I SA/Lu 1184/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie referendarza odmawiające przyznania prawa pomocy skarżącemu, uznając, że nie wykazał on w sposób wyczerpujący swojej trudnej sytuacji finansowej.
Skarżący P.P. domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, argumentując trudną sytuacją finansową wynikającą m.in. z postępowań egzekucyjnych i strat z działalności gospodarczej. Referendarz sądowy odmówił, uznając, że skarżący nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej i dochodowej. WSA w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie referendarza, stwierdzając, że skarżący nie wykazał przekonująco, iż poniesienie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek koniecznego utrzymania, a jego oświadczenia dotyczące dochodów i wydatków budziły wątpliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał sprzeciw skarżącego P.P. od postanowienia referendarza sądowego, który odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący twierdził, że jego sytuacja finansowa jest trudna z powodu prowadzonych postępowań egzekucyjnych, zajęcia rachunków bankowych oraz strat z działalności gospodarczej. Domagał się zwolnienia od kosztów sądowych, argumentując, że nie jest w stanie ponieść ich bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na niejasności i niepełność danych przedstawionych przez skarżącego. Kwestionował wiarygodność podanych dochodów i wydatków, a także wskazywał na posiadanie przez skarżącego składników majątkowych, które nie zostały ujawnione we wniosku. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego zarzucał referendarzowi błędną ocenę stanu majątkowego, nieprecyzyjne określenie dochodów, uwzględnianie kosztów działalności jako kosztów utrzymania oraz pominięcie okoliczności obciążenia nieruchomości hipoteką. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprzeciw na posiedzeniu niejawnym, utrzymał w mocy postanowienie referendarza. Sąd podkreślił, że ciężar wykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż konieczność poniesienia kosztów sądowych spowodowałaby uszczerbek koniecznego utrzymania. Sąd zakwestionował wiarygodność podanych przez skarżącego kwot wydatków na utrzymanie, a także analizę jego sytuacji finansowej w kontekście prowadzonej działalności gospodarczej, wskazując na rosnące przychody, które przeczyły twierdzeniom o bardzo złej kondycji finansowej. Sąd uznał również, że skarżący nie przedstawił wyczerpująco swojej sytuacji majątkowej, zatajając m.in. przepływy środków z nieujawnionego rachunku bankowego oraz posiadanie udziałów w spółce i lokalu użytkowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Uzasadnienie
Skarżący nie przedstawił wyczerpująco i rzetelnie swojej sytuacji majątkowej i dochodowej. Jego oświadczenia dotyczące dochodów i wydatków budziły wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością, a zatajenie niektórych rachunków bankowych i składników majątkowych uniemożliwiło sądowi dokonanie pełnej oceny jego możliwości płatniczych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymano_w_mocy
Przepisy (4)
Główne
P.p.s.a. art. 260 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.
P.p.s.a. art. 246 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 252 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
P.p.s.a. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyraża zasadę ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie wykazał w sposób wyczerpujący i rzetelny swojej sytuacji majątkowej i dochodowej. Oświadczenia skarżącego dotyczące dochodów i wydatków budziły wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością. Skarżący zataił istotne informacje dotyczące swoich rachunków bankowych i składników majątkowych. Wysokie przychody z działalności gospodarczej, mimo wykazywanej straty, przeczą twierdzeniom o niemożności poniesienia kosztów sądowych.
Odrzucone argumenty
Referendarz błędnie wziął pod uwagę jako koszty utrzymania wydatki na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Strata z działalności gospodarczej jest argumentem za przyznaniem prawa pomocy. Strona powinna wcześniej zgromadzić środki na pokrycie kosztów przyszłych postępowań sądowych (argument referendarza, który sąd uznał za chybiony, ale nie miał wpływu na wynik sprawy). Zbycie nieruchomości nie ma związku z przyznaniem prawa pomocy. Korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika stanowi rażące naruszenie prawa do sądu (argument pełnomocnika skarżącego).
Godne uwagi sformułowania
skarżący nie wykazał w sposób wyczerpujący i pełny, lecz wybiórczo i fragmentarycznie, w sposób budzący szereg uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością. celem tej instytucji jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Prawo pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania. nie można logicznie przyjąć, że przedsiębiorstwo skarżącego jest w bardzo złej sytuacji finansowej, rzutującej na jego możliwości płatnicze, skoro nie tylko nie kończy działalności, ale patrząc przez pryzmat stale zwiększającego się poziomu przychodów, wręcz odwrotnie – funkcjonuje nader sprawnie.
