkcji 2003, za kwotę brutto [...] zł, który po dokonaniu jego naprawy (pojazd w dniu nabycia nie nadawał się do samodzielnej jazdy) - w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprzedał za [...] zł. Podobnie było z samochodem osobowym Opel Vectra C 2,2 DTI, rok produkcji 2003, nabytym przez stronę za [...] zł w dniu 12 lutego 2009 r. Skarżący dokonał napraw tego pojazdu, ubezpieczył go i zarejestrował. W dniu 5 czerwca 2009 r. samochód został sprzedany za kwotę [...]zł, z czego prowizja komisu zgodnie z umową z dnia 3 czerwca 2009 r. wyniosła [...] zł. Z kolei samochód ciężarowy R. M. 2.5 DCI, rok produkcji 2003, nabyty na terytorium Niemiec w dniu 5 kwietnia 2009 r. za kwotę [...]zł – po przywiezieniu do Polski na lawecie i wyremontowaniu przez skarżącego, został sprzedany w dniu 20 października 2009 r. za [...] zł.
W ocenie Sądu, organy podatkowe, dokonując oceny powyższych transakcji, zasadnie uznały, że skoro skarżący w każdym z tych przypadków nabył znacznie uszkodzony pojazd, po czym korzystając ze swoich umiejętności i zaplecza technicznego dokonał jego naprawy, a następnie z zyskiem go sprzedał, należy uznać, że działał w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.p.t.u. Na takie działanie wskazuje także liczba i częstotliwość transakcji przeprowadzonych w latach poprzedzających i następujących po 2009 r. Zasadnie wskazały, że sprzedaż samochodów "bez ogłoszeń" nie wyklucza działań strony w charakterze handlowca.
Nie do przyjęcia jest stanowisko strony, że sprzedaż samochodów odbywała się w ramach zarządu majątkiem osobistym. Opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie (nabycie w latach 2007 - 2012 łącznie 19 pojazdów, zaangażowanie w ten sposób kapitału, korzystanie z pośrednictwa komisu i w końcu sprzedaż w ciągu 2009 r. 3 aut z zyskiem) zauważyć należy, że zamiarem podatnika była ewidentnie chęć prowadzenia działalności, choć formalnie niezarejestrowanej.
Nie sposób nie zauważyć, że o fakcie prowadzenia działalności gospodarczej nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika. Nie jest istotne również, czy podmiot wykonujący daną działalność, traktuje ją jako prowadzoną w celu zarobkowym. O tym czy działalność prowadzona przez dany podmiot jest działalnością gospodarczą decyduje kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot jest aktywny i faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może (nie musi) przynosić dochód.
Bez znaczenia – z punktu widzenia istoty sprawy – pozostają okoliczności wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zaświadczenia VAT-25, podobnie jak i kwestia zarejestrowania samochodów, do której to czynności owe zaświadczenia były niezbędne, zawierania przez skarżącego umów ubezpieczeniowych. Żadna bowiem z tych czynności nie oznacza, że skarżący nie przeznaczył zakupionych i naprawionych samochodów do sprzedaży. Powyższe wskazuje raczej na fakt, że skarżący umożliwił w ten sposób potencjalnemu nabywcy skorzystanie z tzw. jazdy próbnej w celu udowodnienia, że oferowane auto nadaje się do eksploatacji.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Stosownie do art. 7 ust. 1 u.p.t.u., przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
W tym miejscu odnieść się należy do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 43 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u. Skarżący podniósł, że sprzedaż samochodu używanego ponad 6 m-cy, od którego podatnik nie odliczył podatku naliczonego, podlega zwolnieniu przedmiotowemu. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u. zwalnia się od podatku od towarów i usług dostawę towarów używanych, pod warunkiem, że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku naliczonego. W rozpoznawanej sprawie, przy transakcjach nabycia pojazdów, podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, w związku z tym nie przysługiwało mu zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 u.p.t.u. Wbrew stanowisku skarżącego, sam fakt posiadania i używania przez niego pojazdu będącego przedmiotem zbycia, nie daje mu prawa do korzystania przy jego dostawie ze zwolnienia określonego w powołanym przepisie.
Jeśli chodzi o kwestię zwolnienia, o którym mowa w art. art. 113 ust. 1 u.p.t.u., przypomnieć należy, że w myśl tego przepisu, zwalnia się od podatku podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty [...]zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku.
Zgodnie z art. 113 ust. 5 i 9 u.p.t.u., jeżeli wartość sprzedaży u podatników zwolnionych od podatku na podstawie ust. 1 przekroczy kwotę, o której mowa w ust. 1, zwolnienie traci moc w momencie przekroczenia tej kwoty. Obowiązek podatkowy powstaje z momentem przekroczenia tej kwoty, a opodatkowaniu podlega nadwyżka sprzedaży ponad tę kwotę. Podatnik rozpoczynający w trakcie roku podatkowego wykonywanie czynności określonych w art. 5 jest zwolniony od podatku, jeżeli przewidywana przez niego wartość sprzedaży nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej w roku podatkowym, kwoty określonej w ust. 1.
Stosownie natomiast do art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b) u.p.t.u., zwolnień, o których mowa w ust. 1 i 9, nie stosuje się do podatników dokonujących dostaw towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, prezentowany był (jest) pogląd, że art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b) u.p.t.u. wyłącza stosowanie zwolnień, o których mowa w art. 113 ust. 1 i 9 u.p.t.u. wobec podatników dokonujących dostaw (m.in.) towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym. Wyłączenie ze zwolnienia o jakim mowa w art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b) u.p.t.u. nie jest przy tym związane ze statusem podatnika (w świetle u.p.a. - podatnika akcyzy), a z rodzajem towaru, który stanowi przedmiot dokonywanego przez niego obrotu (dostawy) (por. wyrok WSA w Gorzowie z dnia 5 marca 2014 r. I SA/Go 628/13, WSA w Lublinie z dnia 21 listopada 2012 r., I SA/Lu 833/12).
Jednak w ocenie Sądu orzekającego w tej sprawie, dla utraty prawa do zwolnienia (art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b u.p.t.u.) nie jest wystarczający sam fakt dokonywania dostaw towarów akcyzowych, lecz okoliczność, że to na jednostkowo określonym podatniku ciąży obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym.
W tym zakresie Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2014 r., I FSK 666/13. W wyroku tym, NSA zwrócił uwagę na to, że materia niniejsza była już przedmiotem rozważań NSA. I tak, w uchwale z 20 kwietnia 1998 r. (sygn. akt FPS 3/98) Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie wówczas obowiązujących uregulowań analizował zwrot “wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym". NSA we wskazanej uchwale wyraził stanowisko, że: "Opodatkowaniu podatkiem akcyzowym zatem podlega nie wyrób akcyzowy, lecz czynności danego podmiotu związane z tym wyrobem. Obowiązek podatkowy więc należy wiązać z podmiotem, któremu można przypisać określoną przez prawo sytuację faktyczną lub prawną. Oznacza to, że przedmiotem opodatkowania jest zachowanie się danego podmiotu w stosunku do przedmiotu (wyrobu akcyzowego). W konstrukcji prawnej analizowanego podatku zatem nie występuje samodzielnie pojęcie "wyrób akcyzowy". Z punktu widzenia obowiązku podatkowego wyrób akcyzowy jest neutralny do czasu połączenia z podmiotem akcyzy dopiero czynności podmiotu w stosunku do wyrobu rodzą ten obowiązek". W konsekwencji NSA stwierdził w cytowanej uchwale, że wyłączenie zaniechania poboru podatku od towarów i usług następuje wtedy, gdy po stronie podatnika zachodzą jednocześnie przesłanki o charakterze podmiotowym przedmiotowym, powodujące powstanie obowiązku w podatku akcyzowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, omówiony pogląd, pomimo zmiany przepisów prawnych w tym zakresie, pozostaje – co do zasady – aktualny.
W wyroku tym NSA zauważył też, że w orzecznictwie NSA często spotyka się tezę o pierwszeństwie wykładni językowej w prawie podatkowym. Wykładnia systemowa i teleologiczna znajduje zastosowane jedynie w granicach zakreślonych przez wykładnię językową (por. drugi z cytowanych wyroków).
Jednak, w przypadku art. 113 ust. 13 pkt 1b) u.p.t.u., w ocenie NSA, konieczne jest także odwołanie się do dyrektyw pozajęzykowych, ponieważ językowo-logiczne rozumienie budzi wątpliwości interpretacyjne.
Dalej, odnosząc się do brzmienia omawianego przepisu, NSA zasygnalizowało, że ustawodawca posługuje się sformułowaniem "opodatkowany". Posłużono się tu zatem formą dokonaną, a nie probabilistycznym założeniem, że do takiego opodatkowania doszło, ponieważ mamy do czynienia z "wyrobem akcyzowym" czy "towarem akcyzowym", ale wówczas konieczne byłoby odesłanie do wyliczenia, co kryje się pod terminem "wyrób czy towar akcyzowy", którego to odesłania w interpretowanej normie brak. Świadczy to o tym, że zakresy tych pojęć należy wyraźnie rozdzielić. W przeciwnym przypadku musielibyśmy niejako a priori założyć, że doszło do zapłaty podatku akcyzowego. Tymczasem takie hipotetyczne założenie jest nieuzasadnione, ponieważ nie możemy wykluczyć sytuacji, że towar z jakichś powodów był zwolniony od podatku akcyzowego albo po prostu go nie zapłacono. Ponadto względy natury funkcjonalnej (celowość zwolnienia) przemawiają – w ocenie NSA – za stwierdzeniem, że w rozstrzyganym zagadnieniu prawnym istotny jest związek podmiotowo – przedmiotowy, a więc to, iż to na podatniku ciąży obowiązek podatkowy w akcyzie, co stanowi właśnie element istotny owego opodatkowania. Mówiąc inaczej, nie chodzi o podatnika określonego w sposób ogólny, lecz zindywidualizowanego, ponieważ zarówno zwolnienie, jak i wyłączenie ze zwolnienia od podatku od towarów i usług znajduje swoje urzeczywistnienie w skonkretyzowanej normie.
Sąd w składzie orzekającym w pełni pogląd powyższy podziela.
Niezależnie od cytowanego wyroku, zauważyć należy, że zgodnie z art. 1 u.p.a., ustawa określa opodatkowanie podatkiem akcyzowym, zwanym dalej "akcyzą", wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizację obrotu wyrobami akcyzowymi, a także oznaczanie znakami akcyzy. Pojęcie wyrobów akcyzowych zawarte jest natomiast w art. 2 ust. 1 pkt 1) u.p.a., stosownie do którego wyroby akcyzowe są to wyroby energetyczne, energia elektryczna, napoje alkoholowe, wyroby tytoniowe oraz susz tytoniowy, określone w załączniku nr [...] do ustawy.
Gdyby ustawodawca w ramach art. 113 ust. 13 u.p.t.u. chciał wyłączyć ze zwolnienia podmiotowego podmioty sprzedające wyroby akcyzowe i samochody, nie musiałby się posługiwać nawiązaniem do ich opodatkowania. Zwolnienia nie stosowałoby się wówczas do podatników dokonujących dostaw towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, tylko dokonujących dostaw ściśle oznaczonych towarów (samochodów osobowych innych niż wymienione w lit. c) oraz wyrobów akcyzowych). Wskazywałoby to jednoznacznie na wyłączenie o charakterze przedmiotowym, podczas gdy odwołanie się do opodatkowania przedmiotu dostawy podatkiem akcyzowym wskazuje na wyłączenie podmiotowo - przedmiotowe, a więc odnoszące się do podatnika, na którym z tytułu takiej dostawy ciąży również obowiązek w podatku akcyzowym, czyniącym, że dana dostawa ma za przedmiot towar opodatkowany podatkiem akcyzowym, a nie objęty jedynie zakresem przedmiotowym tego podatku.
W rozpoznawanej sprawie, organy podatkowe nie wyjaśniły, czy na skarżącym ciążył obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym. Ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że skoro dokonywał on dostaw towarów akcyzowym, a dostawa samochodów osobowych w świetle przepisów u.p.a. podlegała opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, to skarżący nie mógł skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i 9 u.p.t.u.
W aktach sprawy nie ma też dokumentów, z których wynikałoby, czy skarżący obowiązany był do uiszczenia podatku akcyzowego z tytułu nabycia samochodu osobowego, który następnie sprzedał, czy też nie był.
Brak wyjaśnienia tej kwestii, w ocenie sądu może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w przypadku, gdy podatnik nie był podatnikiem z tytułu dostawy samochodu osobowego, przysługuje mu możliwość skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 u.p.t.u. Ponownie rozpatrując sprawę, DIS wyjaśni podaną kwestię, a dopiero potem wyda decyzje, w której uwzględni ocenę prawną sądu, przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu wyroku.
Tym samym sąd nie podziela stanowiska tutejszego sądu, zawartego w wyrokach z dnia 17 czerwca 2014 r., I SA/Lu 161/14 i z dnia 29 kwietnia 2015 r., I SA/Lu 1273/14.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI