I SA/LU 114/25

I SA/Lu 114/25 - Postanowienie WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Marcin Małek /sprawozdawca/
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
III FZ 215/25 - Postanowienie NSA z 2025-04-24
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 161 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie Sędzia WSA Marcin Małek (sprawozdawca) Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi S. M. "C. " w L. na uchwałę Rady Miasta z dnia 19 grudnia 2024 r. nr 231/VII/2024 w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty - umarza postępowanie sądowe.
Uzasadnienie
Pismem z 27 stycznia 2025 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "C. " (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na uchwałę Rady Miasta L. z 19 grudnia 2024 r. nr 231/VII/2024 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty (dalej jako: uchwała), zarzucając jej naruszenie:
1) art. 5a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym poprzez brak przeprowadzenia konsultacji w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, pomimo że jest to sprawa ważna dla Gminy L. oraz jej mieszkańców;
2) art. 6j ust. 3e ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez brak uwzględnienia w zaskarżonej uchwale odliczania wody zużytej na określone cele, w szczególności w przypadku gdy w budynku mieszkalnym wielorodzinnym znajdują się lokale użytkowe zużywające wodę na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej lub w przypadku wystąpienia awarii sieci lub wodomierza głównego, a także w przypadku gdy do wymiennikowni osiedlowej podłączonych jest więcej odbiorców wody niż tylko budynki właściciela wymiennikowni tj. Spółdzielni. Uchwała nie zawiera również regulacji dotyczących podgrzewu ciepłej wody w osiedlowych wymiennikowniach grupowych L. P. E. C. w L. (LPEC), które uzależniałyby opłaty za odpady komunalne zależne od zużycia ciepłej wody;
3) art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez brak równego traktowania mieszkańców Gminy L. przejawiającym się we wprowadzeniu dyskryminującego podziału mieszkańców w oparciu o kryterium zamieszkania w zabudowie wielorodzinnej i jednorodzinnej, przy jednoczesnym braku odpowiednich przekonywujących argumentów za przyjęciem tego kryterium.
Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta wniosła o jej oddalenie. Argumentowała, że z roku na rok wytwarza się coraz więcej odpadów komunalnych, rosną koszty ich odbioru, a dochody uzyskiwane z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie wystarczają na sfinansowanie kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania tymi odpadami. Ponadto właściciele nieruchomości nie zawsze wywiązują się z obowiązku złożenia deklaracji i wskazania w nich faktycznej liczby zamieszkujących daną nieruchomość, a jednostki samorządu terytorialnego nie mają narzędzi umożliwiających weryfikację tej liczby osób. Z tych względów koniecznym było podjęcie zaskarżonej uchwały. Wybór metody obliczenia opłaty spośród ustalonych w ustawie o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, oraz określenie wysokości stawek opłat należy natomiast do kompetencji gmin.
Pismem z 5 czerwca 2025 r. pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że zaskarżona uchwała została wyrugowana z obrotu prawnego na podstawie § 4 pkt 1 uchwały nr 351/XI/2025 Rady Miasta z dnia 29 maja 2025 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa L. z dnia 2 czerwca 2025 r. poz. 2883. Do pisma dołączył wydruk z Dziennika Urzędowego Województwa L. z 2 czerwca 2025 r. oraz ww. uchwałę.
Na rozprawie 11 czerwca 2025 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że popiera skargę, ma świadomość, iż z dniem wejścia w życie uchwały z 29 maja 2025 r. postępowanie sądowe stanie się bezprzedmiotowe, niemniej aktualnie zaskarżona uchwała obowiązuje.
Pełnomocnicy organu wnieśli o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku - o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn (niż wymienione w art. 161 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.), stało się bezprzedmiotowe.
Postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku, tzn. po wniesieniu skargi do sądu, wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna. Zdarzenia te muszą mieć charakter trwały, unicestwiając dopuszczalność dalszego prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można rozstrzygnąć sprawy co do istoty. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania jest sytuacja, gdy z obrotu prawnego usunięty zostaje akt administracyjny będący przedmiotem zaskarżenia. Bezprzedmiotowe jest bowiem orzekanie o zgodności z prawem aktu, który nie istnieje w obrocie prawnym.
W niniejszej sprawie, zaskarżona uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od daty ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa L., tj. 14 stycznia 2025 r., jednakże z mocą obowiązującą od dnia 1 lipca 2025 r. Zatem skutki materialnoprawne mogła wywołać dopiero od 1 lipca 2025 r.
Z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika bezspornie, że zaskarżona uchwała, na podstawie § 4 pkt 1 uchwały nr 351/XI/2025 Rady Miasta z 29 maja 2025 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty utraciła moc. Uchwała z 29 maja 2025 r. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa L. z 2 czerwca 2025 r., poz. 2883.
Jednocześnie podkreślić należy, że uchwała z 29 maja 2025 r. reguluje problematykę, którą objęta była zaskarżona uchwała.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona uchwała nie wywołała żadnych skutków prawnych. Utrata mocy obowiązującej zaskarżonej uchwały przed dniem wejścia w życie oznacza, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 14 lutego 1994 r. (K 10/93, OTK 1994/1/7) "przepis obowiązuje w danym systemie prawnym, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości". Zaskarżona uchwała nie wywołała natomiast żadnych skutków prawnych w przeszłości i nie wywoła ich w przyszłości.
Bez znaczenia przy tym jest, że zaskarżona uchwała przestanie obowiązywać od 17 czerwca 2025 r. Oczywistym bowiem jest, że przed tą datą nie wywołała i nie wywoła przewidzianego w niej skutku. Jak wskazano, zmiana metody ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokości stawek opłat z tym związanych miała nastąpić dopiero od 1 lipca 2025 r.
Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94 (OTK 1994/2/44) stwierdził, że zmiana lub uchylenie uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej po zaskarżeniu uchwały do sądu administracyjnego, nie czyni zbędnym wydania wyroku przez sąd administracyjny, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę. Zbędnym natomiast jest wydanie wyroku w sprawie ze skargi na uchwałę jednostki samorządu terytorialnego, która została uchylona i nie może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie.
Oczywiście Sąd podziela prezentowane jednolicie w orzecznictwie stanowisko, że następcze uchylenie uchwały po jej zaskarżeniu nie uzasadnia bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego i nie powoduje jego umorzenia z tego powodu, że uchylenie wywołuje jedynie skutek na przyszłość (ex nunc).
Jednakże należy podkreślić, że stanowisko to dotyczy jedynie sytuacji, gdy zaskarżona uchwała wywołała skutki prawne w przeszłości, czyli w okresie obowiązywania, gdy miała znaczenie prawne i mogła mieć zastosowanie do sytuacji poprzedzających wejście w życie uchwały nowej.
W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na to, że zaskarżona uchwała została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek uchwały nr 351/XI/2025 Rady Miasta z 29 maja 2025 r. i nie wywołała skutków prawnych, wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.
Wyjaśnić jednocześnie należy, że w sytuacji umorzenia postępowania na podstaw wskazanego przepisu, stronie skarżącej nie przysługuje zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Zawarte w art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uregulowanie dotyczy tylko umorzenia postępowania w związku z cofnięciem pisma, co w sprawie nie miało miejsca.