Skład orzekający
Andrzej Niezgoda
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście sytuacji finansowej osób prowadzących działalność gospodarczą i obowiązku rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i oceny dowodów przedstawionych przez stronę. Nacisk na indywidualną ocenę sytuacji finansowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa pomocy, które jest kluczowe dla dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Pokazuje, jak sąd ocenia wiarygodność oświadczeń finansowych strony i jakie są konsekwencje zatajenia informacji.
“Czy trudna sytuacja finansowa zawsze oznacza prawo do darmowego sądu? WSA w Lublinie wyjaśnia, kiedy sąd odmówi pomocy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Lu 1184/15 - Postanowienie WSA w Lublinie Data orzeczenia 2016-03-31 Data wpływu 2015-10-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Andrzej Niezgoda /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Prawo pomocy Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 260, art. 246 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. P. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie z dnia 1 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 1184/15 w przedmiocie odmowy przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodów z prowadzonej w formie agencji celnej działalności gospodarczej. Skarżący podał, że z tego tytułu osiąga miesięczny dochód w wysokości "do [...] zł netto", z czego na koszty wynajmu mieszkania i opłaty eksploatacyjne wydatkuje kwotę [...]zł, a na wyżywienie kwotę [...]zł. Wskazał ponadto, że obecnie w stosunku do niego prowadzone są postępowania egzekucyjne w toku których zajęto jego majątek, a stan blokad na rachunkach bankowych przekracza [...] zł. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych) i podał, że posiada jedynie samochód osobowy marki C. z 2007 r. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego, pełnomocnik skarżącego nadesłał m.in. wyciągi z dwóch rachunków bankowych, faktury za energię elektryczną i gaz, zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2013 i 2014, deklaracje podatku VAT za okres od maja do października 2015 r., podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń - październik 2015 r., tytuły egzekucyjne, zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, umowę najmu lokalu mieszkalnego (dokumenty przedłożone do sprawy I SA/Lu 1086/15). Ponadto skarżący złożył oświadczenie, że mieszkanie położone w J. sprzedał w styczniu 2015 r. oraz że nieruchomość w R. wynajmuje na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Dodał, że posiadany samochód osobowy ma wartość ok. [...]-[...] zł. Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie referendarz sądowy uzasadniał, że skarżący nie wyjaśnił w pełni swojej sytuacji majątkowej i dochodowej, że wniosek skarżącego choć zawiera pewne dane odnośnie jego sytuacji finansowej, to jednak nie jest wnioskiem spójnym i rzetelnym. Referendarz podważył wiarygodność podanej przez skarżącego wysokości dochodów. Wskazał na prowadzoną przez skarżącego działalność gospodarczą, która wykazuje straty, ale przy wysokim poziomie przychodów. Wskazał na posiadane przez skarżącego, a nie wykazane we wniosku i dokumentach składniki majątkowe w postaci niezamieszkałej nieruchomości budynkowej i udziałów w spółce, a także poddał w wątpliwość fakt przedstawienia przez skarżącego wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Konkludując referendarz stwierdził, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, lecz wybiórczo, fragmentarycznie i w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. W sprzeciwie złożonym od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego, nie podzielił stanowiska referendarza sądowego w zakresie oceny jego stanu majątkowego. Uzasadniał, że określenie wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego nie mogło być precyzyjne, bo jest możliwe dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Referendarz błędnie wziął pod uwagę jako koszty utrzymania wydatki na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej (dojazd do pracy, najem nieruchomości). Z uwagi na toczące się wobec skarżącego postępowania egzekucyjne, kwotą, jaką realnie dysponuje skarżący jest kwota najniższego wynagrodzenia netto – [...] zł. Pełnomocnik podważył stanowisko referendarza, że strata z działalności gospodarczej nie stanowi argumentu za przyznaniem prawa pomocy, podnosząc że jest to jedyny wymierny wynik ujemnego wyniku finansowego stosowany w księgowości. Chybiony w ocenie pełnomocnika jest również argument o tym, że strona powinna wcześniej zgromadzić środki niezbędne na pokrycie ewentualnych kosztów przyszłych postępowań sądowych. Pełnomocnik zarzucił brak wykazania dowodów, w oparciu o które referendarz ustalił fakt zbycia lokalu, co czyni te ustalenia bezpodstawnymi oraz pominięcie okoliczności, że posiadana nieruchomość jest obciążona hipoteka na kwotę [...]zł, co sprawia, że w chwili obecnej nie ma ona żadnej wartości i nie może być sprzedana. Pełnomocnik zarzucił pominięcie przez referendarza okoliczności, że wobec skarżącego toczy się około 250 postępowań, a łączny koszt opłat sądowych oscyluje na poziomie [...] zł. Okoliczność ta musi wpływać na ocenę możliwości uiszczenia kosztów również w tej sprawie. Podniesienie przez referendarzu argumentu, że na zdolności płatnicze skarżącego wpływa fakt, że korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika stanowi rażące naruszenie prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), która zasadniczo zmieniła zasady rozpoznawania sprzeciwu od postanowienia referendarza. Ponieważ skarga w niniejszej sprawie wniesiona została po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, oznacza to, że zastosowanie w niej znajdzie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") w nowym brzmieniu. W myśl art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. W niniejszej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym . Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji tej wyraźnie wynika, że jedynym kryterium, przy ocenie wniosku w przedmiocie prawa pomocy, są możliwości finansowe wnioskującego, z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia środków na konieczne utrzymanie. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, o czym świadczy użyty we wskazanym przepisie zwrot: "...gdy (osoba fizyczna) wykaże...". Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. To strona ma zatem przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. np. orzeczenie w sprawie sygn. akt: II FZ 236/08 LEX nr 493749, czy II FZ 101/09 LEX nr 550317). Jak wielokrotnie również podkreślano w orzecznictwie, orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy powinno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: wysokości kosztów jakie musi ponieść strona na poczet postępowania sądowego oraz sytuacji finansowej, w tym zwłaszcza aktualnych możliwości płatniczych skarżącego (por. m.in. postanowienie NSA z 15 stycznia 2014 r. II FZ 1526/13 LEX nr 1417309). Należy też podkreślić, że dokonując oceny przedstawionych przesłanek trzeba brać pod uwagę sytuację aktualną, a nie przeszłą czy przyszłą. Podstawowe obciążenia, jakie zobowiązany jest ponieść skarżący na tym etapie postępowania to wpisy od skarg w 240 sprawach (po 120 spraw w Wydziale I i III), a ewentualnie w przyszłości będą to koszty opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem (100 zł w każdej ze spraw ) i ewentualne wpisy od skarg kasacyjnych. Zgodzić się należy z pełnomocnikiem, że oceniając zasadność wniosku strony o przyznanie prawa pomocy nie można abstrahować od znanego sądowi z urzędu faktu znacznej ilości podobnego rodzaju spraw skarżącego, jakie zawisły przed tutejszym sądem. Niemniej jednak należy z całą mocą podkreślić podstawową zasadę, jaką kierują się sądy przy orzekaniu w przedmiocie prawa pomocy: celem tej instytucji jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Prawo pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienia NSA: z 8 stycznia 2015 r., II OZ 1361/14; z 13 stycznia 2015 r., II OZ 1387/14; z 14 stycznia 2015 r., II OZ 1402/14; z 16 stycznia 2015 r., I OZ 4/15 i II OZ 1152/14; z 20 stycznia 2015 r., II OZ 11/15; z 22 stycznia 2015 r., I OZ 21/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., II GZ 935/14, CBOSA). W ocenie Sądu, w badanej sprawie skarżący nie wykazał skutecznie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie wykazał przekonująco, że konieczność uiszczenia kosztów sądowych, nawet z uwzględnieniem wspomnianej wyżej szerszej perspektywy, mogłaby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego. W ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., I OZ 21/15, LEX nr 1640412). Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna zatem wykazać szczerą wolę współpracy z sądem i rzetelnie przedstawić swoją sytuację majątkową i finansową, nie zatajając żadnych istotnych faktów w tym zakresie. Przenosząc powyższe uwagi na kanwę niniejszej sprawy uznać należy, że trafne są konkluzje referendarza, że udzielone przez stronę informacje na temat sytuacji majątkowej i dochodowej nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych, a podniesione w sprzeciwie zarzuty błędnej oceny tej sytuacji są chybione. Analizując relację dochodów skarżącego do stałych wydatków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych trzeba wskazać, że ocena referendarza opierała się na twierdzeniach samego skarżącego, który oświadczył, że uzyskuje dochód w kwocie "do [...] zł" miesięcznie netto, a stałe wydatki wynoszą: [...] zł tytułem kosztów najmu mieszkania i opłat oraz [...] zł tytułem kosztów wyżywienia. Wbrew zarzutom sprzeciwu referendarz nie podważył braku precyzji w zakresie oszacowania dochodu, ile – trafnie zakwestionował zgodność z doświadczeniem życiowym twierdzenia, że dorosła osoba może pokryć koszty wyżywienia, środków czystości, ubrania miesięczną kwotą [...]zł. Nierealność takich twierdzeń wskazuje na brak podania przez skarżącego wiarygodnych i pełnych danych w tym zakresie. Jeszcze gorzej pod tym względem wypadają dalsze argumenty podniesione w zażaleniu, z których wynika, że – w uwagi prowadzoną egzekucję – faktycznie skarżący dysponuje kwotą jeszcze mniejszą – w granicach najniższego wynagrodzenia za pracę, czyli [...] zł. Powstaje wobec tego pytanie, w jaki sposób skarżący uzyskując taki dochód zaspokaja bieżące, konieczne potrzeby związane z utrzymaniem w wysokości [...] zł? Niestety argumentacja skarżącego ani złożone przez niego oświadczenia nie pozwalają na udzielenie odpowiedzi na to istotne dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy pytanie. Chybiony jest argument podniesiony w sprzeciwie, że referendarz uwzględnił w kosztach utrzymania koszt najmu nieruchomości na potrzeby prowadzonej działalności. W formularzu PPF skarżący podał kwotę [...]zł, jako wydatków na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych, a nie związanych z prowadzoną działalnością. Wbrew argumentom podniesionym w sprzeciwie, nie można uznać za wadliwą dokonaną przez referendarza analizę możliwości płatniczych skarżącego w kontekście przychodów z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Znaczenie straty wykazywanej w dokumentach księgowych i podatkowych nie jest tak oczywiste jak stara się wykazać pełnomocnik skarżącego. Pomimo wykazywanej księgowo straty, istotnym czynnikiem pozwalającym na ocenę kondycji przedsiębiorstwa (również prowadzonego przez osobę fizyczną) jest wysokość uzyskiwanego z tej działalności przychodu. Wykazywana przez stronę strata w żadnym razie nie świadczy automatycznie o braku środków finansowych, lecz powstaje w następstwie nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad wydatkami, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienia NSA z 19 stycznia 2016 r., II GZ 961/15; z 20 stycznia 2016 r., I GZ 889/15; z 2 lutego 2016 r., II GZ 9/16). Przy wysokich przychodach strata może być efektem wydatków inwestycyjnych, zmierzających do rozwoju przedsiębiorstwa, może też wynikać z rozmaitych działań w zakresie tzw. optymalizacji podatkowej, czyli dążenia do zmniejszania obciążeń podatkowych. Nie da się logicznie przyjąć, że przedsiębiorstwo skarżącego jest w bardzo złej sytuacji finansowej, rzutującej na jego możliwości płatnicze, skoro nie tylko nie kończy działalności, ale patrząc przez pryzmat stale zwiększającego się poziomu przychodów, wręcz odwrotnie – funkcjonuje nader sprawnie. W tej sytuacji nie można zgodzić się z argumentacją pełnomocnika skarżącego, że strata z prowadzonej działalności gospodarczej jest istotnym argumentem za przyznaniem prawa pomocy. Przeczy temu szersze spojrzenie na kondycję przedsiębiorstwa, uwzględniające rosnący wolumen przychodów. W ocenie Sądu, zasadne są zarzuty pełnomocnika skarżącego odnoszące się do argumentów referendarza, wskazujących na obowiązek zgromadzenia wcześniej środków na potrzeby prowadzonych sporów sądowych. Sąd nie podziela takiej argumentacji pojawiającej się w niektórych orzeczeniach sądów, trudno bowiem czynić założenia o możliwości sporów sądowych w przyszłości, na potrzeby których należy zabezpieczyć wcześniej środki finansowe. Błędna argumentacja referendarza w tym zakresie nie ma jednak wpływu na ocenę przesłanek przyznania prawa pomocy w badanej sprawie, bowiem inne aspekty sprawy wskazują, że skarżący nie wykazał w rzetelny i wiarygodny sposób, iż spełnił ustawowe przesłanki uzyskania pomocy ze strony państwa. Całkowicie chybiony jest zarzut odnoszący się do kwestii zbycia lokalu mieszkalnego położonego w J.. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego źródło ustaleń faktycznych referendarza w tym zakresie jest oczywiste – jest nim znajdujące się w dokumentach przekazanych przez skarżącego jego własne oświadczenie z datą 12 grudnia 2015 r. Nie można też zgodzić się z argumentacją pełnomocnika skarżącego, że fakt zbycia tego składnika majątku w styczniu 2015 r., pozostaje całkowicie bez związku z kwestią przyznania prawa pomocy w badanej sprawie. Bez wątpienia z tytułu zbycia tego składnika majątku skarżący przed rokiem uzyskał środki pieniężne i to w relatywnie dużej wysokości. Sposób zagospodarowania tych środków jest istotny dla badanej sprawy o tyle, że jeśli skarżący nie wydał ich, stanowiłyby wystarczające zabezpieczenie pokrycia kosztów postępowania w badanej i podobnych sprawach sądowych skarżącego. Z tej przyczyny wyjaśnienie przez skarżącego sposobu zagospodarowania środków pozyskanych ze zbycia tego majątku stanowiło element wykazania przez niego okoliczności wchodzących w zakres przesłanek przyznania prawa pomocy. Zdecydowanym nadużyciem argumentacji jest zarzut pełnomocnika skarżącego o rażącym naruszeniu prawa skarżącego do sądu poprzez stwierdzenie referendarza, że na zdolności płatnicze skarżącego wpływa fakt korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika. W żadnym fragmencie uzasadnienia swojego postanowienia referendarz nie wyraził tezy, że posiadanie pełnomocnika profesjonalnego wyklucza przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W sprawie o wysokiej wartości przedmiotu sporu opłaty sądowe mogą przekroczyć rynkowe stawki wynagrodzenia profesjonalnego prawnika. Logika i doświadczenie życiowe wskazują jednak, że osoba, która ma środki na zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika, nie znajduje się w sytuacji materialnej, w której istnieje realna groźba niezaspokojenia podstawowych potrzeb. W odniesieniu do sytuacji skarżącego pojawia się pytanie, w jaki sposób jest w stanie wygospodarować środki na zatrudnienie pełnomocnika profesjonalnego, kiedy dochody jakie uzyskuje z trudem wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, a nawet mogą być uznane za niewystarczające, jeśli przyjąć za prawdziwe twierdzenia podnoszone w sprzeciwie. Pełnomocnik skarżącego w złożonym sprzeciwie nie podważył bardzo istotnych ustaleń referendarza, odnoszących się do posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych. Analiza wyciągów z podanych przez skarżącego rachunków wykazała przepływ środków z innego jeszcze rachunku, nie podanego w ogóle przez skarżącego. Do tej argumentacji referendarza sprzeciw w ogóle się nie odnosi, zasadna pozostaje więc konkluzja referendarza, że skarżący uchylił się od podania stanu wszystkich swoich rachunków bankowych. Podobnie brak jakichkolwiek wyjaśnień ze strony skarżącego w odniesieniu do wykazanego przez referendarza faktu posiadania udziałów oraz pełnienia funkcji prezesa zarządu w spółce P. Sprzeciw nie wyjaśnia także faktu, dlaczego skarżący nie poinformował, że jest właścicielem lokalu użytkowego położonego w J., o pow. 175 m2. Ustalenia referendarza w tym przedmiocie opierają się na pewnym materiale dowodowym w postaci zawiadomienia z Wydziału Ksiąg Wieczystych SR w J.. Dzięki podanemu w tym zawiadomieniu numerowi księgi wieczystej możliwe jest poczynienie ustaleń co do własności i obciążeń lokalu, z wykorzystaniem informacji publicznie dostępnych za pośrednictwem Internetu. Rację ma pełnomocnik skarżącego, że wykorzystanie tego składnika majątkowego dla pozyskania środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowań przed tutejszym sądem jest wątpliwe, z uwagi na bardzo dużą kwotę obciążeń hipotecznych nieruchomości. Tym niemniej jednak, rzeczą skarżącego było wyczerpująco i zgodnie z prawdą przedstawić stan swojego majątku i poziom dochodów. W konkluzji należy stwierdzić, iż w pełni prawidłowa była ocena referendarza sądowego, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż skarżący, wbrew obowiązkowi dochowania należytej staranności, nie przedstawił swojej sytuacji w sposób wyczerpujący i pełny, lecz wybiórczo i fragmentarycznie, w sposób budzący szereg uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością. Nie ma zatem podstaw do uchylenia postanowienia referendarza jako naruszającego prawo. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI